VIERKANTJES 20 woorden a 55 cents > 10 stuks I 5.— Van .Vierkantjes" die na 10.30 worden aangeboden kan plaatsing op denzelfden dag niet worden gegarandeerd Op Vrijdag en Zaterdag géén prijsverhooging --- TER OVERNAAIE aangeboden een meubelmakerszaak. Volop werk. Billijke prijs. Br. onder no. 1582 bur. van dit blad. TE KOOP tegen spotprijzen, een goed onderhouden kinder wagen 12.50. Acustaphon hoorn luidspreker f lö. Damesrijwiel f 30, een E.M.I. gelijkstroom tafelventilator, 6 5 volt, f 6.—. Bergstraat 63. TE KOOP Engelsch Heeren- en Engelsch Damesrijwiel in goeden staat. Damesrijwiel f 25. Heerenrijwiel 17.50. Teilingerstraat 25 benedenhuis. PERSONEEL GEVRAAGD eenige nette jongens, goed kunnende fietsen, loon ƒ 6 a ƒ 7 p. w. Aanmelden: H. J. Zeesink & Co., Gem. Handelsterreinen, loods 18. NAAISTERS Gevraagd bekwame Damesjaponnaaisters. Adres Holthaus, Beatrijsstraat 71. GEVRAAGD een Loopmeisje, genegen eenige huishoudelijke bezigheden te verrichten. Aanmelden Boekhandel Mathenesserweg 194. Bij conserven- envleeschwarenfabriek „De Valk" kunnen HALFWAS SLAGERS geplaatst worden. Aanmelden fabriek: Valkstr. ONTELBAAR zijn de keeren, dat ons Vierkantje succes had. Overtuigt u desnoods zelf. AGENT GEVRAAGD voor Haagsche ongevallen verzekering. Hooge provisie. Adres Gelukskantoor „'t Vlsschertje" Eleonorastraat 230. GEVRAAGD net Meisje van B—4, circa 16 jaar, zelfstandig kunnende werken. Zondags vrij. Aanmelden tusschen B—9. Mevr. Ja. van de Graaf. Zestienhovenstraat 32 ben. Hoek v. Holland HOEK VAN HOLLAND. Bij net burger gezin is plaats voorplaats voor 2, 4 en 6 personen, zeer billijk, geen beroepspension. Adres Prins Hendrik- j straat no. 231. --- □ sZf* De Zakenman l^w A 0 gaat vierkant r^F U-U i _xy voorwaarts met Cilf——tt—tAW VOORWAARTS Jm_É _%TSr VIERKANTJES --- TE HUUR GEZOND WONEN Te huur vanat' f 2 5 per maand, nieuw vrije boven en benedenhuizen, nieuwe verkeersweg, 55 M. breed Rotterdam—den Haag. Paralelstraat Overschie. Sleutels op no. 10. Tel. 7335 R'dam.' GEBOUW Odeon, groote zaal 1000 zitplaatsen, kleine Schouwburg zaal 400-* plaatsen. Ook kleinere zalen buffet Gouvernestraat 50—72. Telef. 33766. TE HUUR Vrije Beneden en Boyenwoningen, Kleiweg 133, 135, 137, 139. Huurprijs Ben. f 38, Boy. f 36 per maand. Te bevragen H. Muys Dz., Coolsingel 94, Tel. 12265. . % AUTO'S Til HUUR Ford Sedan. Chevrolet Sedan vanaf f 13 per dag. Desgewenscht met chauffeur. Spanjaardstraat 4.'ïa Rijwielhandel. Aangeboden een net gemeubileerde VOORKAMER met of zonder pension. Prijs zeer billijk. Hang 89b bij de Vischmarkt. Groote BOYENWONING Westen, p.vv. 11, 6 Kamers, Keuken. Warande, ook v. kl. net Pension. Bevragen Burghout, Jan Avennesstraat 17. Tel. 7: TE HUUR: ij Bovenhuis. 7 kamers, Singelzicht, bij den Kleiweg. 40 p. m. Bevr. Schiebroekschelaan 43 of Tel. 40267. --- LESSEN CHAUFFEURSSCHOOL „Eilers, oudste, betrouwbaarste inrichting, bestaat 25 jaar. Gouvernestraat 130 nb. Binnenweg Lesgeld f 25. Brochure met afbeeldingen en dankbetuigingen gratis.. BIEDT ZICH AAN SJEF VAN DONGEN, harmonicaspeler, cromatisch, biedt zich aan voor familiefeesten f 5 per avond, ook met klein slagwerk, ook buiten de stad. S. van Dongen, Goudscheweg 125/7 a hofje. TE KOOP L__ ! TE KOOP complete huiskamer, 2 fauteuils, 4 stoelen, dressoir, tafel, spiegel, theekast f 100, ook afzonderlijk. Goudschestraat 338. i Electr. schel. ] AFBRAAKHANDEL Te koop ramen, deuren, ; planken, kozijnen, binten, ( glazen, dakpannen, rag- , gels, latten, stortbakken, . sanitairs, terrazzo , gootsteenen, IJselsteen enz. H. Geerlofs, lste Pijnackerstraat DITTSCTIE HERDER th koop, wolfs. grauw. ' O ost en domstraat 40. •— Bloemhof. , 1 KOOPJE 9 beste Leghorns te koop 1 met haan. Bussinghstraat j no. 17b. s --- Scheveningen Schiettent Seheveningen. Aan het einde der Boulevard mooiste vermaak voor Scheveningen eerste klas schietgereedschap. Sport- jacht en prijsschieten. VLIEGMACHINE ledereen kan zich als aviateur es- i.lljii.tt-—i laten fotografeeren in een echte tweedekker vliegmachine. | Ligplaats strand (bij de djjinen) te Scheveningen. . - =^ RIJWIELEN SIMPUEX-RIJWIEUEN met de gouden S. prijzen van f 67.50. Huurkoopcondities f 1.50 p. week. Vraagt prijscourant. Joh. v. Wiggen, Aleidisstr. 101. RIJWIELEN Eenige 2e hands r«m (P* Jl en heeren jongens C. BERG en meisjes rijwielen, vela als nieuw vanaf 10 gld., eenige le klas merken. C. Berg, Rijwielen, Hugo de Groot straat 21—23. Ja JONGEJUFFROUW een fijne Simplex voor lagen prijs en eerlijke garantie voor een daalder wekelijks ook voor u. Ladage, Molensteeg. RIJWIELEN van ƒ 100,— voor ƒ 69.50. Rijwiel-Import, Sleepersvest hoek Nieuwehavensteeg b. d. Hoofdsteeg, ƒ 1.50 per week, ƒ 6.50 per maand. Zonder vooruitbetaling. WIELRIJDERSi: . weet u alle gewenschte rijwielen op gemakkelijke bealingsvooru aarden vanaf f 2 per week levert. Spreek ,net Streng en 't komt in orde. Violier- • straat no. 4. DIVERSEN i CAPE CONCERT i Tetterode, K. Hoogstraat < 24. The Clifton Band : grootste attractie van Rot ! terdarn. 1 --- MIJN ADRES fe~^ voor goud, zilftwL, ver> uurwerken ct*r*~£ is en blijft toch %a/wjm steeds Ameling W&W Merkes, W Goudscheweg 168. DES MORGENS is mijn eerste greep naar Dobbelmann's cocosrozen zeep. MORGENROOD voor zang en piano, prijs ƒ 0.75, door Otto W. de Nobel, woorden van D. Troelstra. Boekhandel Voorwaarts, Ged. Slaak no. 120. VERHUIZINGEN met gesloten wagens In er. buit-m de stad tegen zeer lage prijzen. Jac. Middelhoek, Ommoordschestraat 67. tel. 10179. | --- CITO glansverf in bussen per Ko. 75 et., y3 Ko. 45 et. yt Ko. 25 cent. Bagijn, Noord Molenstraat 75. Tel. 42351. Vlietlaan 66. Tel. 11148. GLASHANDEL Joh. P. de Graaf, Vondelstraat 58, Telefoon 12670 Vensterglas, spiegelglas, glas in lood. Inzetten van vensterglas zeer voordeelige prijs. AUTORIJDEN voor de vacantie. Ritten vanaf 80 et. Huurt een auto bij Autogarage A. H. Janssens. V. d. Sluisstraat 106. Tel. 40955. Stoom en Chemische WASSCHERIJ DE BIJ helder waschgoed, billijke prijzen, vlugge bediening. Ommoordschestraat 13b-c. Tel. 10938. Speciaal adres voor droog toegeslagen wasschen. --- OCHTENDVOER 60 cent per 2M K.G. Gemengd graan, vogelzaden, drinkemmers, voederbakken, enz. Groeneveld's Pluimveevoederhandel, Bingleystr. lic, Rotterdam. NU IS HET TIJD om uw kleeding te laten nazien, oppersen, schoonmaken, keeren. Heeft u stof? Costuum f 25. Costuums vanaf f 48. L. A. Becker, Jacob Catsstraat 818. Kappen overtrekken 4, reparatie-inrichting. Groote keuze nieuwe en gebruikte KINDERWAGENS nu" l\& slechts 40.-. Jggg3J?< Vouwwagens ÖÈsSSw 54_f met jrap 8.-, Poppenwagens enz. I Taborstraat 51b. --- 'T ZEEPHUIS levert aan de huisvrouw dc meest goedkoopste artikelen. Gele zeep 2 5 et. p. Ko., petroleum 12 et. p. liter, Soda 4 pond j 0 cent, bleekpoeder 7 et y. pond. Doet uw voordeel, 't Zeephuis, Goudschesingel 122 b. GEVONDEN het middel om uw verloren voorwerp terug te vinden. Bel op 9444 en voor 55 cent plaatsen wij uw vierkantje. VERHUIZINGEN met moderne meubeltransportautomobielen door geheel Nederland Stadswerk vanaf f 6.—, onder garantie. Je ad^es voor Linker Maasoever F. Smits, Persoonshaven 153, Oranjeboomstraat 254. Telef. 15662. --- GOED DRUKWERK Jl levert de Wbg--fésit hanCelsdruk-5^@MC kerij van di* Vraagt prijs- Ged. Slaak 120 R'dam. GEEN PIJN MEER. Uw eelt en eksteroogen. wratten radicaal genezen. Eendrachtsstraat 34b benedenhuis, bij den Ouden Binnenweg. Loop niet langer met ROODEN NEUS, roode of gele huid en bleeke lippen. Mevr. Schultz, Eendrachtsstraat 34b. JE SOLIEDSTE adres voor alle soort bloemwerken is en blijft bij W. Krabbendam, Bloemenzaak Oostplein < | Telefoon 4543. i --- Torn: „Ik heb in mijn leven maar twee werkelijk lievb vrouwen ontmoet." Joyce: „Ja — wie is de tweede?" f --- Verkrijgbaar voor wederverkoopers fijne KOLMAATJESHARING en zuur, zeer concurreerende prijzen bij groote aantallen. Z. H. Hygiënisch Haringhandel Bloemstraai 23. VELE MENSCHEN bewaren op zolder 2» hands meubelen, die ze toch niet meer gebruiken. Waarom dan niet een Vierkantje geplaatst? Voor 55 cent tot 's morgens 11 uur Ged. Slaak 120. GEM. BETALING!! (Beneden fabrieksprijs) Aan solide personen levering, Spiegelbuffetten, Chesterfield Ameublementen. Leerameuble- ' menten. Uittrektafels, ! Salontafels, Karpetten, ' Kapokmatrassen, Wollen dekens, Divans. Simonstraat 448, nabij Schie- ! kade. ; --- I KARPETTEN Vitrages, meubelen, bedden, heeren- en dameskleeding, schoenen, kinderwagens, tafelkleeden enz. vanaf f 1 per week. Mag. De Zon, Gr. Kerkplein 56. LAAT TOCH wanneer u een kostganger wilt hebben, geen gelegenheid voorbij gaan om voor 55 et. een Vierkantje te plaatsen. RECHTZAKEN. Behandelen van iedere rechtzaak, belastingzaken contracten, requesten, enz. Delftschestraat 46, Rotterdam. Kantoor 10-5 en 7-9. Advies 1 gulden. PROFITEERT 20.000 Petit Corona. Licht en geurig. Heerlijke Sumatra. Braziel melange van 8 et. voor 5 et. Le Corbeau, Gelderschekade 4, Kruiskade 64, v. d. Duynstraat 59. PEER HOLT door Skjoldborg. Geb. ƒ 1.90. Machtig sters heeft Skjoldnorg dezen roman van het Noorsche landleven geteekend. Ket is een roman die den lezer tot het einda zat boeien. SPIEGELS Het beste en soliedste adres voor spiegels, portretten, schilderijen is .1. J. van den Bosch, le Lombardstr. 79 Solide per sonen ook op termijnbetaling. Vraagt prijs en inlichtingen. KAPOK 30 CENT Kapokbed 8.90, Ledikanten 5.90, Kapokmatras f 1 2. Spiraalmatrassen en dekens. Spotgoedkoop. Herman Hennink, Goudscheweg 46. Geen filialen. GEM. BETALING rechtstreeks van Fabriek Huis-, Salon- en Slaapkamermeubelen. Fabrieks prijzen vanaf f 1. Aelbrechtskolk 39 voorheen Spanjaardstraat 62c. 9444. Dit is ons nummer. Zoekt U een woning? Plaatst dan een Vierkantje. Voor 55 et. de kans op een prachtige woning. 21 JULI I Besluit nu een camera te I koopen bij Fotam. Foto- ■ handel, Middensteiger 23. IJ Desgewenscht ƒ 1.50 per fl week. HJ AFBETALING I N. van Hoorn, Meubel- _ transporteur en modern fl automobielbedrijf Ben-BJ themstr. 60b, tel. 43530 I heeft uitgebreide collectie BJ meubelen, zoowel nieuw fl als 2e hands, op gemak- HJ kelijke betalingsconditie. IJ --- ®®®®®®®® ® ® ® ® ® # * GEEFT DIT BLAD NA HET GELEZEN ■ — HEBBEN, AAN UW VRIENDEN OF - EENNISSEN. EEN LEZER BETEEKENT MEESTA EEN ABONNÊ. @@®®®®®®®®®®®®' --- Van der Kraan's KLUIVENHUIS Beijerlandschelaan 8, dagelijks warme gekookte kluiven 10—15 cent per stuk. Zondags geopend tot 8 uur. VERHUIZINGEN met moderne gesloten meubelauto's in de stad vanaf 6 gulden. Transporten door geheel Nederland, uiterst billijke prijzen. Vakkundige nette uitvoering. Alleen Ged. Slaak 74, Telefoon 5344. PHILIPS RADIO. Philips wisselstroomtoestel ƒ 175, vanaf ƒ 1.75 per week, zonder vooruitbetaling, plaatsstroom apparaten, luidsprekers 50 cent. Zomerhofplein 7 HEBT U LAST van vlooien, wandgedierte, mieren, motten, kippenluis etc. koopt een pakje „Helios", wettig gedep. zuiveringspoeder & 45 ,et. Een ware uitkomst. Bij alle drogisten. WAARSCHUWING Open beenen, 1| Zweerende 3or-9* sten, Fijt, Steenpuisten, gebruikt men Wolff Scnueters Universeele Wonderpleister. Vraagt uw Drogist (1840), Rotterdam. VERHUIZING Stadswerk vanaf f 4. Ook per auto's, prima behandeling. Jansens Verr huizing, Hyacintstraat 55 Tel. 13315, Bloemhof. SALONGRAMOFOON 39.— met 2 veerigen motor & fl. I.— per week ook motoren. Veeren van af 1.50. M. v. Klaveren, Muziekhandel Voorwaarts, Zwaanshals 411 naast stoomgemaal. Zondags geopend. PIANO'S, ORGELS, Radio. J. Zijlman, Hoogstraat 36. Enkele gebruikte instrumenten. Gelegenheidsaanbieding. Gratis catalogus. Het soliedst adres is JAC. BRANDS, Breedestraat 5.3 voor nieuwe en abonnementskleeding. Speciale sorteering in Jaquet, Smoking en Rokcostuums. Let op 't adres. GEM. BETALING!! Stijlspiegels, Linnenkasten, Karpetten, Kapokmatrassen, wollen dekens, Leunstoelen, Uittrektafels, Salcntafeis, Salonkasten, Schilderijen Theekasten, Buffetkasten Divans. (Beneden fabrieksprijs). Simonstraat 448, nabij Schiekade. --- VERF pi» prima hoosslan^, lakverf 70 et. per * p6r bus. Jai-.anlak f l■ %tti Kilobus met 10 % fluljkorting. P. Ponjêe. * jj. sot.:traat 221, heek makerstr. GLAS .&<* Het goedkoopste ißißvoor het leveren ei )9 zetten van vensters at P. Ponjêe, Hudsonst hoek Zeilmakerstraaj^. GEM BETALING!! jjs), (Beneden fabriek8? Linnenkasten, Ti„icefi* ten. Bedden, v C]vfi' Leerameublement, giSl fauteuils, Stijlspl^ ,3, Divans, Uittrekta^.^, Chesterfieldst., calo»' ameublementen, kasten. Karpetten. bU Simonst.raat 448, Schlekade. Maison van Sijll-^Luebogaard, Schiedam8 d. weg 838. Het 6 ej koopst adres voor v kinderhoedeN, iet bloemen, veeren, en fluweelen y^ et- Gaasvormen vanal gt. Laat uw oude hoeo____ p vorm;n vanaf f. motiel krijgt het nieuwste weer terug. _, KOST EN INWONJ-^s Deze rubriek heef' Qrlie goed werk gedaan. &o0f Vierkantjes worden 2o alle abonné's SeleZpt'. woorden voor 55 ce VERHUIZINGEN „rt) Onzen lezers *a Wij maken voor \tü^' voor u dan een c°'a{-r?et''t goede voering en ,»nsc'1 king, ieder ??«« doo. model. J. Schie Achterklooster 31- ADVERTEERT ,S DEZE Rüßßlï* --- De ontwikkeling der gemeentebedrijven. an particuliere tot overheidsbemoeiing. Het gasbedrijf. Eerst nadat het bestuur der gemeente zich had belast met directe werkzaamheden in het belang van de openbare gezondheid, ging het er toe over een nieuwe taak op zich te nemen, n.l. het verstrekken van gas. De eerste proef met gasverlichting werd genomen in 1827 op de Hoogstraat tegenover het toenmalige Stadhuis en wel door een aan de Heeren L. Roeland & Co. te Gent toebehoorende fabriek, welke later overging aan de „Imperial Continental Gas- Association". Daarmede werden wijde perspectieven geopend, vooral voor de straatverlichting, waarin slechts door enkele lantarens was voorzien, welke bij donkere maan werden ontstoken. Naast de evengenoemde fabriek werkte sedert 1853 de Nieuwe Rotterdamsche Gas Maatschappij met een eigen buizennet. Dit leverde allerlei verwarringen, zoodat de eene maatschappij soms gas leverde uit het leidingnet van de concurreerende maatschappij. --- Johan van Oldenbarnevelt. Johan van Oldenbarnevelt, raadpensionaris van Rotterdam van 1576 tot 1586, daarna tot zijn dood (1619) raadpensionaris van Holland. Een der knapste koppen uit het eerste gedeelte van den Tachtig-jarigen Oorlog, hoog gewaardeerd door Willem den Zwijger. In de botsing tusschen Hollands streven naar de hegemonie en het gezag van stadhouder Maurits raakte hij bekneld en werd op valsche beschuldigingen ter dood gebracht. Mijn wensch behoed' u onverrot O stok en stut, die geen verrader Doch welvaarts stut en vrijheids vader Gestut hebt op het wreed schavot. (Vondel) In 1873 stichtte de Gemeente op Feyenoord zelf een gasfabriek om in de behoefte van den Linker- Maasoever te voorzien. Op 1 Mei 1884 nam de gemeente de fabriek der Nieuwe Rotterdamsche Gas Maatschappij aan den Oostzeedijk in eigen beheer. Bij het eindigen van de concessie van de Imperial Continental Gas Association werden hare gebouwen aan het einde van het Zalmgat in de Houtlaan niet overgenomen. Dit geschiedde wel met de in 1906 weder opgeheven fabriek aan den Oost-Kousdijk, welke de voormalige gemeente Delfshaven van gas voorzag. Ook de fabriek aan den Oostzeedijk werd opgeheven toen de in 1913 aan de Keilehaven opgerichte fabriek in 1926 belangrijk was uitgebreid. Thans wordt de Linker-Maasoever door de fabriek op Feyenoord en de Rechter-Maasoever door de fabriek aan de Keilehaven voorzien van gas, bestaande uit een mengsel van koolgas en gecarbureerd watergas. Wel heeft de Electrische Centrale de verlichting, meer en meer overgenomen, doch het gas verdrong in dit opzicht weer de petroleum toen de muntgasmeters het verbruik onder de breede lagen van de bevolking stimuleerden. Toen in 1888 de gemeente voor het eerst gedurende een geheel jaar in de productie had voorzien, was deze 17.3 millioen M 3.; thans bedraagt zij 70.9 millioen M 3., met een tijdelijke daling in 1917 door de oorlogsomstandigheden tot 48 millioen M 3. Deze vermeerdering yan het gebruik valt toe te schrijven aan de toepassing van gas voor verwarmingsdoeleinden, op welk gebied nog een belangrijke uitbreiding mag worden verwacht. Tot den bloei van dit gemeentelijk bedrijf is in bijzondere mate bijgedragen door de waardestijging van de nevenproducten cokes, koolteer en zwavelzuren, waarmee men bij de oprichting eigenlijk geen weg wist, en van ammoniak, dat aanvankelijk .als afval werd beschouwd. De beteekenis van de bijproducten is thans van dien aard, dat de opbrengst een maatstaf is voor de bepalingen van den kostprijs van het hoofdproduct. In 1927 werden gedistilleerd 192.000 ton kolen en werden, na aftrek van het verbruik in eigen bedrijf, verkocht 97.000 ton cokes, 1900 ton zwavelzure ammoniak en 5300 ton koolteer. --- Het Electriciteitsbedrijf. De eerste toepassing van electrlciteit in Rotterdam had plaats in 1882 met de verlichting van de Passage en omgeving, door een Wokstation, hetwelk door een Belgische maatschappij was opgericht. Al spoedig werd de mogelijkheid van een gemeentelijke voorziening in den gemeenteraad aan de orde gesteld. Toch werd in 1883 eerst nog een klein particulier station opgericht voor de verlichting van eemge gebouwen aan de Boompjes en de Wijnhaven. Dit geschiedde door middel van accumulatoren, welke dagelijks bij de verbruikers werden gehaald en gebracht, doch al spoedig werd van systeem veranderd en ging men over tot het leggen van kabels. In 1889 werd den directeur der gasfabriek opdracht gegeven om in overleg met zijn ambtgenoot van gemeentewerken een plan voor een communale voorziening te ontwerpen. Daarbij trof het als een gelukkige omstandigheid, dat in een nieuw navencomplex proeven konden worden genomen met kranen, aangedreven door electrischen stroom van de Staatsspoorwegen. Toen de proefnemingen slaagden, werden aanstonds aanbiedingen gevraagd voor den aanleg van installaties ten behoeve van een volledige electrische verlichting en krachtoverbrenging in stad en haven. Op 1 November 1894 nam de gemeentelijke stroomlevering van den Linker-Maasoever een aanvang, op 15 Januari van het volgende jaar kwam de Rechter- Maasoever aan de beurt. De stroom werd geleverd door een centraal station op het terrein van de gasfabriek aan den Oostzeedijk, een onderstation aan den Coolvest voor de verlichting van de binnenstad en een onderstation aan de Wilhelminakade speciaal voor de levering van kracht voor de havens. Tien jaar later werd het onderstation „Oostzeedijk" in bedrijf gesteld, waarmede een rij van uitbreidingen werd geopend om aan de steeds toenemende vraag te voldoen. In 1906 leverde de centrale „Schiehaven" draaistroom van 5000 tot 5500 volt en gelijkstroom van 600 volt voor tram en haven-outillage. Van de oprichting van een gemeentelijke inrichting voor vuilverbranding aan den Linker-Maasoever werd geprofiteerd door stroom te leveren aan de electriciteitsfabriek „Maashaven". Maar ook nu nog kon niet behoorlijk in de behoefte worden voorzien. Sedert 1923 werden de onderstations „Baan" en „Delftsche Vaart" in bedrijf gesteld, alsmede de fabriek „Keilehaven", welke door stoom van de gasfabriek gedreven wordt, terwijl thans een plan in bewerking, is om een groote fabriek te bouwen aan de Galileïstraat. (Overgenomen uit een artikel van De Zeeuw in het „Gedenkboek Rotterdam 1328—1928. Uitgegeven door de drukkerij „Wijt en Zonen" onder redactie van E. O. H. M. Ruempol). --- Oorlog in de 15e eeuw. Oorlogvoeren is altijd een dure liefhebberij geweest. Wel-is-waar had men in de Middeleeuwen geen begrip van slagschepen a 10 miljoen het stuk en kanonnen van ettelijke duizenden, maar het geld was in die tijden ook niet zoo dik gezaaid en wat de wapenen toen kostten, viel evenmin mee. Zoo was Hertog Albrecht van Beijeren, de Hollandsche graaf, omstreeks 1400 in een scherp conflict gewikkeld met heer Jan van Arckel, die het grafelijk gezag brutaalweg aan zijn laars lapte. Om den brutalen landjonker tot rede te brengen, steunden de steden gaarne den Graaf en vooral Rotterdam droeg het hare bij om de onderwerping van den rebelschen Arkelaar tot een goed eind te brengen. Niet minder dan 1500 gouden Schilden werden door de Rotterdamsche ponters tot dit doel bijeengebracht. Doch hun moeite en trouw werd dan ook door den Graaf behoorlijk beloond. Hij verleende Rotterdam tal van voorrechten (privileges): „het ambagt van het Bierbergen, het Bode-ambagt, Schrijf-ambagt, de Schoole en Kosterijen enz." Hoe het overigens in zoon oorlog toeging beschrijft de Kroniek welsprekend: „1402 komen die van Gorkum over de Leek en Krimperwaard daar zij zeer groote schade deden met roven en brandstigten, en namen veel beesten en goederen mee en sloegen en vochten tegen die (de ponters) van Dordregt en Schoonhoven, die haar de roof wilden beletten. En daar werden van die van Dordregt en Schoonhoven veel gevangen en dood geslagen. De rovers togen met de buyt naar Gorkum. Maar die van Rotterdam en Schiedam dit vernemende, vergaderde veel schepen en gewapent volk en trokken met groot geweld in dit Land van Arkel en van Gornichem, en beroofden en verbranden het heele Land doordat (zoodat) er niet(s) over en bleef en quamen met groot goed en rijkdom en beesten met groote Victorien eens thuis". Men ziet, de twee vijandige legermachten (Hoekschen en Kabeljauwschen) roofden en brandden — meest ten koste van derden: de onbeschermde landlieden, die gelijkelijk van vriend en vijand werden gebrandschat en geplunderd! --- Desiderius Erasmus. Erasmus werd in 1467 geboren in een huisje aan de Wijde Kerkstraat. Zijn groote geleerdheid verleende hem den eerenaam „Lux mundi", „het licht der wereld". Zeer bekend is hij geworden door zijn feilen strijd tegen het bijgeloof en de onwetendheid van vele monniken en priesters uit zijn tijd. Zoodoende wordt hij als een der voorlobpers der Hervorming beschouwd, hoewel Erasmus geen scheuring in de kerk wenschte, alleen „saneering". Hij is te Basel overleden. Zijn standbeeld op de Groote Markt werd in 1572 door de Spanjaarden in het Steiger gesmeten. Later is het nog tweemaal vernieuwd --- Communisme in de 17e eeuw. In January 1657 is hier tot Rotterdam bemerckt dat een nieuwe Secte was ontstaen, die men Quaeckers noemden en veel Borgers en Mysens die geen middelen hadde (proletariërs dus) bijeen koppelden (samenbrachten). En hadden tot Principale hoofden (voornaamste leiders) een koeckebacker (komt meer voor), een without-wercker en een schoppe-maecker met noch eenige andere onvermogenden ('n luguber gezelschap dus ). Sy souden de rycke garen wys gemaeckt hebben, datse de Weerelt mosten verlaten (vaarwel zeggen) en de Armen alle hare goederen gemeen maecken. De Quaeckers bedreven veel sotte kluchten (natuurlijk!) en waren op verscheyde plaetsen publyck by malkanderen, daer veel grau haer by voegden (spreekt vanzelf!) die jaren (gaarne) gesien hadden dat alle goederen gemeen hadde geweest; (onbegrijpelijk, zulke gedachten!) Doch dit werck van de Heeren van Rotterdam ingesien synde („kennis genomen hebbende van" is de term van vandaag) dat het met groot pryckel (gevaar) van oproer vermengt was, hebben van dese princepaelste (de koekenbakker, enz.) die de* straten publyck ontruste;&■ die by de kop gevat en in het Dolhuys geset (ac is even kiesch als afdoende). En na weeeken braken sy uit en syn met een ia de muer geklomme en alsoo weg geloopen. ■ ■ -^ Ziehier dus een poging tot communisme 17e eeuw. De Heeren die wezen, wat