Derde Blad SCHAAK-RUBRIEK. Redact. H. MEIJER. SALEMBAPLEIN? "•B. Toor oorspronkelijke bijdragen, (problemen, partijen, partijstanden), houdt de Sedacteur zich aanbevolen. -*•? Probleem No. 1113. W. Amiabbl, Palembang Eerste publicatie. Mat in twee zetten. .Sfand der stukken: *•**• Kh2, Da 2, Tc7, Peöj Ph4j -, Le6, Le3, a 3, bö,*«3, «6. **xwt: Kd6* Pd 8, e 6, f 6. Probleem No. 1114. D. L. Mach Lldové Noviny: Fc Mat in drie zettenw ¦k,-**»"*-! der stukken t Z*> Eh7, Df2, Tb 4, P«4* LeB; *¦**» Ke4j Po 6, b 6, «3, e 74 f 7* Cplossing van probleem No. 1109: 1. Db 6— e 6. Alle varianten z"jn zoo door en door conventioneel, dat er iets beminnelijknaief s van dit probleem uitgaat. Oplossing van probleem No. llio ; 1. D g 6—b 1, dreigend 2. D b I—e lf enz. 1 Ke3—d4; 2. Dbl—alf „ 1. .;..... g*Xf3; 2. Peö—géf „ 1 döxeö; 2. Dbl—b3t „ Met een zwarten Looper op gl zon de dual na 1. ? K d 4 vermeden zyn. Overigens een goede sleutelzet en fraaie zuivere matstellingen. Aldus het Br. Oh. Mag. --- Een malaise-tocht door Priok's haven. p^rijdag-morgen op het hooge bordes van ha ven-kantoor. wjo den kom liggen de drie zwarte Jar^sohe kruisers-opleidings-schepen, die -£** uit hun rechte slanke pijpen stevige "°kplulmen naar buiten blazen, want ï,* e6t> paar uur zullen ze weer vertrekken. « ** vlak naast ligt de lichter-geschilder- Onri Ze™n Provinciën, en boven deze vier jjtjrioBB- schepen buitelt en cirkelt, daalt en to^Bt gpeels een marine-vlieger in de iuP'geniueht. Hij ljjkt in de verte op een JJf.1* terwijl de schuitjes wel een prooi aie de pootjes vastklemmen. "öatT.en later komen nog twee andere W ers z*ch bH den eenzamen tuimelaar esn^60* en nu gaan ze met hun drieën grille-vliegen* Ba&f dezen morgen den tp, zoo I*7 de An et a-reporter voort, onze gete,f*» Prlok's havendirecteur, de Heer Behieraß' zal onze gids zijn op den voorfto^eu malaise-tooht langs het water, "* de groote hangars en andere loodsen. •frf?y «iet nog enkele paperassen in, terwijl Uto.ooB «ven verwonderen, dat de Japan•B„ij 'het zoo weinig ceremonieel onzerzijds vj?n wegstoomen. l^a ecu kop koffie gaan we er getweeën Jp5* Btoorabarkas op uit. •jjj'em langg het kleine droogdok heen, WOB6!n K.P.M.-boot bergt, vervolgens §oli en veel grooteren broer-die-pas-nit-110 welke weer leegstond, en tos vde ka,i °Pgepuft, lan«8 *wee kan" jj „ aa baggermolens. v*iö i. M van he6ft de schoorsteenpijpen «"ma oven dichtgedekt, de andere wordt W .^agezien, maar geen van beide zulluT en afzienbaien tijd dienst doen. mvrs* de werkzaamheden aan de «»H jf binnenhaven werden stopgezet en Mn'^gen ze daar, zonder zelfs de af schrij**s*«oBten te kunnen opbrengen. Hl j-P het werkterrein van de Droogdok HafiAOXi een afgeschoten kanonskogel geen «W»? kunnen doen. En toch krioelden < öen goeden tijd honderden nijvere feoo+in d°oreen. Een klein Btoom***\lt ligt er °P de helllDg* Verder geen ?«j* t Tan werkzaamheid. Aan den ande»ioo* a*lt van het. water klinkt een oorverv«ud getik op, uit twee kleine K. P. M-stoomers, die opgeknapt en overgeverfd zullen worden. Daar liggen de werkplaatsen van de Paketvaart. Onze barkas wendt zich om en nu gaan we naar de tweede binnenhaven. In de verte zien we het etablissement, waar eens de Hollandsche Beton M ij. uit de cement-torens de caissons vulde voor de derde haven. Hoe goed herinneren we ons nog het journalisten-bezoek daarheen van ruim een jaar terug. Het bezoek toen aan de werklieden-kampong daarachter. Nu ligt er alles stil en verlaten. Onze blik zwerft over de kade van de tweede binnenhaven, waar twee Lloydstoomers liggen en één Naderlandschip. Een neele rij kranen heft er de machtige armen omhoog, slechts een tweetal zijn in werking, terwyl de andere daar feitelijk nutteloos staan. De stoorulieren aan boord der schepen kunnen den arbeid zeer goed alleen af, terwijl de hangar koelies de rest wel kunnen doen met hun tweewielige wagentjes. Wy doorloopen de twee keurige, nieuwe hangars, die door de haven in eigen beheer zijn genomen voor de lading van de trampa, de schepen in wilde vaart. De ongev. 5000 vierkante meter wijde ruimte biedt een triest gezicht, want in die formldable rnimte staan, ergens in het midden vier kisten met auto's. Nog elders twee stapels goederen van Klein-Duimpjes formaat en de rest wel op de overgebleven ruimte zou men best een serie tennis courta zonder eenig bezwaar kunnen inrichten. Hier zouden de Amerikanen, Noren Franschen, Zweden, schepen van alle mogelijke andere nationaliteiten moeten meren.... als dle er waren. Hier komen mettertijd ook de Franconia en de andere groote Amerikaansche touristenschepen te liggen. Men heeft er de haven tot 10 Meter diepte daarvoor uitgebaggerd, de rest is van 9,25 tot 9,50 M. diep. Inde Lloyd- en Nederlan d-han«ars gaat het wat drukker toe, hoewel wij den indruk kregen, dat het best tien maal levendiger ln die moderne loodsenmet-een-verdleplng kon zyn, zonder dat men er ruimte te kort zon komen. Een helsoh spektakel: de Be ton Mij was bezig met electrisch gedreven hamers de betonlaag weg te kriigen tot het ijzeren geraamte voor den dag komt, dat te roesten dreigt. Een nieuwe ervaring. Is de beton laag weggeslagen, dan spuit men met een cement-kanon daar weer nieuwe specie tegen-aan en op die manier traent men het roestgevaar te bezweren, waarvan de zeelucht de schuld schijnt te krygen. Of dat helpen zal, moet de toekomst uitwijzen. Vervolgens wordt teruggevaren naar de eerste binnenhaven voor een bezoek aan drie, daar in eigen beheer zijnde, hangars. Hier lag meer soheepslading opgetast, meest van licht gewioht, massa's Japansche en Chineesche artikelen voor de goedkoope Inlandsohe markt. Maar toch was die niet in staat om onzen totaal-indruk van slapte in het haven-bedrijf weg te nemen. •** Tot Blot eenig cijfermateriaal, dat wij mochten putten uit de statistieken, welke de minder opwekkende Indrukken op on zen tocht opgedaan, nog meer versterken. Het aantal werkuren van de 26 kranen per maand was het grootst voor Januari 1921 en bedroeg 4800. De cijfers over September voor verschil lende jaren laten die inzinking nog sterker zien: Sept. 1920 — 3610; Sept. 1921 — 3391; Sept. 1922 —318 : Sept. 1923 —45 kraanuren. Het totaal aantal kraanuren voor 1920 bedroeg 45 000, voor 1923 zal dat totaal misschien even de 1000 overschrijden! Hieruit kan men wel nagaan op welke wijze de lading is afgenomen. De aan de schepen totaal verstrekte tonnen water toonen per jaar eveneens een achteruitgang: 1920 — 831000; 1921 — 694100: 1922 — 595 000; 1923 — 443.000. Na de voorgaande, mogen thans volgen enkele andere cijfer», die de malaise nog veel scherper omlijnen Uit de kraanuren kon men reeds afdoende de mate van achteruitgang der lading nagaan, dooh daartegenover staat, dat de tonnenmaat der blnnengeloopen schepen niet achteruit maar vooruit is gegaan. Wat ontegenzeggelijk er op wijst, hoe de gemiddelde lading per schip achteruit is gegaan. De binnengekomen tonnenmaat voor 1920 bedroeg 16.150 000, voor 1921 — 18 032.000, voor 1922 — 17.950.000, voo» 1923 —18.150.000. I Voorts werd in 1921 gemiddeld steeds 43 pCt. der beschikbare loods-oppervlakte In beslag genomen. Voor 1923 zal dit slechts 25 pCt. bedragen. En hoewel de tonnenmaat toegenomen is, moet daartegenover weer geconstateerd worden, dat de havengelden naar beneden zijn gegaan. In 1921 werd ont?aneen f 700.000, in 1922 f 600.000, in 1923 zal dat f 550 000 worden, m.aw. de ligdagen der sohepen zijn door de achteruitgaande lading aanzienlijk beperkt. De loods-verhuur in percentage-cijfers nitgedrukt toont evenmin een vrooliik beeld: 1921—25,9; 1922—7,5; 1923— 2,2 •/.. In dezelfde mate zgn ook de havenuifegaven verminderd, daarover later mogelijk eenige cijfers. Of men daarin verbetering kan verwachten f De Singapore-haven-autoriteiten hebben de twee volgende jaren afgeschreven, de Indische regeering gaf onlangs in den Volksraad te kennen, voor de volgende v"jf jaren géén verbetering te kunnen zien. --- SCHAKEN IN DE GEVANGENIS. Onder bovenstaanden titel heeft de Heer Eggink in z"jn rubriek ln de Locomotief van 30 November een artikel geschreven, waarin hij wees op de opvoedkundige waarde van ons spel ook vco*" gedetineerden. Directe aanleiding daartoe was een voorgenomen simultaanseance van den Heer Baay voor de gevangenen te Semarang, welke séance inmiddels plaats vond, terwjjl ook reeds op andere wyze vóórdien door genoemden hoof dklassespeler in gelijke richting gewerkt werd. Het hoofd van het gevangeniswezen is op deze prestaties opmerkzaam geworden en heeft zich, het groote nut van het ' schaken voor zijn dienst erkennende, tot het Bestuur van den N. I. Schaakbond gewend, teneinde op dle wijze tot bevor. dering van het schaakspel in de huizen ran bewaring «e komen. Een streven, ; dat alleszins toejuiching verdient. Wij hooren van de oprichting eener ( sohaakelub, alleen toegankelijk voor | gegijzelden ter zake van belastingsehuid. Wjj zijn van plan om het volgend jaar te trachten tot toetreding te geraken, omdat ons thans te weinig üjd naar onzen zin ter besohikkitg staat cm is . dienst van Caïssa door te brengen. Onze eenige hoop is nu maar, dat een andere . goede hoofdklassespeler er evenzoo over ; denkt? DAMBPION-OPBNIirG. Uit BeHi's boek: „De nieuwe Ideeën in het Schaakspel". Gespeeld ln 1919 te Berlijn. Wit: Zwart: BoGowrußow. £#11. 1. d 2 —d 4 PgB —fö 2. Pgl —fS d 7 —d« 3. Lel—f 4 PbB —d 7 4. Pbl —d 2 g 7 —gö 5. e 2 —©4 HB~g7 6. Lfl —d 3 0— 0 7. h 2 —h 3 c 7 — e 6 Beter ware T e 8 ter voerbereiding van e 7 — e 5. 8. 0 — 0 DdB —«7 9. Lf4 —h 2 Om na e 7—e 5 niet te moeten afruilen, maar de centrumstelling vast te kunnen houden met o 2 — 03. 9. .;.::::« e 7 —e 5 10. «2 —e 3 PbB —h 5 Deze poging om op den koningsvleugel aanval te krijgen wordt door wit op diepzinnige w*jze weerlegd. 11. aa-a4! Dit ziet e» uit als het begin van een aanval op den dame-vleugel, is echter, zooals we dadelijk zullen zien, de inleiding van de weerlegging van P f 6—h 5. 11 s a 7 — a 6 Wit dreigde zdn paard voor goed op o 4 te nestelen en daardoor een op den duur ondragelijken druk op de punten e 5 en d 6 uit te oefenen. 12. Pd2-o4 b7-bö 13. a4xbö o6xbs 14. Pc4~e3 Dreigt zoowel Lxbs als Pds. 14. ?...ij:j Pd 7 —b 6 Dekt beiden. Zwart meent wits aanval tegen zgn damevleugel te hebben afgeslagen, iö. g 2 —g 4* Dit was de pointe van 11. a 2— a 4. Het paard moest zonder tempoverlies over e 3 naar g 2 gebracht worden. 15 P h 5 — f 4 16. Lh2xf4 eöxf4 17. Pe3-g2 h7-hö! 18. g4xhs Lg7 —h 6 Op 18. ........ Lxh3; IS. Pgs, LXg 2; 20. XX g 2 krijgt wit besliasendeD aanval op de h- en g-lijn. 19. Pf3 —h 4 LeSxhS , 20. Ddl —f 3 D«7 —c 8 s Dreigt Lg 4. We zullen terstond zien waarom zwart geen D d 7 gespeeld heeft, 21. Ph4 —fö Lh3xfs 22. e4xfs g« —g 5 Wi* heeft nu bereikt, dat de awarte looper tot pion gedegradeerd is. Di* nadeel kan zwart sleuhta opheffen wanneer h*j zijn pionnen op den koningsvleugel door middel van g s—g 4 in beweging kan zetten. Hiertoe wil hij Pb 6 ov*r 37 naar f 6 brengen. Met het oog hierop speelde bij op den 20sten zet de dame niet naar d 7 doch naar cB. 23. Tfl~ei Dit is niet een zultere ontwikkelingszet in den ouden stijl, dooh de noodzakelijke voorbereiding van een actie tegen het boven aangegeven plan van zwart. 23 Pb 6 —d 7 24. Df3 —dö DOB —bS Natuurlijk niet DeB —o 7 wegene T e I—e 7. Wit mag thans niet op pionwinst spelen met 28. Dds — e 6, daar TeB; 26. D xd7? Ta 7 zou volgen. 25. fö — fO! ..S Een problematische combinatie, dle wit met zijn beide laatste zetten heeft t voorbereid. 25 Pd7xf« 26. Ddö-fö DbB-d8 Zwart mag weliswaar geen 26 t Kg 7 spelen wegens 27. Te 6, maar h"j meende, dat hij nu wel met 27 K g 7 zou kunnen vervolgen, om dan met 28 DoB of Dd7 dameruil af te dwingen én de pionnenmeerderheid te handhaven. 27. £2 — f3ü KgB —g 7 28. Kgl —f 2! DdB —08 29. Pg2 —h 4! ....:... Men ziet thans hoe witß combinatie op een tempo nauwkeurig berekend waß. Zwart is thans verloren. Hij mag het paard niet nemen wegens 30. Tgl f. Built zwart de dames, dan wint wit gemakkelijk met 30. Pxf6f Kh 7 • 31. Pxd6t Kg75 32. Pföf Kh7J 3S. Te 7, daar zwart geen redelijken zet heeft. Verwijdert zwart echter zijn dame van eB, dan beslist 30. T g 1. --- Besluiten en Benoemingen. Civiel Departement. Bij de 8. 9. en T. Dooi den Hiep. der SS. en V. Overgeplaatst: Tan den Alg. Bouwdienst (afdeeling Uitbreiding en Bouwkundige Zaken) naar de Afd. Magacjjna. zaken te Bandoeng, de Bouwkundige A. A. JK HKEPEBB; van de Afd. Bfagaeijnszakon naar hei Bedrijf der S.S. op Java (Dienst van Weg en Werken), de dienstdoende Bureauklerke le kl (2c categorie) M.J. Pb. B. EDWABDS VAN MÜÏBN. Ontheven : «erekend van 15 Nov. 1023 eervol van «ijnu werkaaamstelllng op maandgeld W. SCHNBLL. Door het Hoofd van het Bedrijf der SS. op Java ; Ontslagen : op verfcek, ingaande 3 Jan. 1924, eervol nit 's Lands rt'tnut, de Bureauklerke le kl. (2e categorie) Mejuffrouw Th. WEBMÜTH. Ingetrokken ; de beschikking van 8 Nov. 1923 No. 41Ö80/P 22/23 betreffecde de herbenoeming tot Bureaakl.rko le kl. (2e categorie) van Mev. H. BDWABDS VAN MÜIJEN - VAN DAMMB, ambt. van buitenl. verlof teruggekeerd, tevoren die betrekking bekleed hebbende. ---