RERUM NOVARUM. vul Er wacht, bij het vele, dat nog over de encycliek te zeggen is, nog een enkel woord over de loonkwestie. De pauselijke stellingen over het loon hebben indertijd aanleiding gegeven tot mecningverschiL Dit valt te begrijpen omdat de vraag naar het rechtvaardig minimumloon raakt aan het onmiddellijk eigenbelang en daardoor uitermate geschikt is fyt-gevoeligheden te kwetsen Wetenschappelijk is de kwestie vrijwel uitgeput en opgelost De beste en meest gezagvolle schrijvers in alle landen hebben de stelling der encycliek gcinterpreteerd. dat het rechtvaardig minimumloon bestaat in het z.g. famiüeloon. Uit was de uitspraak o.a. van Schaepman, pater Bruin & J. in ons land; Lehmkuhl S. J. In Duitschland; Verhaegen in België; Charles Périn, hoogleeraar'in de economie en vele anderen. Wij voor ons sluiten ons bij deze mannen aan zonder verder de strijdvraag nog eens op te halen; deels omdat de zaak uitgemaakt schijnt deels omdat een uitvoerige behandeüng van dit thans verlaten vraagstuk wel «eu afzonderlijk boekdeel zou eischen. De geest der encycliek, die de gee_. is van het evangelie, zoowel als de in de ordening van het gezin klaarblijkelijk uitgesproken wil van den Schepper, die den man als hoofd en verantwoordelijk leider van vrouw en kinderen in het aardsch Paradijs den last van den arbeid voor het brood oplegde, gedogen, dunkt ons, geen andere opvatting, dan datgene wal ook op zuiver econewnische gronden als een belang en noodzakelijkheid voor de maatschappij is te bewijzen — dat nl. de arbeider voor zijn werk een familieloon verdiene. Men moet trouwens ook in deze zaak hiel alleen de wet der rechtvaardigheid maar ook die der liefde doen gelden, en de christelijke zelfverloochening niet voorbijgaan. De christelijke liefde passé men niet toe in de verte maar liefst op de personen die vlak bjj ons - staan, die met ons medewerken, voor wier t>eb..n-deling wij de eerste verantwoordelijkheid hebben.. Honderd gulden aan Vincenlius is mooi; maar honderd gulden aan het levensgeluk, aan de levensvreugde van wie met en voor ons arbeiden lijkt betere en meer practische liefdadigheid. Ook iie arbeiders onderling kunnen die liefde toepassen. Hoe vaak Weerhoudt niet de angst der ontevredenheid en der afgunst van anderen een patroon wat meer te doen aan een arbeider wiens omslaaddgLeden daarvoor in aanmerking komen? Het stelsel van de absolute gelijkheid der loonea lijkt ons niet het ehrislelyk ste_s__; want juist de liefde kan differonLieering bewerken, altijd boven het rechtvaardig minimum, dat steeds gelijk moet zijn. Maar — in den parate! van de arbeiders inden wijngaard waren reeds de booze oogen teekeu, dat de liefde ook onder de arbeiders zelf niet voldoende aanwezig was. • • • En nu rijst bij dit vijf-en-twintig jarig jubilcrm van . „Rerum Novarum" de vraag, heeft 's Pausen zendbrief groote uitwerking gehad? Er wordt geantwoord, en het zal in deze maand vaak worden herhaald, da' de sociale actie allerwege is ontloJteu en te bloeien staat Wy spreken het niet tegen Maar, naast dien bloei van de, door de encycliek aanbevoien, organisatie moet ook nog een andere meer inwendige vruchldraging kunnen worden aangetoond, wil het woord des Pausen met volledig succes zyn bekroond. En dan komt uit het hoofgjepriesterlijk beloog een reeks van vragen opzetten, waarvan de beantwoording richtsnoer moet zijn voor onzen verderen arbeid. leent het bedrij f sis ven der I_a__u>____tjy» een wezenlek verschil toet dat van anderen? Hebben"" de katholieke werkgevers meer dan anderen blijk gegeven, dat zjj het verstaan, dat „de waardigheid van den arbeider moet worden geëerd"; dat „de handenarbeid den njeijsch tot eere strekt"; dat ,Rekening gehouden moet worden met de godsdienstige en geestelijke belangen der arbeiders?" En de katholieke arbeiders van hun kant, verrichten zij „meer eerlijk en trouw*' hun werk dan anderen? hebben zij meer eerbied voor het goed van hun meester en voor zijn persoon? En voorts — leeft onder rijk en arm in de katholieke wereld voldoende het bewustzijn„dat God den mensch niet voor het broze en vergankelijke dezer wereld heeft geschapen f' Dat het „niets ten eeuwigen leven afdoet of men nu gebrek heeft of overvloed aan rijkdom, maar wel hoe ze worden gebruikt?,, Toonen de katholieke rijken dat zij beseffen, dat „de rijkdommen hen met ontslaan van de verplichting tot lijden, noch iets baten, •a, vec!«er schaden voor het eeuwig .eveaf' Heeft men de Thomistische leer begrepen, dat er verschil is tusschen recht van eigendom en recht van gebruik? Dat men m. a w. met zijn goederen niet traag doen wat men wil? Kan men bemerken dat in katholieke kringen loon- en andere kwesties gemakkelijker tot goede regeling en oplossing komen, dan elders? En ten slotte, want men kau cic vragen niet blijven uitbreiden, is onder ons katholieke volk „het verlangde hel! gekc-isan van ciesi overV_oed der liefde?" Wij stellen de vragen — laat ieder voor zich het antwoord er op geyen. Luidt het bevredigend — laten wij dan God danken dat wij het woord van ziia stedehouder zoo goed hebben verstaan.- Jaagt het ons echter eenig schaamrood in het gelaat — vijfentwintig jaren zijn in de hervorming der maatschappij slechts een begin als een dag. Zien wij dan niet naar hetgeen achter ons ligt — wat voorbij is en nagelaten keert niet terug. Voor ons ligt de levensweg, waarop wij allen neg veel goeds kunnen doen. Menigeen onder ons zal het kunnen beleven dat het gouden jaar der encycliek wordt gevierd. Wanneer iemand ons dergelijke vragen als boven dan stelde — o, hoe heerlijk zou het zyn en hoe gelukkig voor ons allen, wanneer door ons medewerken geen aarzeling in het antwoord kon beslaan en in d« katholieke wereld èn de liefde èn de rechtvaardigheid nog goudener licht en gloeiender gloed verspreidden, dan de felste glans dis uitstraalt van de hanen onzer kerktorens, die er ons dagelijks aan herinneren, dat ons werken alleen mooi is wann*er 't nog schitteren kan in het licht van den hemel 1 --- DE OORLOG. De Duitsch Fransche oorlog. Schermut schingen bij Verdun. (Fransch bericht) PARIJS, 10 Mei. (R. B.) Tussclten de Oise en de Aisne is een bij verrassing ondernomen aanval tegen de Fransche loopf-aven ten Zuid-Oosten van Moulin-sousoutvent mislukt In de streek van Verdun is het bombardement ten Westen van de Maas aanmerkelijk verzwakt 'Ln Oosten van de Maas en In Woevre werd met tusschenpoozen kanonvuur gewisseld. Men meldt dat er In den afgeloopen nacht schermutselingen door middel van handgrnaten hebben plaats gehad fai het bosch van Haucourt en in de streek ten Zinden van het fort Douaumont In den bowen-Elzas Is een Duitsche verkenningsafdeeling, die oen kleinen Franschen post bij Hirzbach, ten Zuiden van Aitkirch poogde te nemen^ omber «ware vsrüuüßu terw^eslagco, < W_-n«h J --- Een commisseie van onderzoek naar den Ierschen opstand. LONDEN, 10 Mei (R B.) In het Lagerhuis deelde AsquLth de benoeming mede van een commissie, dieaeen onderzoek in zal stellen naar den opstand van de Sinn Feiners in lerland. Voorzitter van de commissie is lord Haidinge, de vroegere onderkoning van Indië. Hoewel Asquith weigerde de verzekering te geven, dat er geen militaire executies te Dublin meer zouden plaats hebben, hoopte h^j, dat het na de twee vonnissen, die ten uitvoer waren gelegd, niet meer uoodzakelyk zou zyn met uiterste gestrengheid op te treden. De kwestie van de militaire executies zal morgen besproken worden en Asquith heeft toegezegd, dat er In den tusschentija geen terechts-ellingen zouden plaats hebben. --- De onderkoning van Ierland afgetreden. LONDEN, 10 Mei. (IL B.) In het Hoogerhuis heeft lord Gréwe med*g_doeld, dat Wimborne, de onderkoning van lerland, zijn ontslag beeft aangeboden. --- Een Oostenrijksch transportship tot zinken gebracht ROME, 10 Mei (R. B.) Men meldt, dat lasteren in het Zuidelijk deel van de Ailriatische Zee een Fransche duikboot die aan onzo vlootmacht is toegevoegd, ecu vijandelijk transportschip tot zinken hoeft gebracht, dat met oorlogsmateriaal gataden was. --- De griezelige vondst te Cinkota. Een griezelig geval wordt uit Qukota bij Boedapest gemeld. In de woning van den in 1914 ouder de wapenen geroepen blik-' slager Bela Kiss zijn zeven aicbtgeeo-deerd© blikken kisten met zeven "vrouwenlijk&u gevonden, waarvan wordt gemeld: De justitie heeft een onderzoek m 1000 ingesteld-, ©en der kisten geopend en het vroawenlijk er uit gehaald. Het had een zakdoek in den moni en een touw om den hais. Gebleken is, dat Ki:.., de huurder van de Kamer, waarin de kisten zijn gevoodeu, vertinningsweri. verrichte bij e»a begrafenisonderneming te Boedapest. De overige lasten zullen morgen worden opengemaakt. Jaren geleden heeft Kiss de woning met vrouw en twee kinderen betrokken. Op zekeren dag verdwenen zijn vrouw en allebei de kinderen. Aan kennissen deelde Kiss mee, dat de kintieren in een kinderhuis waren opgenomen en dat liij zijn vrouw naar Amerika had gezonden. Nadere inlichtingen worden Ingewonnen. BOEDAPEST-, 10 Mei. (W B.) Een werkman, die bij den blikslager Bela Kiss in dienst is geweest, is in een ziekenhuis opgespoord en in voorloopïge hechtenis genomen hij zal morgen verhoord worden. Vrouw Johanna Jakubek, aan wie Ki.s vermoedelijk trouwbeloften heeft gadaan. heeft verklaard' dat Kiss haar, voor hij in dienst pi iq, een pakje brieven heeft overhandigd, tiat morgen door het gerecht za! woeden g^ropend. Verder heeft de vrouw een album voor prontkaarten afgegeven, dat een groot aantal minnebrieven van vrouwen beval De vrouw heeft meegedeeld eenige maanden geleden van een kennis van Kiss een brief uit Servië te hebten ontvangen, waarin wordt gezegi dat Kiss als gevangene der Serviërs gestorven was. In die bri-f wordt vrouw Jakubek als' echtgenoote van Kiss aangeduid. Reeds is gebleken dat Kl_s, die 32 jaar oud was, stelselmatig vrouwwen mar zich toe lokte^om er betrekkingen mee aan lc knoopen.' Hij plaatste ook advertenties In bladen. Voor hij in dienst ging, was tegen hem een^.geding wegens huwelijks-zweindeJarij aanhangig Het vermoeden ligt voor de hand dat Kiss vrouweu, die 't hem lastig' maakten, uit den weg heeft geruimd en de lijken op de" meegedeelde wijsre heeft verborgen. --- Binnenland. Duitschland vergoedt de „Tubantia" niet! Naar aanleiding van het Wolff-berieht. dat de Duitsche regeering de Tubantia niet vergoedt, schrijft de Telegraaf; - Toen wij hedenmorgen dit merkwaardig telegram ontvingen — had niet zelfs dr. KuypeT juist in „De Standaard" moeten erkennen, dat de zaak au toch bewezen was? —- wendden wil ons telefonisch om Inlichtingen tot de directie vao «ten £_mi-_kUtkga JEfoUaudschea LhoaaL, Op onze vraag, of deze Duitsche verklaring, als het einde van de „Tubantla"-onder handelingen beschouwd moest worden, antwoordde de directie, dat z|j dit niet wist en dat alleen de regeering dat zou kunnen zeggen. Voorts verklaarde zij dat het onderzoek der gevonden torpedo-' stukken te Berlijn nog niet is afgeloopen. De heer Ganters, de chef der Nederland- Sou -joo nep st 'ÊF-npapje-op^dio-ï aqOS niet teruggekeerd. Ten slotte vroegen wij de directie, of de med-deeling van het Wol-T-bureau dan wellicht voorbarig kan zijn, en ol er twijfel kan bestaan, dat dit een beslissende mededeellng van de Duitsche regeering was. Als antwoord werd ons geadviseerd, om op dit Wolff-beridht nog maar geen commentaar te geven". Juist 'gister-avond deed de Driestarschrijver van „De Standaard" zijn licht schijnen over de „Tubantia". En niet zander blijdschap zullen onze lezers weten dat dr. Ruyper sprak aldus: „Als dcor een mirakel is over de vernieling van de „Tubantia" dan toch ten slotte helderder licht opgegaan. Het genummerde stuk van hel Schwarzkopf brons heeft onweerlegbaar bewijs geleverd, een bewijs, Waarvoor men te Berlijn dan ook aanstonds Is gezwicht Het Schwarzkopf-metaal op zichzelf bezat nog geen bewijskracht want producten van de Schwarzkopfwerken waren ook aan buitenlandsche regeeringen afgeleverd. Hierin stak dus geen bewijs. Maar heel anders kwam het uiteraard te staan, toen een stuk van zulk metaal met nummer gevonden werd. Toen kon op het nummer worden nagezien, waar deze bout vandaan was gekomen. En toen bleek bij het nazien, dat het kwam van een onderzee- of torpedoboot onder Dnitsch commando Doch toen was. het dan ook uit Terstond na die ontdekking verklaarde men zich te Berh'jn tot schadeloosstelling bereid, en zoo mag verwacht, dat de „Tubantia"-histoTie, me zoo pijnlijk droeve heugenis kreeg, allengs uit bet klachtenregister zal verdwijnen. Niemand heeft dan ook getwijfeld, dat het zóó en niet anders loopejn zou, mits maar bewijs van schuld te vinden ware. Voor onze verhouding tot onze Oosterburen is dit een alleszins heugelijke gebeurtenis. We komen er weer door op streek in een normaal-goede verstandhouding. Slechts ééne vraag blijft nu nog zekere vrees bestendigen. Drie dagen na het ongeval had men ons uit Berlijn medegedeeld, dat het ongeluk d_i dei „Tubantiar trof. niet van I>dtsche zijde kort gekomen zijn. Alle scheepscommandanten uit de haarlijn, waar de ramp vcorviel. waren ondervraagd En aller ti nt woord was afwijzend geweest Dit nu duidt er op, dat men te Berlijn niet steeds stipt op de hoogte ï. van wat er door de Duitsche marine op een bepaal ei punt in de Noordzee op een bepaalden dag geschied is. De andere denkbare mogelijkheid toch dat een commandant het ministerie van Marine te Berlijn zou misleid hebben, is nu weggevallen. Ware toch; dit zoo uitgekomen, dan zou er terstond een maatregel van executie op gevolgd zijn, waanran het gerucht ook tot ons ware doorgedrongen. Het NederL Correspondentie-bureau in Den Haag deelt op grond 'van aan het departement van buitenlandsche zaken verkregen inlichting, mee, dat de Nederlandsche regeering no^ geen definitief rapport omtrent den u'tslag van het in Duitschland ingestelde onderzoek heeft outtangen. Overste Canters bevindt zich nog té Berlijn. Het Wolfi-telegram over de Tubantia blijkt te zijn een bericht van de Norddeutsche Allgemeine ?.¦¦ itung, het offlcieuse orgaan van de Duitsche regeering. --- De Berkelstroom. De directie van de.HolL Steo-rtboo^-Mij. heeft, zoo meldt de Telegraaf, te bevoegder plaatse verzocht, slappen te doen bij de Duitsche regeering, Detreffende een eventueele vergoed-nt? van het stoomschip Berkelstrocani. --- Weerzinwekkend bedrijf. Wij lezen in de Tijd: Wij hebben in een vorig' nummer de correspondentie van dr. J. G. Sleeswijk medegedeeld, waaruit blijkt, hoe deze hoogleeraar in de teci_rische hygiëne aan de Delftsche Hoogeschool zijn blad „De Toekomst" financ_e_-L Eigenlijk bevatten de copieén zijner bri. ven, aoor prof. Van Hamel overgelegd, lieis, wat ons bij zifudüv tataar v___wo_____u*ea ta_. _.o\aar *« men de stukken zwart op wit voor zich afgedrukt ziet, dan. moet er toch een ge. voel van walging bij den lezer opkomen van dit bedrijf. Verschillende bladen wijzen erop, dat dit over de schreef gaat van het geoorloofde in een neutraal land eu de actie evenaart van „De Telegraaf', van welk blad, wat men ook moge zeggen, nog niet is bewezen, dat het door bet buitenland met geld is betaald. De laagheid van het werk is eigenlijk de inkt niet waard, die men aan de qualificatie ervan besteden wiL Maar er lal toch een vraag, die hier moet gesteld worden, n.L aan welken Nederlandschen, ambtenaar is het geoorloofd, op deze manier de belangen van een vreemde mogendheid te dienen? Zou dit veroorloofd wezen aan een belastingambtenaar, aan een politie- of rechterlijk ambtenaar, aan een onderwijzer of leeraar aan lagere of middelbare schooi, aan een soldaat of officier, aan een ambtenaar van een ministeriee_ bureau, aan een burgemeester.-..? Zoo niet, waarom is het dan wél geoorloofd aan een onderwijzer van een hoogeschool? Zijn deae heeren schotvrijt En nog een vraag. Er zijn tegenwoordig aan Dtuitsche hoedescholen allicht vacatures en ook _wel in de technische hygiëne. Waarom zou onze Regeering prot Sleeswijk niet kunnen afstaan aan de üuitsche Regeering? Te Delft zou men lichtelijk een opvolger kunnen vinden of zich tijdelijk behelpen, tot er zich een goede sollicitant opdoet Wij zouden wel eens willen weten, fin. wetk land ter wereld een handeling als die van prof. Sleeswijk getolereerd zou worden. In Duitschland zeker niet Tleea student kwam daar meer op het collega van een hoogleeraar, die zich zulke but» _empoT-gheden veroorloofde. --- Klein „Volk." Wanneer men leest de hooglijk waardéerende artikelen, welke de liatholieko pers, één van gevoet gisteravond in eerbiedige dankbaarheid wijdt aan Passtoors, voelt men dubbel de pij nlij k-kleine houding van één blad in de linksche pers, „Het Volk", dat den driesten durf toont; te pogen den doode bij het open graf tel berooven van diens eerekroon; dat durft schandvlekken de hartelijke genegenheid, welke de Volksbonders allerwegen hentoedroegen: durft kieineeren diens levenswerk; durft verwijten richten aan diens vrienden. Ben durf, te kleiner, waar t_y op louter leugen berust Want; is het waar, dat Passtoors den Volksbond, >raltijd. nagenoeg uitsluitend in anü-socialis-_9ch_n rm heeft geleid"? Is dat niet gijn arbeid opzettelijk-anebrlijib. beperken tot het negatieve? Rukt men. aldus valscheiijk zijn leiding waardeerenel ondanks den stilaexwegen lof, welke er in ligt besloten, hem niet de eerekruoff van het hoofd, van opbouwend in Roomschen geest den Volksbonders te zijn voorgegaan? En overviel hem niet juist de dood, toen hij op deze wijs werk___a__t was? Is bet waar, dat Passtoors ,«ook door. eigen volgelingen nooit anders dan als een werktuig van het kapitalisme tegen dei zelfstandige arb£idershewe.gi__g werd beschouwd?^ Of beschouwden nj hem nief eenparig ais den hen verheffenden gelijke en vriend; en wilden zaj voor hem niet door het vuur? Is het waar, „dat de Volksbond al» middel tot het tegenhouden van den socialistischeit vloed geen beteekenis hadt Of zal „Het Volk" niet juist straks^ waaneer tienduizenden Votksbonders in eestjubel door het gansche land zijn vercemgd, met bitterheid en nijd op Vaastoors' levenswerk neerblikkén? Is het waar, dat Passtoors; na zijn val in Beverwijk dusdanig door zijn „begunstigers" (sic!) in den steek, werd gelaten, dat hij het „nooit meer tot een ernstige Kamercandidatuüi heeft kunnen, brengen?" Of weet „Het Vodk" niet vaa de Kamerleden, die hem welgemeend hun: zetel ter beschikking steeden? Niets van de mannen van Kennemerland, die et naar haakten weder met Passtoors te mogen uitkomen bij de verkiezing in 1917. Men kan wel de nagedachtenis van den „burgemeester van een plattelands gemeente" (sict) en van diens werk smalen; hemzelf voorstellen als van zijn! vrienden om wille der „mislukking" vaa levensdoel verlaten; men kan wel voorwenden, dat „het bericht van ~zljh overtijden nu aandoet, ais een geluid'uit eca overwonnen verleden"; — maar eenieder wéét, waar zulk© houding de symptomen van aangeeft Aan de geopende groeve van zijn tegenstander beeft „Het Volk" enkel: nijd, leugen, laster. Zelfs als de daode was.; demo harten ___aL Och, maar misschien juist daaromU*, Het goLuigt van volkomen absentie van eerbied, eerlijkheid, grootheid. Het is: ruw, valsch en klein (Msb.) ---