lEDEREEN WEET DAT DE NIEUWE TILBUHGSCHE COURANT TILBURGSCH DASBLAD - Uitgave - FIHMA A. AETS het MEEST UITGEBREIDE en MEEST GELEZEN DAGBLAD is Van Tilburg en Omstreken. Vergelijk ons blad met de andere bladen en gij zult overtuigd zijn van de groote waarde van dit blad. Eiken dag minstens TWEE bladen. Adverteeren in deze courant is dan ook NOODIG EN VOLDOENDE. --- Een prachtige gift dit artikel uit de pen vloeden „Verleden Zondag wandelden wij over de oude walden van Weert. De avond was reeds ver heen en een herfstriffing liep reedis over de natuur. Daar zagen wij onder de oude boomen een drom van menschen aanstappen, mannen, vrouwen en kinderen, luid biddend, de rozenkrans ïn de hand. Er lag een groote ernst op aller gelaat en het in de stilte van den avond wegstervend gebed, maakte een grooten indruk. Onze gastheer gaf een verklaring. Het was „de buurt", die voor een zieke ging bidden voor een kruisbeeld in een oud kapelletje ergens langs de weg buiten de stad. Hoe treffend, hoe katholiek was deze daad. Dat was Christelijke naastenleide in den schoonsten vorm; dat was een plastische voorstelling van de „Gemeenschap der Heiligen", die onze H. Kerk is, en een openlijke geloofsbelijdenis waarover men overal elders verbaasd zou staan in ons land, maar niet in het katholieke Limburg, waar het oud geloof der vaderen nog de schoonste tradities kent, leeft binnen en buiten de huizen en de wegen en velden nooit verlatenheid kennen wijl zij bewoond zijn door God zelf en zijn lieve Heiligen, voor wie de katholieke kracht van het volk allentwege kapellen en eere-teekenen heeft opgericht. Wij, ouderen, konden weinig meer doen dan eerbiedig het hoofd ontblooten, en ons een oogenblik in den geast vereenigen met de vrome schaar. Maar wij hadden een paar kleine kinderen bij ons. Impulsief maakten zij 'n H. Kruisteeken en stapten zij niet hun kleine beentjes kloek langs den stoet mede. De Hollandsche vorst had hun katholieken moed nog niet beroerd! En zoo was dit geval een teekenend voorbeeld van den invloed der katholieke sfeer. Die nu ook uitkomt in.de wijze waarop men in Limburg bezig is met het oprichten van standbeelden ter eere van het lOïart. heeft te Kerkrade de plechtiƒge intronisatie plaats van een standbeeld op het Marktplein. De burgemeester zal het onthullen, de Bisschop van Roermond het inzegenen; er heeft 'een optocht plaats met praalwagens enz. In Venlo iis men ook met een geldin- zameling bezig en wij hoorden verluiden, - dat ook Maastricht en Sittari zullen volgen. Het Tilburgsche volk heeft echter in deze schoone katholieke zaak de verdienste te zijn voorgegaan. De nog altijd wordende en groeiende daad van Tilburgs katholieken is voor velen in het land een openbaring geweest en een voorbeeld. Men vraagt ons wel eens, wanneer met de uitvoering wordt begonnen. Spoedig zal men er meer van hooren. Maar zoolang de giften zoo ruim blijven vloeien i wij geen vrijheid de lijst te sluiten. Nu weer hebben wij een prachtige gift van honderd gulden te vermelden in goud voor het gouden hart. De edele gever schrijft erbij, dat lu'. voorzeker overtuigd mag zijn, dat diezelfde muntstukken daartoe zullen gebezigd worden". Natuurlijk; het goud dat wij voor het gouden hart ontvingen, blijft daartoe bewaard. Het is zulk een heerlijk en symboliek denkbeeld geweest, dat katholieken hun goud beschikbaar stelden om zich daardoor persoonlijk te verbinden aan de grootsche hulde aan het H. Hart te brengen! Zoo is de inschrijving voor het standbeeld met de dikwijls roerende bijschriften een treffende geloofsopenbaring van het goede Tilburgsche volk en tegelijkertijd een dagelijks terugkeerende hulde aan het H. Hart. En tevens een propaganda voor de verspreiding dezer schoone devotie, waaraan door Christus zelf, zulke rijke zegeningen, ook voor de steden, is beloofd. En wij zijn er van overtuigd, dat die iniving niet weinig zal hebben bijgedragen tot het weer terugbrengen van die innig katholieke sfeer die aan onze trouwe katholieke provincie past en zooals men die in Limburg nog altijd kent. Den 15den October 1918, toen de lijst f 11.645.5 bedroeg, achtten wij den tijd gekomen om een --- BEGIN VAN UITVOERING te geven aan de oprichting van het Heilig Hart-Standbeeld. Een commissie had zich gevormd, bestaande uit de hoogste vertegenwoordigers van het geestelijk en wereldlijk gezag in onze stad en een der leden onzer Redactie als vertegenwoordiger der deelnemers aan de inschrijving. Deze Commissie, bestaande Hit den Hoog Eerw. heer P. J. van den Heuvel, Deken van Tilburg, mr. dr. F. Vo^k de Both, burgemeester van Tilburg en mr. A. C. B. Arts, zou zich bezighouden met de samenstelling eener jury welke de ingekomen antwoorden op een voor het ontwerpen van het monument uit te schrijven prijsvraag zou hebben te beoordeelen. • 6 November 1918 bracht ons de TWAALF DUIZEND, ni. f 12.006.95.5 en 3 Januari 1919 reeds de DERTIEN DUIZEND n.l. f 13.028.95. Dat dit laatste duizendtal in sneller tempo bereikt werd is duidelijk te verklaren aan het eindigen van den grooten wereldoorlog einde 1918. Juist vau dat oogenblik af begonneri de giften weer ruim te vloeien en de vergezellende bijschriften spraken in velerlei vormen openlijk de verzuchting van verlichting uit, dat eindelijk die gruwel had opgehouden. De plannen van de Tilburgsche R. K. bevolking om ecu standbeeld van het H. Hart op te richten werden in ons blad van 11 Januari 1919 gehuldigd door volgend vers --- Aan Tilburg. Niet als een eedle grijsaaid, wien het leven uit leed en strijd een teeder-lichtend kleed heeft om de leden en het lijf geweven, noch als een jonkvrouw elegant, gereed ten dartlen dans en stralend van saffieren, gesmijde en zijde en allerhande pracht, maar lijk een sterke werkman, wian de spieren uitbreken zwellend uit de schaamle dracht: zoó staat gij voor mij, stad van harden arbeid, van vuur en rook en dreunende industrie... Geen oude bouw, die in u dood en star leit in 't fijne waas van sage en poëzie, geen nieuwe weelde en luxe van parken, pleinen en lanen met paleizen rijk omzoomd, maar eindelooze rijen lage, kleine arbeidershuizen langs wat jong geboomtl Doch uit die massa steekt ge zegevierend uw sehootsteénpijpen pijlrecht op en sterk, lijk vlaggestokken, met rookwimpels zwierend, de zegeteekens van uw winnend werk! En krachtig stoot ge in langgerekte kreten uw blij, triomf door lucht en over land, tot de avond met zijn adem koelt uw heeten uw gloeiend' arbeidswellust en uw brand. Dan in de stilte bidgestalten rijzen, uw kerken, steunende op haar toren-staf; zij voor verkregen zegen Gode prijzen, en Gode smeeken nieuwen zegen ai, — Uit groote bosschen waaien frissche berkeD, arotnenrijke dennen u om strijd verkoeling toe bij 't rusteiooie werken; en als .verkwikking zendt in zomertijd haar zoeten honing U de dorre heide; wijl de akkerlanden, wakker dag-en nacht, veel voedsaam graan en groenten U bereiden tot voeding van uw moegezwoegde kracht. — U zoeken arme dorpen, rijke steden langs tram en trein, langs pad en breede baan om met uw rijkdom en uw koitbaarheden zioh te bevrachten als een karavaan. De vrome kloosters wutter steden vluchten en bij G schuilen in een stille straat, waar 's werelds gore lucht niet is te duchten maar Roomsche reinheid blij te bloeien slaat. En in het rond de Missiehuizen spieden op uwe zielen met aposteivuur;. wijl Jezus' Hart, begeerde U te bieden zijn liefde en leiding wacht, zijn kroningsuur O Roomsche stad, die 't„Bid enwerk" des Heeren in kerk en schoorsteen boeg ten hemel beurt, laat 't Hart des Heeren, Vredezon, regeeren uw klare lucht, eer rosse gloed ze kleurt.... P. C. KEULEKS. m. S. ü. Op 3 Februari 1919 constitueerde zich de commissie voor de oprichting van het 11. Hart standbeeld als volgt: P. J. v. d. Heuvel, deken van Tilburg, voorzitter; mr. dr. F. Vonk de Both, burgemeester van Tilburg, onder-voorzitter, en mr. A. C. B. Arts, secretaris Vanaf dit oogenblik toen de oprichting van het Standbeeld langzamerhand" meer vasteren vorm begon aan te nemen, dateert de gedachtenwisseling over --- DE PLAATS VAN 'T STANDBEELD. In ons nummer van 22 Februari 1919 bevond zich onder de Tilburgsche berichten een verslag van een vergadering van het genootschap „Ons Brabant, waar een zect geanimeerde discussie werd uitgelokt door een causerie van den heer H. Weijers over de plaats van het H. Hart-Standbeeld te Tijburg. In dat verslag lezen wij: Bij de gedachtenwisseling kwamen vooral twee meeningen tot uiting. Voor beide partijen gold natuurlijk als axioma een aesthetische en sculptureele waarde van het beeld. Voor wat de plaatsing betreft was men het evenwel niet geheel en al eens. Een marktveld vond intusschen geen verdediging, terwijl toch de eene partij van oordeel was dat 't beeld behoort op een plein of druk verkeerspunt, het hart der stad om de idee te beschouwen: Christus Koning over allen. De andere partij hield er aan vast en de meesten vielen .dit standpunt bij, dat het beeld behoort op de waardigste plek der stad, een plaats van devotie en stille wijding, waar meer gevoeld zal .worden het Koningschap der Liefde van Christus. De besprekingen leidden er toe, dat de vergadering als haar eenstemmig gevoelen uitsprak, dat bij het uitschrijven eener prijsvraag voor het H. Hart-Standbeeld te Tilburg de opdracht niet alleen het ontwerp van het beeld zou moeten voorschrijven, maar het beeld op een bepaalde plaats ongesteld. In een hoofdartikel in datzelfde nummer bespraken wij deze kwestie en zeiden daarbij o.m. het volgende: Het hangt er. slechts van af op Welk Standpunt men zich stelt. Wil men een plaats van devotie inrichten met een beeld van het H. Hart, — het is een goed en schoon denkbeeld en onlangs op sierlijke wijze in een inegzonden schrijven in ons blad nog verdienstelijk uitgewerkt. Zulke stille plaatsjes en hoeken mist Tilburg nog geheel en al. Hoe druk onze pleinen en straten ook zijn — zij missen de heiiigen-bevolking die een stad en een land pas geheel en al tot een katholieke omgeving maakt. De opzet van de inschrijving voor het standbeeld van het H. Hart gaat intusschen in de andere richting. Zij is wel een uitvloeisel van een opstel dat geschreven werd over onze *„leege velden en wegen" en waarin opgewekt werd tot het navolgen van de gebruiken in Limburg eh alle katholieke, en katholiek gebleven oorden, maar het eind van dat opstel sprak over een „standbeeld", dat „domineeren" zou „over het woelige leven eener hard arbeidende maar toch nog altijd vast geloovende stad." / Zoo werd het denkbeeld ook opgevat door dengene die ons' en met de eerste gift in overweging gaf „eene lijst te openen tot ontvangst van giften tot oprichting van een standbeeld van het H. Hart op het voornaamste plein van Tilburg." In dezen geest hebben wij de lijst geopend. Wij hebben wel uitdrukkelijk gezegd dat wij er niet speciaal die clausule aan verbonden — daar hadden wij trouwens de bevoegdheid niet toe, omdat het gemeentebestuur er ten slotte bij te pas moet komen — maar de bedoeling is wel degelijk geweest en gebleven een standbeeld te doen oprichten door het katholieke Tilburgsche volk op een der openbare pleinen van Tilburg en op een zoo voorname plaats, dat duidelijk de be doeling uitkomt, dat Christus door Tilburg gehuldigd wordt als Koning. Dit is ook wat Pater Joachim, die Tilburg terstond voor het prachtig voorbeeld huldigde, uitdrukte toen hij schreef: „Wat een heerlijk idee, dat in enkele dagen een plan wordt en tegelijk al begint uitgevoerd te worden: de Zaligmaker met het liefdevolle Hart, midden in de stad, . hoog verheven-, zijn armen zegenend uitstrekkend over' geheel Tilburg." Dit is en blijft dus de grondgedachte van het plan.waaraan geheel katholiek Tilburg, mogen wij gerust zeggen, op schitterende wijze heeft medegewerkt. Het is inderdaad een eenig feit, dat deze inschrijving welke nu reeds sedert 23 Juni 1917 loopt, geen enkelen dag heeft opgehouden. Geen nummer van ons blad heeft geen giften te vermelden gehad. Groote, zeer groote, en kleine, zeer kleine. Gegeven zonder eenige imdividueele aansporing, zonder eenige beïnvloeding, zonder eenig bijoogmerk — want de gevers zijn ook ons bijna allen onbekend — alleen om hulde te brengen aan het H. Hart, alleen maar omdat Hij, die ons aller Koning is ook openlijk moet kunnen heersehen over Tilburg.- Zoo zal ook het plan worden uitgevoerd en ook is daaraan gedacht bij de samenstelling der jury — waarvoor nu reeds drie personen zich beschikbaar stelden: Jan Stuyt, de architect, voor de aanpassingen aan hét' stadsbeeld; de zeereerw. pastoor A. van Dijck, voor de liturgische zijde en de Amsterdamsche beeldhouwer Elysee van den Bossche, een bekend beeldhouwer. Zoo beschouwd kan er ook geen geld te veel worden geschonken. Er is reeds veel — wij zijn ver over het geen wij in den aanvang dachten bijeen te brengen. Maar omdat het een hudiging is, een ten troonheffing, een kroning om het zoo .eens te zeggen, een Intronisatie dus, kan er nooit te veel aan worden besteed." ' Den 11 Maart 1919 — tegelijkertijd dat wij de VEERTIEN DUIZEND gulden passeerden, n.l. f 14.035. 35 — konden wij de jury publiceeren voor het UITSCHRIJVEN EN HET BEOORDEELEN van een prijsvraag voor het op te richten'beeld. Zij was dijor de commissie als volgt samengesteld: Elysée van den Bossche, beeldhouwer, te Amsterdam; G. P. D. Bourgonjon, beeldhouwer en docent aan de R. K. Leergangen alhier, te Amsterdam; Pastoor Alph. van Dijck, te Tilburg; Rector Dr. Xavier Smits, docent aan de R. K. Leergangen alhier, te Vught; Jan Stuyt, architect te 's-Gravenhage: Als secretaris der Jury zou huigeeren de Ueer H. K. Arts, Toï voozitter werd gekozen den- Z. E. heer Alph.. van Dijck. Op Donderdag 13 Maart 1919 vergaderde ten gemeentehuize de commissie. Aangezien de voorzitter der commissie, de Hoogeerw. heer J. P. van den Heuvel, Deken van Tilburg, door een gelukkig slechts lichte ongesteldheid verhinderd was werd de vergadering geleid door den Vice- Voorzitter, den "Burgemeester van Tilburg. De Hoogeerw. voorzitter had echter, schriftelijk zijn zienswijze over de belangrijkste kwesties ingezonden. Mr. Dr. F. Vonk de Both heette de juryleden welkom en zette de geschiedenis der inschrijving uiteen, waarna de verschalende vraagstukken die er bij aan de orde kwamen, werden besproken. De vergadering kwam o.m. tot de volgende conclusies: Het monument dat zal worden opgericht zal zijn een standbeeld. Aan de inschrijving zuüen kunnen deelnemen katholieke Nederlanders. Er worden drie prijzen beschikbaar gesteld, een van 750, een van 500 en een van 250 gulden, met dien verstande dat de bekroonde inzender, aan wien de uitvoering van het ontwerp wordt opgedragen, het recht op die som verliest. Gevraagd wordt inzending van een maquette op een tiende der ware grootte, Het aanbrengen van een gouden hart wordt imperatief voorgeschreven. Het beeld zelf wordt van brons, en hef geld dat er voor beschikbaar wordt geacht is gesteld op 20.000 gulden. Omstreeks 10 Mei 1919, toen de inschrijving f 14.471.81.5 bedroeg, was de beslissing gevallen inzake --- DE PLAATS VAN 'T STANDBEELD. Waar wij veronderstelden, dat onze lezers met belangstelling zouden vernemen, weke plaats er voor aangewezen was, gaven wij in ons nummer van genoemden datum een kort verslag van een vergadering van de jury met de commissie, ten stadhuize gehouden, alwaar de kwestie grondig behandeld was. Wij citeeren uit dat verslag: Met rijtuigen, is rondgereden om de beste plaats te vinden. Zelfs was er een aanbod van een notabel ingezetene die een stuk waardevolle grond er belangloos voor wilde afstaan, wat door de commissie en jury ten hoogste werd gewaardeerd en waarvoor het H. Hart den milden aanbieder moge zegenen. Het resultaat van onderzoek en besprekingen was echter, dat geen beter plein in Tilburg te vinden was dan de Heuvel. De vraag rees echter: Waar. Wanneer niet het probleem van den overweg bestond, waarvoor waarschijnlijk een tunnel gemaakt zal moeten worden, dan ware een goed punt geweest de plaats waar thans de niet zeer fraaie politiepost staat en die mettertijd toch zal moeten verdwijnen, want ons fraaiste plein ten -sieraad is dat houten gebouwtje niet. Met het oog op die mogelijke verandering op den Heuvel kon het beeld daar nu echter niet worden opgericht. Bleef dus' over het groote gedeelte. Overal waren bezwaren. Maar jaarmarkten en kermis zou' net beeld in den weg staan en bovendien, de Lindeboom, zelf een monument, zou het beeld drukken. En hoe moest het beeld zonder achtergrond geplaatst worden? Met het gelaat gewend waarheen? Uit de jury zelf kwam toen het voorstel als beste punt op den Heuvel, te gebruiken de plaats op het Kerkplein van de St. Jozefkerk, waar thans het bloemperk ligt. Het ijzeren hek zou dan worden weggenomen en naar achteren gebracht, zoodat het beeld geheel vrij naar voren kon komen en de fraaie front der kerk ware een prachtige achtergrond waarop het' monument schitterend zou uitkomen. De vraag was echter of de Z.Eerw. heer Pastoor en het Kerkbestuur cc voor te vinden zouden ziin den grond daarvoor beschikbaar te stellen. Zooals niet anders te verwachten was viel de aanvrage daar in goede aarde. Men was gaarne bereid den grond ter beschikking van de stad te stellen, zoodat dan het Heuvelplein zooveel a's voor het doel noodig is, wordt vergroot en temet aan den eersten ' opzet der inschrijving, het beeld op te richten op het voornaam. ste plein van Tilburg, zal zijn voldaan. Om goed te doen uitkomen de afscheiding van het plein en de kerk zal achter het beeld een z.g. marmeren of andere steenen bank worden opgericht, waarop mogelijk ook nog eenige^ reliëfs kunnen worden uitgehouwen. Alleen is nog noodig de goedkeuring vau het hoogste Kerkelijk Gezag maar e voorzien is, dat ook hier op geen bezwaar zal worden gestuit. Met dit voorstel uit de Jury zelf voortgekomen is nu het veelbesproken vraagstuk op uitnemende wijze opgelost. Een treffende bijzonderheid is dat in de S*. Jozefsparochie altijd een zeer groote devotie voor het H. Hart heeft bestaan, en daar ook de eerste broederschap van het H. Hart is opgericht. Op Donderdag 26 Juni, toen onze lijst f 14.782.07.5 aanwees, plaatsten wij in ons blad een aanmoediging tot onze lezers om onze inschrijving weer wat grooter te maken. Wij wezen er op, dat het den volgenden dag, Vrijdag 27 Juni, de feestdag wal van hét H. Hart. Dat hielp! - Ons volgend nummer kou toen een lijst publiceeren van bijna TWEE en een HALVE kolom lengte, de grootste, die iv ons blad heeft gestaan — en tevens brachten ons deze giften over de VIJFTIEN DUIZENQ, "n.l. f 15.010.04.5. ---