Summa Summarum. Het was te verwachten, dat het op zulke zwakke fundamenten gebouwde kabinet van den „dagjes-diplomaat" Chautemps niet veel zou uithalen. Dat het echter van zulk een korten duur zou zijn en binnen de 4 dagen reeds sneuvelde, had toch niet iedereen gedacht. Reeds bij het eerste optreden in de Kamer en bij het stellen der motie van vertrouwen ging Chautemps c.s. over boord. En Chautemps kan onder'tusschen zeggen, dat hij oud-president is. Zijn regeeringsverklaring was wel uiterst zwak en leek meer op de verdediging van een of andere automobilist, die een aanrijding had veroorzaakt, dan op een krachtig pleidooi voor de belangen van Frankrijk. De Kamerleden bemerkten spoedig, dat het op niets zou üitloopen om met zulk een minister— president'in zee te gaan en deden hem kan telen. Zoo was het einde gekomen van een kabinet van vier heele dagen en stond Frrjikrijk weer midden In een crisis trots Vlootconferentie — die het ondertusschen zonder de Franschen ook wel schijnt af te kunnen — en andere financieele landsbelangen, die reeds lang op afwerking wachten. Nadat Poincaré geweigerd had om gezondheidsredenen, heeft Tardieu maar weer het roer ter hand genomen en zal hij opnieuw pogen om een meerderheid achter zich te vinden Zooals hij echter tegen Chau temps gestemd en meegeholpen heeft om u:ze te doen kelderen, zoo zal Chautempt thans ook met zijn partij krachtig stelling nemen tegen het Katrtnet-Tardieu, wanneer dit voor de Kamer zal komen. De socialisten en alle andere linksche groepen zijn voornemens om geen enkelen steun te verleenen aan Tardieu's kabinet, zoodat hij het straks in de kamer nog niet zoo gemakkelijk zal hebben om een hechte meer derheid te vinden. Het liefst had men in Frankrijk de totale ontDinding van üe kamer en nieuwe verkiezingen gezien, wei- Xe iaatsue aan misscnien een duideajKe meeraerneid in üe kamer zouaen brengen. Aangezien dit een ter ue veel tijd vereisen t en er andere belangen op bet spel staan, die niet op zien laten wacnten, kan daar nu nieus van komen. Ware daar niet de Vlootconferentie b.v. dan was het waar— schijnlijk wel tot 'kamer-ontbinding gekomen. Frankrijk ia ondertusschen in een niet al te best blaadje gekomen hij de andere mogenaneden, want net is de oorzaak geweest van een week oponthoud ter Vlootconferentie, was onwillig op de tarievenconferentie te Geneve, stelt arrogante cisehen te Londen en stuurt met de aanhoudende crisis ailes in de war, zoodat ook in het buitenland Tardieu niet vriendelijk zal ontvangen worden. * * Het land van Carmen en stierengevechten is sinds het plotselinge aftreden van Primo de Rivera nog steeds niet tot rust gekomen en sinds de laatste dagen schijnt eerst voor goed de reactie op dit feit te zijn losgekomen. De nieuwe regeering van Berenguer is begonnen met de hechte dictatuur van wijlen Primo stuk voor stuk af te breken. Zij, die onder Primo's bewind werden verbannen, worden teruggeroepen; belangrijke decreten, eertijds door den dictatuur verordend, worden ingetrokken en tot dusver het voornaamstee: hij, wien door Primo het zwijgen werd opgelegd, heefc mogen spreken en heeft een rede gehouden, waarin hij — d. i. de oud-premier generaal Sanchez Guerra — zijn gemoed heeft uitgestort en voor de vuist weg in 3 kwartier tij ds in onbewogen felheid heeft uitgekreten wat hij gedur. vele jaren heeft moeten verkroppen. Sanchez Guerra verklaarde In zijn oratio pro domo, dat hij geen republikein noch anarchist was, maar een goed verstaander, die immers maar een half woord noodig heeft, heeft wel begrepen, dat hij toch een tikje meer republikein dan vóór den Koning is. Zoo heeft de duizendkoppige menigte, die enthousiast naar zijn rede luisterdehet ook opgenomen en is voor het paleis gaan demonstreeren met uitroepen zooals: „Weg met den Koning" en „Leve de republiek". Dat zijn din gen die niet onderschat mogen worden. Wanneer een Spanjaard zich zoo gaat uiten dan mag men dat niet van te geringe beeekenis achten. Dé binnenlandsche kwestie van den dag was vroeger de strijd in Marokko, doch nu deze ten einde gebracht is, is een nieuwe zeer belangrijke voor Spanje gerezen: republiek of monarchie. Het is duidelijk, dat in breede kringen van het Spaansche volk de republikeinsche gedachte reeds diep wor tel heeft geschoten en waneer daar nog de steun van het leger bij komt, dan heeft Ko ning A.lfonso inderdaad niet ten onrechte de Xllïde achter zijn naam staan. Spanje is nog een van de weinige landen, waar de monarchie door troebele tijden heen stand heeft gehouden, doch wij durven gerust te voorspellen, dat er spovüg een koninkrijk minder en een republiek meer op aarde zal zijn. De republikeinsche stroomingen, die thans door Spanje gaan zijn van een zeer belangrijk gehalte en hij, die Primo de Rivera eenmaal de macht in handen gaf en deze macht met een even staal gezicht weder onttrok aan de handen van een thans vervallen grootheid, loopt veel kans binnen afzienbaren tijd ala Aman-Ullah als ambteloos burger in Parijs of Rome rond te loopen SOIT, --- DUITSCHLAND. GASVERGIFTIGING TE HAMBURG. Drie doo den. In de Diederichstrasse te Hamburg heeft een thuiskomend familielid gisterennacht de 42--jarige eigenares van de woning en haar broeder dood te bed gevonden. In de keuken was een slang losgeraakt, terwijl de kraan open was. Een onderhuurder is eveneens dood iq bed gevonden. --- ZWEDEN. DE TOESTAND VAN DE KONINGIN VERERGERD. Terwijl Zaterdag berichten zijn ontvangen, volgens welke- de toestand van de koningin vau Zweden onveranderd was, is de toestand Zondag verergerd. Naar de lijfarts van de koningin mededeelt, houden de hoestaanvallen aan en is de ademhaling zeer bemoeilijkt. --- De 100e „Sterre." Het Volkstooneel speelde voor de honderdste maal „En waar de ster bleet stille staan" van Felix Timmermans en Eduard Veterman. Dit was alweer een gelegenheid tot een feest. De gelukkige schrijvers werden hartelijk gehuldigd door een banket en een gala-vertooning. Te zelfder lijd werd het feit herdacht dal de knappe acteurs Stal Bruggen en Maurits Hoste, sinds tien jaar aan het „Volkstooneel" zijn verbonden. Het banket werd door talrijke redevoeringen opgeluisterd. Ook een innige brief van Johan De Meester Jr. werd voorgelezen. Ik laat hier een passage er uit volgen. Ze teekent op bijzondere wijze de gulle hartelijkheid die in dit tooneelgezelschap heerscht. „Staf en Maurice, voor jullie lijderschap voor jullie twintig jaren, gezamenlijk souffreeren onder 't — blijmoedig gedragen — leed van slechte trein-verbindingen, hotsende ford-bussen en onverwarmde kleedkamer, voor jullie mooi, sterk kunstenaarsschap, mijn eerbiedige hulde en mijn hartelijke gelukwenschen. Antonl (waarom heb je me niet gewaarschuwd dal Astrid in Utrecht ging, niemand had mij er iets van verteld) al heb ik het dan ook nog altijd niet mogen zien, zelfs Halewijn niet, ik hoorde er des te meer over. vooral uit Utrecht, en niets dan goeds, Proficiat, Benaal, ik kreeg een praehtigcn brief van de (.helderode, hij is verrukt en vol vertrouwen. Hals vvd Beinbruch! Zondag spelen we hier „Journey's End", voor de zeventigste maal of zoo. Ik zal niet veel tijd hebben om aan jullie te denken, want het is de moeilijkste rol, die ik ooit gespeeld heb, maar de avond zal triestig worden. Denkt nog 's 'n keer aan me, zoo bii de kip bijvoorbeeld of nog liever bij 'n goed glas Bordeaux — ik zal een stevige Bols nemen op jullie aller heil in de kunst en in het leven. We hebben samen toch wel een paar goeie avonden gehad, zoo hier en daar — voor mij waren 't en zullen het blijven de beste van mijn leven. Die goeje ouwe Sterrei Zeggen dat 't nou de honderdste is en dat ik niet eens meer hoef op te letten of het lichtje in de foorwagen wel op tijd aangaat. Groote vrienden Timmermans en Veterman, ook voor U mijn eerbiedige gelukwenschen. Voor U en voor Vlaanderen nog vele „honderdste" avonden van warm-menschelijk Cimmermans-tooneel." Op de hem gebrachte hulde antwoordde Staf Bruggen meï deze korte maar treffende zinnen: „De regisseurs,» zeide hij, hebben ons geleerd, dat het woord verminderd is in waarde tegenover de daad. Met discipline volg ik dezen stelregel. Hel is dus nutteloos dat ik hier vertel. Ik had gevraagd, dat deze hulde niet zou plaats vinden. Mijn werk bij hel volkstooneel is mij geen doel, ik speel geen tooneel om het tooneelspel, maar als middel, als werk voor mijn volk. Moest ik dit middel in het Volkstooneel niet meer Vinden ik zou er geen dag langer blijven." Deze kordate programma-verklaring werd met een langdurige ovatie begroet. Staf Bruggen is de leerling van De Gruijter. Evenals De Gruijter slaat hij in den dienst van zijn volk. Moge hij ons lang behouden blijven! — --- De eerste „Saloiué". Maar de vieringen belemmeren het werk niet. Na het feest van het „Volkstooneel" volgde onmiddellijk een nieuwe crealie van een stuk van Timmermans: „De hemelsche Saiomé". De première ging door te Lier. Het stuk werd op uitstekende wijze verdedigd. .Maar ditmaal boekt de auteur een veel minder gunstig resultaat dan in „De Sterre". Zijn nieuw sluk, beefdekens uit het leven van de H. Catharina van Sienna, rammelt op vele plaatsen, zit hier en daar vol verouderde ¦nelodramatiek, en mengt soms op al te barre wijze mystiek met populaire motieven, zoodat de noodige wijding ontbreekt. Voeg daarbij talrijke langdradiglieden, hier en dai.r een al te verregaande grofheid, en gij zult begrijpen, dal het den regisseur Van de Velde moeilijk werd ons aan de hand van dit stuk een schoon spekiakel te bieden. En toch is* dit hem grootendeels gelukt, dank o.m. aan het zeer lieve decor, door hem ontworpen, en aan het zeer knap spel van ürela Lens als de H. Catharina en van Tilly Bruggen als de volksche Lapa, rumoerige' moeder van de jonge en teedere heilige. Een paar uilslekende momenten hielpen ons over het minder goede heen. En dau wie in Vlaanderen zou het aandurven niet mee te roepen: „Leve Felixl" Er was dus weeral eens sukses, --- Het Landjuweel. Vierde beurtoptreding. „Hoop en Liefde" van Molenbeek, met „De Zonderlinge Gast" van Anton van de Velde. Waarlijk, dit Landjuweel wordt een cursus in Vlaamsche tooneelliteratuur. De stukken volgen malkander op, „et ne se ressemblent pas. Ongetwijfeld behoort deze „Gast" tot het beste tooneel, dat wij bezitten. Maar het stuk is moeilijk. Er is bezieling bij noodig, stijl en rhythme. Hoe goed ze ook hun best deden, vermochten de Molenbeeksche dilettanten niet dit stuk op waardig peil te plaatsen. Behalve een paar goede momenten, verviel de vertooning in nogal saaie monotoonheid, en kan nauwelijks hel publiek boeien. Maar alweer kregen we de revelatie van een goede actrice, mej. Victorine Branswijck, die „Begga" speelde met veel gevoel, en op het einde van II het stuk de hoogte injoeg. Hierop volgde dan evenwel opnieuw een inzinking. TUL. --- Buitenland BELGIE. Een schilderij uit bet raadhuis te Mechelen gestolen. In het raadhuis te Mecheien is naar de N.R.C meldt de verdwijning geconstateerd van een schilderij, voorstellend kardinaal Frankenberg at in de raadszaal was opgehangen. Hei schilderij, waarvan de maker onbekend is, wai 4b' centimeter bij 34 groot en bad geen groote kunstwaarde. Voor Mechelen was het evenwel een historisch stuk van belang, daar deze elad geen ander portret bezit van den beroemde» kardinaal. --- ITALIE: DE HEILIGSCHEXNENDE DIEFSTAL IN SANTA MARIA MAGGIORE. Men meldt uit Rome d.d. 1 dezer aai» de Msbde.: In verband met den heiligschennenden diefstal van de ciborie in Santa Maria Maggiore, wordt nog het volgende medegedeeld. Toen 's morgens de pastoor der basiliek op het altaar kwam, om de H. Mis te lezen, bemerkte hij, dat op het altaar verschillende dingen niet in orde waren en toen hij in de Sacramentskapel kwam, vond hü de tabernakeldeur open. De ciborie was gestolen. Terstond stelde men een onderzoek in. In den namiddag kwam een arme, brave straatveger tot de afschuwelijke ontdekking, dat boven op het stof en het vuil van zijn wagen, dien hij ergens in een hoek van de straat had laten .staan, een aantal hosties lag. Ontsteld begaf hij zich naar het in de via Urbana gelegen nonnenklooster, naar de zusters van het Kindje Jesus. De zusters stelden terstond haar reetor hiervan in kennis, die de H. Hosties naar de kapel bracht. De daders werden nog steeds niet ont# dekt. --- LOCOMOTIEVEN VOOR SERVIE. Eenige in Duilschland in aanbouw zijnde locomotieven, die besteld zijn door de Servische regeering. --- Belgische vlasindustrie. De toestand wordt met den dag ernstiger. Naar de correspondent van de N K Crt te Brussel meldt, wordt de toestand van de Balgische vla9industrie, welke vooral in West- Vlaanderen is geconcentreerd, met den dag ernstiger. Keeds hebben verscheidene indus — tricelen bun bedrijf moeten stopzetten en zijn aldus houderden arbeiders werkloos geworden. Een delegatie van industrieelen en arceiders had, enkele weken geleden, een onderhoud met den minister van arbeid en nijverheid, HtymuD, die beloofde bij zijn medeleden in de regeéring er op aan te uringen dat de uitvoer en transmissierechten, welke zwaar op de vlasindusiiie drukken, zouden worden opgeheven Ook vragen de belanghebbenden een üunsttarief voor het vervoer per epoorvanhun producten. Tot dusver werden huu eisene» echter niet ingewilligd. --- Vlaamsche Kronijk. (Particuliere correspondenlk). TOONEEL-GEESTEN. De 50e „Wonderdokloor." Het Vlaamsche tooneel-leven is thans in vollen bloei. Vorige week volgde werkelijk feest op leest, en voor den tooneel-recensent iS het een drukke periode geweest donder voorgaande. Van dat intens looneel-leven wil deze kronijk even een beknopt beeld geven. Ik hoop dat de lezer er in moge zien dat „Vlaamsche Tooneel-herleving" geen ijdel woord is. Het tooneel slaat hier thans heel zeker in het centrum van ieders aandacht. En deze beweging is niet uitsluitend literair, uoch artificieel, maar volksch. Van daar hare kracht. Ik heb u de 50e vertooning van het succesituk „De Wonderdoktoor" laten voorzien. Ze is niet uitgebleven. En geestdriftig werd het feit gevierd, dat een Vlaamseh stuk vijftig op een volgende avonden kon gespeeld worden in den Antwerpschen schouwburg. De schrijver Jos. Janssen werd in de bloemen gezet, en in een schitterende improvisatie wees burgemeester Van Cauwelaert op de beteekenis van dit feit. Het Vlaamseh tooneel heeft hier eens te meer zijn levenskracht bewezen. Bij deze feestviering liep de schouwburg nokvol, en aan de geestdriftige toejuichingen scheen geen einde te komen. Bemerkt dat de reeks vertooningen nog had kunnen en nog zat voortgezet worden. Het succes is op verre na niet uitgeput. Maar een andere plechtigheid stond voor de deur, en kon niet meer uitgesteld worden. --- Dr. J. O. De Gruyter herdacht. Het is nu een jaar geleden dat Dr. J. O. De Gruyter stierf in het verre Zuiden. Grooter verlies kon Vlaanderen niet treffen. Meer dan alle politiekers te zameii heeft Dr. de Gruyter gedaan ter ontvoogding, ter hoogere opleiding van ons volk. Wat wij nu zijn op tooneelgebied, dat danken wij hem. Deze groole voorman werd thans gehuldigd in den schouwburg, waar hij het voornaamste van zijn hoogslaanden arbeid verwezenlijkte. Daar waren alle tooneel-minnaars van het Vlaamsche land samengestroomd; geestdriftige Ii ulde-woorden werden uilgesproken door Van Cauwelaert, Herman Teiriinck, Emmanuel De Bom, Jan Fabricius. Maar de schoonste hulde was dan nog de zoo treffende vertooning van „Antigone", waarin mevrouw De Gruijter zelf de titelrol hield, en waarin het gansche gezelschap bewijzen kwam lot welk hoog peil het, onder de directie van De Gruijler, gestegen is. De Gruijter is niet meer. Zijn erfdeel blijft. Wij hebben dit nu te verdedigen. Wij hebben er nu voor te zorgen, dat de door hem geplante boom weelderig groeie. Eu wat ook de toekomst moge zijn van hel Vlaamseh tooneel, steeds zal moeten getuigd worden: De Gruijter was de man van de eerslc ure; hij was het die ons bezieling schonk. Hij lei de grondvesten, [.aten wij er nu een paleis op bouwen, dat hem waardig weze. --- De nieuwe Ziektewet. In werking getreden. De dag van 1 Maart 1930 de dag, waarop de Ziektewet is in werking getreden zal in de geschiedenis der Sociale wetgeving van ons land met gulden letteren geschreven staan zooals de dag van 1 Februari 1903 de immer gedenkwaardige dag zal blijven waarop in werking trad de Ongevallenwet. Wat beteekent deze nieuwe ziektewet voor de arbeidersbevolking van ons land? Niet meer of minder, dan dat van af dezen zonnigen len Maart-dag af aan ongeveer een millioen arbeiders de wettelijk gegrondveste zekerheid is gegeven, dat aan hen ingeval van ziekte enz., zóó belangrijk deel van het loon (80 pCt.) gedurende een ruim genomen tijdvak (zes maanden) zal blijven uitgekeerd, dat zij voor zichzelf en voor hunne gezinnen zonder al te groote bezorgdheid de lotgevallen van ziektekansen kunnen tegemoetzien. Wanneer wij overdenken dat de Ongevallenwet 1901 reeds in de tien eerste jaren van haar bestaan aan uitkeeringem voor 600.000 door ongevallen getroffemii 24 millioen gulden is tegemoetgekomen in de kosten van geneeskundige behandeling, dan is door deze cijfers welsprekend gedemonstreerd, wat de Ongevallenwet voor de .arbeidersbevolking van ons land in de verloopen dertig jaren heeft beteekend. Even zegenrijk in hare gevolgen zal de Ziektewet zijn. Een ongeval kan een gezin in moeilijkheid brengen, dagelijks staan de couranten vol van ongevallen. Ziekten komen evenzeer regelmatig voor, iedereen staat daaraan dagelijks bloot, en wordt een kostwinner door ziekte getroffen, ook dan verkeert Jiet getroffen gezin in nood. Ons land staat met haar sociale wetgeving aan de spits van de landen in Europa, ja van geheel de wereld, en hoewel vooral de industrie daarvan de zware lasten heeft te dragen, mag ons land het zich als eene groote eer toerekenen, dat Nederland, in deze zaken een zoo belangrijken pioniersarbeid heeft verricht. Hulde dan ook aan de vaders der wet. Aan den baanbreker bij excellentie, den te vroeg ontslapen Minister Talma, die de ziektewet 1913 tot stand bracht en op wiens graf j.l. Zaterdag door vele hooggeplaatsben een krans werd nedergelegd als eene stille hulde voor het werk, door hem gewrocht; zijn naam zal onafscheidelijk aan deze ziektewet verbonden blijven. Aan den Oud-Ministex, Professor Slotemakecr de Bruhne, onder wiens Ministerie de thans in werking getreden wet door de Staten-Generaal werd aangenomen en onder wiens contraseign deze het staatsblad heeft bereikt. Ook aan deze Excellentie zijn J.l. Zaterdag spontane huldebetuigingen gebracht. Aan den tegenwoordig en Minister van Arbeid, Handel en Nijverheid, Zijne Excellentie Mr. Verschuur, die het heeft aangedurfd, de zoo moeilijke taak te aanvaarden van het inwerking-brengen van deze allermoeilijkste haast van alle de tot nu toe getroffen sociale voorzieningen. Doch, niet minder en niet op de laatste plaats, hulde en dank aan onze Landsvrouwe, H. M. Koningin Wilhelmina, die in hare groote zorgzaamheid voor het welzijn Tan alle hare onderdanen herhaaldelijk blijk heeft gegeven van Haar wensch om eene Rijksregeling omtrent ziekengelduit keering spoedig in werking te doen treden. Wij halen slechts aan de Troonrede van 1925 waarin de volgende Koninklijke woorden worden gesproken: „Invoering der ziektewet, nadat deze is gewijzigd ook in dezen zin, dat meer ruimte wordt gelaten aan hetgeen in de maatschappij is opgekomen, is geboden." Deze positieve Koninklijke verklaring, bijna uitgesproken in den vorm van een „bevel" heeft inderdaad de totstandkoming der ziektewet, in den vorm waarin wij haar thans hebben gekregen, niet weinig verhaast. Hulde ook en vooral aan H. M. onze geëerbiedigde Koningiune. En hier kunnen we dan weer den draad opnemen om uit te spinnen het historisch overzicht van het tot-stand-komen dezer wet en daarbij het licht te doen schijnen op de eigenaardige strubbelingen en moeilijkheden, Üe daarbij waren te overwinnen. Moeilijkheden, waarvan er eene was, van ontzaglijke beteekenis nu de wet moet worden uitgevoerd, en waarvan het Koninklijk woord zoo karakterestiek gewag maakt door het daarin uitgesproken verlangen, „dat de ziektewet (Talma) „wordt gewijzigd ook in dezen zin, dat meer ruimte wordt gelaten aan hetgeen in de maatschappij is opgekomen." Dat deze moeilijkheden geheel en al zijn overwonnen is wel gebleken uit het slotwoord, waarmede het belangrijke artikel van don Raad van Arbeid in Uw blad van j.l. Zaterdag werd besloten: „In het algemeen belang wordt hier ten slotte nog opgemerkt, dat het de bedoeling van den wetgever is de Ziektewet te doen uitvoeren door de erkende Bedrijfsvereenigingen en dat de Ziektekassen van de Raden van Arbeid slechts als aanvullend orgaan optreden." Inderdaad, dat is de godaehterujang van de wet. Het heeft moeite, veel moeite gekost om deze plaats ingeruimd te krijgen aan het particulier initiatief, om deze plaats te veroveren aan „hetgeen in de maatschappij is opgekomen." De draad van deze historie nemen wij dus in ons volgend artikel weer op. M. J. H. DENTENEER. (Vorig artikel opgenomen in ons nummer van Vrydag 7 Februari 1930). --- DE HEIBEL IN MONACO Prins Louis 11, regeerend vorst vau Monaco sinds 1922, is voornemens al te treden naar aanleiding van de hetze der bevolking tegen hem, waaraan zijn dochter Charlolte dapper meedoet. --- WEER EEN NIEUW OORLOGSMONSTER. In Zwitserland is een voor Amerika bestemd nieuw bommen- en transport-vliegtuig gebouwd een A. C. 111 met 1200 P.K. Motoreu. ---