„ONTGONNEN BRABANT" HANDEL EN INDUSTRIE VAN DEN BOSCH IN VROEGER TIJDEN 7de Dies Handelshoogeschool Rede rector magnificus mgr. prof. dr. Th. Goossens Heden viert de'R. K. Handelshoogeschool, Hoogeschool voor Economische en Sociale Wetenschappen haar Zevenden Dies Natalis. Ter gelegenheid hiervan werd des morgens half elf in de kerk van de parcchie Heuvel een plechtige H. Mis omgedragen door den Curator Mgr. Dr. Th. Verhoeven uit Den Haag met assistentie van de Weleerw. H. H. Bekkers en Vertoeven, beiden kapelaans van de parochie Heuvel, respectievelijk in de functie van Diaken en Subdiaken. Het koor voerde onder leiding van den heer J. van den Brekel de driestemmige Mis van Hub. Cuypers uit, waarbij de heer J. Vastersavendts het orgel bespeelde. De H. Mis werd bijgewoond door den nagenoeg volledigen Senaat der Hoogeschool in Ambtsgewaad met den rector magnificus aan het hoofd, dr. ?. J. M. van Gils, curator mr. B. van Spaendonck, secretaris van het curatorium, Senaat van het Tilburgsch Studentencorps „St. Olof" en studenV', Des namiddags vond in het auditorium van het Conservatorium der R. K. Leergangen een herdenkingsbijeenkomst plaats, waar de rector magnificus mgr. dr. Th. Goossens een rede getiteld I --- monopoliseering van de lakenfabricage in Den Bosch en in de zoogenaamde Vrijheid van Den Bosch, waartoe behoorden de naburige dorpen Orten, Hintham en Den Dungen. Met bedoeld charter namelijk werd een verbod gelegd in het geheele rechtsgebied van den schout van Den Bosch, d.i. de Meijerij, op de uitoefening van het lakenambacht. In heel de Meijerij, die de oostelijke helft van onze tegenwoordige provincie besloeg, mocht, zoo luidt het in het oorspronkelijke stuk, niemand „lakens maken noch doen maken, noch ghetouwe, noch comme setten", een verbod dus om te weven of te vollen, of zulks te laten doen, waarmee vrijwel geheel het fabricage-proces op het platteland onmogelijk werd gemaakt. In de volgende eeuwen hebben de steden in steeds toenemende mate gepoogd alle nering op het omliggende platteland te doen verbieden, zooals spreker nader aantoont. Spreker kan niet meegaan met Van Rees, die deze stadspolitiek uitsluitend aan egoisme toeschrijft. Naar sprekers inzicht mag men aan die scheiding van belangen van stad en platteland en aan het scheppen van een voor elk der twee geëigend arbeidsterrein in de 14e eeuw gerust een ordenende gedachte, een evenwichtsgedachte, ten grondslag leggen, en behoeft men geenszins uit te gaan van een egoistische overheersching van het platteland door de steden, gelijk van Rees dat doet, die daaraan zeer ten onrechte toevoegt, dat zulk baatzuchtig streven „trouwens in de middeleeuwen algemeen was." Doch ook in de steden zelf groeide vaak een concurrentie die herhaaldelijk tot ongenoegen en strijd aanleiding heeft gegeven. Spreker bedoelt daarmee de concurrentie die de kloosters van verschillende nonnen- en broeder-orden de stedelijke gilden aandeden. Zoo heeft men ook in den Bosch den neerslag gehad van die merkwaardige Nederlandsche godsdienstige beweging der 13e eeuw, die op voorbeeld der vrouwen, welke in de begijnhoven samen gingen wonen, ook de mannen samenbracht in godsdienstige gemeenschappen, waar zij, hoewel niet door eenigen kloosterregel gebonden, beter en dieper hun godsdienstig leven wilden beleven dan in de wereld. Dat waren de Beggaarden of Bogaerden, wier eerste vermelding dateert van 1251 te Brugge, en die vervolgens in alle Brabantsche steden voorkomen: ook in Den Bosch in 1310. Evenals elders bestond het grootste gedeelte van de leden dezer gemeenschap uit wevers en de kroniekschrijver Cuperinus vermeldt dan ook van hen „sy wonnen die cost met weven ende drapenieren". Wegens de minder goede faam, waarin sommige dezer vrije vereenigingen hier en daar kwamen te staan, drong de geestelijke overheid erop aan, dat men een kloosterregel zou aannemen, — waarvoor de derde regel van Sint Franciscus zeer geëigend was. In Den Bosch is dat geschied vóór 1345. Doch ook in die kloostergemeenschap bleef het handwerk het voornaamste middel van bestaan. Maar toen de --- Binnenland. SMOKKELAAR GEDOOD. Omstreeks één uur gisterenmiddag kwam een vrachtauto, die te Kieldrecht de grens was overschreden en beladen was met 15 vaarzen, te Nieuwkerke-Waas, achtervolgd door politie en douanen. De twee inzittenden weigerden te stoppen, waarop revolverschoten werden gelost. De chauffeur kreeg een kogel in de keel en overleed kort daarop. Men vermoedt dat het een Nederlander is, De tweede inzittende kon vluchten. Wagen en lading werden in beslag genomen. --- crisis in de wollenlakenhandel zich hoe langer hoe verder ging uitbreiden, heeft men omgezien naar een andere industrie en heeft de linnenweverij de plaats daarvan ingenomen. Ook de Bossche Bogaerden hebben toen hun industrie omgezet, maar hun concurrentie voerde in 1470 tot een conflict met het linnenweversambacht. In een slechts nog voor een klein gedeelte leesbaar schepencharter van Den Bosch van 1470 is de overeenkomst bewaard, die gesloten werd tusschen het genoemde gilde en de Bogaerden om aan den strijd een einde te maken. Het gilde staat daarbij aan de broeders toe, binnen het convent nog een totaal van acht weefgetouwen te blijven bezigen, mits zij de stukken weven op Bossche breedte. Verder werd bepaald, dat de broeders van alle gildeverplichtingen vrij zouden zijn en ook niet in harnas behoefden te verschijnen bij den oproep van het gilde. Daarvoor zouden zij als recognitie elk jaar aan het gilde betalen 3 pond payement. Nog een halve eeuw hebben de Bogaerden daarna hun weverij voortgezet. Volgens Van Oudenhoven hebben zij hun bedrijf in 1515 geheel gestaakt. Ook in de vrouwenkloosters werd druk gesponnen en geweefd. Van den omvang daarvan kan men zich een idee vormen, wanneer men leest, dat in een enkel klooster te Den Bosch, dat der zoogenaamde Zusters van Orten, omstreeks 1450 niet minder dan 700 weefgetouwen in bedrijf waren. Maar, ook hier bleef een conflict niet uit en het gevolg was, dat buiten de jurisdictie Den Bosch, n.l. te Vught een groot bij klooster gevestigd werd van niet minder dan 400 nonnen, die nu vrij van de Bossche keuren de linnenweverij konden voortzetten. In het kader van hetgeen spreker hier besprak zou een uiteenzetting over de Bossche gilden zeker op haar plaats zijn. Doch spreker moet constateeren dat dit nog --- een onontgonnen gebied is der Brabantsche historie. Brj stukken en brokken zijn gildekeuren van Eindhoven en Helmond gepubliceerd, doch van de overige steden, als Den Bosch, Breda, Grave, Heusden en vooral van het als ha ven-handelsplaats zoo belangrijke Bergen Op Zoom, is wat de organisatie en werkzaamheid der gilden betreft, niet veel bekend. En zeker is daaruit nog veel te leeren, dat van meer dan lokaal belang is. Zoo is spreker uit de publicatie van pastoor Franken over Helmond gebleken, dat te Helmond het lidmaatschap van een gilde voor eiken burger vereischt was om de plaatselijke jurisdictie te kunnen genieten, iets wat in ons land alleen te Utrecht het geval zou zijn geweest, gelijk men tot nu toe meende. Een volledige uitgave der gildekeuren van de Brabantsche steden zou derhalve hoogst gewenscht zijn. De meening van Sneller, dat vóór 1585 niet veel gegevens over de textielnijverheid in Brabant te vinden zijn, zou door een dergelijke uitgave al dadelijk gecorrigeerd worden. Doch tevens zou daardoor ook de politieke geschiedenis van het aloude hertogdom Brabant, — waarop de economische geschiedenis zoo veel invloed heeft uitgeoefend, welke wisselwerking tot op den huidigen dag zich nog zoo sterk doet gelden, veel beter worden verstaan. Laten wij hopen, zoo besluit dr. Goossens, dat, gelijk de onvruchtbare Brabantsche heidevelden door ontginning en intensieve bewerking de laatste jaren zienderoogen inkrimpen, ook dit nog zoo goed als onontgonnen terrein der Brabantsche historie allengs gedwongen worde zijn tribuut aan de wetenschap te leveren. Hierna recepieerde de Senaat, --- „Ontgonnen Brabant". Hèt 750-jarig bestaan van 's-Bosch als stad, dat dit jaar gevierd zal worden, was voor prof. dr. Goossens aanleiding in deze rede de aandacht te vragen voor den handel en de industrie van 's-Bosch in de eerste periode van het bestaan der stad, waarbij dan om de beperktheid van den tijd speciaal de vervaardiging en den handel in wollen lakens de aandacht zullen vragen. De archivalische gegevens voor deze tijden zijn schaarsch, doch dat weinig zal toch voldoende vaste punten kunnen geven, waarnaar wij ons, aldus spreker, op dezen tocht kunnen oriënteeren. Den Bosch is gesticht vlak bij een punt, waar zeker reeds een paar eeuwen lang een sterk handelsverkeer plaats vond. In de onmiddellijke nabijheid der nieuwe stad lag Vught, welks handel reeds omtrent het jaar 1000 vermeld wordt en waar toen een tol en een wisselhuis moeten hebben gestaan. Dat wijst er al dadelijk op, dat de nieuwe stad in een omgeving kwam van een drukken handel, die onmogelijk beperkt kan zijn geweest tot de uitwisseling van industrieele stadsproducten tegen de landbouwproducten van omliggende dorpen. In 1196, dus reeds elf jaar na de stichting der stad, heeft keizer Hendrik VI, ter wille van de hem door den hertog van Brabant Hendrik I, bewezen diensten, aan de bewoners van de nieuwe stad een belangrijk handelsvoorrecht geschonken. Blijkbaar was toen Den Bosch nog niet met een eigen naam gedoopt, want in het keizerlijk diploom wordt zij nog aangeduid als „de nieuwe stad bij het Bosch". Bij dat diploom werd aan de inwoners tolvrijheid gegeven op den geheelen Rijn, en werd tevens verboden die onderdanen van den Brabantschen hertog op eenigerlei wijze te hinderen of lastig te vallen. Dit privilege geeft ons reeds een kijk op den ruimeren handel, dan men van een pas gestichte stad zou verwachten. Heel het Rijngebied werd toen blijkbaar door de Bosschenaars reeds bereisd, en daar kochten zij de landsproducten in, zeker niet op de laatste plaats den Rijnschen wijn, die in dien tijd een der voornaamste exportartikelen vormde. Doch wat brachten die Bossche kooplui naar Duitschland op de heenreis? Want men was toen al wel zoo economisch aangelegd, dat de schepen, den Rijn op, zoo mogelijk even zwaar geladen waren als den Rijn af. Veel gegevens over de oudste tijden, van 1185 tot 1350, zijn niet te vinden, doch uit een enkele aanduiding, uit een simpelen naam is soms al een stuk geschiedenis af te lezen. Even goed als in den laatsten tijd bij 't bodemonderzoek in onze provincie uit wat scherven en asch, die in den grond worden aangetroffen, de oudste bevolkingscentra in dere streken beter en precieser heeft kunnen vaststellen, zoo zal ook, wat de middeleeuwsche geschiedenis betreft, het wel beperkt materiaal toch voldoende aanknoopingspunten kunnen leveren voor eenig inzicht althans in den handel van de oude stad, vooral wanneer men bij dat onderzoek steeds in 't oog houdt, hoe die geschiedenis onafscheidelijk verbonden is met die van het Zuidelijk gedeelte van Brabant, dat ouder en eerder ontwikkeld, zijn cultureele en economische stroomingen noordwaarts heeft gestuwd. --- De groote verbondenheid met Vlaanderen en Brabant klimt voor ons gewest al op tot oude tijden. Zijn de Vlaamsche en Brabantsche abdijen niet voor heel het Zuiden van ons land de dragers der cultuur geweest, zoowel in materieelen als in geestelijken zin? En wanneer de tijd van stedenstichting hier aanbreekt, ziet men die nieuwe economische centra zich °ok organiseeren naar wat meer zuidelijk reeds tot uitbouw en bloei was gekomen. Het is van algemeene bekendheid, dat in de 12e en 13e eeuw de textielnijverheid en de lakenhandel Vlaanderen tot een der rijkste landen van Europa hebben gemaakt. Van plattelandsnijverheid is die industrie, hoe 'anger hóe meer, in de steden geconcentreerd geworden, maar heel het Vlaamsche land genoot van den voorspoed, die deze wereldhandel opleverde. Spreker vraagt zich af, of men niet mag aannemen, dat deze „industriestroom" zich Verder in Brabant heeft voortgezet en niet hij Antwerpen en Leuven is blijven steken? In de streken, gelegen in den driehoek Antwerpen, Leuven, 's-Bosch, het gebied van Kempen en Meijerij, vonden groote kudden schapen op de uitgestrekte heidevelden voedsel in overvloed en vormden voor de toenmalige bewoners zeker een van de voornaamste bronnen van inkomsten in een gebied, dat door zijn schralen grond zich bezwaarlijk leen de voor uitgebreiden akkerbouw. Doch er zijn ook meer directe bewijzen v°or een lakenhandel in Den Bosch te vinden. Het oudste bewijs voor een lakenhandel in Den Bosch is de vermelding van een „domus pannorum", een „lakenhuis" of lakenhal, waarin de koop en verkoop der lakens gecentraliseerd was. Die vermelding is te vinden in een der oudste charters, welke thans op het stadsarchief van Den Bosch aanwezig zijn, en hetwelk dateert van 11 Mei 1287. Dit charter van Den Bosch betreft, evenals gelijksoortige charters uit dezelfde eeuw van Antwerpen en Brussel, een financieele transactie, namelijk den verkoop van een jaarrente, welke gevestigd wordt op 'n verkoopplaats in de lakenhal aldaar. Spreker onderwerpt den inhoud van dit charter aan 'n korte bespreking, om vervolgens aan de hand van de vermelding van een vergunning welke Koning Hendrik 111 in 1271 aan den Bosschen koopman Thieleman van Aken gaf inzake den uitvoer van een bepaald kwantum fijnere Engelsche wol te besluiten, dat er toentertijds ook dus rechtstreeksche relaties bestonden met Engeland, wat ook wijst op een textielnijverheid van niet zoo bescheiden omvang. In diezelfde jaren, zoo tusschen 1275 en 1300, aldus gaat dr. Goossens voort, beleefde Den Bosch --- een sterken opbloei en ongetwijfeld heeft in die expansie ook het economisch leven gedeeld. Dat daartoe de lakenhandel wellicht op de eerste plaats zal hebben bijgedragen is geen al te gewaagde veronderstelling. In dit verband wijst spr. er o.a. op, hoevele straatnamen in Den Bosch aan wevers, volders en lakenververs herinneren. Het was toen een zeer belangrijke tijd voor het hertogdom Brabant. Jan 111, sinds 1313 hertog van Brabant, was een krachtig vorst, gewiekst diplomaat, maar ook zoo noodig onvervaard strijder, die, volgens Pirenne, vóór alles Brabander was en Brabant beschouwde als onafhankelijk van welken leenheer ook. Brabant lag omklemd door een kring van buren, die den voorspoed van het hertogdom en vooral de vooruitstrevende politiek van den hertog maar moeilijk konden zetten. Hij was het, die de noordgrens van Brabant wist te versterken door Heusden en Drongelen, en een weinig later door de vesting Grave in zijn bezit te krijgen. Daardoor beheerschte hij de Maas, en het Brabantsche Antwerpen profiteerde daarvan ten koste van 't Hollandsche Dordrecht. Ook aan de overige grenzen drong hij zooveel mogelijk vooruit, zoodat het niet te verwonderen is, dat men zich te weer stelde en in 1332 onder leiding van Jan van Bohemen, hertog van Luxemburg, een coalitie vormde tegen den gevreesden Brabantschen hertog. Doch Jan verstond zich met den Franschen koning en met Frankrijk in den rug was Brabant spoedig het gevaar te boven. In het najaar 1333 dook een nieuwe coalitie op, doch ook deze wist, hij, geholpen door de steden, te niet te doen. En in de verwikkelingen, die spoedig daarop tusschen Frankrijk en Engeland ontstonden over de Fransche successie en aanleiding zouden geven tot den honderdjarigen oorlog, speelde Brabant weer --- een rol van beteekenis. Beide mogendheden trachtten de staten in de zuidelijke Nederlanden op hun hand te krijgen, waarbij Engeland het meeste succes had, omdat vandaar de wol moest komen, die aan de Vlaamsche en Brabantsche wevers werk en brood moest geven. In Vlaanderen gelukte het slechts door een volksoproer onder Artevelde tegen den Franschgezinden graaf Lodewijk van Nevers; in Brabant begreep de hertog beter de belangen zijner onderdanen en vooral zijn industriesteden, en sloot hij een overeenkomst met den Engelschen koning Eduard 111. De Engelsche wolstapel zou van Brugge naar Antwerpen worden verplaatst en aan de Brabantsche steden werden daarenboven zekerheid en vrijheid toegezegd om in Engeland zelf de voor de draperie benoodigde wol te koopen. Hertog Jan 111 kon bij zijn vele internationale verwikkelingen en moeilijkheden steunen op de aaneengesloten hulp van zijn onderdanen en zijn steden en speciaal wat Den Bosch betreft, heeft de kroniekschrijver Cuperius aange teekend, dat de burgers bekend stonden door hun „ingeboren getrauwicheyt tot haeren naturelycken landsheere en prinche van Brabant, want sy altoos bereet syn geweest mit haren prinche te leven ofte sterven." Talrijke privilevies, door de hertogen, en vooral door Jan II geschonken, zijn het bewijs, dat de hulp der stedelijke burgerijen in tijden van gevaar ook niet voor niets gegeven werd. Ook Den Bosch ontving zulke privileges. In 1320 het zoogenaamde Privilegium Trinitatis, hetwelk als het ware de grondwet bleef der stedelijke vrijheden. In 1335 werd dat gevolgd door een zeer belangrijk privilege op economisch gebied, met name voor het wolbedrij f, welk privilege nu, bij zijn zesde eeuwfeest, zeker nog waard is met een enkel woord te worden herdacht. Behalve dat de regeering van Den Bosch daarbij verlof bekwam om de bij de keuren op het wolbedrijf vastgestelde boeten zelfstandig te wijzen, mits de helft daarvan aan den hertog uitgeweerd bleef, werd eén belangrijke verwachting gebracht in de verplichting om bij verkoop van het laken gebruik te maken van de lakenhal. Doch een nog veel verder strekend voorrecht is in hetzelfde charter opgenomen. Dat bevat namelijk niets meer of minder dan een --- DE NOOD IN HET BOUWBEDRIJF Vijftig tig procent der bouwvakpatroons zonder werk. De moordende concurrentie der Heidemaatsckappij. Te Groningen is op initiatief van aannemers en bouwvakpatroonsbonden een vergadering gehouden ter bespreking van den noodtoestand in het bouwbedrijf, mede in verband met de uitvoering van normale werken in werkverschaffing. Mr. Bouman, secretaris van den Patroonsbond voor de bouwbedrijven, sprak over de werkverschaffingspolitiek der regeering, behandelde de steeds toenemende werkloosheid in het bouwbedrijf en constateerde dat thans ten minste 50 percent der bouwvakpatroons zonder werk zit en bij velen armoede heerscht. Zij ondervinden in hooge mate de concurrentie van werklooze arbeiders. De getalsverhoudingen tusschen patroons en arbeiders is op sommige plaatsen zoo scheef geworden, dat in een dorp in Westerwolde thans 12 arbeiders en 30 patroons in het bouwbedrijf zitten. Er is een groote daling in de werkgelegenheid. In 1930 werd voor 185 mitlioen werken uitgevoerd, in 1934 slechts voor 92 millioen. De looncijfers zijn bovendien sterk gedaald. Spreker wees voorts op de moordende concurrentie van de Heide-Maatschappij en becritiseerde de wijze waarop deze de werken uitvoert. Technische fouten worden daarbij gemaakt, die een aannemer nooit zou maken. Er wordt in langzaam tempo gewerkt, zoodat het werk, dat in werkverschaffing wordt uitgevoerd, duurder wordt dan brj uitvoering in particuliere bedrijven. Een fout is dat de uitvoerder geen risico heeft en de kosten percentsgewijs vaststelt. Bij een werk heeft spreker zelfs de algemeene onkosten op 27 pet. zien berekenen, hetgeen in een particulier bedrijf toch zeker niet zou voorkomen. Spreker wees verder op de verschillende bezwaren tegen de uitvoering van werken in werkverschaffing en was van oordeel dat de aanbesteding bij werkverschaffingsobjecten van hooger hand wordt tegengehouden. , Het werkgebied der Heide-Maatschappij wordt steeds grooter, en al gaf spreker toe, dat het een algemeen belang is dat deze zaak aan de werkloosheidsbestrijding dienstbaar wordt gemaakt, er dient toch op gelet te worden, dat het werk niet duurder wordt dan noodig is, en dat is bij uitvoering door de Heide- Maatschappij wel het geval. Als men zich daartegen niet te weer stelt, zal men hoe langer hoe moeilijker van deze wijze van uitvoering af kunnen komen, omdat de staf van werkers dier Maatschappij zich hoe langer hoe meer uitbreidt. - Er zijn gemeenten die genegen zijn tot openbare aanbesteding van werkverschaffingsobjecten, maar van hooger hand houdt men dit tegen. Als een ander bedrijf in discrediet geraakt wordt er steun gevraagd. De bouwbedrijven vragen echter geen steun; wij vragen alleen: laat ons het werk, dat ons door de historie is toebedeeld. Er zijn hierbij 50.000 patroons en 200.000 arbeiders betrokken, dat wil zeggen als men hun gezinnen meetelt 800.000 menschen. Het is dus geen kleinigheid, waarvoor men zich druk maakt. Komende tot zijn conclusie meende spreker, dat men moet trachten te komen tot een voorschrift der regeering aan de gemeentebesturen en soortgelijke overheidslichamen om alle werkverschaffingsobjecten op te dragen aan het particulier bedrijf met uitzondering van slechts enkele gevallen. Als deze dat niet willen, dienen zij geen verdere subsidie te ontvangen Verder moet worden ingesteld een permanent overleg eventueel door vorming van 'n commissie, waarin ook een paar vertegenwoordigers uit het bouwbedrijfsleven zitting hebben dat uitmaakt welke werken in werkverschaffing zullen worden uitgevoerd en hoe die zullen worden opgedragen. Voorts dient te worden nagegaan, hoe de zaak zal worden geregeld en welke werklieden bij het werk zullen worden geplaatst en op welke wijze er met de bestekken zal worden gewerkt. Wij vragen — zei spreker ten slotte — machtiging van het bestuur, om met alle middelen die ons ten dienste staan de ontwikkeling van het particulier bedrijfsleven te beschermen en samen te werken met andere corporaties. Bij voortduring moeten de bouwbedrijven de publieke belangstelling vragen voor deze zaak, om te komen tot een toestand, die in het bouwbedrijf een redelijk bestaan mogelijk maakt. De rede gaf aanleiding tot een geanimeerde gedachtenwisseling, waarin nog door verschillende aanwezigen op misstanden werd gewezen en critiek geoefend op de Heide- Maatschappij. --- ONEERLIJKE PENNINGMEESTER. Door valsche handteekeningen belangrijk bedrag verduisterd. Gisterenmiddag is te Tegelen gearresteerd de 30-jarige F. G., die verdacht wordt van 't plegen van fraude in zijn functie van penningmeester der plaatselijke afdeeling van den Nederlandschen R. K. Transportarbeidersbond. Door het plaatsen van valsche handteekeningen van leden der organisatie heeft hij v/eten te bereiken, dat hij wekelijks van den bond een bedrag toegezonden kreeg, zoogenaamd voor „werklooze leden", die zich echter niet als werkloos hadden opgegeven. Deze bedragen eigende hij zich dan toe. Het bedrag dat de man door deze valschheid in geschrifte, heeft verduisterd, is ongeveer f 800 groot. Verdachte zal ter beschikking van de justitie gesteld worden. --- DIEFSTAL MET BRAAK. Tijdens de carnavalsdrukte. Tijdens de afwezigheid van den bewoner en profiteerende van de carnavalsdrukte in de binnenstad, hebben onbekenden zich door middel van braak toegang verschaft tot de woning van V., gelegen aan de Paunasstraat te Maastricht. V. die geld voor anderen incasseert had nog al veel geld te zijnen huize. Éen bedrag van fl5OO toebehoorende aan een bouwvereeuiging wordt vermist. Naar de onbekende daders wordt door de recherche een onderzoek ingesteld. --- NEDERLANDERS IN BERLIJN GEWOND. Bij een autobotsing. Naar de Berlijnsche correspondent van het „HM." meedeelt, zijn daar tweo auto's tegen elkaar gebotst, waarbij twee Nederlanders ernstig gewond zijn. De drie-en-dsrtigjarig-e Kurt Kirschheim liep verwondingen aan de borst en aan de knieën op, de vijf-en-twintigjarige Toni Zeldenrust kreeg een hersenschudding eu kwetsuren aan de beenen. Beiden zijn naar het Horst Wessel-ziekenhuls vervoerd. --- De Nederlandsche textiel-conventie Uniforme verkoopsvoorivaarden op rationeelen grondslag. Maandag j.l. is op een druk-bezochlc vergadering le Arnhem, waar vrijwel de gebeele Nederlandsche katoenindustrie tegenwoordig was, opgericht de Nederlandsche Textiel- - Conventie. Zooals men zich wellicht uit vroegere persberichten herinneren zal, zijn na de indiening van het inleidend rationalisatie-rapport voor de Nederlandsche katoenindustrie van prof. ar. J. Wisselink (gepubliceerd als bijlage van de Econ. Stat. Ber. d.d. 13 December 1933), ouder leiding van den Raad van Beheer van het Economisch Instituut voor de Textielindustrie en het Bestuur van de Ned. R. K. Vereeniging van Werkgevers in de Textielnijverheid pogingen aangewend om op de basis van dit rapport iv de Nederlandsche textielindustrie 10l samenwerking le geraken. Het rapport noemde als eerste, zeer noodige, stap een uniforme regeling der verkoopsvoorwaarden op rationeelen grondslag. In dit inleidend rationalisatie-rapport werd uiteengezet, hoe op de binnenlandsche markt allengs groote misstanden zijn ontstaan, wat verkoopsvoorwaarden. en getolereerde verkoops-usances .betreft, vooral beschouwd in verband met de kosten van productie en distributie. Deze misstanden, als b.v. baisseclausule, retouren, opties, kleine en versnipperde orders, verzwakken niet alleen de positie van de industrie, doch beteekenen ook sociaal-economisch een groot euvel. In de eerste plaats toch zijn tekleine kwantums per technische specificatie per order met bovendien nog een versnipperend biekome va deze kleine orders de oorzaak van een versnipperde en stootsgewijze productie bij de industrie. Dat naast te hooge productiekosten ook een onregelmatige werkgelegenheid hiervan het gevolg moet zijn, is zonder meer duidelijk .Niet minder legde het rapport den nadruk op de gevolgen van deze misstanden, wat de distributie betreft. Met name de baisse-clausule, willekeurige annuleeringen, - zgn, retouren, gevoegd bij veel te lange en onjuiste credieten, veroorzaken een te zware bezetting van den detailhandel en het verminderen der vakkennis. Hiervan is een te dure distributie het gevolg, uit een sociaal economisch oogpunt zeker niet minder bedenkelijk dan de reeds genoemde verhooging der productiekosten. Sedert de indiening van het rapport is de verwording op de binnenlandsche markt nog aanmerkelijk voortgeschreden en de totstandkoming der N.T.C, werd uitermate urgent. De Nederlandsche Textiel-Conventie. zooals die op Maandag 4 Maart j.l. door 66 katoenweverij en en bedrijfseconomisch en commercieel verwante ondernemingen onderteekend is, beperkt zich uitsluitend tot hetge?n het rapport-Wisse .nk de eerste stap noemde, en heeft dus als doelstelling een uniforme en ratkmeale regeling der verkoopsvoorwaarden. Zij is dus, mede gezien haar organisatie, een zgn. conditie-kartel. Het rapport heeft niet alleen als basis gediend voor de pogingen om in de katoenindustrie hier te lande tot samenwerking te geraken, doch vormde ten deele ook dien grondslag voor hiermede parallel loopende stappen in de wolnijverheid. Zooals reeds vermeld, zijn de pogingen in de katoenindustrie geschied onder leiding van den Raad van Beheer van het Economisch Instituut voor de Textiel-Industrie en van het Bestuur van de Ned. E.. K. Ver. van Werkgevers in de Textielnijverheid. Beide besturen hebben voortdurend in nauw overleg samengewerkt, en alle stappen ten behoeve der totstandkoming van de N.T.C, geschieden reeds spoedig uitsluitend door beide besturen gezamenlijk. In de laatste! stadia der onderhandelingen hadden beide besturen zelfs één gezamenlijke gemachtigde prof. Wisselink, die namens beide lichamen de besprekingen voerde. Voorzitter van het Eeon. Instituut Text. is de heer Joan Galderman; de E. K. Ned. Ver. v. Werkgevers in de Textielnijverheid werd in de eerste periode nog gepresideerd door mr. M. P. L. Steenberghe, later door den heer L. Schellens. Vooral echter de Secretaris dier vereeniging, mr. Bl J. M. v. Spaendonck, heeft in zijn vereeniging ean zeer werkzaam aandeel gehad in het doen slagen der plannen. Hoewel men in de wolindustrie iets later begonnen is met de pogingen om tot 'n uniforme regeling der verkoopsvoorwaarden te geraken, dan in de katoennijverheid, zijn de pogingen voornamelijk geschied onder leiding van mr. B. J. M. v. Spaendonck, in deze bedrijfstak reeds verleden jaar met succes bekroond. De wollenstoffen-con ventte is reeds bijna een, jaar in werking. In de katoennijverheid heeft men met veel moeilijkheden te kampen gehad, voornamelijk aoor het afzijdig blijven van drie ondernemingen. De Ned. Textiel-conventie en de Wollenstoffen-eo-rven'ie waren aanvankelijk (op de basis van het project der N. T. CO opgezet als zg. parallel-kartels. Gedurende de geheele oprichtingsperiode is voortdurend contract gehouden tusfchen de beide conventies; de reeds bestaande band zal nu vaster aangehaald kunnen worden en beide kartels zullen ïn nauw verband samenwerken. Het project der N. T. O. werd wat het economisch gedeelte betreft, voorna me1 ijk samengesteld door prof. Wisselink, terwijl als juridisch adviseur optrad mr. A. Blom te Eotterdam. De Nederlandsche TextV-convm'if (die zelf de vorm eener vereeniging hee*t") zal te zijner tijd overgaan tot de opriohtiner van ren centraal bnreau, hetwelk b-'-'st zal worden met de contro'e op de nakominsr der onderlinge ovcr^p'-krvnst inzake de uniforme rationele vrrkoTnf;voo',wï'ar':,eT> door de aangesloten ondernemingen. D^ op-nohtïngsveriaradeiïn wrik" arerr^'^eecd werd door den he^r Join (reldernifi ïn zijn kwaliteit van voorz'tter van den Baad vn Beheer Fr'on. Inst. Text. verleende hiertoe machtiging. ---