OSSCHE MARECHAUSSEE VOOR HET AMBTENARENGERECHT De verdediger aan het woord Bij de actie tegen de geestelijken was mede sprake van een poging tot chantage. Gisterenochtond om 10 uur heeft het ambtt ns rengt recht te 's-Gravenhage de behandeling voortgezet van de klachten van de onder-officieren van de vroegere brigade- Oss. De procureur-generaal bij het Bossche Gerechtshof baron Speyart van Woerden, zet zijn gisteren afgebroken uiteenzetting voort. Spr. merkt op, dat bü het verhoor, dat spr. met den officier heeft afgenomen aan wachtmeester de Gier, laatstgenoemde zich op het standpunt heeft gestold, dat, wanneer het betreft gedragingen van geestelijken, ook al vallen die gedragingen niet onder de strafwet, het dan toch tot de taak der marechaussee behoort? daarnaar een onderzoek in te stellen. Spr. heeft over de wijze waarop de marechaussee in deze zaken zijn opgetreden, zijn ¦"ernstige afkeuring uitgesproken en hij heeft naar aanleiding van het rapport zijn verbazing uitgesproten, dat de meening van de Gier ten aanzien van de taak der marechaussee ten deze werd gedeeld door den irspectcur van het wapen. Spr. heeft in de conferentie de heeren er niet van kunnen overtuigen dat voor een onderzoek, ook tegen geestelijken, alleen strafbare feiten een rol kunnen spelen en zij zijn op het standpunt blijven staan, dat zij — om het zoo uit te drukken — de geestelijken meenen te mogen beschouwen ais 't heerlijk jachtrecht der marechaussee. Vervolgens onderwerpt spr. den gang van zaken in de actie tegen de pastoors aan een critische beschouwing en hij merkt op, dat wachtmeester de Gier op de hoogto is geweest van het feit, dat hier mede sprake was van een poging tot chantage in verband met een thans in Den Haag wonende dame. Spr. wijst er op, dat de wachtmeesters, die deze dame in Den Haag hebben bezocht, het aan haar hebben voorgesteld, alsof de pastoor zou hebben verklaard, dat hü vroeger een verhouding met haar heeft gehad, ten einde aldus een verklaring van deze vrouw te kunnen krijgen. Zeor verontwaardigd heeft deze dame onmiddellijk daarna aan don pastoor geschreven .waaruit blijkt, dat de pastoor toch zeer goed weet. flat hij nimmer een verhouding met haar heeft gehad. Voorts moet worden geconstateerd, dat wachtmeester de Gier verklaard heeft, geen prijs te stellen op eon verklaring van den echtgenoot van smoemde dame. dat deze voor haar huwelijk nimmer een verhouding heeft gehad. Toch ging men met het onderzoek voort en in arren moede wendde de pastoor zich tot den burgemeester met het verzoek hem tegen een dergelijk onderzoek te beschermen. Keen, heeft toen de burgemeester gezegd, tegen die menschen kan ik u niet besehermen, gaat u liever naar den bisschop. Spr. herinnert voorts aan de ontvangen klachten over het optreden van de marechaussee bij hnn verhoor van tal van kinderen en misdienaars, welke verhooren groote opschudding hebben teweeg gebracht on ten aanzien waarvan volkomen duidelijk is gebleken, dat er geen enkele reden voor aanwezig was. Vervolgens gaat spr. de zaak van den krui denier-Boelons na en constateert, dat de substituut-officier van justitie na kennisneming van de stukken als zijn oordeel heeft te kennen gegeven, dat het niet aangaat, dat de marechaussee in zaken als deze optreedt als een boeman, ten einde op deze wijze iemahd te dwingen zijn betalingsverplichtingen na te komen. En nu wil men het hier voorstellen, zooals gisteren gebleken is, dat deze zaak door de marechaussee op zoo tactvolle wijze is behajjdcld. De feiten, aldus spr., bewijzen het tegendeel. Wat de zaak-de Wolf betreft, geeft spr. eem heel relaas van allerlei mishandelingen welke deze, volgens zijn verklaring, in de kazerne heeft ondervonden, terwijl daarr.aast vijf getuigen hebben verklaard, dat hü verwondingen had, welke voor zyn gang naar de kazerne niet aanwezig waren. Mr. Mej-es: kan de procureur-generaal verklaren, hoe liet mogelyk is, dat menschen die in een vorige periode zeer goed opsporingswerk hebben verricht, thans in hun gedragingen zoo ernstig zijn tekort geschoten? De President prijst eveneens het werk, o.a. van de Gier in verschillende zaken, en stelt dezelfde vraag. De Procureur-Generaal merkt op dat er steeds is gewerkt met groote voortvarendheid en dat er ook goede resultaten zijn bereikt. Bij aandachtige bestudeering kan men echter niet spreken van „fijn recherchewerk" en bjj het uitreiken van onderscheidingen of bij beoordeeling van het werk d"r marechaussee heeft spr. dan ook nooit als adjectief ..bijzonder bekwaam" gebruikt. Ook kan men niet spreken van „deskundig' optreden, en de successen zijn dan ook meer een gevolg van hun ijver, voortvarendheid en doortastendheid. Bepaalde moeilijkheden zijn er echter niet geweest (beroerinig in de zaal). Toen de brigade naar aanleiding daarvan werd onderscheiden, is zij op hol geslagen en heeft zij alle nuchter inzicht verloren. Zij ging op onoordeelkundige wijze allerlei zaken entamesren, daarbij aangezet door de matelooze verheerlijking, ook in de pers. En zulks geschiedde met volkomen verwaarloozing van de gemeentepolitie, die steeds zeer goed werk heeft verricht en met meer tact en doorzicht optrad. Zoo moest dan eindelijk komen een noodlottige ontknooping en dat deze gekomen is, vindt spr. jammer (gelach). Aan de „terreur en domheidsmacht" moest echter een einde komen en daartoe heeft spr. den minister van Justitie geadviseerd. De President vraagt den procureur-Generaal, of er ook nog sprake is geweest van straf. De Procureur-Generaal: Dat is een aangelegenheid, waarover de minister van Justitie niet heeft te beslissen. Voortgaande komt spr. op de verhouding tusschen hem en de autoriteiten der marechaussee, ten aanzien waarvan een zekere animositeit wordt voorgesteld. Spr. gaat den gang van zaken in zijn ressort na en deelt mede, dat hij verschillende malen den divisie-commandant heeft ontboden en hij kan er wel bij zeggen, dat er telkens harde woorden zijn gevallen over het optreden der marechaussee. In een rapport van begin 1937 heeft spr. den minister reeds laten weten, dat hij met deze menschen niet ,kon werken. Talrijike fouten en tekortkomingen konden worden geconstateerd, doch de divisie commandant trad daartegen niet op en praatte de dingen tegen alle feiten in goed. Alle medewerking werd spr. onthouden, terwijl met voorbijgaan van het gezag van spr. als fungeerend directeur van politie allerlei maatregelen werden genomen, die niet zijn instemming hadden. Voorts doet spr. nog mededeeling van een geval, waarin een wachtmeester zelfmoord pleegde, omdat hij verdulslering haa gepleegd. De toenmalige divisie commandant heeft toen in een brief zijn verwondering er over uitgesproiken, dat de man, die bijna pensioengerechtigd was, daartoe gekomen was. „Waarom heeft hij mij niet, aldus dat schrijven, om hulp gevraagd, dan zou er wel een oplossing kunnen zijn gevonden door vervroegd pensioen.' Dat is, aldus de procureur-generaal, een voorbeeld, hoe men tegen een strafbaar feit van verduistering opvat. Getuige Boellaert: Mag ik naar aanleiding daarvan eenige opmerkingen maken? President: Het lijkt me niet gewenscht om hier over dergelijke kwesties een debat toe te laten. Is u het met het medegedeelde niet eens? Getuige Boellaert: volkomen oneens. President: Dan zullen we daarvan aanteekening doen. Mr. Scholten: Heeft het personeel van de brigade-Oss niet den indruk kunnen krijgen, dat zij „carte-blanehe" van den officier had bij het opsporingsonderzoek? De Procureur-Generaal ontkent dit. De marechaussee wist, dat zij geregeld contact met den officier moest houden. Mr. Meyes: Heeft u het onderzoek 'm de zaak van de twee geestelijken stopgezet? De Procureur-Generaal: Ik heb geen last gegeven om het onderzoek te stoppen, alleen heb ik een rapport willen hebben en toen ik na ontvangst daarvan mijn oordeel over de wijze van het onderzoek heb kenbaar gemaakt, is het onderzoek niet verder voortgezet. President tot getuige van den Burg: Wat zou U gedaan hebben, wanneer u geweten had dat reeds in 1931 een zaak tegen een der pastoors was geseponeerd. Mr. van den Burg: Dan zou ik daarover met wachtmeester de Gier gesproken hebben. Ik wist van die zaak echter niets af. Op een vraag van Mr. Meyes zegt de procureur-generaal nog, dat op de conferentie op het departement van Justitie niet gesproken is over de noodige gelden voor overplaatsing en voorts, dat niet is gezegd, dat de regeling daarvoor reeds in orde was. Majoor van Everdingen: Bij die oo ferentie heeft de minister wel gezegd, dat de machtiging voor overplaatsing er reeds was en dat de reisgelden later wel in orde zouden worden gemaakt. Kolonel van Selm: Ik onderschrijf dit volkomen. Daarna wordt als getuige gehoord de heer Ploegmakers, burgemeester van Oss. Deze verklaart niet aan den procureurgeneraal gevraagd te hebben om verschillende onderzoeken, welke in zijn gemeente plaats hadden, te stoppen, doch wel om een eind te maken aan het gezagsondermijnend optreden van de marechaussee. Op een vraag van den president over de kwestie der werkverschaffing zegt getuige, dat door hem niet pver „kooksel" is gesproken, maar dat getuige heeft opgemerkt, dat velen der menschen eigen tuinen hebben. Getuige meent zich te herinneren, dat wachtmeester de Gier toen gezegd heeft: dat kan tot hun ontlasting strekken. Voorts verklaart getuige met den opzichter van Bergen te hebben gesproken over de beweerde onregelmatigheden bij de werkverschaffing. Getuige ver.rouwt van Bergen volkomen en deze heeft hem gezegd, dat er niets gebeurd was. Toen heeft getuige hem gevraagd, maar niet verder over deze zaak te spreken, om de gemeente niet meer in opspraak te brengen, maar gezegd: „mondje dicht" heeft getuige ,niet. Wat de zaak van der Hoven betreft, is er bij de inbeslagneming groote belangstelling geweest. In de zaak van de werkverschaffing heeft getuige gemeend, dat het gemeentebestuur zelf een onderzoek moest instellen, hetgeen dan ook is geschied. Op een vraag van mr. Meyes antwoordt getuige, dat hem door ingezetenen der gemeente is gevraagd een protestvergac'ering bijeen te roepen tegen het optreden der marechaussee. Dit verzoek is o.m. gedaan door eenige raadsleden. Getuige heeft zich echter tegen een protest-vergadering verzet. Op een andere vraag zegt getuige, dat hij steeds heeft getracht de verhouding tusschen gemeentepolitie en marechaussee te verbeteren. Voorts verklaart getuige nog, dat een der pastoors zich bij hem heleft beklaagd over hef onderzoek van de marechaussee. Getuige heeft den pastoor echter niet kunnen helpen, omdat hij de feiten niet kende. Ik heb, aldus getuige, den pastoor medegedeeld, dat hij zich tot zijn eigen overheid moest wenden, wanneer hij meende onbehoorlijk te zijn behandeld. Ten slotte zegt getuige naar aanleiding van een mededeeling, als zou hij bij den Officier zijn ontboden, die daarbij tot hem gezegd zou hebben, dat getuige een s'eeht hulp-öfficier van Justitie was, dat een dergelijk onderhoud niet heeft plaats yehad en dat de officier dat nooit heeft gezegd. Getuige van Everdingen verklaart nog, dat 'hij persoonlijk van den minister van Defensie opdracht heeft gekregen een onderzoek in te stellen naar de beweerde mishandeling van den arbeider de Wolf. Getuige heeft de Wolf gehoord' en deze hield de mishandeling vol, doch zeide, daarvan geen aangifte te hebben willen doen, wanneer de gemeentelijke politicagent Veldkamp niet bij hem gekomen was. Voorts heeft de „mishandelde" na de mishandeling 10 kilometer per fiets afgelegd. Getuige heeft alle leden der brigade er bi] gehaald en de Wolf verklaarde toen, dat van Ree hem had binnenge'aten, hoewel dat in werkelijkheid van den Berg is geweest. Voorts heeft van der Hoven, die den bewusten nacht in een andere oei zat, verklaard dat hij dien nacht wel allerlei gerommel met grendels en sloten heeft gehoord, doch geen gesprek of geroep. Getuige heeft zelf een proef genomen en kunnen constateeren, dat men in de cel van van der Hoven elk gesprek kan hooren, zoodat hij dan zeer zeker ook wel de mishandeling moet hebben gehoord. Mr. Meyes vraagt, of de Gier nu een klaring kan geven, waarom hij onder zijn rapport inzake de geestelijken heeft gezet: „In overleg met u wordt het onderzoek gesloten." Wachtmeester de Gier: ik had de opdracht ontvangen om mijn rapport in te dienen en meende dat daarmee de zaak was afgeloopen. Spr. zegt nooit eenige reprimande of opmerking over zijn optreden te hebben ontvangen, noch van politioneele noch van justitieele autoriteiten. Hij heeft zijn werk altijd gedaan, zooals hij meende te moeien doen, en wanneer hij iets heeft kunnen bereiken, heeft spr. zich daarvoor altijd' dankbaar getoond. Geenszins heeft spr. zich over het paard getild gevoeld. Tenslotte protesteerde spr. met klem tegen de voorstelling, als zou hij in zijn rapporten wel eens onwaarheid hebben geschreven. Wachtmeester van Renes verklaart vervolgens, dat niet alleen de marechaussee vermoedens had tegen van der Hoven, maar dat ook de gemeentepolitie die overtuiging had en de deurwaarder eveneens. Voorts zegt spr. dat hij op 19 Maart met den Officier gesproken heeft over de arrestatie en de inbeslagneming van de administratie. Spr. heeft die administratie dan ook in beslag genomen. Over huiszoeking is niet gesproken en voor huiszoeking heeft spr. daarom geen machtiging van den officier gehad. De zitting wordt hierna geschorst tot kwart over twee. Na hervatting der zitting werd aan Mr. Van den Burg gevraagd, of na de stopzetting op last van den procureur-generaal van het onderzoek in de zaak van der Hoven nog een proces-verbaal is ingekomen. Mr. van den Burg: Op 28 Maart heb ik van wachtmeester van Renes nog een procesverbaal ontvangen, dat een nog niet verjaarde verduistering bevatte. President: Wat heeft u daarmede gedaan? Mr. van den Burg: Dat heb ik met de andere stukken aan den procureur-generaal door gezonden. De procureur-generaal: Het betrof hier een schaderegeling met zekeren van Bergen, en na onderzoek achtte ik geen gwal van verduistering aanwezig. --- DE PLEIDOOIEN. Hierna was het woord aan mr. James als raadsman van de klagers. Pleiter herinnert eraan, dat oud-minister Marchant na de arrestatie in de Organonaffaire in „O. N." schreef, dat de marechaus sec de reddende engel is geweest door opheldering in deze zaak te brengen. Het kan echter verkeeren, want nog geen maand later werd die „reddende engel" aan geduid als „terreur en domheidsmacht". Daarmede werd de hun verleende koninklijke onderscheiding gediskwalificeerd en tenslotte volgde hun overplaatsing, waardoor de klagers zich in hooge mate voelen gegriefd, omdat zij ieder voor zich er diep van overtuigd zijn, niet anders te hebben gedaan dan hun plicht. Door de getroffen maatregelen voelen de klagers zich zwaar gestraft en volkomen terecht hebben zij zich daarover beklaagd. Pleiter wijst er op, dat de beteekenis van artikel 148, lid 2 Wetboek van Strafvordering is, dat de procureur-generaal aan opsporingsambtenaren aanwijzingen kan geven, maar niet de stopzetting van een onderzoek of de opheffing van de opsporingsbevoegdheid kan bevelen. Wanneer de wet zonder voorbehoud zegt, dat de wachtmeesters hulpofficier van justi tic zijn, dan is het onbestaanbaar, dat diezelfde wet zou toelaten, dat de minister van justitie of welke autoriteit van het openbaar ministerie ook, daarin verandering kan brengen.. Vervolgens gaat pleiter de staatsrechtelijke positie na van de wachtmeesters der marechaussee. Er zijn hier drie lijnen te onderkennen: 1. Die van den minister van Defensie over den' inspecteur van het wapen naar de divisie-commandanten. 2e die van den minister van Justitie via den procureur-gene raal, fungeerden directeur van politie naar de divisie-commandanten en 3e die van den minister van justitie via den procureurgeneraal naar den officier van justitie en de hulpofficieren van justitie. De minister van Justitie heeft zijn optreden verdedigd met een beroep op het rijkspolitiebesluit, doch pleiter wenscht te constateeren, dat de minister aan dat besluit niet de bevoegdheid kan ontleenen om een par»ele schorsing te bevelen, zooals hier in frfite is geschied. De minister van Defensie heeft ten deze te beslissen, doch de minister van Justitie heeft hier een overhaast besluit genomen, teneinde zijn ambtgenoot van Defensie voor fait accompli te stellen. Pleiter leest daarna een uitvoerig advies voor van prof. van Bemmelen, hoogleeraar te Leiden over de vraag of de minister van justitie bevoegd is bevelen te geven ten aanzien van de opsporingsambtenaren. Vaststaat, dat de minister bevelen kan geven aan de officieren van justitie en ook, dat de officieren bevelen kunnen geven aan de opsporingsambtenaren, maar waar ligt hiertusschen de grens? Vclgens prof. van Bemmelen kan de minister bevelen geven ten aanzien van de uitvoering der taak van den opsporingsambtenaar, maar hij kan geen wijziging brengen in de opdracht van den opsporingsambtenaar, aangezien hij bij het laatste zou treden in hetgeen des wetgevers is. De minister ls derhalve niet bevoegd de opsporingsbevoegd heid van een bepaalden ambtenaar of van een bepaalde groep van ambtenaren op te heffen, al dan niet tijdelijk. Zcolang de wet aan de wachtmeesters der marechaussee den titel van hulpofficier van justitie geeft, mag de minister daarin geen wijziging brengen. De vraag, dus, of de minister van Justitie mocht doen, wat hij heeft gedaan, en over welke vraag het ambtenaren gerecht thans moet beslissen, beantwoordt prof. van Bemmelen dan ook ontkennend. Alleen de wet kan opsporingsbevoegdheid ver leenen en ontnemen. Onjuist is, dat een dergelijke 'bevoegdheid zou zijn te ontleenen aan het rijkspolitieke sluit. Thans heeft de minister aan de wachtmeesters iets ontnomen, waarover hij niets te zeggen had, en heeft hen laten behouden datgene, waarover hij wel te zeggen heeft. Nu zegt de minister wel, dat gezorgd moet worden voor een goede samenwerking en dat zulks bij verschil van meeningen niet mogelijk zou zijn, zonder in te grijpen in de opsporingsbevoegdheid, dooh dan zou geval voor geval moeten worden bekeken en beslist moeten worden wie met het dan onderhavige onderzoek zou moeten doorgaan. De conclusie van het advies van prof. van Bemmelen is, dat het door den minister aan de brigade Oss gegeven bevel om zich van verder opsporingsonderzoek te onthouden en de zaken door te geven aan de gemeentepolitie in strijd is met het Wetboek van Strafvordering en speciaal met artikel 141. Pleiter constateert voorts dat het motief voor den door den minister genomen maatregel uitsluitend is geweest het gepretendeerd optreden van de Ossche brigade. Maar waarom krijgen deze menschen dan in hun nieuwe standplaatsen opnieuw de opsporings bevcegdheid? Daaruit blijkt ook wel voldoende, dat de maatregel niet tot motief had „onbekwaamheid". Wanneer men beweert, dat de maatregel moest worden genomen wegens onoordeelkundig en onjuist optreden in Oss, terwijl de menschen in de nieuwe standplaatsen opnieuw gelegenheid krijgen dezelfde methoden toe te passen, dan had zulk een maatregel niet mogen worden genomen zender een behoorlijk onderzoek der feiten. Een dergelijk onderzoek nu heeft niet plaats gehad. Alleen aan de Gier is een verhoor afgenomen, doch welk een verhoor. Pleiter is van oordeel, dat aangenomen moet worden ,dat niet meer mecht worden ontdekt en daarom heeft men het erop aangelegd, de wachtmeesters der Ossche brigade allen over te plaatsen. Die toeleg is gelukt, maar, vraagt pleiter, waarom heeft men de officieren van de marechaussee niet op de hoogte gesteld van het beweerde onjuist optreden hunner ondergeschikten ? --- Vermaning van den president. De president: Ik moet u verzoeken niet ep deze wijze voort te gaan. Wanneer u meent kwade trouw in het geding te mogen brengen, dan zal ik de behandeling schorsen en daarna beslissen, hoe de verdere behandeling der zaak zal geschieden. Ik kan die uitlatingen niet toelaten in het algemeen belang en ik maak u daarop uitdrukkelijk opmerkzaam. Mr. James, zijn pleidooi voortzettend, betoogt vervolgens, dat de minister zich schuldig heeft gemaakt aan „détournement de pouvcir". Voorts keurt pleiter het af, dat de maatregel, waarbij op 15 November 1937 aan de brigade het opsporingsonderzoek in gemeentelijke zaken werd ontnomen, niet ter kennis is gebracht van den betrokken districtscommandant. De president: Ik kom nog even op mijn straks gesproken wcorden terug. Wanneer u meent den minister of andere autoriteiten te moeten betrekken van handelingen te kwadertrouw te hebben verricht, dan kan ik u dat niet verhinderen, want u heeft dat recht. Alleen wilde ik zeggen ,dat ik dan de zaak in het algemeen belang verder met gesloten deuren zal doen behandelen. Mr. James gaat vervolgens de verschillende gevallen na. ' Wat betreft --- de zaak der werkverschaffing bestond het vermoeden, dat de leiders zich ten koste van de jeugdige tewerkgestelden zouden hebben bevoordeeld. Wat is er gemeeners dan zoon daad. vraagt pleiter, en is 't dan niet voor de hand liggend', dat de marechaussee een onderzoek naar de ter zake te harer kennis gekomen klachten gaat instellen. En hoe is het te verklaren, dat de officier na kennisneming van de stukken een bevel tot arrestatie geeft en voorts verlenging van de gevangenhouding vordert? „A qui la faut" vraagt pleiter, wanneer in deze zaak niet geheel juist zou zijn gehandeld? En waarom heeft de officier, toen de menschep werden vrijgelaten, het noodig geoordeeld, om nog tegen hen te zeggen: „Jullie hebt je schandelijk gedragen"? Voorts keurt pleiter af, dat op het gemeentehuis een groot aantal personen is gehoord in de zaak van het gebeurde bij de werkverschaffing. Pleiter acht het begrijpelijk, dat de marechaussee, toen zij van de geruchten hoorde, op onderzoek is uitgegaan, en alles heeft gedaan, om hier klaarheid te brengen. Nu is wel gezegd, dat het aantal aardappelen, dat verduisterd zou zijn, niet zoo heel groot was, en dat dit niet een optreden van de marechaussee, zooals zij gedaan heeft, noodig maakte, doch pleiter wenscht op te merken, dat wachtmeester de Gier bij het sluiten van zijn rapport was gekomen tot een verduistering van 1030 kg. en nog van 4 zakken aardappelen. Dit aantal acht pleiter geenszins gering, en zeer zeker wettigde dit een onderzoek, vooral v/aar het hief overheidseigendommen betrof. Wat betreft de grief, dat de marechaussee na de ontneming van het opsporingsonderzoek in gemeentezaken toch nog getuigen heeft gehoord, merkt pleiter op, dat het hier geen bevel gold om onmiddellijk de betreffende zaak aan den burgemeester over te geven. Althans zoo heeft de Gier het nimmer beschouwd. Toen hem opdracht werd gegeven, om de zaak aan den burgemeester te geven, heeft hij dit zoo volledig mogelijk willen doen en heeft ter betere voorlichting van den burgemeester een verhoor van eenige getuigen toegevoegd. En slechts daardoor kwam hij eerst eenige dagen later met de zaak bij den burgemeester. En over dat nog verhooren heeft de officier van justitie geen enkele opmerking gemaakt. Uit naam van Curfs en de Gier verklaart pleiter, dat beiden ook thans nog er van overtuigd zijn, dat er bij de jeugdwerkverschaffing wél strafbare handelingen zijn gepleegd, en dat er bij een verder onderzoek zeer (zeker tot een vervolging zou moeten zijn overgegaan. Wat voorts de bewering aangaat, dat de Gier zich herhaaldelijk zou hebben schuldig gemaakt aan het schrijven van onwaarheden in processen-verbaal, vraagt pleiter, hoe het dan mogelijk is, dat een dergelijk iemand nog steeds werd gehandhaafd en thans is overgeplaatst en opnieuw zijn opsporingsbevoegdheid heeft verkregen. Aangaande de bewering, dat in de pers verschenen inlichtingen afkomstig zouden zijn geweest van den districts-commandant te Nijmegen, zegt pleiter dat hieromtrent niets is komen vast te staan en dat het tegendeel is gebleken bij het onderhoud met den procureur-generaal. Pleiter komt voorts aan de uitlating van den opzichter van Bergen, welke thans wordt ontkend, doch welke aan de Gier is afgelegd in bijzijn van andere wachtmeesters. En dan hecht pi. meer waarde aan de verklaringen van deze wachtmeesters dan aan de latere verklaring van van Bergen, die bij dit «nader onderzoek niet vrij stond en moest denken aan zijn baantje. Voorts constateert pleiter dat dé burgemeester niet aan de marechaussee heeft gezegd, dat hem na onderzoek was gebleken, dat bij de werkverschaffing geen strafbaar- feit was gepleegd. En toch beriep de minister zich bij de interpellatie- Drop er op, dat de marechaussee ondanks die mededeeling toch met het onderzoek is doorgegaan. Ook in het feit van de arrestatie in deze zaak vindt de minister een argument voor zijn oordeel over het optreden van de marechaussee. Maar vraagt pleiter, hoe kan de minister dat doen, waar de arrestatie is geschied geheel in overleg met den Officier van Justitie? Evenzoo kan het argument dat aan alles te veel ruchtbaarheid is gegeven niet als ernstig worden aanvaard. Immers hoe kan het bekend worden van een onderzoek worden voorkomen, wanneer er zooveel personen als getuigen* worden gehoord. Pleiter komt daarna tot de zaak van der Hoven, en merkt hierbij op, dat de Officier dezen heeft toegevoegd, dat, wanneer hij van der Hoven niet voor een groot bedrag zou kunnen grijpen, hij hem toch voor kleinere bedragen zou vervolgen en voorts dat de officier hem een schande noemde voor het makelaarswezen. En toch wordt aan wachtmeester van Renes verweten, dat hij is opgetreden tegen iemand, dien hij zoo door den Officier heeft hooren bejegenen, en die na overleg met den officier is gearresteerd. En na die arrestatie was het in het belang van het onderzoek noodzakelijk onmiddellijk over te gaan tot inbeslagneming. Wanneer men hiervoor eerst nader overleg zou hebben moeten plegen met Den Bosch, dan zou daarmede onnoodig tijd verloren zijn gegaan. In dit opzicht was de wachtmeester van Renes volkomen gedekt door artikel 97 Wetboek van Strafvordering. Maar daar komt bij, dat van Renes zoowel de arrestatie als de huiszoeking met den Officier heeft besproken en dat is komen vast te staan, dat op 19 Maart de Officier opdracht heeft gegeven tot arrestatie en tot inbeslagneming van de administratie De wachtmeester heeft toen zelfs nog tegen den Officier gezegd, dat hij voor de inbeslagneming een vrachtauto noodig zou hebben waarop de officier gezegd heeft: „Dat komt er niet op aan, wachtmeester, je laadt alles maar in en brengt de heele boel naar de kazerne, dan zullen we wel eens uitzoeken, waar de aanhangsels van de polissen zijn." Mag nu de wachtmeester zich op die woorden niet beroepen of moet de wachtmeester, nu niet blijkt, dat zijn optreden wordt gedekt door de mondelinge gegeven opdracht, daaruit afleiden, dat hij in het vervolg den officier steeds om een schriftelijk bevel moet vragen? Thans wordt aan van Renes en ook aan alle wachtmeesters der vroegere brigade aangewreven, dat zij meermalen in strijd met de waarheid zouden hebben verklaard in opdracht van of namens den officier te handelen. Maar kan men, vraagt pleiter, dezen grond voor den genomen maatregel tot ontneming der opsporingsbevoegdheid aanvaarden, nu achteraf blijkt, dat zoowel de arrestatie als de inbeslagneming zijn geschied na overleg met en in opdracht van den officier? Pleiters conclusie is dan ook, dat wachtmeester van Renes ten deze volkomen vrij uitgaat. Ten aanzien van de arrestatie wenscht plei ter nog te constateeren, dat daarbij slechts één ooggetuige aanwezig is geweest, en dat hier geenszins sprake is geweest van een „publieke vermakelijkheid", zooals 'men het steeds heeft willen doen voorkomen. Wat de dagvaarding voor v. d. Hoven betreft, merkt pleiter op, dat de te laste legging geschiedt door den officier. Wanneer deze nu daarin opneemt een verduistering van f 4000 ten nadeele van het waterschap Megen, dan regardeert zulks alleen den officier en niet den verbalisant, ca Jan kan men daaruit ook niet construeeren fen bewijs van onbekwaamheid voor den be'Teffenden wachtmeester. Pleiter wijst er voorts op, dat v. d. Hoven «elf heeft gezegd, dat in de kluis vier biljetten van duizend gulden van het waterschap moesten zijn en dat ook de provinciale Qnffie, welke de waterschappen controleert, iv. bedraS heeft genoemd. Toen echter slechts drie biljetten van het waterschap werden gevonden, heeft de Provinciale Griffie laten weten, dat het met dat bedrag ook in orde was. Men heeft tegen van Renes verder als blijk van onbekwaamheid aangevoerd, dat hii niet onmiddellijk heeft gezien, dat bepaalde door hem aangebrachte feiten verjaard waren. Deze verjaring heeft men echter eerst geconstateerd bij het opmaken van de dagvaarding, waarbij van Renes aanwezig was Ook de officier of iemand anders had dit feit van te voren niet geconstateerd. Alles heeft men er bij gehaald, om op de wachtmeester van Renes een stempel van onbekwaamheid te drukken. Zoo heeft men hem zelfs onbekwaam genoemd, omdat hij in plaats van „expertise-kosten" gelezen en geschreven had „expeditie-kosten". Pleiter vraagt zich af, wat we eigenlijk van zoo iemand nog kunnen verwachten op zijn nieuwe standplaats Siebengewald. Voorts critiseert pleiter, dat de procureurgeneraal het onderzoek tegen de marechaussee heeft laten instellen door een rijksrechercheur en de eigen verbalen van de marechaussee heeft gebruikt voor het bewijs van onoordeelkundig en onjuist optreden. In dit verbp- wijst pleiter op de uitlating van den mini ¦; „Ik zou niet gaarne toepassen de methode van eigen recherche in de politie". Naar aanleiding van een opmerking, dat de provinciale controleurs de administratie van v. d. Hoven keurig in orde hebben bevonden, wijst pleiter er op, dat deze verklaring alleen de administratie van het waterschap betreft en niet de overige administratie, waarmede zij niets te maken hebben. Dat tegen van der Hoven niet op lichtvaardige wijze is opgetreden, blijkt volgens pleiter uit de mededeeling van mr. van den Burg, dat naar zijn meening het in het laatst ontvangen rapport opgenomen feit wel degelijk een niet verjaard feit betrof en dat dit feit bij een nieuwe instructie naar zijn overtuiging tot een vervolging zou hebben geleid. Ten aanzien van de beoordeeling van het Verbaal van wachtmeester van Renes in de zaak van der Hoven zegt pleiter: „Het was hier een bekijken van een verbaal op een wijze, waartegen geen enkel verbaal bestand zal zijn." Pleiter betitelt tenslotte als onwaar de voorstelling, als zou de arrestatie van v. d. Hoven van te voren bekend zijn geworden en dat de wachtmeester door de mededeeling daarvan een volksoploop heeft veroorzaakt. Pleiter brak hier zijn pleidooi af, waarna de zitting werd verdaagd tot hedenochtend 10 uur. ---