ALLERLEI. Wat zoti de grijze La Fayettb zeggen, wanneer Polignac (zonderin vergelijking vanstand te treden) , te Brussel, door eene deputatie van de Schutterij ingehaald, ter audiëntie bij den kolonel generaal toegelaten , door dezen met open armen en als broeder ontvan-en werd? Eenè zoodanige handelwijze is onstaatkundig, en kenschetst weinige kennis van de ware grootheid van ons koningrijk. Een man te ontvangen, die, om het getal niet te overdrijven , door het vier vijfde gedeelte der Nederiandsche natie veracht wordt, iszkh zelven de achting ontnemen , die eene vrijheidlievende natie den bevrijder van Amerika reeds reeds lang geschonken had. Te vergeefs heeft de Bredasche Courant gedurig het waakt aan de belanghebbenden toegeroepen. Te vergeefs zeggen wij , dewijl dodijk is doorgebroken , op eene plaats , alwaar men de doorbraak. had kunnen vóórkomen. — Eene gbooie lss! !! --- LETTERKUNDIG BERIGT. Algemeen noodwendig WOORDENBOEK der ZAMEN LEVING , in één boekdeel. Te Amsterdam bij de gebroeders DIEDERICHS, iB3o gr. _<>.• iste en _de aflevering; de aflevering a . . . . 060. In het tijdperk , toen alle kunsten en wetenschappen als het ware een hooger vlugt namen, — toen deze niet meer hel uitsluitend eigendom der geestelijkheid bleven, — toen dezelve door elk een beoefend werden , begon men de noodzakelijkheid te gevoelen , den geheelen omvang derzelven in een kort bestek , bij wijze van een algemeen overzigt ,te moeten zamenstellen, ten einde ook aan die genen, welke het slechts te doen was , om eene algemeene kennis der voornaamste grondbeginselen aller wetenschappen en wetenswaardige zaken te verkrijgen, hierdoor eene bron aantewijzen , waaruit zii naar welgevallen konden putten. Deze , de ouden onbekende methode werd het eerst door Didkrot , Dalembert en andere fransche geleerden beproefd, en verkreeg; den algemeenen naam van Encyclopedie of Dictionnaire Encyclopédiciue. — Dit met zoo veel bijval vereerd werk werd weldra, in Frankrijk, Duitschland en in Engeland , onder verschillende vormen en zamenstellingen , gevolgd en in verschillende afdeelingen waarvan elk afzonderlijk bepaalde wetenschappen bevatte, gesplitst. Hoezeer men het nut en het doelmatige der Encyclopedien ook inzag , zoo trokken echter de geleerden zeer spoedig tegen deze nieuwheid te velde ; deze beweerden , dat soortgelijke werken de half geleerdheid bevorderden en dat er zich eene zoogenaamde esprit encyclopédique vormde, die de ware geleerdheid zou verbannen , enz. Ofschoon men nu moet bekennen , dat zoo wel de eene partij als de andere ïn uitersten vervielen, zoo laat dit niet na dat men iri latere tijden het uitgestrekte nut van zoodanige woordenboeken , zelfs voor de geleerde wereld, inzag eu op prijs begon: te stellen. Ons bestek laat niet toe, hier een algemeen overzigt te geven der, sedert 1782, uitgegevene soortgelijke werken in de onderschei-,, dene landen van Europa ; —_¦ wij zullen ons alleen bepalen tot een werk van dien aard, in de Nederlanden, sedert 1820 uitgekomen en hetgeen wij hierboven aankondigden. Het eerste, dat wij bedoelen, is het Algemeen woordenboek van, hunsten en wetenschappen, door G, Nieuwenhuis , bij A Thiem-b te Zutphen, in 1820 begonnen ep in 1829 geëindigd, Dit met zooveel verlangen te gemoet gezien werk , was verre van aan de verwachting te beantwoorden , daar hetzelve , hoe volumineus eok echter vele wetenswaardige zaken niet bevatte, Met wantrouwen ontvingen wij dus het berigt der uitgave van. het boven vermelde Noodwendige woordenboek der samenleving M hetwelk, volgens de aankondiging, zoude moeten bevatten: nbeknopt ~ en zakelijk, al het wetenswaardige uit de geschiedenis en ieder » vak van menschelijke kennis, de juiste beteekenis der kunst„ benamingen in alle wetenschappen, beroepen en handwerken; -> opgave der uitvindingen en ontdekkingen, zeden, gewoonten en _ gebruiken van alle volken der aarde, vermaarde mannen en „ vrouwen uit alle natiën , gewigtige gebeurtenissen van alle tij_ den, enz. enz." — En dit alles in één boekdeel! Zulks dacht ons onmogelijk, vooral daar het vorige aangehaald woordenboek, uit zeven dikke eu digt in een gedrukte boekdeelen bestaande, een twee duizend artikelen aan deszelfs lezers ter verdere nazoeking overliet. — Ons wantrouwen verdween echter zeer spoedig bij de lezing der beide afleveringen , en maakte plaats voor ware bewondering, zoowel over derzelver letterkundige als materiele waaide. Eene oppervlakkige vergelijking tusschen beide genoemde woordenboeken zal den lezer weldra de hoogere waarde van het laatste doen inzien. —Om hiervan een klein bewijs te geven, zoo sla men het Woordenboek van iV. open op de dubbelde A (AA enz.); daarbij vindt men 19 artikelen behandeld , terwijl het Algemeen Noodwendig Woordenboek er 70 opneemt. Bij de AB enz. zijn , in het eerste 21, in het tweede 120; — bij de ACH enz., in het eerste 12, in het tweede 30; — bij de ALS enz. in het eerste 3, in het tweede 16 behandeld.-— Zoo voortgaande, leveren deze beide afleveringen, of 64 bladzijden (die te zamen nagenoeg 540 bladzijden gewonen octavo letterdruk bevatten) een aantal van ruim 330 woorden meer, als in dezelfde hoofdletters bij het woordenboek van N. voorkomen. De artikelen, hoewel kort, zijn echter genoegzaam, in eenen vloeijenden stijl, en met duidelijke aanwijzigingen voorzien, omschreven. — Ook hierin wint het dit Woordenboek, boven het meergenoemde van N. Men vergelijke slechts de woorden: Agricola, Agrippa (komt in N. niet eens voor), Albert, Alexander en zoo vele anderen, te veel om hier te kunnen worden opge.noemd. — Hierbij is dan nog op te merken , dat de benamingen, in dit woordenboek, veel omstandiger zijn opgegeven. Nemen wij b. v. het woord Amianth, in het Woordenboek van N , dan leest men: » Amianth een zeer merkwaardige en zeldzame steen, s op het eiland Cijprus gevonden wordende enz."; terwijl wij in het aangekondigde vinden : » Amianth Lat. lapis amianthus, as_ beslus, asbest, steen-vlas, is eene vezelachtige steenachtige delf_ stof, die, in dé oudheid, bij Carijstus, eene stad op het eiland » Eubea, gevonden werd , enz." Wat nu de materiële waarde dezer beide afleveringen aanbetreft, deze is voor ieder , die in de vorderingen der boekdrukkunst in Nederland eenig belang stelt, onschatbaar; terwijl het ons tevens tot een duidelijk bewijs strekt , dat de pers van den heer C. A. Spin , van Amsterdam, voortbrengselen oplevert, die tegen die van eenen Firmin Didot kunnen vergeleken worden, zonder gevaar te loopen van bij deze vergelijking niet in waarde te stijgen. De gebroeders Diederichs zijn te voordeelig bij het Nederlandsch letterlievend publiek bekend, dan dat wij eenige ongerustheid zouden hebben deze groote en belangrijke onderneming, welke tot de AND gevorderd is, niet spoedig te zien voltooijen , terwijl wij het ons tot eenen aangenamen pligt maken om onze lezeren successivelijk met derzelver vorderingen bekend te houden, terwijl wij, in het vervolg, hopen, plaats genoeg te zullen hebben , om er eenige artikelen uit te kunnen overnemen. DE CUKLOOP , Saterspel, naar het Grieksch van EURIPIDES, door Mr. WILLEM BILDERDIJK. Te Amsterdam, bij TEN BRINK en DE VRIES , 1828 ; 48 bladz. in B°. de prijs is f 1,25. Ofschoon dit werk niet onder de allerjongste vruchten der hollandsche drukpers behoort, geven wij toch deszelfs aankondiging, met genoegen , eene plaats in ons blad. Ware dit blad , tijdens de verschijning van dezen Cijkloop, reeds aan Letterkunde gewijd geweest, voorzeker zoude dan niemand ons in deszelfs beoordeelende aankondiging vóór geweest zijn. Nu ziju wij reeds door onderscheidene week- of maandbladen voorgegaati, en de niet geheel vreemde in onze letterkunde is ook met deze geurige dichtvrucht van den eenigen Bilderdijk bekend. Voor anderen diene het volgende tot inlichting, en, zoo zij werkelijk gevoel voor geestrijke poëzij bezitten, ter aanprijzing. Dit dichtstuk is, gelijk de verdienstelijke uitgevers (de heeren Abraham en Jeronimo de Vries), in' een uitmuntend voorbérigt, te regt aanmerken , eenig in zijne soort en een zeer merkwaardig overblijfsel der oudheid. Het Saterspel vormt eene tusschensoort van het Treur- en Blijspel, dat, alsnastuk, ten tooneele gevoerd werd, om de aandoeningen, door het hoog ernstige Treurspel Verwekt, te matigen en tevens aan de behoeften der, met dat Treurspel niet zeer gemeenzame , geringere volksklasse te voldoen. Het Saterspel was een oud Bacchiesch, of, op boerschen leest geschoeid, Naspel. Wij zullen te dezer plaatse over de soort dezer toneelstukken niets meer zeggen , den lezer, tot dat einde, naar het reeds genoemde voorberigt verwijzende. Genoeg, dat, van de verschillende __- terspelen der oudheid , deze Cycloop alleen onverloren bleef en het aan het onvergelijkelijk kunst-vermogen van Bilderdijk te danken is, dat ook de ongewijde in de klassieke letterkunde van deze soort van oude poëzij een vrij naauwkeurig denkbeeld bekomen kan. De geleerde jezuit Brdhoy moge, in zijnen tijd, gemeend heb_ ben , dat een stuk als de Cijkloop , van wege sommige onwelvoegelijke uitdrukkingen, den roem des dichters benadeelde; hoe gegrond 's mans aanmerkingen , voor het overige , ook mogen wezen hier heeft eene te ver gedrevene kieschheid hem jegens dit eenig overblijfsel eener belangrijke dichtsoort onregtvaardig doen zijn. Veeleer danken wij de Heeren de Vries voor de pogingen, door hen in het werk gesteld, om Bilderdijk tot de uitgave van deze vertolking te doen besluiten, die, met zoo vele andere, meerder of minder uitgebreide dichtwerken , den roem des voortreffelijkeu zangers staaft. — Dank zij ook hem gewijd , die ons , in dit meesterstuk van zinrijke en geestige poëzij , een vernieuwd bewijs geleverd heeft, dat jaren noch omstandigheden in hem den oorspronkelijken jeugdigen gloed kunnen doen verflaauwen. Zijne lier klinke nog dikwerf tot eer onzer Vaderlandsche Letterkunde ! Wij nemen hier niets uit den Cijkloop over; maar wenschen daarentegen het, in alle opzigten , keurig uitgevoerde boekje in veler handen. Die gevoel vcor waar dichterlijk schoon heeft zal bij de lezing en herlezing, meer dan voldaan zijn. ---