„Geen territoriale ambities!" Dit beweerde men nog te Berlijn enkele uren vóór de bezetting van Bohemen Wat den Duitschers thans in handen valt op het gebied van oorlogsmateriaal De diplomatieke medewerker van de „Times", die een opsomming geeft van 't groote aantal malen dat Hitler met nadruk verklaard geen territoriale ambities meer te hebben, meldt dat de meest recente verklaring van Hitler in dat opzicht een paar uur voor het begin van de interventie werd gegeven. Op Dinsdagmiddag, toen de Duitsehe troepen zich aan het concentreeren waren bij de grens van Tsjecho-Slwakije en op 'n oogenblik dat sommige afdeeiingen zooals later is komen vast te staan reeds de grens over waren, kregen de Britsche en de Fransche ambassadeur van het departement van buitenlandsche zaken te Berlijn de verzekering „uit de meest bevoegde bron" dat Duitschland in het geheel niet van zins was een drastische actie te ondernemen. Het schijnt, dat het vooral op grond van dit voorval is dat de Britsche regeering instructie heeft gegeven de Wilhelmstrasse om inlichtingen te vragen. Terwijl de diplomaten de gevolgen van dezen coup aan het bestudeeren zijn en economen de rijkdommen (in het bijzonder goudvoorraden) aan het schatten zijn, welke nu aan Duitschland zullen toevallen, berekenen de militairen hoeveel oorlogsmateriaal in handen van de Duitschers zal komen. De ontwapening van het Tsjecho-Slowaaksche leger beteekent, dat de uitrusting van een staand leger van veertig divisies overgenomen zal worden, een apparaat dat bovendien in verband met de Septembercrisis van verleden jaar geheel gemoderniseerd was. De befaamde Skoda-fabrieken met hun 30.000 arbeiders worden Duitsch, evenals de wapenfabrieken in Brno. Bovendien waren er 25 andere fabrieken in Tsjecho-Slowakije voor het gieten van kanonnen en het maken van geweren en 9 fabrieken voor constructie van tanks en pantserauto's. Bovendien moet men bedenken, dat de Tsjecho-Slowaaksche regeering al eenige maanden vóór de crisis van verleden jaar een volledige industrieele mobilisatie aan 't perfectioneeren is geweest. • , --- RADIOREDE VAN MINISTER ROMME Geestelijke en lichamelijke ontwikkeling van werkloozen. De regeeringspersdienst verzoekt ons er aan te herinneren dat de radio-rede van den 1 Minister van Sociale Zaken, welke aanvan- ] keiijk was aangekondigd tegen 9 Maart J. 1. doch wegens verhindering van den Minister op dien datum niet kon doorgaan, zal worden gehouden op heden, Donderdag 16 Maart des avonds te 7.15 uur. Zooals reeds eerder gemeld zal de Minister spreken over: „De organisatie der geestelijke en lichamelijke ontwikkeling van werkloozen ter vervanging van het zoogenaamde stempelen." De rede zal worden uitgezonden over beide eenders. --- BRITSCHE KABINET NEEMT TOESTAND ZEER ERNSTIG OP Weer een hinderpaal op den weg der verzoening De snelle loop der gebeurtenissen in Tsjecho-Slowakije was het voornaamste punt van bespreking in den gisteren gehouden Britschen kabinetsraad. Reuter meent te weten, dat de ministers den toestand zeer ernstig opnamen en derhalve zoo krachtig mogelijk den nadruk zullen leggen op het bewapeningsprogram. Terwijl de Britsche politiek gericht zal blijven op een vreedzame regeling van geschil, schijnt het weinig twijfelachtig, dat de ministers van nu af aan hun politiek zullen baseeren op de gevaren van nieuwe acties van Duitschland buiten zijn eigen grenzen. Men is er zich van bewust, dat als gevolg van de gebeurtenissen van gisteren een ernstige hinderpaal is geplaatst op den weg van voortzetting der politiek van verzoening. De kaart geeft de uiteenvalling van den Tsjecho-Sloweaksche s aat weer. Men ziet hoe de Duitsehe troepen Bohemen en Moravië zijn binnengerukt en dat er nog troepenafdee'ingen aan de grens der gebieden geconcentreerd zijn, die thans ook oprukken. De bezetthg van Ostrava, Olmutz, Brünn vormde een strategische, keten in Moravië; in deze stelen woonden nog een groot aantal Duitsihe minderheden. (Op de kaart zijn deze jlaatsen met een zwart vlak •aangegeven. De grens van den nieuwen onsftoDkelijken staat Slowakije is met een dikke lijn aangegeven. In de Sub-Karpatische Oekraïne ziet men met zwarte pijltjes den opmarsch der Hongaren weergegeven, terwijl Roemenië en Polen troepen aan dit grensgebied conoentreeren. Men weet dat de Hongaren een gemeenschappelijke Poolsch-Hongaarsche grens beoogen. Alles bij elkaar genomen geeft de kaart een goed beeld van de jongste eebeurtenissen in Midden-Europa. --- De wensch van Boedapest is vervuld Karpathen Oekraine overgelaten aan Hongarije Duitsehe troepen teruggeroepen WARSCHAU, 16 Mrt. (Reuter-A.N.P.) De voorhoede-detachementen van de Hongaarsche troepen in de sub- Karpathische Oekraine hebben vanochtend vroeg de Poolsche grens bereikt. Hiermede is de verlangde gemeenschappelijke grens een feit geworden. De Hongaarsche operaties zullen zich tot Oekraïne beperken en de grenzen van Slowakije zullen geëerbiedigd worden. Van bevoegde zijde wordt inzake de militaire operaties bij de Karpathische Oekraine uitdrukkelijk er op gewezen, dat deze zich slechts zullen beperken tot Karpathisch- Oékrainsch gebied en dat de grenzen van de Karpithische oekraine niet alleen tegenover Polen en Roemenie, maar natuurlijk ook tegenover Slowakije streng in acht genomen zullen worden, tn ieder geval zullen de operaties naar het westen onder geen omstandigheden over de oude Karpathisch-Oekrain sche provinciale grens uitgestrekt worden. Hongarije heeft dit, zijn vaste besluit door zijn consul in Bratislawa aan de Slowaaksche regeering ter kennis gebracht en tegelijkertijd doen mededeelen, dat heit voor het tot stand brengen van geregelde en hartelijke betrekkingen tusschen beide staten reeds in den allerlaatsten 'tijd een gezantschap in Bratislawa zal oprichten. --- OPMARSCH DER DUITSCHE TROEPEN NAAR KARPATHISCHE OEKRAÏNE GAAT NIET DOOR De Duitsehe troepen, die in de richting van de Karpathische Oekraine gezonden waren, zijn teruggeroepen naar Zilina in noord- Slowakije, dat zij bezetten. De Duitschers bezetten gisteren een heele gebiedstrook aan west-Slowakije, de strook, die de vroegere grens scheid^ van het dal van den Vah. Het is waarschijnlijk, dat Duitschland de bezetting zal handhaven van dit deel van het Slowaaksche gebied dat de nieuwe grens tusschen Slowakije en het land der Tsjechen afgebakend zal worden door den loop van den Vah, welks strategische beteekenis aanzienlijk is, aangezien de linkeroever loopt langs de kleine Karpathen. Te Bratislava doet het gerucht de ronde, dat deze lijn de nieuwe grens zou vormen. --- WONEN DE SLOWAKEN IN SLOWAKIJE? Meer Slowaken in het buitenland dan in hun eigen land. Het is merkwaardig, dat er meer Slowaken in het buitenland wohen, dan in het autonome Slowakije zelf. De meeste Slowaken bevinden zich in de Vereenigde Staten. Hoe de overige verdeeling is, blijkt uit onderstaande statistiek, die ons in Bratislava werd verstrekt Slowaken in Slowakije 2.000.000 in de Vereenigde Staten 1.350.000 in Hongarije 700.000 in Yoegoslavië 90.000 in Oostenrijk 60.000 in Roemenië 20.000 in Frankrijk 45.000 in Polen 5.000 in Argentinië 20.000 in Brazilië 10.000 in Rusland 15.000 in Canada 60.000 in Afrika 2.000 in Australië en elders 8.000 In totaal 4.385.000 De Slowaaksche emigranten in Argentinië Brazilië, Canalda en Afrika zijn hierheen gegaan wegens den slechten toestand in hun eigen land Slowakije. --- HET WAPEN VAN DEN H. VADER De „Osservatore Romano" van gisteravond geeft een afbeelding van het wapen van den H. Vader, zooals dit officieel is vastgesteld. Het bestaat uit een blauwen achtergrond, waarop een witte duif, die in den bek een olijftak houdt. De duif is gezeten op een berg, die bestaat uit drie toppen. De berg rijst op uit de zee en wordt daarvan gescheiden door een groenen band. --- Nu het Memelgebied? Dreigende woorden van den leider der Duitschers, Neumann Neumann, de leider der Duitschers in Memel, heeft de leden van den Landdag bijeengeroepen. Hij zeide, dat het huidige oogenblik snelle beslissingen eischt en dat hij zich met het oog op de nieuwe situatie gerechtigd achtte eventueel de noodige stappen te doen, zonder den Landdag te raadplegen en onderhandelingen te voeran namens de voor 87 procent Duitsehe bevolking van Memel. Neumann zeide, dat het Memelstatuut tegen den wil der Duitsehe bevolking is ingevoerd. Deze waarschuwing van Neumann, kan naar men aanneemt, belangrijke gevolgen hebben voor de situatie in Memel. --- DE BERLIJNSCHE BLADEN OVER DEN TOESTAND. De avondbladen van Berlijn, publiceerden op in het oog vallende wijze het bericht, dat Hitler tegenwoordig is bij het binnentrekken der Duitsehe troepen in Bohemen. Tegelijkertijd wijden eenige bladen reeds uitvoerige hoofdartikelen aan de gebeurtenissen. Dr. Megerle schrijft in de „Berliner Boersenzeitung:" „Al wat gescheiden was, wordt weer vereenigd. Twintig jaren Tsjechische interregnum konden niet een duizendjarige verbondenheid van Bohemen en Moravië met het levens- en machtsbereik van het Duitsehe volk te niet doen. Daaraan hadden de vaders van dezen in zelfontbinding verdwenen staat moeten denken, toen zij te Versailles niet alleen ¦ de Duitsehe natie, doch ook de geschiedenis, de geographie en het bedrijfsleven in midden-Europa uitdaagden. Daaraan moeten diegenen onzer vermoedelijke er t ei denken, die met hun kikvorsehblikken der laatste twintig jaar zonder orgaan voor b'Sfori^che en natuurlijke noodzaak zich thans in moreele verontrusting opblazen. Het is een teeken van inzicht, dat de westelijke democratiën bij de logische eindoplossing van het probleem tot nu toe die reserve hebben in acht genomen, wel' ke ook in hun eigen belang is." „Groot Duitschland, aldus „Lokal Anzeiger,' is bereid de wonden te vergeten, dje de Tsjechen het Duitsehe „Volkstum", in de laatste twintig jaren hebben geslagen. Het verwacht niot, dat de Tsjechen thans de Duitsehe soldaten bejubelen. > Wel echter kan het rijk verwachten, 'dat • men aan zijn vormgevende kracht geen ¦ hindernissen in den weg nlaatst." „Deutsche Allgemeine Zeitung" schrijft onder den titel: „Onder bescherming van ) het rijk:" I „Wie wil, wie kan grenzen garandeeren, l welke van binnenuit werden vernietigd? 1 Wie wil of kan een staat behouden, wel-1 ke uiteenvalt ? Met deze vraag is ook het antwoord gegeven op de pogingen van eenige En, gelsehe bladen de Duitsehe regeering het I verwijt van een aanval te maken. I Staatspresident Hacha heeft de historil sche wet, welke Duitschers en Tsjechen I sinds meer dan duizend jaar tesamen heeft gebracht, erkend. 1 Men moge dit feit in het buitenland bitter vinden. Daardoor wordt niets ver! anderd." „Het rijk staat nu als een centrale macht in het midden van Europa. „Bohemen is oeroude rijksgrond" constateert de „Angriff". Voor zoover 'tot nu toe zich een zelfstandig koninkrijk had gevormd, geschied dp dat onder de bescherming van het rijk." --- ROETHENIE BIJ HONGARIJE Berlijn heeft geen bezwaar De officieele Duitsehe opvatting van het gebeurde in Tsjecho-Slowakije is, naar Reuter verneemt, da* de Tsjechen het zelfbeschikkingsrecht uitoefenden, toen ui] Duitschland vroegen hun land onder bescherming te nemen. Men is van oordeel, da«t de arbitrale uitspraak van Weenen waarbij de Tsj echo-Slowaaksche grenzen in net Oosten werden afgebakend, door de gebeurtenissen achterhaald is. Derhalve heeft Duitschland geen bezwaar meer tegen de inlijving van Karpatho-Oekraïne bij Hongarije. --- GEEN DUITSCHE TROEPEN IN SLOWAKIJE? BERLIJN, 16 Maart. (Reuter). — In officieele kringen wordt ontkend, dat Duitsehe troepen Slowakije zijn binnengerukt of Bratislava hebben bezet. Verder wordt vernomen, dat Hitler geen 5 antwoord heeft gegeven op het telegram van Mgr. Wolosjin den minister-president t van de sub-Karpatische Oekraine. Hitler ¦ schijnt bereid de toekomst van de Roethenen zonder zijn tusschenkomst te laten regelen. --- DUITSCHE TROEPEN TE PRAAG MET SNEEUWBALLEN BEKOGELD! Politieke vluchtelingen blijken thans in een muizenval te zijn gejaagd De medewerker G. Nypels van het Alg. Handelsbl. telefoneerde gisterenmiddag uit Praag: Nadat het tegen het middaguur aan de • Praagsche poli'ie met veel moei'e ge'ukt was door de ontruiming van den Wenzelplatz wat ruimer baan te maken voor de binnenrukkende Duitsehe troepen, kwam er spoedig uit de voorsteden zulk een aandrang van nieuwe nieuwsgierigen, die wilden protesteeren, dat de kranige Tsjechische gendarmerie te hulp moest worden geroepen. Q/>k deze kon niet voorkomen, dat het binnenrukken van het Duitsehe re^e't'ngsleger onder steeds lu;der gejouw en gedreig van de bevolking plaats vond, waarbij zelfs projectielen naar de Du'tschers werden geworpen, al waren het gelukkig slechts sneeuwballen! Plotseling verschenen verieoooers van cocarden in de nationa'e Tsjechische keuren, blauw-rood-wit oo s'raat. Zij maakten goede zaken tot zij of ntverkocht waren öf van de straat verdreven werden. Ook van de trams, die den geheeten morgen met nationale vlaggetjes getooid waren vanwege de jaarbeurs, verdwenen deze langzamerhand zoodat ze met ds middaguren ceheel verdwenen waren. Maar waar het' Tsjechische volkslied werd ingezet werden dade'ijk al'e hoofden ontbloot of geschiedde dit met geweld niettegen-, staande de sneeuw en de koude. Een zware sneeuwbui, genaard met een vinnigen kouden wind, werkte mede met degenen, die hter moesten trachten een botsing te voorkomen. Steeds meer mensehen verdwenen te?en een uur of twee weer naar hun warmer oorden en naar de voorsteden, zoodat het na de demonstraties van een uur, waarbij zeer ettelijke klappen vie'en, rustiger wenk Voor den ingang der |groote hotels, waar nog slechts naast de ingekwartierde Duitsehe officieren buitenlanders geduld worden, staan Duitsehe wachtposten, en er voor de noodige lichte tanks en mitrailleurs, om respect in te boezemen. Ontzettende ongerustbe:d, om niet te zégopen een panische angst, heerscht natuurlijk onder allen, die eerst uit Duitschland, daarna uit Oostenrijk, laatstelijk ook uit Hongarije, Slowakije, en Moravië, hierheen gevlucht zijn als vijanden of vervolgden van het Derde Rijk en die thans nergens meer heen kunnen en nu werkelijk in een muizenval geraakt zijn. Het verschil van den toestand voor degelijke mensehen, ontstaan bij het in bezit nemen van Oostenrijk, bestaat vooral daarin, dat thans deze po'itieke vluchtelingen en Joden, voorloooig lotgenooten zijn van het overgroote deel der bevolking en dat er thans nergens een grens meer is, over welke zij nog zouden kunnen uitwijken. De Bohemer, en vooral de Pragenaar bedenkt, hoe lang hij nog, als heden bij dien intocht der Duitschers uit volle borst zijn volkslied zal mogen zingen. Maar al die politieke vluchtelingen en al die Joden, zien met onteettenden angst de komende dagen tegemoet, wanneer achter het Duitsehe leger aan, de verordeningenmakers en de Gestapo zul'en komen om hier datgene in te Voeren wat men in het Derde Rijk reeds heeft verordend. '? --- NEDERLANDERS KUNNEN PRAAG ND3T VERLATEN Verbindingen met buitenland verbroken. Twaalf Nederlanders, die zich gisterenmiddag te Praag bij het bureau van de K.L.M, meldden, en vier Nederlanders, die hulp zochten bij het consulaat, blijken de dupe te zijn geworden van de omstandigheid, dat het verkeer tusschen Praag en het buitenland verbroken is. Alle zestien Nederlanders waren naar Praag gekomen voor de Voorjaarsbeurs en wilden nu zoo spoedig mogelijk naar het vaderland terugkeeren. Aangenomen wordt, dat het spoorwegverkeer echter weer spoedig hersteld zal worden, hoewel daaromtrent bij geen enkele instantie een definitieve mededeeling te krijgen is. --- Nederlandsch-Indië. DEFENSIEKOSTEN DRUKKEN INDIE'S BEGROOTING -1940 Tekort reeds meer dan vijftig millioen Naarmate meer gegevens beschikbaar komen, worden de verwachtingen over het tekort op de Indische landsbegrooting van ?940 somberder. Er bestaat alle aanleiding voor d-; vrees dat dit tekort grooter zal zijn dan 50 millioen. Hiervan zijn in de eerste plaats de defensie-uitgaven de oorzaak, alsmede de doorvoering van de bestuurshervorming in Q»- buitengewesten, welke veel meer geld kost dan verwacht werd. Bevoegde personen zien vrijwel geen lichtpunten en de stemming is meer dan pessimistisch. Hoewel op 't oogenblik geen enkele zekerheid bestaat omtrent de maatregelen welke genomen zullen worden, wordt op redelijke gronden geloofd, dat men in 1940 weer voor verlaging der salarissen zal komen te s>taan, althans tot het bedrag ean acht millioen gulden, waarmede de jongste salarisherziening de raming heeft overtroffen, terwijl Dok enkele lasten zullen worden verzwaard. Gedacht wordt voorts aan ontslag van personeel en inkrimping der formaties zooals ln 1931 is gedaan. Indien Indië alleen zal komen te Jtaan voor de uitgaven der defensie zal het hiervan financieel de ernstigste gevolgen onAnvKrfen --- EERSTE KAMER ECONOMISCHE ZAKEN AAN DE ORDE. Het Landbouwcrisisfonds. Plan-Westhoff. Zitting van Woensdag 15 Maart.) Bij den aanvang van de vergadering der Eerste Kamer deelde de voorzitter mede, dat een door de heeren van Lanschot (R. R.) de Zeeuw (S.D.), Diepenhorst (A. R.) de Savornin Lohman (C. HL), Gelderman (Lib.) en van Embden (V.D.) geteekend voorstel tot wijziging van het reglement van orde was ingekomen. Op voorstel van den voorzitter zou dit des middags in de afdeeiingen worden onderzocht. Het ingediende wetsvoorstel (zie elders in ons blad) strekt tot versterking van de bevoegdheden van den voorzitter. De wijziging beoogt, den voorzitter het recht te geven, een lid in bepaalde gevallen het woord te ontnemen en zelfs van de vergadering uit te sluiten. Bij de behandelingen van de begrootingen van Economische Zaken en Landbouwcrisisfonds, welke tezamen werden behandeld, voerden zeven sprekers het woord. Het sociaaldemocratische lid de heer die la Bella betoogde, dat ter bestrijding van de werkloosheid de koopkracht der bevolking dient te worden verhoogd. De heer Heldring (Lib.) daarentegen was van oordeel, dat meer aandacht moest worden geschonken aan verlaging der productiekosten. De heer Van Voorst tot Voorst (R.K.) verklaart dat de Katholieke fractie zioh in het algemeen met het economisch beleid van den minister kan vereenigen. Sor. bepaalt zich tot bespreking van de agrarische vraagstukken. De verruiming van het aantal biggenmerken met 150.000 is achteraf gebleken een verkeerde beslissing te zijn. Hierdoor is groote ontevredenheid ontstaan over de varkensprijzen. Er zal een belangrijk aantal uit de markt moeten worden genomen, wil de markt schoon zijn. Spr. bepleit een prijs van 3 cent per kilogram voor opkoop van varkens om in te blikken. Spr. dringt er bij den minister op aan voor den aanstaanden herfst het overschot aan rogge uit de markt te nemen en in het voorjaar te plaatsen. Spr. is van oordeel, dat de boschbouw niet voldoende wordt gesteund. Ten aanzien van de nieuwe transferregeling met Duitschland, verklaart spr., dat het hem niet duidelijk is, wat de minister bedoelt met rendement van Nederlandisch kapitaal in Duitschland. De Duitsohers met bezittingen in Nederland verkeeren in heel wat betere positie dan de Nederlanders met bezittingen in Duitschland. Konden enkele leden zich met het plan tot overneming van de crisismaatregelen door de bedrijfsgenooten vc.eenigen, die heer Hiemstra (S. D.) betwijfelde, of de organisaties de verantwoordelijkheid zullen willen dragen. Ten aanzien van de uitvoering van het plan-Westhoff was deze spreker van oordeel, dat uitbreiding van cultuurgrond geen vermeerdering ten gevolge mag hebben van producten, die tegen lagen prijs worden uitgevoerd. De heer Heldring meende, dat de nieuwe cultuurgronden blijvende bronnen van verlies zullen opleveren. Hij uitte voorts bezwaren tegen blijvende ordening, waarvan hif meende, dat die de productiekosten verhoogt en de exportmogelijkheden vermindert. De heer Kranenburg (V. D.) gaf als zijn meening te kennen, dat de beroepsmogelijkheid in de bedrijfsvergunningenwet onvoldoende is geregeld. Het ontbreken van een motiveering kan leiden tot willekeur bij het weigeren van aanvragen tot vestiging van een bedrijf. Tot slot brak de heer Janssen (R. K.) een lans voor de vereeniging tot behoud van natuurmonumenten, voor wie hij eenige tegemoetkomendheid van de zijde der regeering verzocht. De debatten werden heden voortgezet. --- BAGGERMOLEN OMGESLAGEN. Een der opvarenden verdronken. Op de Zijl, in de gemeente Warmond, is vermoedelijk ten gevolge van een rukwind, een baggermolen, die door een sleepboot naar Aalsmeer werd gss'eept, omgeslagen. Een der opvarenden sprong over boord en wist zich zwemmende te redden. Een medeopvarende de gehuwde J. v.d. H. uit Amsterdam kwam onder de molen terecht en verdronk. Het lijk is nog niet gevonden. De baggermolen, die op zij in het water ligt, zal zoo spoedig mogelijk worden gelicht. --- WEVERS EISCHEN HOOGER LOON. Dreigende staking in een textielfabriek te Enschede. De drie samenwerkende textielarbeidersbonden „Sint Lambertus", „Unitas" en „De Eendracht" hebben voor de handweefstof verwerkende wevers, werkzaam bij de „Bato" te Enschede een ultimatum geste'd. Aan dit ultimatum is eenige correspondentie voorafgegaan; een verzoek om een conferentie werd door de directie onbeantwoord gelaten. Daar de loonen der betrokken wevers tot de laagste van Enschede behooren, achten de besturen en de arbeiders verhooging noodzakelijk. De eisch is gesteld, de omstandigheden, waaronder deze wevers arbeiden, dermate te herzien, dat een gemiddeld uurloon van 45 et., exclusief vergoeding voor ploegenwerk, voor de wevers van 23 jaar en ouder bereikbaar wordt. Indien vóór of op 25 Maart aan dezen eisch niet wordt voldaan, zal de staking op 27 Maart ingaan. ---