HANDEL EN INDUSTRIE. Amsterdamsche brieven. (Van een medewerker). r_ 4 _ i . i 3 j r_i» —De „Imperial Tobacco Cle." — Een «L taba^rnarkt en de overstroomingen ln Deli. u_Na da Chadbourne - bespreken nieuw plan voor de stabilisatie van den zilverprijs- r kingen.— Van rubber en olie. Het weinige nieuws, dat in de afgeloopen week over de Amsterdamsche Beurs te vermelden is, komt van de zijde van tabaks- maatschappijen en tabakkers. Ten eerste de overstroomingsberichten "it Dcli, die groote schade aan tabakslanden zouden hebben aangericht. Men moet hierbij niet vergeten, dat de vei-ingen op komst zijn en dat in die tijden steeds allerlei commentaren worden gelanceerd om het koersniveau in de gewenschte richting te beïnvloeden. niet zoo hoog meer, circa '/, van den javasuikeroogst. 21 Jan. 14Jan. u V A 355'/« 352 lavasche Cultures 270 257 fie.-Ind. Suiker-Unie 158'/, 153./, Poerworedjo 28.. 29v, Od de rubberafdeeling was weinig te doen * de voorraden in Londen en Livernool namen weer beduidend toe en bereikten het kwantum van 121.531 tons een vermeerdering van 956 tons. Bovendien was de Londensche noteering in overeenstemming niet New-York iets zwakker. De directeur van Landbouw in Indië, de heer Bernard, is' yan plan, over eenige maanden naar Nederland te vertrekken, teneinde, tenminste volgens de geruchten, de problemen van de rubbercultuur te bespreken. De aandeelen lagen, wat men noemt, totaal apathisch. 21 Jan. 14 Jan. Amsterdam Rubber 101/2 IQ3V, Bandar Rubber 84. 79 Hessa Rubber Bls/4 81'/4 Indische Rubber 60»/, 64 Caoutchouc 43*>/4 46 Serbadjadi 60"4 63'/4 Wai Sumatra — 66 Evenmin was er veel leven in oliewaarden. In de Telegraaf hebben eenige alarmeerende artikelen gestaan over de Amerikaansche olie-situatie; de productie van ruwe olie aldaar heeft de neiging iets op te loopen, terwijl in de Amerikaansche telegrammen eveneens in de Telegraaf gewag wordt gemaakt van het verzoek der producenten in het veld van Oklahoma City om de toelaatbare productie tot 10 pet. der totale potentialiteit te verhoogen. Ue kleinere concerns voelen zich door de grooteren bedreigd, want moeten de eerste het loodje er bij leggen, dan nemen de laatste tegen lagen prijs de verschillende belangen voor. 21 Jan. 14 Jan. Kon. Olie 287 278'/4 Tarakan 260 1 Alg. Exploratie 92/4 92/8 De algemeene stemming ter beurze was niet onvast; de transacties zijn echter grootendeels aan den beroepshandel overgelaten, daar reëele orders schaarsch blijven. Het kan ook niet anders, want uit welke oogmerken zou men willen ageeren ? De groote steun voor de markt is de aanwezigheid van de belangrijke baisse-posities. Bij elk gunstig bericht stijgen de koersen en men behoeft daarbij niet te denken aan meerdere activiteit van de beleggers. Het peil van de meeste goed-gefundeerde aandeelen is al zoo laag gezonken, dat alleen ernstige tegenslagen verdere zware reacties zouden kunnen veroorzaken. Philips aandeelen waren sterk aangeboden, terwijl van één bepaalde zijde steun verleend wordt. De berichten uit Eindhoven blijven mistroostig luiden; al beweert de Philips-directie, dat van massaontslag geen sprake is; het neemt niet weg, dat de geleidelijke drainage van arbeiders tenslotte toch tot een aanmerkelijke daling in het getal werkenden leidt. Bij elke substantiéele vermeerdering in aantal werd destijds de groote trom geroerd; nu verstomt het gejubel. Wat bona-fide aandeelhouders noodig hebben, wordt hun onthouden, te weten een exacte mededeeling over den huldigen gang van zaken. 21 Jan. 14 Jan. Unielever 175 -*7*-* l/ 184 "7'/, Aku 48 46'/. van Berkel 47 1'» Kuchenmeister 81'/_ 79'/2 De overige markt gaf weinig verandering te zien. 21 Jan. 14 Jan* N. S. U. 1307, j 33;/» Rott. Lloyd 115 "■* K. P. M. 159 '61 Nievelt Goud. 41V, **'* S.M. de Maas 75>/« '°fa, Amsterd. Bank 172-78 '•*■« Rotterd. Bank 103 ji" Twent. Bank — in7l/ Incasso Bank 108'/» '"V2 Aniem 234 JZZ. Boeton 61 w '* N.I. Spoor 160 ..Q Dcli Spoor 150 14y Borsumij Dcli Atjeh 100 Moluksche 55'/_ Zij leven nu immers nog altijd in een baisse-stemming, en sombere berichten vinden over het algemeen meer ingang dan vroolijke klanken. Die bandjirs komen in Indië in den Westmoesson nu eenmaal geregeld voor, het eene jaar meer, het andere jaar minder. De tabak 's echter nog niet uitgezaaid, zoodat ongunstige weersomstandigheden wat materieele schade aan dijken, woningen etc kunnen veroorzaken, maar die pp den aanplant zelf geen invloed kunnen uitoefenen. Toch zijn de koersen van labaks-aandeelen iets lager. 21 Jan. 14 Jan. °cli Batavia Tabak 231 239'/. Dcli Maatschappij 230 236 Senembah 260 268 Oostkust — 52 Het tweede bericht uit tabakskringen was van iets vroolijker aard, de Imperial Tobacco Ltd Co. te Londen verhoogde °ver het crisisjaar 1930 haar dividend met '/, pet en bracht dit van 23 pet op 23'/, pet. De Londensche Beurs accepteerde deze verhooging als een hausse-motief, terwijl ook Amsterdam er aanleiding in zag om de stemming te doen verbeteren. Het feit op zichzelf vinden wij zonder eenige beteekenis; hoe downhearted de menschheid ook moge zijn, het tabaksverbruik, zij het in den vorm van sigaren, sigaretten, pijp of pruimtabak, neemt toe. Tabaksmaatschappijen zullen dus van een depressie niet dien invloed ondervinden als andere ; wij mogen ze in zekere mate depressionproof noemen. Het derde nieuws, ditmaal van den Shanghaischen vertegenwoordiger van de Amerikaansche -British-America Tobacco Company, is een nieuw plan om den zilverprijs te stabiliseeren, hetgeen van vitaal belang is voor de koopkracht van de dichtbevolkte rijken, die nog op zilverbasis staan, zooals China, en in zekere "■ate Britsch-Indië, al bestaat aldaar de Souden standaard. Genoemde vertegenwoordiger hoopt, dat Amerika genoegen 2al nemen met de gedeeltelijke betaling Van de aan het land van den dollar verschuldigd oorlogslasten in den vorm van zilver op een bepaalde basis, die voor de schuldenaars een speciaal voordeel biedt, terwijl Amerika dan een groot gewin zou krijgen, als het plan gelukt en de zilverprijs bijvoorbeeld op 50 gouddolarcenten per ounce zal worden gestabiliseerd. Met andere woorden : Amerika ver•cht de oorlogslasten van Europa met de kans, dat het voor de verleende faciliteit Deloond zal worden in de toekomst. Een z! verspeculatie dus. Doch buiten de z'iverspeculatie bestaat de mogelijkheid, ba| de export vergroot wordt door de * re co»dities, waarin Europa dan zal krachtVerkeeren en de Beste2en kooP- Een Va° de millioenen Oosterlingen. al bel°°rStel'dat een §oede kern inhoudt, wijfelen wij of Amerika er iets voor al voelen. wij w nt het Chadbourne-plan hooren genoe 'nB meer' nadat de Duitschers qUot gen hebben genomen met de hoogere heeft pplaats van 200-000 tons per jaar, 500 n Chadbourne hun voor 1930/'3l en « tons' voor 1931/32, 350.000 tons gest °°r 1933-/35 telkens 300-000 to"s toe-750 nn"' helBeen een export-accres van Ch h ° tO"S beteekent*Deze f-ciliteit heeft e nadbourne wijselijk ten koste van Cuba n de nadere bietenbouwers laten gaan, etende, dat Java nimmer in een reductie oestemmen en zich door een dergelijk verzoek tengevolge der interne bispdles terugtrekken zou. Chadbourne heeft zich naar Engeland begeven, ter hespreking der aangelegenheden met de suiker-industrie aldaar, terwijl hij tevens Russen polste, met wie hij een . oodanig onderhoud heeft gehad, dat hij zett ew"Vork de onderhandelingen voortin het Wil' hetgeen het bekende' kluitje Soviets net kan worden genoemd. De legoen ZUUe" zich nimmer aan banden voordee7PanTer 2ii daarmede geen extraue *en kunnen behalen. Nadat de VI <ï d ta had afgedaa n°8 belangriike kwan' prijs van fr i, tegen den verhoogden verkooo *m-__i' per l-nntaal, stokte de neer onze Suik ] aat gewoon zijn wannaar boven brenö r",St zi]n noteeringen bourne-overeenkfmst186"0186 de Chad" neer deze uiteindelijk ~~ tenminste, wandienen 500 000 tnn ♦ ordt geratificeerd, den* Dit in'aanmerkine_Wren ""^T nog te verkooJn g Benomen> Zlln de verkoopen eerste-hand-suikers --- De rubbermarkt te Singapore. De firma Hooglandt en Co. bericht ons dd. 20 Februari : Gedurende de afgeloopen verslag-periode was de markt kalm gestemd, hoofdzakelijk als gevolg van Chineesch Nieuwjaar. Er zijn enkele aankoopen door fabrikanten te Derichten, terwijl er ook speculatieve belangstelling bestaat. De noteeringen bleven vrijwel onveranderd. De Londen- en i iverpool-voorraden per 14 dezer bedroegen 125 111 tons, hetgeen een vermeerdering beteekent van 655 tons vergeleken met de vorige week. De Rubber Association of America publiceerde de navolgende cijfers der Amerikaansche .rubberstatistieken voor de maand Januari 1931, ,n veergelijking met dezelfde periode van het vorig jaar en December 1930: Jan. 1930 Dec. 1930 Jan. 1931 Tons Tons Tons Invoer 47 wi 34.900 37.100 Verbruik 3570, 21.500 28.600 Voorraad op laatsten dag der maand 31 7qq 203.200 209.500 Op weg naar Amerikaansche havens op laatsten dag der maand 61900 56.000 56.200 Verbruik van reclaimed rubber — 8.400 10.700 Deze cijfers waren minder goed dan aanvankelijk verwacht. Zooals reeds in ons bericht dato 11 dezer vermeld, vond deze week de veiling met plaats. --- Amerikaansche brieven. (Van een medewerker.) De baissiers zijn voorzichtiger geworden.—De eigen depressie van het bedrijfsleven.—Wallstreet blijft vast.—De aandeelensituatie. De Amerikaansche effectenbeurs was in de afgeloopen week vastgestemd met een weekend-reacüe op j.l. Zaterdag. Begon verslagweek (16 Januari) met een gemiddelde noteering voor 20 spoorwegaandeelen en 30 industriëele fondsen van respectievelijk 103.73 en 164.94,— nu is deze tot 108.43 en 171.84 gestegen, en wanneer men zich afvraagt, waaraan die stijging haar bestaan te danken heeft, dan kunnen wij helaas het tot vervelens toe herhaalde liedje niet wijzigen : de reëele handel blijft afzijdig en slechts de beroepshandel zorgt voor eenig leven; de fundamenteele toestand in het bedrijfsleven is nog niet ten goede veranderd, maar baissiers zijn voorzichtiger met het aangaan van nieuwe engagementen. Dit is en blijft het Leitmotief. Er is een sterke baisse-partij en elk nieuws, dat op een herstel zou kunnen wijzen, brengt angst onder haar gelederen. Vandaar, dat de autoriteiten door goedkoop geld, door optimistische uitlatingen de sfeer willen scheppen, die noodig is om den druk op de effectenmarkt weg te nemen. Effecten-markt en bedrijfsleven zijn echter geheel afgescheiden organismen, die in vele punten sterk convergeeren, maar in andere opzichten totaal andere belangen hebben. De wederkeerige psychologische werking daarentegen is groot. Toen het bedrijfsleven medio 1929, slechts onder de oppervlakte zichtbaar, begon te stagneeren, bleef Wallstreet doorgaan met hausse-muziek. Het moment echter, dat de nadeelige gevolgen van de komende laag-conjunctuur zich naar buiten manifesteerden, ontstond de beurs-paniek met de daaruit voortvloeiende consequenties, geldelijke verliezen van speculanten, van speculatieve beleggers en beleggers; deze verliezen brachten in bepaalde kringen terughoudendheid, hoewel de massa zoo goed als niets van beurszaken af weet en zich daarmede ook niet bemoeide. De meeste groote concerns zaten goed in hunne financieele middelen en de sterke lichamen hadden nog voldoende resources om zich elders het noodige kapitaal te verschaffen. Ook hierin behoefde de tijdelijke apathische effectenstemming geen groote rol te spelen. Het bedrijfsleven heeft zijn eigen depressie, die vanzelf terugslaat op de effecten-beurs. Verhoogde speculatie op de effectenbeurs echter verandert de kern der bedrijfsdepressie niet; hoogstens kunnen voorraden tijdelijk in speculatieve kanalen vloeien en den schijn verwekken van in de reëele consumptie te zijn opgenomen, een schijn, die echter opnieuw moeilijkheden zal veroorzaken. De conclusie van bovenstaande opmerkingen is, dat de serieuze belegger niet primair naar de effectenbeurzen moet staren om het moment van herstel te weten te komen, doch naar het bedrijfsleven zelf. Het afgaan op koersstijgingen dan wel dalingen werkt misleidend; hij ondergaat dan de gevolgen van factoren, die specifiek beurs-technisch zijn; strijd tusschen zuiver speculatieve partijen; kunstmatig gebrek aan stukken ; toevallige vermogensfactoren van enkele personen dan wel groepen van personen, en hij beschouwt deze als bedrijfsconjunctuur-symptomen, hecht daaraan een beteekenis, die veel te ver grijpt. Vandaar—en wij herhalen dit ten overvloed —dat wij nimmer de bedoeling hadden of zullen hebben om incidenteele koers-fluctuaties te voorspellen. Wij kennen die grillige toekomst-factoren niet, en wij willen er ook niets mede te maken hebben, omdat wij onze lezers dan in een minder gewenschte richting zouden kunnen drijven. Wij trachten de beurs slechts te bezien ten opzichte van de individueele intrinsieke waarde der aldaar verhandelde fondsen, reden waarom wij geregeld zoogenaamde „balans-analysen" geven, ten opzichte van den algemeenen loop van de conjunctuur dan wel van de verwachtingen op speciaal terrein wanneer daartoe algemeene termen bestaan. Van deze basis uitgaand, is het mogelijk, dat er een anomalie bestaat tusschen de door ons geopperde tendenz en het koersverloop ter beurze. Zien wij de handelsconjunctuur ongunstig in en vermeenen wij daaruit concludeerend een reactie te mogen verwachten, in allen gevalle een ontrading om zich bij de effectenbeurs te interesseeren, wenschelijk te vinden, dan is het toch best mogelijk, dat het koersniveau door tijdelijke zich in andere richting bewegende factoren, juist het tegenovergestelde doet. Men vermeent dan onzerzijds op een foutieve conclusie te kunnen wijzen, terwijl dit niet het geval is. Doch ook kunnen wij een opinie hebben, die later onjuist gefundeerd bleek te zijn. In tegenstelling met onze opvattingen omtrent het bedrijfsleven, bleef de beurs in Wallstreet vast, niettegenstaande geen speciale factoren in de een of andere richting zich hebben voorgedaan. De makelaars-leeningen zijn opnieuw met 63 millioen tot 1.757 milliard doll. teruggeloopen, hetgeen een belangrijke afname is, bij een jaar geleden vergeleken, en een zeer groot verschil met 1929! De effecten-posities bij de banken zelven vormen daarentegen nog een substantieel bedrag. Per uit. December 1930 bedroegen de uitzettingen aan particulieren met onderpand van effecten bij de aan het Fed. Reserve Systeem aangesloten banken, die statistisch materiaal hebben ingezonden, niet minder dan 7.814 milliard doll., waarbij nog eigen effectenbezit van 3,7 milliard doll. moet worden bijgevoegd. Welke enorme bedragen zou men zien, als men alle balansen zou kunnen samenstellen van de ettelijke tienduizenden banken en bankjes, die over de Vereenigde Staten verspreid zijn. De automobiel-industrie schijnt zich, volgens de telegrammen, in eenige meerdere orders te mogen verheugen, al moet men deze berichten met het bekende korreltje zout nemen. De koersen hebben daarop niet noemenswaardig gereageerd. 17 Jan. 24 Jan. Chrysler 16'/8 17=/, General Motors 35'/, 37'/, Hudson Motors 22 22»/4 Studebaker 22'/4 23 De staal-aandeelen konden zich iets van het laagte-record der vorige week herstellen; een grootere hoeveelheid orders dan alleen uit seizoens-invloeden kon worden verwacht, scheen binnen te komen, alhoewel nog geen zekerheid bestaat dat een definitieve verandering zou zijn opgetreden. Gulf States Steel 24 26?/ Bethlehem Steel 485/, 50' ,4 Republic Steel 17 17i/, U.S. Steel 139 1423/, De Bethlehem Steel moet nu toch hooger beroep hebben aangeteekend tegen het in eerste instantie gevelde vonnis, dat de fusie met de Yougstown Sheet and Tube verbood; Grace's actie lijkt ons in zekeren zin euvelen moed toe, nu gebleken is, welke onereuze emolumenten de bestuurders dezer bij het Nederlandsche publiek gefavoriseerde staalonderneming elk jaar trokken. Zelfs Wallstreet's Magazine schreef, dat de bedoelde rechterlijke uitspraak een overwinning beteekent van eiken Amerikaanschen belegger tevens een vonnis, waarin meer een ethisch beginsel is neergelegd dan een zakelijk, namelijk de bescherming van de minderheidsbelangen tegen de manipulaties van groot-machthebbers. De kopermarkt vertoonde nog geen noemenswaardige opleving; de vraag naar het roode metaal is relatief nog zóó gering, dat de kleinere^ smelters zelfs offerten maken tegen prijzen beneden de 10 dollarcenten per lb. Hierin ziet men het beste bewijs, dat van eenige algemeene opleving van beteekenis geen sprake kan zijn, omdat die zich door de alsdan direct toenemende electrificatie ook bij het artikel koper zou manifesteeren. 17 Jan. 24 Jan. American Smelting 42/2 45'/2 Anaconda 3272 34 International Nickel 147/8 15*v4 Kennecott 24'/, 25*/, Nevada 11»/, ll5/8 Toch konden de koper-aandeelen enkele punten stijgen. Over de spoorwegen kunnen wij niets anders zeggen, dan dat het aantal verladen wagens nog steeds blijft verminderen. De 1930-resultaten zullen door kunst- en vliegwerk worden gecamoufleerd, waartoe onderhoorige spoorwegmaatschappijen een grooter deel van hun opgepot surplus als extra-dividenden ter beschikking der moeder-lichamen zullen stellen. Men hoopt hierdoor de toepassing der wettelijke verplichting aan spaar- en levensverzekeringmaatschappijen opgelegd, te voorkomen, die slechts obligatiën mogen nemen waarvan rente en aflossing op bepaalde wijze door de netto-inkomsten moeten zijn gedekt. Hierdoor zou massaverkoop van spoorweg-obligaties worden tegengehouden en een willig afzetgebied worden behouden voor de noodzakelijke tinancierings-maatregelen der rail-roads. 17 Jan. 24 Jan. ca 187 1933/4 illO ij ÖU'/k Erie 29»/, 31 «p Miss. Kansas Texas 245/, 25 Miss. Pacific 35 37>/2 Wabah 22 22»/4 De meevallende 1930-resultaten, al zijn deze eenigszins gecamoufleerd, brachten de koersen op iets hooger niveau, hetgeen in zekeren zin plausibel kan worden genoemd, omdat voorloopig de dividend-bases zullen kunnen blijven gehandhaafd, vooral nu men ook door drastische bezuiniging de onkosten zooveel mogelijk gedrukt heeft. De olie-wereld verkeert in een plotseling opnieuw opgelaaiden strijd; allerlei tegenstrijdige verlangens worden naar voren gebracht, wèl of geen restrictie, adhaesie dan wel oppositie tegen het heffen van een invoerrecht op olie, controverse tusschen de grootere en kleinere concerns, terwijl men algemeen de prijzen wil verhoogen als gedeeltelijke compensatie voor de opofferingen, welke men zich getroost heeft en zal moeten getroosten wanneer men tot een practische oplossing komt. Want het opnieuw ontbranden van den strijd, zal de productie, zoowel van ruwe olie als van benzine opvoeren en de winst-marges nog meer doen slinken. Is het niet kenschetsend voor den slechten ondergrond in de olie-situatie, dat bijvoorbeeld Philips over het tweede halfjaar 1930 een aanzienlijk verlies geleden heeft ? Wij blijven bij onze opinie, dat 1931 voor de olie-maatschappijen zeer moeilijk zal worden. 17 Jan. 24 Jan. Continental Oil 9 5/8 10 '/4 Royal Dutch 39 '/« 39 '/4 Shell Union 9 i/4 9 >/2 Stand. Oil of N.-Jersey 46 '/, 48 3/8 Texas Corp. 31 1, 32 Tidewater 7 1/ 7 1/ Ph'l'PS 12 '4 13 3/8 --- De Londensche effecten-„exchange”. Londen, 19 Februari (Reuters Commercial Service ma Aneta). De effecten-„exchange". Waar er hier niet het minste vertrouwen bestond, tengevolge van het deprimeerende financieele aspect, zooals dat zich blijkens de recente politieke redevoeringen laat aanzien, waren de markten zeer ongeregeld. Speciaal de „goudgerande" obligaties zijn enorm gedaald. Ook de Britsch-Indische aandeelen hebben een klap gekregen alhoewel de laatste Britsen-Indische berichten een stimuleerenden invloed uitoefenden. In Europeesche emissies ging niets om. Chineesche aandeelen waren ook zeer lusteloos, terwijl Japansche fondsen er gunstiger voor stonden. In de industriëele afdeeling hellen nagenoeg alle aandeelen, uitgezonderd de internaÜu emiss'es, die hun kracht te danken hebben aan „Wallstreef'-steun, tot een lager niveau over, vooral brouwerijen en tabakken worden ongunstig beïnvloed door de vrees betreffende de aanstaande begrooting. De ohe-aandee en stonden eerst gunstig, doch WhhPr _ awer, niet meer gedeund Voor rubber-aandeelen is geen interesse. De buitenlandsch e-„e x c h a n g e". De koersen hebben zich belangrijk ten nadeele van het p. st. ingesteld, vooral de dollars en francs, terwijl de Spaansche Peso aan groote fluctuaties onderhevig was tengevolge van den politieken toestand aldaar Chineesche „exchanges" bleven ongeregeld De Yen is vast. De geldmarkt. Alhoewel er aanvankelijk weer eenige spanning in den toestand heerschte, zakte deze pressie later weer weg, doch het uitzicht blijft nog onzeker. Disconto. De markt bleef hier gunstig en stil. --- Handelsverg. Banda. (Van onzen financiëelen medewerker.) De Crediet- en Handelsvereeniging Banda is een concern, dat aan alle kanten zwakke plekken heeft, terwijl de wreede wereld er gewoonlijk op uit is om juist die plekken voor een aanval uit te kiezen. De zwakke veelzijdigheid of de veelzijdige zwakte heeft de aandeelen tot een laagte-record teruggedrukt. De 7 pet. preferente aandeelen noteeren circa 31 pet. en de gewone zijn niet ver meer van de 20 pet. af. Deze handelmaatschappij, tevens cultuurlichaam, is bloedarmoedig, werkt in een bloedarmoedig rayon met bloedarmoedige cultures en heeft het weinig levenwekkende vocht nog afgetapt door het genieten over 1926 van 6/2 en over 1928 van 7 pet. dividend, respectievelijk f 12.50 en f 15. Ambon, Banda en omliggende eilanden, waaronder Ceram, speelden een rol in den ouden compagniestijd, maar zijn sedert in een rustigen slaap gedommeld van zulk een intensiteit, dat er heel wat noodig zal zijn om de gebieden uit Morpheus' armen te bevrijden. De „Bataafsche" heeft het eens met Ceram geprobeerd, maar zelfs Sir Deterding vermocht den slaapgod niet te overwinnen. Hoe kan het dan anders, dat ook de Crediet- en Handelsvereeniging Banda er de noodlottige gevolgen van ondervond! In economisch achterlijke streken behooren dergelijke concerns tot de manussen van alles: zij spelen bankier, importeeren een verscheidenheid van artikelen, exporteeren, terwijl sommigen de verleiding niet konden weerstaan om nog land-edellieden te worden. De bankiers-functie veroorzaakte stroppen op credieten op ondernemingen—in deze contrijen „perken" genoemd—vandaar, dat zij gedwongen in het bezit van te veel van die noten met foelieondernemingen kwamen; de beleeningen op deze incourante producten gaven het bezit van zelf ingekochte onderpanden, zooals onder andere het 1929-verslag meldde, dat Amsterdam voor f 77.534,— bleef hangen aan notemuskaat, uit de liquidatie van een beleening, waarbij „de Banda" geïnteresseerd was. Hierop werd f 15.000 afgeschreven, terwijl het daarbij wel niet zal gebleven zijn, gezien den verderen prijsteruggang. De cultuur-belangen ter waarde van f 2.404.000 per ultimo 1929 bij een totale kapitalisatie van f 2.292.000 betreffen nootmuskaat, foelie, copra, wat koffie en wat rubber, gedreven op de eilanden Banda en Ambon en landbouwondernemingen buiten de Banda-groep. Cultures, die den vollen invloed van de huidige depressie ondervinden niet alleen, maar die voor deze afgelegen streken nog dieper invreet door de hooge vrachten, welke de K.P.M, noteert en waarvan het 1929--verslag met niet veel a*-vn*-eri3tie gew _eer zeker zijn de locale vrachten der K.P.M, hoog, maar vergeten mag niet worden, dat de betrekkelijk kleine schepen op die trajecten een hooge exploitatie-rekening .nebben, die in de vrachten compensatie moet vinden. Buiten deze „cultuurbelangen" heeft zij uit. 1929 niet minder dan f 407.000 voorschotten op producten loopen, die volgens toelichting in het verslag bestaan uit saldi van de exploitatie-rekeningen van het eigen-perken bezit en van de ondernemingen, die met haar m consignatie-verbinding bestaan, benevens f 90.000 eigen producten. Haar groot belang bij de sterk incourante ondernemingen moet dus met deze bedragen incourante producten worden vermeerderd, in welke gecombineerde posten een sluimerend zwaar verlies moet schuilen. Op de goederen, d.w.z. den import, wordt een niet onaardige winst verantwoord, terwijl de voorraden ad f 150.000 laag genoemd mogen worden. Ook hier schijnen voetangels aanwezig te zijn, getuige de zware afschrijvingen op debiteuren, waarop wij later terugkomen. De liquide positie is zeer ongunstig en zal in 1930 nog ongunstiger geworden zijn, zoodat wij vreezen, dat de Credieten Handelsvereeniging Banda niet meer een zelfstandig concern mag worden genoemd, maar een bankobject geworden is, dat wel door den molen zal moeten om de interessen der N.I. Handelsbank te beschermen. In zekeren zin is deze situatie in de aandeelen verdisconteerd. Niet alleen de liquiditeit is sterk negatief, ook de eigen vlottende middelen— de verschillende balanscijfers als volwaardig aannemend —zijn onder het nulpunt, hetgeen geconstateerd kan worden, als wij de posten in vlottende en vaste groepeeren. Wij komen dan tot het feit, dat per uit. 1929 f 271.000,— meer in vast bedrijf gestoken zijn dan het kapitaal ad f 2.292.000,— bedraagt, doch welke situatie nog te gunstig is door de in 1930 verder voortgeschreden depressie. De Crediet- en Handelsvereeniging Banda is dus onwrikbaar vastgeloopen, terwijl wij de reddingskansen voor de huidige aandeelhouders gering aanslaan. De cijfers der winst-en verliesrekening geven oogenschijnlijk geen ongunstig beeld, ware het niet, dat wij vermeenen, dat ook hier stille verliezen schuilen. Over 1929 werd een nettowinst van f 90.000,— gemaakt tegen f 145.000— over 1928. Wij vermeenen niet te behoeven stil staan bij de uitvoerige gegevens in de jaarverslagen omtrent de cultuur-belangen ; de copra-, rubber-, koffie-, notemuskaat-en foelie-prijzen zijn zoodanig gedaald, dat de 1929-cijfers bij een zoo veranderde conjunctuur geen basis vormen voor een gedetailleerde bespreking. Summa summarum meenen wij onze meening te moeten handhaven, dat de positie der Crediet- en Handelsvereeniging Banda zoodanig ondermijnd is, dat een drastische reorganisatie niet zal kunnen uitblijven en dat zij daarna nog steeds zal blijven een weinig levensvatbare onderneming in een economisch weinig belovend gebied. --- Droogdokmaatschappij „Tandjong-Priok”. Betrekkelijk stabiel b e d r ij f. (Van onzen financiëelen medewerker.) Door den aard harer werkzaamheden is de Droogdok-maatschappij „Tandjong- Priok" een betrekkelijk stabiel bedrijf. Zij houdt zich bezig met het repareeren en dokken van schepen, terwijl zij geregeld kleinere vaartuigen bouwt, zooals hekwielers, sleepbooten en prauwen. Zij telt onder haar opdrachtgevers: de Koninklijke Paketvaart Maatschappij, de departementen van Marine en Burgerlijke Openbare Werken en talrijke cultuur- en andere lichamen. Vooral de Koninklijke Paketvaart Maatschappij en het gouvernement zijn relaties, die, ongeacht malaise, toch altijd nog voldoende werk hebben om haar in staat te stellen, een behoorlijk dividend te verdienen, al zullen alleen „boom"--jaren, die wij* voorloopig niet in het vooruitzicht hebben, den nieuwbouw—en dus haar winsten—stimuleeren. Het duidelijkst bewijs voor onze stelling springt naar voren als men bedenkt, dat van de oprichting af, 12 Mei 1891, gemiddeld 8.85 pet. dividend kon worden uitgekeerd, terwijl slechts de eerste drie jaren dividendloos waren. Over 1928 en 1929 werden respectievelijk 9'/2pct en 12pct dividend betaald, dus boven het gemiddelde liggend. Bovendien is steeds een conservatieve afschrijvingspolitiek gevolgd, waardoor de in het vast bedrijf belegde gelden, verminderd met de belangrijke reserves, tot f 718.000 per uit. 1929, konden worden gereduceerd, al vormen deze nog 71.8 pet. van het maatschappelijk kapitaal van fl.— millioen. De werkelijk uitgegeven bedragen voorgebouwen, dokken etc, zijn tot f 5.185.000 opgeloopen. Deze gelden zijn grootendeels uit de winsten gefinancierd, benevens uit een 7 pet. obligatie-leening van f 1.000.000, geëmitteerd voor de betaling van het 8000 tonsdok. Deze obligatie-leening was per uit. 1929 tot f 340.000 teruggebracht en zal binnen enkele jaren zijn gedelgd. De liquide positie is niet ruim; bij weglating van debiteuren en materialen, die in een bedrijf als het onderhavige een belangrijk bedrag der vlottende middelen in beslag nemen, zelfs negatief, hetgeen aanleiding vormt, dat van bankcrediet moet worden gebruik gemaakt en waardoor de interest-rekening elk jaar debet staat. De exploitatie-winst is nog elk jaar stijgend; bedroeg in 1926 f 101.000; 1927 „ 162.000; 1928 „ 202.000; 1929 „ 244.000, doch zal door de malaise, die zich ook sterk op scheepvaartgebied uitstrekt, wel eiüïicniijk worden gedrukt. Konden de Indische lijnen tot midden 1930 nog op bevredigende vrachten bogen, ook nu is die situatie veranderd. De verhouding tusschen vast kapitaal en eigen vlottende middelen wordt elk jaar door de groote afschrijvingen beter: (in duizenden guldens) 1927 8928 1929 In vast bedrijf belegd f 950 f 129 f 718 Eigen vlottende middelen 50 171 282 Kapitaal f 1.000 f 1.000 f 1.000, doch ook hier zal de crisis wellicht een tijdelijke onderbreking vormen. Zoover wij uit de balansen vermeenen op te maken, zijn geen groote bedragen voor verdere expansie noodig, tenzij te zijner tijd een vierde dok zou moeten worden aangeschaft, daar de bestaande over het algemeen voortdurend in gebruik zijn, hetgeen uit de dokdagen blijkt! 1927 1928 1929 Aantal dokkingen Dokdagen Aant. dokk. Dokdagen Aant. dokk. Dokd. 8000 tons-dok~~ 92 283 106 330 99 320 4000 tons-dok 92 320 104 306 106 331 2000 tons-helling — 236 — 266 — 257 Vandaar, dat de afschrijvingen geleidelijk zullen kunnen verminderen en niet meer zoo zwaar op de winsten zullen drukken. Afgeschreven werd in 1927 f. 240.000 1928 „ 250.000 1929 „ 260.000 In drie jaren f. 750.000 Wordt op deze wijze voortgegaan, dan zouden de vaste bezittingen binnen enkele jaren tot f. 1 zijn teruggebracht. Vandaar, dat wij vermeenen te mogen concludeeren, dat met stijgende dividenden mag worden rekening gehouden. (Vermoedelijk met uitzondering van de depressie-jaren). Het aandeel mag onzes inziens als een aantrekkelijke speculatieve belegging worden beschouwd.dat opeen koers van 125 pet. niet hoog mag worden genoemd. Op dokgebied behoeft Indië met voor ernstige concurrentie bevreesd te zijn l Buiten het kapitaal ad f 1.000.000 zijn 240 oprichtersaandeelen in omloop. Bij uitgifte van nieuwe aandeelen, die niet beneden pari mag plaatsvinden, hebben aandeelhouders het statutaire voorkeursrecht op 3lt der te emitteeren t aandeelen tegen den koers van uitgifte, i Het overige '/4 gedeelte moet aan houders van oprichters-aandeelen worden , aangeboden en in dit geval tegen pari. Summa summarum kunnen wij als on- ] ze conclusie mededeelen, dat de Droogdok-Mij. Tandjong-Priok een goedgefundeerde onderneming is, die betrekkelijk depression proof kan worden genoemd en wier aandeelen op den huidigen koers zoowel wat rendement als toekomst betreft, een aantrekkelijke speculatieve belegging vormen. Niet het minst door haar werkverdeeling op een gebied, dat steeds voldoende loonende objecten oplevert. ---