KATHOLIEKE DIPLOMATIE TE GENEVE. Mgr. Besson, Bisschop van Lausanne, droeg voor de Katholieke Volkenbondsgedelegeerden een pontificale H. Mis op. De Bisschop na de plechtigheid temidden van Schuschnigg, Jaspar en Motta. --- DIPLOMATIEK. Een snapshot van Jaspar (rechts), de Belgische buitenlandsche minister en zijn Zwitserschen collega Motta, die beiden tegen Sovjet-Rusland's toelating tot den Volkenbond stemden. --- Buitenland. CHINEESCH PRIESTER-SEMINARIE VERWOEST. Mgr. Rouchouse, Apostolisch Vicaris van Chengtoe (China) heeft het volgende telegram gezonden aan het Seminarie van de Vreemde Missiën te Parijs: „Berg Hopstchang ingestort. Seminarie vernield. Allen gered." Dit provinciaal seminarie, dat door de Vreemde Missiën en de inlandsche geestelijkheid wordt bestuurd is op honderd kilometer afstand van Chengtoe gelegen. Chengtoe is de hoofdstad van de groote provincie Szechwan en gelegen in het dal van de berg Hopalchang. De bodesn is gevormd uit alluviale gronden zoodal een aardverschuiving heel goed mogelijk was. De vijftig studenten konden allen worden gered. Het Seminarie, dat nog slechts enkele jaren bestaat is geheel vernield, hetgeen voor de Vreemde Missiën en de inlandsche geestelijkhe:d een zwaren slag beteekent. --- HET SPAANSCHE COMPLOT. Opzienbarende onthullingen. Over de onlangs ontdekte wapensmokkelarij der Spaansche Marxisten en hun revolutionnaire plannen, publiceert het Madrileensche blad „Informaciones" opzienbarende berichten, welke door de andere bladen worden overgenomen. Volgens de „Informaciones" hadden de Marxisten een volledig uitgewerkt plan gereed om hun revolutie te doen uitbreken op den dag, dat het stoffelijk overschot van de tijdens de monarchie in 1930 doodgeschoten revolutionnaire officieren Galang en Hernandez naar Madrid zou worden gebracht. De opstand zou uitbreken tijdens de openbare plechtigheid, waaraan werd deelgenomen door den president der republiek en de leden der regeering. Men hoopte, dat 300.000 tot 400.000 arbeiders, die meerendeels bewapend zouden worden, aan den opstand zouden deelneme . en de president der republiek en de geheele regeering zouden worden doodgeschoten. Dit zou het teeken geweest zijn voor een openlijken opstand der aanwezige arbeiders, die den leider der „algemeene arbeidersunie", den voormaligen soc.-dem. minister Largo Caballero, die den bijnaam heeft van „Spaanschen Lenin", tot hun leider zouden hebben uitgeroepen. Dan zou terstond de dictatuur van het proletariaat in geheel Spanje uitgeroepen zijn. De „Informaciones" schrijft verder, dat de regeering van deze plannen op de hoogte geweest is, weshalve zij het overbrengen naar Madrid van het stoffelijk overschot der beide „martelaren der revolutie" aanvankelijk uitgesteld, later definitief verboden heeft. Als gevolg van het gerechtelijk onderzoek naar de wapensmokkelarij zijn twee Portugeesche staatsburgers gearresteerd. Eén dezer gearresteerden is een oud-minister, die vijandig staat tegenover het huidige regiem in Portugal. De regeering heeft een strenge bewaking der grens gelast en twee torpedo jagers naar de kust -van Asturië gedirigeerd. Deze schepen hebben opdracht het stoomschip, dat aan den wapensmokkel heeft deelgenomen, op te brengen. --- EEN PARIJSCH „LUCHTKASTEEL"? Reuter meldt uit Parijs: Een ingenieur heeft een plan opgemaakt, om Parijs tegen luchtaanvallen te verdedigen. Hij wil in een der Parijsche voorsteden een reusachtigen toren bouwen, 1800 meter hoog, met drie perrons op verschillende hoogten, vanwaar gevechtsvliegtuigen kunnen vertrekken om vijandige bommenwerpers af te weren. Hierdoor zou veel kostbare tijd worden bespaard, daar gevechtsvliegtuigen nu niet eerst tot een hoogte van 1800 meter behoeven te klimmen. De toren zelf zou ook bewapend moeten moeten zijn en voorzien zijn van vijf liften. --- DRUIVENPLUK EN WIJNOOGST. Men schrijft uit Nioe d.d. 15 dezier aan le N.R.C.: De „vendanges" zijn dit jaar in verschillende streken van Frankrijk heel wat vroeger begonnen dan gewoonlijk, en de druiven zijn zeer overvloedig. Men voorspelt voor het geheele land een opbrengst van niet misider dan 80 miillioen H.L. wijn 1 In de streek van Hyèree, St. Tropaz en St. Raphaël zijn de laatste 10 a 15 jaren onafzien/bare wijngaarden aangeplant, die thans in staat van volle productie v-er k-eer en en een uitmuntenden landiwijn opleveren. Hier in de onmiddellijke nabijheid van Nice bestaat de vlakte van d_ Var eveneens grootendeels uit wijngaarden, terwijl de nabije heuvels de bier plaatselijke zeer geapprecieerde „Bellet" voortbrengen. De aanvoer van druiven is hier ter stede thans in vollen gang, zoowel voor de consumptie als voor de wijnpers. Per spoor, met vrachtauto's en in kust-zeilers worden er dagelijks vele duizenden kilo's aangebracht. Ondanks den enormen aanvoer blijven de prijzen zich handhaven op een (betrekkelijk hoog niveau. Hun, die hier met de aangevoerde druiven wijn fabriceeren, — wat vele particulieren gewoon zijn voor eigen gebruik te doen snet behulp van kleine handpersen, -- (komt de wijn nog op omstreeks 2 frs. pei liter te staan. Nice zou Nice niet zijn, ats het den wijnoogst niiet tevens aangreep als gereede aanleiding tot feestvieren. Een reeds oude traditie getrouw, zal hier morgenavond op een populair plein van de oude stad het „Fête des venidanges" geviserd worden. Op het programma staan o.a. liederen in het dialect van de streek, die betrekking hebhen op wijn en drai .en; verder oude dansen in plaatselijke costuum, en natuurlijk ten slotte een volksbal in de open lucht. --- OFFICIEEL HABSBURG IN OOSTENRIJK. Namens zijn nog in ballingschap vertoevenden neef Otto kwam Aartshertog Eugen von Habsburg het gemeentebestuur van Eisen-stadt bedanken voor 't aan Otto aan geboden eereburgerschap der stad, --- EEN KATHOLIEKE COALITIE IN TSCHECHO-SLOWAKIJE. De pogingen om een Kath. Coalitie te vormen Tschecho—Slowakije hebben in den laatsten tijd gunstige resultaten opgeleverd. Dit bleek o.m. op het Congres van de clericale Volkspartij dat Zondag j.l. in Leitomischl werd gehouden, en waarop ook de leider der Slowakische Volkspartij Hlinka tegenwoordig was. De Minister van Handel Dr. Doslalek hield een hartelijke begroetingsrede, waas-in hij verklaarde dat de Tschechische katholieke beweging zich binnenkort op een breede basis zou concentreeren. Dr. Hlinka verklaarde, dat de Slowaken zich tegen iedere grenswijziging zouden verzetten en dat zij bereid waren om de onverbreekbaarheid der benden tusschen Tschechen en Slowaken ten koste van hun laatsten druppel bloed te verdedigen. Wat Trianon aan de Tschechen en Slowaken geschonken had zouden deze nooit prijsgeven. De samenwerking der katholieken in een katholiek eenheidsfront zal zich langzaam maar zeker voltrekken. De moeilijkheden die er nog bestaan moeten overwonnen worden. De Tschechische en Slowaaksche katholieken zullen lesi nauwste samenwerken omdat zij beiden de Republiek liefhebben. De Slowaaksche volkspartij streeft weliswaar naar de zelfstandigheid van Slowakije, maar zij heeft daarbij geenszins de bedoeling om daardoor de positie der Republiek te verzwakken of in gevaar te brengen. --- STUCK WINT WEER! Bij de bergrennen op den Mont Ventoux vestigde Hans Stuck een nieuw record. Hij klom de 21 K. M. in 13 minuten met Auto- Union. Hans in de bocht! --- VERGADERING VAN HET POOLSCHE EPISCOPAAT. Gewichtige besluiten. Onder presidium van Z.Em. Kardinaal Kakowski, de Aartsbisschop van Warschau, heeft het Poolsche Episcopaat in 't klooster van Czestochowa een driedaagsche conferentie gehouden. Behalve Z.Em. Kardinaal Hlond. waren nog 5 Aartsbisschoppen en 25 Bisschoppen tegenwoordig. Het Episcopaat heeft een onderzoek ingesteld naar de organisaties: „Het Legioen der Jongeren," „De Vrouwenbond voor Vaderlandslievenden arbeid", en „De democratische Jeugd";,naar aanleiding hiervan hebben de Bisschoppen besloten een gemeenschappelijk Herderlijk Schrijven uit te vaardigen, waarin de geloovigen tegen de actie dezer vereenigingen worden gewaarschuwd. Het Episcopaat heeft besloten een gemeenschappelijk schrijven te richten aai de Regeering, waarin deze wordt verzocht len eerste nauwlettend te willen toezien, dat de bepalingen van het Concordaat, volgens hetwelk aan alle scholen eenige lesuren per week zouden worden beschikbaar gesteld voor het godsdienstonderwijs stipt worden nagekomen; ten tweede aan scholen met katholieke b, king geen andersdenkende o:? derwijzers te stellen en de Israëlitische kindere mogelijk samen te brengen irt suesi.a' dit doel gebouwde scholen, --- DE BESPREKINGEN TE GENEVE. De Zwitsersche bondspresident Motta (links) in gesprek met den Belgische afgevaardigde Carton de Wiart. --- BRIEVEN UIT KARPATHO-RUSLAND NAAR HET LAND DER RUTHENEN door FELIX RUTTEN Een autonomie die beloofd werd. — Het minst bekend gebied van Europa. De miniatuur als inleiding. In de vroegere, uitgestrekte Donau-monarchie sprak men van planden"; afzonderlijke lauden onder den schepter der Habsburgers waren b.v. Salzburg, Tirol, Burgenland, Bohème, Hongarije Nu zou men lange beschouwingen kunnen vastknoopen aan 't feit dat de nieuwe Republiek der Tsjechen, die zich gevormd heeft uit brokstukken van het oude Oostenrijk op hare beurt thans ook alweer uit „landen" bestaat. Deze Republiek werd geen eenheidsstaat, uit provincies saam gesteld, maar is zelf ook al een conglomeraat van deelen, die zich niet aanstondsl op .hun gemak gevoeld hebben in het nieuwe verband. Vooral de Slowaken, die naast Bohème en Moraviö het derde „land" uitmaken van Tsjecnoslovakhe, roerden zich aanvankelijk geduent en streefden naar onafhankelijkheid, naar zelfstandigheid. Maar de lastige elementen, in de Linka-partij saasngestroomd, kwamen van lieverlee tot kalmte. Linka zelf bedaarde, al naar hij bedaagd .erd. Daar de meeningsversohillen er ook met godsdienstgeschillen samenhingen, dacht men wel niet dat Tsjechoslovakije heel snel tot een organische eenheid zou samengroeien. Maar wat blijft er anders over en wat zouden de Slovaken per slot op hun'eentje beginnen. Zij zijn stamverwanten en vormen dus geen afzonderlijke nationaliteiten; Tsjechen en Slovaken spreken talen, die geen noemenswaardige verscillen haanwh'zen. En dan: de zaken marcheeren onder het bestuur der handige Tsjechen. Het karretje rolt Maar heel anders is het er gesteld met het vierde „land" der Tsjechische Republiek, het land der Ruthenen dat Karpatho-Rusland heet, omdat Ruthenen ook Klein-Russen z;jn. In dit land wonen geen Slowaken meer. De Ruthenen vormen er zelf maar een vier en dertig procent van de bevolking. Voor het overige bestaat deze er verder uit Hongaren en Joden, met nog Zigeuners en eenige Duitschers. Voor zoover zy niet Joodsch is, bestaat die bevolking uit Roomsohen die de; Oosterschen ritus volgen en uit Grieks, horthodoxen, die tot de Russische kerk behoor en. Zoo kan men zich dan nu afvragen,, of dit gedeelte d. • TCarnathen niet veeleer by Rusland thuis behoort, om taal, osn godsdienst en nationaliteit? Hoe kwam het vroeger onder Hongaarsch bestuur en hoe werd het nu weer ingelijfd bij de Republiek der Tsjechen? Ben antwoord op deize vragen geeft de kaart van Europa. De Tsjechische Republiek heeft den vorm van een peer, horizontaal liggend, waarvan de staart naar het Oosten wijst; men kan _._ ook vergelijken met 'een wig, tusschen Polen en Hongarije ingedreven. De punt dezer wig, de staart dezer rs^er. wordt gevormd door dit land der Ruthenen, door Karpatho-Rusland. Maar hiermede is dan ook een verhindinsr ve-kre^-n tusschen de Republiek en h-et nahsn-ig. Roesnenië, dit ander lid der Kleine Entente. Er was een brug noodig tus-schen deze bondgenooten, vooral gewenscht bij oorlog. Hiertoe nu werd Karpatho-Rusland gebruikt en met Ts.ie_hoslovak_e versmolten; verder wonende Ruthenen werden bij Roemenië ingelijfd. Dit alles volgens het plan dat minister Benesj te Parijs bij de grootmacnten ter tafel bracht. Maar omdat het nn toen wel wat vreemd was om Klein-Russan met Tsjeoii-en sa.am te brengen, waarmee ze niets gemeen hebben, werd van den aanvang af bepaald, dat de Tsjechen dit vierde „land" autonomie, zelfbestuur, zouden toestaan, zoo dra de Ruthenen rijp waren voor zelfstandigheid. Hun landstreek telde officieel vier en negentig procent analphabeten, toen de Tsjecsien er kwamen en men had ook kunnen zeggen dat 't er ne.;en en negentig telde, — waarom het de schandehoek van Europa genoemd werd. Zelfbestuur nebb*. ook de Engelschen na den ooriog aan Palestina beloofd, toen zij er den Ernnscnen ren vost lichtten, zoorira de Pales tijners in staat zouden zijn om zion zelf t© besturen. .Ta wel, wanneer zal dat zoo ver zijn? Welke examen-enmmi __i_ zal dit brevet van bekwaam.neid uitreiken? Tk denk dat het lang zal duren, eer Engeland de Palestijnsehe bevolkin <_ manr-io; verklaart, zoolang er nog overvloedig olie vloeit uit de bronnen van Mossoul. ¦ En wat moeten de Kulfchenen nu wel in het vela brengen, om voor de wereld het bewijs te leveren, dat zjj tot zelfbestuur in staat zijn? Voor het uitbreken van den nieuwsten oorlog, zoolang de Kleine Entente stand houdt, zal hun staatkundige opvoeding zeker niet voltooid heeten. Opvoeding? Dit Karpatho-Rusland, dit landje der Ruthenen moet de meest primitieve landstreek van heel Europa zijn. Een wild land, waar de wolf en de beer nog de uitgestrekte oerwouden bewonen — 'n ongeletterd, doodarm volk, van alle cultuur en beschaving, verstoken, waar de menschen nog dierenpelzen dragen in de lieetste zomers en er met hun dieren samenwonen onder een dak, op midd.lceuwsche wijze slavendiensten verrichten voor degenen die zich door geld of aanzien boven hen stelden, waar de Zigeunerzwart zijn als negers en de Joden, die et uit Gallicië heenvluchtten, den heelen handei in handen hebben, waar de pope der Griek______ kerk zijn menschen een bijgeloovige vrees weet in te boezemen. Altijd nog het meest onbekende, en daarom het meest interessante landje van ons werelddeel. Dit is een kolfje naar de hand van kran tenschrijvers en van ethnologen, wordt mij toegevoegd. Om te gnuiven Vijftien jaar geleden had er nog zoo wat geen enkel „Europeaan"' den voet gezet. De primitiefste toestanden heerschten er niet ,ai_en toen de oorlog uitbrak -en de Russen daarlangs hun grooten doorbraak forceerden maar ook nog toen de Tsjechen er als cultuurbrengers hun bestuur begonnen in te richten. Door het nieuwe gelokt, door het vreemde aangetrokken, zijn er sindsdien ook enkele toeristen doorgesijpeld, nieuwsgierige kijkers en snuffelaars, voor geen klein geruchtje vervaard. Elen Zweed, die over de Republiek een boek schreef, wijdde een vierde deel van zijn werk aan de_.en uithoek der samenleving die hem deed gruwen. Overigens werd er nog weinig over meegedeeld in het buitenland. De Tsjechen wierpen handen vol geld uit, om er het leven te normaliseeren, het verblijf dragelijk te maken, de opvoeding te beginnen en er het verkeer te bevorderen. Goed, al lang goed. Praat er me niet langer over. Ik wil dat zien met eigen oogen. Ik ben al op weg. Ik ga al Klein Russen, Ruthenen, zelf weer een onderdeel van de Ukrainers: de namen klinken mü toe als vreemde klanken van heel ver. Een exotische geur ligt in den wind dier woorden. Ik snuif nieuwe gewaarwordingen, als rook ik een nieuwei wereld. Dit oude verzonken land zal nu wel niets op. een sprookje lijken; maar het zal de vreemde verrassine- van het nieuwste nieuwe brengen. En dus de Hongaarsche grens over. Hie. ligt Kossiee al, de drietalige landstad met haar schitterend klein kathedraaltje, — dat fijn stadje welks verlies ds Magyaren zoo betreuren, daar het voor hen de sleutel was! tot het prachtige bergland, nu in de Republiek der Tsjechen ingelijfd. De boschrh'ke hellingen rijzen hooger. De trein slingert door de uitgeschuurde vallei naar den rand van het gebergte op. Dit zijn dus de Karpathen, de natuurlijke grens d _• Panonische vlakte. De geleidelijke stijging voert naar uitgestrekte plateaus, met schrale akkers belegd. Ik had mes die bergen anders voorgesteld, zooiets als een muur bekroond met suikerhoofden, zooals mijn nicht uit Amsterdam zich Limburg dacht, toen ze voor het eerst naar ons Zuidenj kwam. Maar 't is geen wand. Deze Karpaten vormen een aarden wal van wel tachtig kilometer breedte, waar her en der dan weer hoogere kammen en ruggen uit oprijzen. Voor wie eenmaal boven op dien wal is aangeland, lijkt het land meer een vlakte, golvend, breed-gestrekt. Nu stopt de trein bij Poprad. Daar plotseling zet het geweldig massief der Hooge Tatra zijn omtrekken af op de grijze lucht. Daar staan nu echte bergen voor me, met scherpe spitsen. Ik heb vroeger ditzelfde' bergmassief van de andere zijde gezien, van het noordelijk gelegen Polen uit. Een vrool.k weerzien. Maar de nevel trekt den voorhang dicht. Onweer breekt los met zware donderdagen. Geel-blauwe bliksems flitsen. De regen gudst. Het is nog juist even voor avonddonker. dat ik in het kleine Tatra-dorp beland, waar v/an de naam mij werd opgegeven, afgelegen, Slovakisch gebleven zonuer Magyaarsenen invloed. Tot hier toe klom ide beschaving niet op; die bleef als Magyarisöering hangen in de steden en in de dalen. De schoolinspectie van het vroegere regime d.eo -een onderwijzer naar beneden in het dal komen, om daar van hem te vernemen of alles in orde was met het onderwijs. Nu nog zjjn er geen wegen heen, is er telefoon noch electriseh licht. Voor drinkwater heeft er Onze Lieve Heer gezorgd. En onberoerd bleven er de oude zeden en gewoonten, de oude landsdraehten. De eerste toeristen kwamen er eerst tien jaar geleden opdagen. Sedert verrees er een hotelletje en de boeren verpachten er jaarlijks in den zomer een deel van hun huizen aan stadsmenschen, nu die hier de frissche lucht zoeken in een primitieve omgeving. Dit is dus nog altijd Slovakije, vijftig kilometer in vogelvlucht verwijderd van Karpatho-Rusland, naar het Oosten toe. Hindert niets. Dit landschap der Hooge Tatra heeft men mij als de miniatuur beduid van het verdere Karpatho-Rusland. ïk wil dus hier poozen. Een late avondklok luidt. Zijn de menschen hier Roomsch? Het is de Luthersche kerk van Mehgusovce die het Angelus luidt. Hier zijn alleen de Zigeuners Roomsoh; doch het is zoon arm troepje, dat hun kerk maar gesloten blijft. Koster of onderwijzer zijn hier voorgangers voor 'de Lutbei .chen. Ook zij ii er nog Baptisten zonder predikant; dit zijn de fijnen die niet dansen. De Luther schen dansen graag en wel in het weitje van den Jood, — de eenige die hier winkel en herberg heeft. En de Zigeuners komen er ook, maar dansen niet met de boerinnen, maar onder elkander. De Zigeuners zijn al tijd , nog de paria's van het dorp Ik luister toe. En nog zoo ver van het vreemde land, waarheen straks mijn weg leidt, heb ik hier al de gewaarwording vast. een nieuwe, wondere wereld die opengaat. ---