Jehoeda en Jozef DE Thora deelt ons mede, dat Jacob, den stamvader van het Joodsche Volk, zes zonen geschonken werden door Lea, en twee door Rachel. Jacob gevoelde zich het meest aangetrokken tot Jozef, den eerstgeboren zoon van Rachel. Van de zonen van Lea, was hem speciaal Jehoeda sympathiek. De verhouding tusschen Jozef en zijn broers liet zeer te wenschen over. De eigenaardige drooir.schilderingen van Jozef en de opvallende wijze waarop zijn vader hém waardeerde, Voedde de' vijandige verhouding zoodanig, dat het plan gevormd werd, Jozef van het leven te berooven. Jehoeda wilde zoo ver niet gaan. Door zijn' overwicht op de anderen^ werd Jozef als slaaf verkocht aan lieden, die naar Egypte trokken. Hij noch de anderen vermoedde, dat dit alles voor Jozef een gunstig gevolg zou hebben. , Na jarenlange verwijdering komen Jozef en Jehoeda tenslotte weer tegenover elkander te staan. Jozef, die inmiddels een leidende positie in Egypte verworven heeft, herkent hem en de andere broeders dadelijk. Wanneer hij echter opgemerkt heeft, dat zij hem niet terugkennen, maakt hij hiervan gebruik om te onderzoeken of hun verantwoordelijkheidsgevoel jegens vader Jacob en jegens de kinderen van Rachel in gunstigen zin gewijzigd is. Uit de woorden van Jehoeda blijkt, dat dit inderdaad het geval is. De woorden die Jozef ter oore komen, roepen bij hem de herinnering op aan de sfeer in het vaderlijk huis. Het treft hem, dat Jehoeda met zooveel liefde over zijn vader en zijn broer Benjamin spreekt. Hij kan zich nu niet langer bedwingen en roept uit, dat hij Jozef is, en dat hij bereid is, al het aangedane leed uit het geheugen te wisschen. Een verzoening volgt .Jozef en Jehoeda verheugen zich elkaar te hebben gevonden. "~ Jaren verstreken. De afstammelingen van Jacob zijn inmiddels tot een volk geworden met eigen cultureel-religieuze idealen. Na jarenlange omzwervingen en louteringen vestigt dit jeugdige volk zich tenslotte in Palestina, het land,waar de stamvaders Abraham, Izak en Jacob gedurende het grootste deel van hun leven gewoond hebben.. De diverse stammen van dit volk zijn niet. steeds bij elkaar gaan wonen. Het gebied van den eenen stam was in menig geval door een breede strook (gewoonlijk door andere volken bewoond) gescheiden van dat van' de andere, stammen. Hierdoor bleef er tusschen de diverse stammen slechts een zeer losse band bestaan. Dit was vooral het geval tusschen de stammen in het noorden, waarvan de bewoners grootendeels%van Jozef afstamden, en die in het zuiden, waarvan de bewoners in hoofdzaak nakomelingen van Jehoeda waren. De Levieten, die door al. deze gebieden verspreid woonden, bevorderden den lnnerlijken band eenigszins. Beide stamgebieden hadden door dit alles betrekkeijk weinig contact met elkaar. In het Debora-lied, dat in het noordelijk gebied ontstond, is van de meeste stammen sprake. Het stamgebied van Jehoeda wordt echter geheel niet vermeld. DE regeering van Saul, den eersten koning van Israël ,omvatte zoowel het gebied van Jozef als van Jehoeda. Saul was echter, (door zijn beperkte dispositie, en door zijn oorlogen met de Fhilistijnen) niet in staat, de kloof tusschen beide gebiedsdeelen te overbruggen. N Toen hij gesneuveld was, koos men . tn het gebied van Jehoeda zijn tegenstander David tot koning, terwijLin het gebied van Jozef een zoon van Saul, n.l. lesj-Bosjet het koningschap aanvaardde. De tegenstellingen „tusschen béide stamge bieden verscherp? ten door dit alles. Het gevolg hiervan was, dat'ier voortdurend schermutselingen plaats • -hadden tusschen dé mannen van David en die van lesj- Bosjet. David, die zich ,j gunstig, onderscheiden heeft door zijn heldenmoed en" zijn cultureel-religieus verantwoordelijkheidsbesef, wint inmiddels --- BIJ DE HAFT ARA de sympathie van velen. Na den dood van lesj-Bosjet wordt hij tot koning van het geheele volk uitgeroepen. Hij tracht nu eenheid te brengen tusschen het gebied van Jehoeda en dat van Jozef, door de stad Jeroesjalajim tot hoofdstad en residentie te kiezen. (Deze, stad ligt n.l. tusschen beide gebiedsdeelen in.) Bovendien plaatst hij daar ook de arke met de wetstafelen, waardoor de gebiedsdeelen een gemeenschappelijk cultureel-religieus middelpunt verkrijgen. Tijdens de regeering van David en diens zoon Salomo blijft de eenheid tusschen Jehoeda en Jozef bestaan. Na den dood van Salomo blijkt het eenheidsstreven echter zonder blijvend resultaat te zijn. De jarenlange onderlinge cultuur-vervreemding was reeds te groot. David en Salomo hadden door hun persoonlijke kwaliteiten de gebieden eenigen tijd kunnen bijeenhouden. Nu bleek echter opnieuw, dat- Jehoeda en Jozef geen blijvende eenheid konden vormen DE definitieve splitsing van het rijk in een noordelijk en een zuidelijk deel heeft tot gevolg, dat er zich voortdurend meer contrasten tusschen beide stamgebieden ontwikkelen:. In het gebied van Jehoeda verwerft men een veelbelovend" besef voor de overgeleverde cultureel-religieuze waarden. Het gebied van Jozef vervalt echter meer en meer . tot heidensche zeden. Terwjjl het rijk Jehoeda .op het hoogtepunt van zijn bloei staat (Chizkia), wordt het rijk Jozef door het machtige Assyrië veroverd. De meeste bewoners worden uit hun land weggevoerd naar andere deelen van het Assyrische rijk, waar zij waarschijnlijk volkomen tot het heidendom overgaan. Ook vluchten velen naar het gebied van Jehoeda. De overgeblevenen worden aangevuld door de vestiging van diverse kolonisten, die de heerschende zieden op den duur overnemen. Jehoeda handhaaft nog ruim een eeuw een zekere onafhankelijkheid. Hier worden tegelijkertijd de cultureel-religieuze idealen gehandhaafd; vooral door het optreden van de profeten Jesaja, Micha en Jirmijahoe, en door den invloed van de besten onder den priesterstand. Hoewel, de activiteit van vele profeten langen tijd weinig waardeering oogstte, zou later blijken, dat hun optreden niet vergeefs was geweest. Tenslotte wordt echter ook aan het rijk Jehoeda een eind gemaakt: Het wordt door Babylonië veroverd, gelijk de profeet Jirmijahoe reeds voorspeld heeft. Jeröesjalajim en de tempel wórden hierbij grootendeels tot puin. Ook in dit geval wordt de bevolking weggevoerd. Het gemis van de politieke zelfstandigheid en een gehandhaafd groepsverband versterken gezamenlijk de waardeering voor' 'dé Joodsche idealen. De bloeiende Babylonische cultuur blijkt nu in staat, de cultureel-religieuze Joodsche kiemen tot ontplooiing te prikkelen. Nu wordt men ontvankelijk voor het woord van de profeten. Meer en meer ontwaakt nu het verantwoordelijkheidsbesef, ,en komt %nen tot de erkenning, dat het verblijf in Babylonië door God gewild is, en dat voortaan onderwerping aan Zijn normen geboden is. EEN belangrijk_ aandeel hierin heeft ongetwijfeld de profeet Jecheskel, die temidden van de ballingen woont. Hij verkondigt, dat er een gunstige toekomstmogelijkheid weggelegd is voor ieder die zich deze waardig maakt. Hij schildert ook een toekomst van bloei voor het geheele volk Israël. Deze bloei is volgens zijn overtuiging onafscheidelijk verbonden met een hereeniging van de stammen Jozef met die van Jehoeda. (Vgl. ook Jer. 31:17 en Jes. 2i':lS). HET staat historisch vast, dat de bewoners van het rijk Jehoeda uit de Babylonische ballingschap teruggekeerd zijn. Het is mogelijk, dat daarbij ook vele afstammelingen van Jozef geweest zijn, die ruim een eeuw tevoren door Assyrië gedeporteerd waren. (Het Babylonische imperium omvatte immers het gebied, dat Assyrië te voren bezeten had.) Toch lijkt ons dit niet zeer waarschijnlijk: De gedeporteerden uit het rijk van Jozef hadden zich in het Assyrische rijk moeten verspreiden. Zij hadden zich in die situatie slechts kunnen handhaven als dragers van de over* geleverde waarden, indien deze waarden te voren diep in hen geworteld hadden. Dit was, zooals wij hierboven zagen, echter niet het geval. Het is dus moeilijk aan te nemen, dat zij hun oorspronkelijke tradities ruim een eeuw in de diaspora gehandhaafd hebben. Heeft Jecheskel hier dan een onjuiste toekomstschlldering gegeven? Wij gelooven van niet: Ons inziens heeft hij niet in de eerste plaats willen uitdrukken, dat de afstammelingen van Jozef zouden terugkeeren, en zich met die van Jehoeda zouden" verëenigen: Zijn schildering legt den meesten nadruk op een toekomstigen bloei, die het geheele volk betreft. Een bloei als in den tijd van David en Salomo. Dat hij tevens veronderstelde, dat Jehoeda zich weer met Jozef zou vereenigen, hangt samen met het karakter van zijn profetie. Deze is n.l. ontstaan uit de ontmoetingen tusschen de Goddelijke inspiratie en de menschelijke intuïtie. (In een ander verband hebben wij getracht dit nader aan te duiden.) Hierdoor is het verklaarbaar, dat Jecheskel aan de geïnspireerde waarheid een persoonlijken uitdruk» kingsvorm gegeven heeft. MAK REISEEi --- Mijn rare belevenissen 5. Professor vouwde langzaam de krant dicht, en keek vreeselijk geleerd. Ik bewonderde hem, want als het al moeilijk is, om éen artikel in een krant te schrijven, hoe moeilijk moet het dan wel zijn om een nog beter artikel in een krant te kunnen schrijven.' „Tja", zei Professor, „het is natuur• lijk moeilijk te begrijpen voor iemand die er geen verstand van heeft. Je kent de geschiedenis van Chanoeka?" „Ja", zei ik. „Daar komt een kruikje aan te pas, zooals ik veronderstel dat je zult weten. Daar gaat dit artikel over. Deze collega van me, die schijnt iets af te weten van den vorm, die dit kruikje gehad schijnt te hebben. Het moet ongeveer zóó geweest zijn", en professor teekende met zijn vinger in de lucht, „of nee, meer zóó", en hij veegde een stukje van zijn onzichtbare lijn uit, „en dan een oortje aan dezen kant — of was het aan den anderen —" 6. „Ben je weer an de gang!", hoonde ineens een mannestem. ,',Wat gaat het jou an hoe of dat kruikje eruit zag! Ben je dr soms bij geweest?" Ik schrok me naar. Daar stond in een hoek van de kamer een man, met een ringbaardje en een dikke zeemanstrui, met een pijpje in zijn hand en een erg genoegelijk gezicht — „de Ouwe!" wist ik ineens. (Teekeningen Bleke Asscher) --- BEGRAFENISSEN 7547 TRANSPORTEN M. BOLLE Jr. Nw. Keizersgracht 62 Telefoon 51362 Amsterdam-C. ---