NOORDWIJK ALS VAN OUD- NED£RIAN»S FAMILIE-BADPLAATS INFORMATIEBUREAU V.V.V. - TELEFOON 170 (Ingezonden mededeeling.) --- STADSNIEUWS ische middag op Bronbeek GAMELAN EN DANSEN. Ihuins achter den OosteUjken vleugel van ibeek's hoofdgebouw ligt een kleine idylle: >ron van een beek, waaraan het landgoed fcaar zijn naam ontleent, die beek zelve, zich in twee parallelle adertjes vertend en zoodoende een smalle strook arl omarmend, met daar omheen, opirts van de glooiing, luchtig verspreide ken, stank van stam en niet te dicht van *n. Van de velen, die hier gistermiddag tn zijn gekomen, zal aan menigeen dit •je voor het eerst zijn geopenbaard en aan b zal het tot iets dierbaars ztjn geworden, imigen hadden niet eerder de gamelan ge*d, de anderen wel, wellicht «elf s meerien, maar dan misschien toch nimmer in Fc een charmante omgeving, zij zelven ge- Mi op de glooiing langs de beek, de spelers Pet vredige eilandje temidden van hen. ►e vereeniging „Oost en West" had dezen P - gearrangeerd, de commandant van fhbeek verleende gastvrijheid, het Koloniaal Jltuut medewerking, en acht leden van het panache gezelschap „Ardjoeno" waren de roerenden. Een klein gezelschap dus en ook \ betrekkelijk kleine gamelan: op de vleu- P de leidende instrumenten, een groote ca 1 kleine kendang (trom), dan twee genf' (koperen elaginstrumenten), in het mid} de a«ron voor de melodische leiding, daar- fter het houten slaginstrument de gam*_ en de liggende koperen gongs de ketoek |de kenong, ten slotte twee hangende gongs ;net fond. Drie maal is de gamelan zelf- Pdl8; gespeeld, en met een algemeen gepref kundigheid, overigens ter begeleiding. |raan ging vooraf een in zeer goed Neder- Jdscch door den leider van het gezelschap, F^n Mas Hardjordlrengo, gegeven uiteenging over de Indische zelfverdediging F-ntjak", een stelsel dat meer nog dan het panache „jiu jitBu" (dat er intusschen heel Jt mee gemeen heeft) berust op lenigheid en jUïtieve beweging; eenige der medewerkers pionstreerden kortelrjk wat in verschillende Jdstreken van Java en op Madoera de opflendste kenmerken zijn; ook werd een ge- Fnt vertoond, waarbij eenerztjds een stok, F?r_Jds twee messen als wapenen dienden, f het pentjakken zijn talrijke motieven voor f "sdanaen geput en ook hiervan werden aanh u*"e -ke voorbeelden gegeven. rtet; mooiate was voor né. de pauze bewaard. PrüJodireng.0 heeft toen met twee klassieke 1" en> ..Klono" en „Boegis"( den adel van het lh ansc}le «lansen opnieuw even in onze stad f 'acnt de voorname zelfbeheersching, de JT^ Wer>ding, de rijke uitdrukkingswijze en peel de vorsteljjkheid van styleeren. De opp^ge strtjddrang van den Boegmees werd jden eenen dans gegeven, ln den anderen het verhaal van den prins, die in rijke uitdossing naar een prinses gaat dingen, deemoedig in zijn liefde, maar hoovaardig met de handspitsen den omvang van zijn legers voorrekenende voor het geval ztjn wensch zou worden afgewezen. Allen aanwezigen zal deze middag van beteekenis zijn geweest in tweeërlei zin. In de eerste plaats natuurlijk om het uitnemende dat geboden werd, bovendien omdat er gedachten, misschien herinneringen, aan Indië door werden opgeroepen. En thans helaas zoo kwijnend contact werd ineens weer verlevendigd, met het geestelijke „Klima" van dn Oost ontstond even weer voeling, en velen moet dat hartgrondig hebben goedgedaan. Een doorgaans niet besefte leegte werd plotseling gevoeld en tegelijkertijd wat opgevuld door hen, die de aanwezigen er van bewust maakten: deze spelers van het gezelschap Ardjoeno. We kunnen ons dan ook zeer wel voorstellen, dat ook anderen dan de organisatoren van gisteren hen naar hier of omgeving zouden willen trekken voor een nieuwe voorstelling. Men denke zich eens een even mooien zomeravond als dezen Zondagmiddag, een even magnifiek boschdecor, dansen onder de belichting van schijnwerpers, afgewisseld door nn:r misschien een voordracht (Raden Mas Hardjodirengo is ook declamator, o.m. van Saidja en Adinda), wie zou daar iets op tegen hebben? Maar vertrouwt men onze Hollandsche zomeravonden niet, en onze Hollandsche zomermiddagen evenmin, dan zal dat denkbeeld moeten blijven rusten tot den winter. --- LEERLINGENAVOND. De leerlingen van mevr. Ida Broeksma— Nieuwenhiüjsen gaven Zaterdag j.l. te haren huize een uitvoering, waarbij ouders* bekenden en broertjes en zusjes een dankbaar gehoor vormden. Nadat mevr. Broeksma de aanwezigen had welkom geheeten, kwam allereerst een leerling van 6 jaar, waar het plezier, evenals bij de anderen, om te mogen optreden van afstraalde Er werd frisch gemusiceerd; de kinderen speelden grootendeels uit het hoofd en allen zonder pedaal. Het programma varieerde met den leeftijd en vermeldde o.a. Coolwljk, Theodore Laek, Niels Gade, Beethoven, Schumann en Bach. Ook was er nog een duet met een blokfluit en een meisje van 6 jaar declameerde aardig en expressief -sjes. Een vader dankte mevr. _ jksma voor dezen aardigen avond. --- DE OPBOUW VAN DEN NED. ARBEIDSDIENST Tweedaagsche leidersbijeenkomst te Arnhem E- commandant van den Nederland-' «chen Arbeidsdienst heeft zfln leiderscorps "~~ leden van het hooger- en middenkader "ll de staven en de kampen van den Neerlandschen Arbeidsdienst, ,in totaal fulm 200 man — gedurende twee dagen e Amhem bijeen geroepen, vooreerst om een aantal problemen atl inwendigen organlsatorischen en geestelijken opbouw te bespreken, vervoleens om in onderlinge kameraadschap, Sar°en met het korps adviseurs, door den Duitschen Rijksarbeidsdienst aan Nederan afgestaan, ongedwongen en buiten de sfeer van den dagelflkschen arbeid van -edachten te wisselen om, waar noodig, ■Misverstanden over de grondslagen van d*n Arbeidsdienst of moeilflkheden van "«* Practische leven ln den troep onder oo_en te zien en op te helderen of uit den v,*_ te ruimen. L rotnPetsignalen openden de bfleenkomst hi r «root, zaai van Mualg Sacrun_ en aanstonds k^de commandant van den N.A.D., majoor _kn ***' ln een korte toespraak de bedoeling bber *l samenzfln had verduidelflkt en de /^eitsführer Bethmann het karakter hm e° Arbel<-sdienst als een leerschool der i j,ad geschetst en had uiteen- L °* hem en zfln medewerkers is opgeld *fen den Nederlandschen leiders met raad i aad bfl te staan in den opbouw van den i e dsdienst en er daarbij den nadruk op had P *M. dat deze Arbeidsdienst, hoezeer ook C* het Duitsche voorbeeld opgebouwd, een Lverlandsche Arbeidsdienst moet zfln en ' begonnen de besprekingen. L^ tereenvolgens werd de aandacht geves- C °P de waarde van de dienstverhoudingen L atl tucht en discipline, de waarde voorts Run.*"1 die Vele kleine werkzaamheden, die L men den inwendigen dienst vormen, voor LnPv°eding tot gemeenschap in den Arbeids- Pn rt °P de wiJze> waaroP de arbeidstechniek P de prestaties van den arbeidsdienst zoo. aat'S **n de °Pvoedin- ten nutte wordt geffh '°P den innou<* van de °Pv°eding in den L. e'f sdienst met name op de ideëele arbelds£ "tinB. die den jongen man in de kampen L worden bijgebracht, op de zorg die aan L^.ot"ming van den vrijen tijd en aan de verord 18 Van de barakken en de kampen moet L fn besteed, op de beteekenis en den juis- Sfe °rrn van aPort en van marsch- en orde- WawnB:' op de beoordeeling van de leidershJj feiten dergenen, die voor het kader wor oPgeleid en op het apparaat, waarmee en lneeest. waarin het administratieve beheer «en arbeidsdienst moet worden gevoerd. --- REDE VAN DEN HEER BREUNESE. Ken elang:riJkste oogenblik van deze leidersrdda ln de D-eenkomst van een eersten -. die door den gevolmachtigde van den (Foto archief A. C.) Rijkscommissaris in Gelderland, dr. Schnelder, werd bijgewoond en waarop General-Kommissar Schmldt en de commandant van den N. A. D. het woord voerden over de wijze, waarop de leider van den Arbeidsdienst zich moet instellen op de gebeurtenissen van de laatste weck. Commandant Breunese herinnerde eraan, hoe in het najaara van 1918 onder alle goede Nederlanders een zucht van verlichting is opgegaan toen een roode revolutie in ons land kon worden bedwongen. Daarmee was echter het gevaar voor West-Europa geenszins voor altijd gekeerd en er was dan ook opnieuw aanleiding om verruimd adem te halen, toen in 1933 het Duitschland van Adolf Hitler tegen een bosjewiseering van ons werelddeel een machtigen dam opwierp. Thans, nu zich het nationaal-socialistische Duitschland ln oorlog met het bolsjewistische Rusland bevindt moet zich ieder leider in den Arbeidsdienst goed doordringen van het feit, dat het communisme een gevaar voor Europa ls gebleven. Thans meer dan ooit moet hfl zich losmaken van iederen kleingees.igen twist, ingesteld zfln op den strfld tegen het bolsjewisme. De Jongens in de kampen van den N.A.D. stammen voor een aanzienlijk gedeelte geestelijk uit het verleden. Wanneer zfl terugkeeren in de burgermaatschappij moeten zfl geestelijk gewapend zijn tegen het bolsjewisme. Maken de leiders van den Arbeidsdienst, dusdoende de Jongens tot stoere vastberaden Nederlanders dan doen zy meer dan degenen die in dezen tfld langs den weg blflven staan en den Arbeidsdienst zyn werk bemoeilijken. DE HEER J. N. BREUNESE, COMMANDANT VAN DEN NED. ARBEIDSDIENST. --- TOESPRAAK GENERAL-KOMMISSAR SCHMIDT. General Kommissar Schmldt, die zfln eigen zwaren arbeid slechts ten behoeve van deze leidersbfleenkomst had onderbroken, omdat hfl wist hoe zwaar en moeilijk de taak is van de leiders in den N.A.D., begon zijn toespraak met de opwekking zich by het opbouwen van den Arbeidsdienst niet te richten op het bevredigen van de wenschen van enkelen ln het volk, die allerlei speciale zorgen of verlangens koesteren doch alleen op den opbouw der volksgemeenschap in de eenvoudige en stoere gemeenschap der kampen. Dat kan de eenige school zfln voor leiders, zooals Adolf Hitler, die eenmaal gewoon . rbeider en gewoon soldaat was. Wij leven in een revolutie, opgeroepen door de eenwording der Germaansche levensruimte, waar binnen de leiders van den Arbeidsdienst zich moeten opmaken om den weg van den Führer te gaan, waarop geen stilstand mogelijk is. De tragiek der gebeurtenissen heeft Nederland en Duitschland tegenover elkander geplaatst, maar vijanden blijven zy' niet. Zeker niet thans, nu de Duitschers een zeker recht hebben als vrienden te worden begroet, omdat zy in den strijd tegen het bolsjewisme hun leven hebben ingezet voor het behoud van het Germanendom. Met bidden alleen kon het communisme niet worden vernietigd. Met het schreeuwen der democratieën al evenmin. Het is steeds weer de Duitsche soldaat, die de wapens moet opnemen voor de rechtvaardigheid. Tfldens dien strfld tegen het communisme mag- de eigen bodem niet worden verwaarloosd. Door zich daaraan te wflden staat de Arbeidsdienst achter den soldaat. Daarom hoeft iemand, die de uniform van den N.A.D. draagt niet te zeggen, dat hfl voor zfln volk strfldt, door het dragen alleen van die uniform heeft hfl dit reeds bewezen. De weg van Adolf Hitler, waarop de leiders van den Arbeidsdienst mee moeten gaan, voert tenslotte tot een statenbond van een sterk Germanië, waarin plaats zal zfln voor een vrij Nederland. De besprekingen werden afgewisseld met gemeenschappelijke maaltijden en met een wei-georganiseerden gemeenschapsavond, die door het staforkest van den Nederlandschen Arbeidsdienst, onder leiding van Willi Kohier muzikaal werd opgeluisterd. Tevens trad, zooals wij reeds gemeld hebben, het staforkest voor het eerst in het openbaar op met een uitvoering in de muziektent op het Velperplein, welke uitvoering zeer de aandacht van het Arnhemsche publiek had. GENERAL KOMMISSAR SCHMIDT. (Foto Pax Holland) --- DE STRIJD TEGEN HET BOLSJEWISME Openluchtvergadering der N.S.B. Voor de derde maal binnen vtjf weken heeft de N. S. B- Zaterdagmiddag op het Velperplein rond de muziektent een openluchtsamenkomst gehouden, waar een tweetal sprekers het woord heeft gevoerd> welke redevoeringen uiteraard afgestemd waren op den strijd tegen het Bolsjewisme. Behalve op het Velpreplein, waren op verschillende punten in de stad luidsprekers geplaatst, welke het gesprokene weergaven, o.m. op de Groote Markt, ln de Ketelstraat, de Jansstraat, het Willemsplein en den Jansbuitensingel. De W.A.-kapel had in den „bloempot", waaraan de N. S. 8.-emblemen bevestigd waren, plaats genomen en luisterde _e bijeenkomst met muziek op. De kringleider van Arnhem, de heer W. Busscher, sprak een openingswoord. Dat wrj binnen zoo korten tijd een derde openluchtbijeenkomst beleggen — aldus spreker — is om te bewijzen, dat het ons N. S. B.'ers ernst is in den eindstrijd voor het nationaal-socialisme. Als de Arnhemmers niet naar het Velperplein willen komen, dan zullen wtf toch zorgen, dat ze hetgeen hier gesproken wordt, hooren. Daarom hebben wij op verschillende punten in de stad luidsprekers aangebracht en hebben wij gezorgd dat de N.5.8.-vlag aan den grooten Toren waait. --- TOESPRAAK VAN DEN HEER HOLLANDER. De eerste spreker, de heer Hollander, wees op de historische gebeurtenissen, welke zich thans ln het Oosten afspelen. Er zijn nog menschen, die onverschillig tegenover den strijd tegen het Bolsjewisme staan en die meenen, dat deze hun niet aangaat. De geweldige worsteling, welke de Duitsche weermacht thans voert tegen Sóvjet-Rusland, is niet alleen een strijd voor het Duitsche volk, maar ook voor het behoud van onze Europeesche cultuur. Spr. keerde zich vervolgens scherp tegen hen, die nqg op een overwinning van Rusland of Engeland hopen. Zij weten niet, wat z(j wenschen. Als deze menschen hun zin kragen, zou het er voor land en volk slecht uitzien! Want stel eens, dat Duitschland door het communisme overweldigd werd, en dat Engeland ons land zou binnendringen. Ons land zou het slagveld worden; er zou geen enkele steen op den andere bltjven en wij zouden anderzijds ten prooi vallen aan het communisme. Het Nederlandsche volk mag dankbaar ztjn, dat de ideeën van hen, die met soldatenknoopen en uitgezaagde kwartjes loopen en die hun vingers in de lucht steken (zelfs de letter V en de Noodlotsymphonie van Beethoven wordt er bij gehaald!) nimmer werkelijkheid zullen worden. De Sovjet-Unie kraakt reeds onder de slagen van de Duitsche weermacht. Duitschland vecht niet alleen voor zyn toekomst, maar ook voor die van Europa. De strijd, die thans gestreden wordt, beslist wellicht voor eeuwen over Europa's lot Wh' Nederlanders moeten weer meer Europeesch gaan denken. Vroeger hebben we te veel koloniaal gedacht. Spr. richtte zich vervolgens tegen hen, die thans den mond vol hebben over Duitsche onrechtvaardigheden, maar die de Enge'sche hongerblokkade, die het ergst neerkomt op vrouwen en kinderen, goedkeuren. De Ned. Unie, dat gepleisterd graf van negativisme, heeft den oproep van den Rijkscommisjsaris uit zijn jongste rede van de hand gewezen. Het is ons bitter tegengevallen — aldus spreker — dat de Unie met argumenten van schooljongens op de proppen gekomen is. Het klinkt misschien nog flink, maar deze krachtpatserij is niets anders dan een gedobbel met de toekomst van ons volk. Nederland, Eurooa moet leven. Nog is het tnd. Doch ook voor Nederland is het ttjd te beslissen. Het wereldjodertdom en de mammondienaars hebben een verbond gesloten met het Bolsjewisme. Maar gelukkig strijden de behoeders der Avondlandsche beschaving tegen de horden der godloochenaars. Het is thans duidelijk aan welke zijde wij moeten staan: met Mussert voor Nederland, met Hitler voor Europa — aldus besloot sprreker. --- DE HEER ETMAN SPREEKT Hierna sprak de heer Etman. Het kapitalisme gaat ten onder -*■ zoo zeide spr. — Het maakt plaats voor _et nationaal-socialisme, dat het eenig ware socialisme is- De boeren en arbeiders van Europa hebben de zwartroode vaan van het volksche socia'isme geheven. Het kapitalisme en het bolsjewisme hebben thans een verbond gesloten tegen het nationaal-socialisme. Maar als het communisme wint, beteekent dit de vernietiging van de volksgemeenschap. W(j staan voor de dwingende keuze. Wi) hebben geen tijd meer om te blijven wachten. Thans wordt Europa gebouw-d. Wie dezen opbouw verhindert, is een verrader . Verraders zijn allen, die nu niet kiezen voor het volk. Verraders zfin zij, die het kapitalisme terug willen halen. Verraders zyn zij, die tegelijk OZO en „Heil Moskou" roepen. Verraders zn'n zy, die naast de witte anjer de roode roos dragen. Verraders zijn zij, die de jongens, die aan het Oostfront sneuvelen, bekladden. Samen met de mariniers en de Jongens ln de Grebbelinie zijn zy het, die de eer van ons volk hoog houden. Verraders zijn zy, die , Houzee" of „Heil Hitler'' roepen terwille van de smeer en die zich niet tot den laatsten ademtocht inzetten voor het nationaal-socialisme. Met Mussert, voor Nederland, voor volk en vaderland! — zoo besloot de heer Etman. Met het zingen van het zesde couplet van het Wilhelmus werd de bijeenkomst besloten. --- Nederl. Vereeniging voor geneeskruidtuinen. JAARVERGADERING. Zaterdag werd in het restaurant van het < Ned. Openluchtmuseum aan den Schelmsche- ' weg de algemeene vergadering gehouden van de Nederl. Vereeniging voor Geneeskruidtui- ] nen onder voorzitterschap van prof. W. C. d e ; Graaf f te Utrecht. < In zfln openingswoord deelde de voorzitter i mede, dat de vereeniging in 1939 en 1940 de ' leiding heeft genomen voor een inzending op < de agrarische jaarbeurs te Utrecht en dat ook i dit jaar weder zal worden getracht een inzen- 1 ding te arrangeeren. De proeftuin te Den Dol- 1 der werd vervangen door het proefveld te Bui- 1 tenpost. Het stichtings- en bedrijfskapitaal werd gevonden voor de Stichting Centraal Instituut voor Kruidenteelt, zoodat binnenkort 1 het veld zal zfln uitgegroeid tot een weten- ' schappelijke Instelling, waar niet slechts gekweekt zal worden, maar tevens onderzocht. Waarschflnlflk kan in dit jaar te Buitenpost de voorloopige huisvesting van een goed ingericht laboratorium met daaraan verbonden apotheker als chemicus, microscopist en galenicus worden tegemoet gezien. Bfl de bestuursverkiezing werd in de plaats van den heer D. J. N. v. d. Hoop, die niet herkiesbaar was, gekozen de heer C. A. C. Caspers, kruidenkweeker te Noordwijk. Bosch bessen. Naar aanleiding van een uit de vergadering gestelde vraag over het behoud van boschbessen voor medisch gebruik deelde de voorzitter mede, dat in de drie boschbesscncentra Apeldoorn, Putten en Breda de handel in handen van opkoopers is. Het is noodig zich op de hoogte te stellen van de hoeveelheden, om ze voor medisch gebruik te reserveeren. Drooginrichtingen zouden daarvoor in Voorthuizen en in Dordrecht te vinden zfln. Er worden nu voor het verkrijgen van theesurrogaten op groote schaal boschbessenstrulken met den sikkel afgesneden, zoodat er gevaar bestaat voor een geringen oogst. Geneeskrachtige en cultuurgewassen. De heer F. H. L. van Os, apotheker te Harderwijk, sprak daarna over aanverwante gewassen. De vereeniging stelt zich ten doel de bevordering der cultuur van geneeskrachtige aromatische en aanverwante gewassen; onder deze laatste zfln te verstaan die gewassen, welke als geneeskruid in gebruik zfln of waren, doch in hoofdzaak voor een ander doel worden gekweekt. Verschillende van die gewassen werden door spr. behandeld. In de eerste plaats de cichorei; de Egyptenaren gebruikten de plant reeds als maagmiddel en speciaal het melksap tegen ooglflden. In 1935 vonden Grabe en Helde bfl dierproeven een bevestiging van het galdryvend vermogen, doch niet in die mate, dat zij cichorei als geneesmiddel willen aanbevelen. Pharmaceutlsch wordt de geheele bloelende plant of de wortel gebruikt. Bfl het gebruik van de geheele plant heeft men het voordeel 'Ok het in de bloemen voorkomende glucoside ichorilne naast de andere bestanddeelen toe e dienen. Het gebruik van cichorei als koffiesurrogaat lateert van omstreeks 1600; na 1793 werd het I neer algemeen. I De cultuur in Nederland ging in de vorige lecenniën in dalende lijn; een kleine opleving n 1937 en 1938 was het gevolg van steunnaatregelen. Eigenaardig is de verplaatsing ga 'an het belangrijkste centrum van Friesland n_< ;n Groningen naar Zuid-Holland en Zeeland, go naar de fabrieken bevinden zich uitsluitend vo ïog in de Noordelijke provinciën. Dat zij nu ge veer op volle kracht werken is te begrijpen, cc svenals het feit, dat de cultuur in dit jaar hr vel toegenomen zal zn'n. Ni; Ook het mosterdzaad, in het bijzonder het iwarte of bruine, was in de oudheid zeker niet aa minder dan de cichorei in eere. va In dezen tijd kan als belangrijkste toepas- in Jing worden beschouwd het gebruik als huid- ga prikkel bij pneunomie, pleuritis, rheumatische is storingen enz. De cultuur van de mosterd ge- g. schiedt hoofdzakelijk om de daarin voorkomende vette olie en beperkt zich niet alleen st tot het zwarte mosterdzaad, maar strekt zich d« sok tot het gele uit. w De in Nederland gekweekte papaver somni- W ferum heeft als geneeskruid slechts onderge- St schikt belang, maar ls belangrijk als olie- v( leverende plant. Tot 1920 waren het de Groninger zeekleigebieden, in N.-Holland de n< Noord-Ocstpolders en vooral de Meerlanden, Z£ waar het blauw-maanzaad werd verbouwd. h< Van 1929 af kwam hierbij Noord-West Noord- 3l Brabant, terwijl in Noord-Holland de cultuur z\ afnam. Als geneesmiddel is het vlas, ook een zeer vi oude cultuurplant, voor ons \w.n belang om het no zaad, dat echter zelf ook weer in hoofdzaak h voor het persen van lijnolie wordt gebruikt. j« De vlasteelt in ons land is na een inzinking in w 1931 tot en met 1935 weer in strjgende ltjn, h' een verheugend verschijnsel, omdat de cultuur t« arbeidsintensief is. w De mierikswortel wordt gebruikt als keu- p kenspecerij; er komt sinigrine in voor, dat door de inwerking van myrosine vluchtige p mosterdolie levert; daaraan ontleent de wortel Bronbeek Museum Geopend van '■ morgens 10 uur tot 's mldd'gs 3 uur. Burgers Dierenpark. Dagelijks geopend. Upenbare leeszaal en bibliotheek dagelijks geopend. Museum der Nederlandsche Heidemaatschapp^ Geopend van 10—12 uur. ---