Over Inhurgsche Volkskunde CIX. Maar de uken had en heeft nog hare interessante inve^ris ln de door ons bezochte huize, kens ©n bosnholsieden, die wij erfstukken onzer voorvader* zullen noemen. In vele dezer huizingen vo©n wij vrij alles vertegenwoordigd, wat hierof OQs indertijd werd medegedeeld door den heer>eene, hoofd der school te Haelen en den heertappers, destijds tijdelijk te Nuth, beiden kla^Ükeiijk zich sterk interesseerende voor eaonende in Limburgsche streken, waar het vooadt'rlyke erf nog ln hoofdzaak intact is (rebl*>n. Evenals ook wij op onze veelvuldige bezoeki vonden zij ln vele oude woningen nog in deeukens, behalve den omschreven haard, , linke * de buitendeur of beter van de entree de * oude outen bank, de hagelwit geschuurde uittrektah waaromheen de stoelen met nog eigen ffem^te etroozlttlngen. Aan de andere zijde nog de vggen der koeien, aan eene wand het rek mefonde tinnen lepels; en in de alleroudste nog de 'aan. voor 't verpiaatsen van den koeketel. Oo's avonds wolmde nog op die groote keukentaf het oude koperen lampje, dat voldoende beëdigt, als er dus 's avonds maar aan die tal gewerkt kan worden, hetzij „klómpe opheug(« leertjes onder den voet slaan); zaa'gocd (: zaaigraau) uitrapen, wat ook al „sorteeien" wordt; stoppen en breien door moeder i vrouw (halfesche), knechten en meiden; apinen meestal door eene dochter, enz. Doch ook heel interessant ls het na te gaan, Ie plaatsing, de vorm en het gebruik . vau de verschillende onderdeelen der overige vertrekken in de bewuste oude tiuizekens. De aller primitiefste zijn nog enkele bedsteden, die door een dubbele kast gescheiden zijn, en dei enkele, die wij nog hier en daar te zien kregen, waren zoo breed, dat zij inderdaad eene geheele muurvlakte besloegen. Wij merkten bij een paar dezer bedsteden nog kunstig snijwerk op. Dat was meer in het Noorden het geval. Daar stonden ook de onderlagen van het geheele houten complex vrij hoog bovsn den vloer, als voorzorg tegen nog.ai vaak voorkomende overstroomlngen of onverwach ten watervloed. Eén© dezer was zelfs zoo hoog van den vloer, dat de beslaper een voetbankj o noodig had, om er jn ter ruste te gaan. Men wil daar zelfs hebben, dat hunne voorvaderen in Plaats van een voetbankje eenig© gevulde zakit -et een of gtfaansoort) voor dien °ps*aP in de bedstede gebruikten. Het zoogenaam ne beddegoed. kussens enz. waren buitengewoon nik en zwaar. ~^ze bedsteden waren gewoon vierkant en reuven met hun bovanstel tot aan het plafond, >uM-r?m Wli in enkele plaatsen van een „hemelp a noorden spreken. Ook vonden wij er met een voorhang van katoen voorzien, in plaats var oeuren. Dit voorhang had voor den landelijken newoner bijzonder groote waarde, als het eigen maaksel was uit gesponnen en geweefd gebloemd katoen, meestal of rood of groen van kleur. Het voorhang was aan den boyenstijl zoodanig aangebracht, dat het gemakkelijk kon verschoven worden van link naar rechts en omgekeerd. De slaper uit dien ouden tijd wenschte dit voorhang om zich op zijne rustplaats aan een open blik te onttrekken. Op eene plaats vonden wij een nog zeer typisch oud model. Aan den onderkant bevond zich een vierkante groote schuiflade (zoo zuittern wij ze maar noemen), die zoonoodïg des avonds er uit kon getrokken worden, en die op kleine rollen over den vloer kon rijden, om er een der kleinen event. in te herbergen. — Tn de omgeving der bedstede behoort ook de oude kist, van vierkanten vorm en voorzien van een plat deksel, aan de voorzijde veelal opgesmukt door kunstig snijwerk, en als zoodanig nog een gezocht artikel. Deze meestal rood of hoog-brum geverfde kis, moet dienen tot; opbergen van goede kledingstukken o.m. vrouwen-omslagdoeken, linnengoed, het „goud" en het ..zilver" (d.i. de versierselen) voor moeder en dochters enz.. Op vele plaateen heeft deze kist echter moeten wijken voor het daarop* gevolgde „kleijersjaap" met katoenen voorhangt en eindelijk voor de iiedendaasscho kleederkast. Hei doet ons genoegen thans te kunnen medeueelep., dat wij door de vel© medewerking (talrijke brieven) eindelijk de oude landelijke vertrekken Lijna geheel complet',, voor den lezer Kunnen i.'tótaileeien. Zoo moeien wij ook nu weer niet vergeten te. •ermelden, dat in de slaapkamer verder nog* "teeüs gevonden werd langs de houten deurstijl net tinnen, koperen of porseleien wijwaterbakje georneerd mei een gewijd pahn-takje. Ook een aeel voornaam meubelstuk bij dezen ouden invendV! het »Pr°nkkastje". Daarin zult ge vlnuen het allerbeste porceieinen servies, zorgvuldig pgeüorg©n en ten overvloede nog voorzien van d!fvrroVef-.}een gelegd stuk gaas of tuul, opdat e viiegeri goor bevuüen of bemorsen, dit voorna»fi, i 5 niot onüo&l3ik zouden maken. V.-T,a i« '*tiene Postelein" vindt men op enst© élaswMk ,n&rl,n °ok nog geborgen het mooi;i"T' Zooals oade boersche borrelglazen e^ irtJZAen*r tulPbloem, soms met 'n snreuk LJnSe iTa'l™/ In de Slaapkamer van de'meer S xvlm16?6n is die kast de glorie der al " het IS feitel«k een familiestuk, vaak ITiXr °'' T&v meer zaSen we kersenhout, de voorn™ lV&llen met h0°Se Slazen deur- Wa*r bruik hïT Chr>:veix oude kisten m^t meer in g«. Sis on n» bergt de boerin in deze kan ook dinAtulfk»nOWTrel Ü.et linnengoed als kostbare Mee op eenl 'i alldaaf' daA men ™ Limburg nog ïtiet r?^ge plaat?eiï "et beste linnengoed doopt 'lat on tonaam "kistetuug" of „kistegood". Door. Koed vla ] plaat3ön de oude kist echter voor C ?' en er een kast voor in de plaats «enTijnwn'd -6n HoUand voor het opKebordA»tsalrer sa d,en naara ..kastengoed". m demiThnltn C e, oude gezinnen bij onze i.oorlxog «L™ vonden wij in deze kamer (ook daar »aar 1' „enlzitkamer) een eikenhoutten lesse- esBp,laats voor den Bijbel, alsmede de de konpr", k V de gezellige oude houten klok, ca vonr\>-n r>edpai' ter verwarming van het bed overda„ n dlenst met kolen gevuld, terwijl zij Qeide SeuhSJ*?, Spijker aan den wand V*W*t ''everlp/j! „e tukken verhuizen echter ook al van in de *t%A cTuriosa naar het salon der rijken huisvrou„ K°Pefwerk is inderdaad voor de ove*viÜPdL k zeer gewaardeerde schat, en een keQ Wels/5 , !' daarvan verraadt den huiseiiiriaai diVntt och er is heen wat meer mate. Ken in hnnV g seweest voor deze ouden van da-Beven ven on** Primitieve huizen. De diverse musea Zien Daan VaU een klaarblijkend beeld te he©ft net ln zult ge nog vinden, en voor velen slagors, dr i eene groote waarde, de oude vnurdo°fpotten aarsensnuiters, de waterstooven, de de schuimi ', vuurblazers, de dompers, de vijzels ters (kaarsf.fJl6ll, de oude lollepotten, de luch- T«ch vond ders) enzven karakter?^.-Tj nog enkele in gebruik gcble- Noord-Brabant «e zaken> en wel in Limburg en zich bevindend'i, ziJn het boven 't pronkkastje eene plaat hii krTuisbeeld- de communieprent rUi. Me door de /p?elegenheid der eerste H. Commukeurin mJ?10'1 van het gezin ontvangen); een «escbreven- «dicht, omteekend met ge» bloemde kransen en loofwerk, dat bij zilveren en gouden bruiloften aan vader en moeder werd aan. geboden; een krans van vogel-eitjes (d.i. een dun draadje van de garenklos genomen waarjn de uitgehaalde en daarna uitgeblazen vogeleitjes (meestal musschen-eltjes) worden geregen en niet zijne twee uiteinden, «en boog of zigzag vormend aan twee spijkertjes wordt opgehangen.) In den hoek der kamer zult gij in de Zuidelijke streken ook nooit missen de lèèn- of leunstoel met een kussen erin, vaak met een opschrift of spreuk voorzien en door de dochteren des huizes opgeborduurd. Deze stoel heeft op vele plaatsen den ingeburgerden naam van „de zorg" of „de zorg" gekregen. Behalve oude familie-portretten, die links en rechts nog den wand versieren, zult gjj daartusschen een of anderen „huiszegen" zien prijken, en, wat nog veel meer teekent bij onze landelijke broeders ls het kadertje, waarin achter glas de vrome zin, de godsvrucht van den "bewoner tot uiting komt, en wat heel wat meer wiil zeggen, dan de hyper-mondaine Venus- en andere plaatjes in de moderne woningen. Wat wij hierboven bedoelen 1* het naiêve, eenvoudig, maar veelzeggende, met fraaie knilletters prijkende schilderijtje : „God ziet mij" en „Hier vloekt men niet". V«. GERH. KR. --- Aw buim verplante zich neet. Medam Stoffels waor neet mie jonk; ze waos ai aon de neegetig, mè nog e flink vruike veur haören hoegen awerdom. Niemend wou dan ouch geluive, dat ze zoe aaid waor. Ze kos nog met eederejm en over ales met praote, sleep köatelek, aot wie e jonk meridske, allein de hein wouwe neet mie al te good. Medam Stoffels waor vreuger jaore n gooj neijeers gewees, had niks es deftige klante gehad. Ze zag altied: Vreuger waore 't aander toilette es noe;; met al die pluutselkes en boeljonneekes dlie oetgebeurde bekke, strikskes- en .likskes. Jao, jao, iech hub miech get 'n balkleijer gemaak! Sins lang jaore deeg ze niks mie draon; .laoveur begos ze met haor dochtor 'ne wrlnkel lers ,g.ing 't good; daonao kaom dn oorlog, dcc de klandésle neet vermiejerde, on dan bezönder *s me neet fraudeerde of aw Y^nkeddöchter aon veerdobbele pries verkoch of met dobbel» kriet sjreef, kos me in deen tied wel geld bijlegtge; mè neet verdeene. Enfin, dn oorlog waor eindelek verbij, en me leefde e bitsje op. E bitaje, zeg iech, want roeskleurig zal 1 wèl neet mie weurde. 'n Hollans spreekwoord zeet: Hoop doet leven, en zoe is 't. Wie geaproke woord' van 'n Vreedesconferensie, leefde eederein op hoop, mè ocharrem de conferentie kos herduip weurde m 'n eet en drinkpertij, want gèt aanders werrekde gein ein oet Dao woord' veul gezwets, mè al dat gezwets, heet de weereid nog deeper jn de put gehollepe. Medam Stoffels en haör dochter zien van die luij, die zeg;ge: Vendapg get beeter, mörrege wat slechter^ 't is Sleevenier, dcc wèt, wat 't beste veur vs is. Dn tjed gimg zoe stililekes verbij. Meerke ging wel neet m/e oet, me nao de kerrek woe ze haör hiel leeve laank dageleks gewees waor, g.ng ze nog; teminste es 't weer 't tou leet. Dan brach iiaor docliter haör de ne tou. "■^woeningnoed deeg 4i,ech överaal veule, ouch heg in Mestreech, woe ziech yeul vluchtelinge bïievend gevesteg hadde. De hoezer kraoge mie weerde, en mennegen e.geneer profeteerde devan. Zoe ouch dcc van 't hoes, woe medam Stoffels in woende; 't Hoes woord' verkoch, dn awei. eigeneer had wel gevraog, of de femilie Stoffels 't wou koupe, mè dat mos zoe gaw goon, dao woord' zoe wjieneg bedinkt.ed veur gelaote, deb-'-' had 'r al onderhandelinge met aandere, dat 'r wel kos begriepe, >—t ze 't hoes neet naoine bij Stoffels. Etnege daog de nao kaom *ne sjeunmeeker van zn ambaoh, dcc neeve dn achterpetgang van 't hoes van Stffela woende, zeg:ge dat 'r 't hoes gekoch had. * Menier Teddy —'t sjijnt dat 'r van «Engelse afkoms waor — kaom zeg:ge lech gaon later wèl 'n sgeunzaak beginne, mè zoe lang as meerke lieeij, kint gr toch blaeve woene, mè gr moot mie heur geeve. Wie de dochter 't aon meerke zag, antwoordde ze: Es ver aon de njaije mèr zoe'ne goojen hoesbaas kriege, es dn awe waos, is 't zoe arreg neet. En 't gewoene leeve ging z'ne gaank. Nog geine maond later kaom dn ms n'n deurwaarder in: Meister Teddy mos 't hoes hubbe. Wat waor dat? Bij hun, woe nog noets n'n deur waarder over de vloer gewees waor? En noe„ noe mms veur de heur op te zegge: Woe waos zoeget mögel^k? Ze hadde toch altied good betaoildf Kos Teddy dat neet zelles doen? Mos 'r daoveur dn deurwaarder sjiikke? Wat noe? Wie gaon iech meerke dat bijbringe? Dat waor de erste gedachte van de dochter, n'n Hielen tied leep ze demet rond, zonder 't durreve te zegjge. Mè 't mos toch devan komme; 't kos neet aanders! Meerke mos 't toch weete. En meerke kaom 't te weete Wat ajegrijn. Wie hatelek veur 'dat ajd minske, van in de nogetig, die e kwaart ieuw in 'tzellefde hoes had gewoend! Wat zuchte, wat traone, oet angs, van op straot te komme zitte! Dao waore toch zoe wien.'g hoezer! tenminste die koste deene! Meerke zag zoe deks: Kin heer dan in zien hoes geine sjeunwinkel beginne? Mè dat ging neet. want meister Teddy zn vrouw had lang oetgedeend en veul zaole gemeen, en daoröm mos ze ouch 'ne zaol hubbe, en kos ge!ne winkel in haör hoes komme! Nein, dat \ aor te ordeneer! / De sjagrijn van ajd meerke waos dreuvig öm aon te zien! Hadde v'r mer get! Hadde v'r mer get! Meister Teddy waor goochem. Eeder kier sloog 'r op, en nao twie jaor, betaolde medam Stoffels benao 't dobbele van de vreuger heur. Jè, jè, vajer Cats heet ms gezag: „De wereld is een ischouwtooneel; elk speelt zijn rol en krijgt z»n deel," — mè alwijl is de weereld %our de brutaol en astrante l 2o cent I N.V.ANORUS KREYKAMBi 1 ORANJE ÜBAJUBEOftm* J 6 ceat OB™^%l| lil ■■' RÖOD WEEEÊmm^fottSpmmmmWtm ik ceni 367> Bekroond „TABA" Amsterdam met zilveren medaille. --- JEGYPTIAN • CIGARETTES DIKKE RONDE CIGARET GOUD MONDSTUK. ! SELECT 2/ict. JU _!__ JIH --- INGEZONDEN. Buiten verantwoor --- NOODSEINEN. Geen wonder, dat Moeder bij ; 'den prikkel wordtl Haar tolbberig werk I schen, strijken, verstellen, poetsen indeloozê huishoudelijke zorgen zouden door geer. man verdragen worden. Wees voorzichtig! Prikkelbaarheid, pijn in de lenaenen en zijden, hoofdpijn, i len, zenuwachtigheid en duizelingen zijn s van nierverzwakking. Om zich te hoeden voor ontwikkeling van de lange nasleep van nog ernstiger nierstoornissen, is het tijd om aan zichzelf te denken en de worstelende nieren met Foster's Rugpijn Nieren Pil. len le helpen. Dit speciale niergeneesmiddel is geen alles genezend middel; het werkt alleen op de nieren tn blaas, en bet baat tegen pijnlijke verschijnselen van nier- en blaaskwalen als nierzand, iheuma, tlek, steenvorming, waterzucht, isclVas, spit Dlfiasontstekinfj en urinezuur-vergiftiging' Pasl send voor jong en oud, diende geen huis u Foster's Pillen te zijn. 415 Verkrijgbaar in apotheken en aroerist.zaken a t 1.75 per doos. --- WETENSCHAP. Kankeroverbrenging door hursderen. Prof. Vincent heeft in de jongste vergadering van de Fransche akademie van geneeskunde een mededeeling van dr. Bazin ingediend over be kingen tusschen kanker bij menschen er dieren. Bazin nam twintig vlooien van een teef, die aan kanker aan de tepels was gestorven, en zette die in de vacht van twee honden -van elf en twaalf jaar. Een jaar later stierf een van de honden aan kanker van des endeldarm. Bazin heeft in z.g. kankerhuizen de kwaal waargenomen bij menschen, die in voortdui aanraking waren met honden en katten die kwaad aardige gezwellen hadden.(Aan den anderen kant kreeg de teef van een lijdster aan borstkanker, een woekering aan de tepels. In een klein gehucht van het departement Ome, dat maar 28 bewoners telt, zijn in 18 jaar tijds, acht menschen aan kanker bezweken. Het geheele aantal sterfgevallen in die 18 jaar bedroeg slechts 12. Dr. Bazin heeft verscheidene gevallen van dien aard op het land gezien, die het vermoeden bevestigen dat samengaan van kanker bij mensch en hond veel voorkomt. Zijn conclusie is, dat als men parasiiaïren oorsprong van kanker aanneemt, men do hypo onder het oog zou kunnen zien van incubatie van het onbekende agens door honden of kattenvlooien en dat dit ook het best: kankerhuizen en dorpen zou kunnen verklai. --- BERG EN TERBLIJT, 12 Juli. Onveilige Schietbanen? Den laai sten tijd fiöofen we weer ; bouwers van Berg. en Terblijt, beid ÜL-r militaire schiet! anen op de A: de imn werkl gen, dat herhaaldelijk k g schietterrein, over deze omstandigheden zuil r. , tuurlijk allesbehalve i verrichten. Verleden w s er zeil het veiliger ivond de | e plaats te - ten, daar er een kog< hem heen vloog. Nu meenen we toch te r onderstellen, dat 'bij goed ingerichte schietbanen de mogelijkheid, dat kogels kunnen ontsnappen! moet uitgesloten zijn. Wordt er bij dcxc banen geschoten, knielend op den grond, dan kunnen de kogels met gemak over den kogelvanger heen. Bij een enkele wellicht, als een kleiner persoon staande schiet Dat ze dit ook werkelijk doen bewijzen de gaten in de ruim twee centimeter dikke planken boven op de kogelvangers. Laten de verantwoordelijke militaire autoriteiten nu niet wachten met een onderzoek, totdat er slachtoffers te betreuren zijn. Bedoelde landbouwers hopen van harte, dat ze spoedig op de een of andere wijze bericht ontvangen dat voor deze aangelegenheid afdoende getoiid is, opdat ze weer rustig aldaar aan hun werk kunnen gaan. . Aan de Redactie beleefd dank voor de plaatsruimte. ' ---