SCCIALISTEN IN HET KABINET-CGLIJN ? „Hier viel nationaal werk te verrichten, waarvan niemand mocht worden buitengesloten, dan wie zich zelf uitsloot", schreef „De Standaard" bij de kabinetsformatie in Mei 1933 --- „NU DE HANDEN INEEN EN GEZAMENLIJK DE SCHOUDERS ERONDER!” I Naar aanleiding van het jongste Paaschconi Bres der Sociaal-Democratische Arbeiderspartij I is in ons blad de 0.1. niet vermetele vraag gesteld: of het niet op den weg ligt van de katholieke fractie der Tweede Kamer om een zachten aandrang uit te oefenen op het kabinet, met het oog op de vorming, liefst onder leiding »van den huidigen premier, van een werkelijk nationale regeering, die zich tot taak stelt, de nadeelige gevolgen van de structureele wereld-crisis tot een uiterst minimum te beperken en met den wederopbouw van onze nationale welvaart een begin te maken. Het artikel, waarin deze gedachte tot uitdrukking werd gebracht, verscheen in den „Limb. Koerier" van Donderdag 5 April j.l. Den volgenden dag, Vrijdag 6 April, publiceerde „De Tijd" in haar avondblad, een hoofdartikel van ongeveer gelijke strekking, echter met dit voorbehoud: De nieuwe tactiek koerst echter nog niet feilloos. Meer vaste en grondige redenen zullen het opportunisme moeten vervangen en over menige intentie van de S. D. A. P. behoort nog opheldering verkregen. Maar dat vroeg of laat deze partij een kans kan maken, is niet uitgesloten. Voor het vestigen van een bevredigende openbare meening in zake de maatschappelijke rechtsdistributie, de medewerking aan de oplossing van het werkloozenvraagstuk, de nieuwe bedrrjfsordenlng enz. zou de ministerieele aanwezigheid der zegslieden van een zoo belangrijke volksgroep als politiek vertegenwoordigd wordt door de op een na sterkste partij, ongetwijfeld van groote nationale en i s I Dat het Ministerie-Colijn of een der partijen de staatkundige verhoudingen voor het oogenblik voldoende gewijzigd acht om een Kabinets-herziening te rechtvaardigen, gelooven wrj niet. Maar de economische crisis heeft den schijn, nog lang te duren, en de beurt voor de S. D. A. P. is nog niet verkeken. Zaterdagavond, 7 April, kwam „De Maasbode" "iet een eerste hoofdartikel over de positie der s- D. A. P., waarvan de aanhef als volgt luidt: Wie rekening wil houden met de structuur van ons volk en zijn toekomst, kan de oogen niet gesloten houden voor een politieke partij, welke tot dusver de grootste in Nederland is na de staatkundige organisatie der Katholieken. Indien ons land er in slaagt, ondanks de steeds dieper invretende crisis, zonder gewelddadige schokken dit allerbenauwendst tijdperk door te worstelen, dan is daarbij de medewerking noodig van hen, die zich onderdesociaaldemocratische banieren hebben geschaard. (Spatieering van ons. — Red. „Limb. Koerier") Maar „De Maasbode" acht de tijd om socialistische ministers in het kabinet-Colijn op te nemen niet gekomen, want het blad schrijft verder °hder een kruis-kopje: „letwat voorbarig", in antwoord op onze niet vermetele vraag o.m. het volgende: Geven we de S. D. A. P. den tijd om tot bezinning te komen alvorens haar voor nieuwe, problemen te stellen; ons dunkt, dat zij dat zelf op prijs zal stellen. En.... 't is zeker voor alle partijen het veiligst. Men kan dan later verder zien. Tal van katholieke bladen hebben zich intussen met de kwestie ingelaten. Zelfs het soc. *cm. „Volk" heeft in twee hoofd-artikelen, polefcüseerend tegen „De Tijd", wat om de vraag van „Limburger Koerier" heengepraat. Met het Sevolg, dat er verwarring dreigt te ontstaan. Wij voelen thans geenerlei behoefte om met katholieken en sociaal-democraten, met uitbuiting van andere partijen, 'n Roomsch-Roodkabinet derhalve. Deze voorstelling is hchte ijk «Waas. Reeds om deze reden, dat de 28 katholieken en de 22 sociaal-democraten in de Tweede *amer samen geen meerderheid vormen Doch °°k afgezien daarvan, tegen deze zeer tenden- Üeuze interpretatie van ons artikel hebben wij *og dezelfde week (in de L. K. van Zaterdag, 7 April) geprotesteerd, toen Graaf d'Ansembourg op een vergadering te Heerlen het fabeltje had verteld, dat ons blad voor een kabinet Polak— van Schaik een lans zou hebben gebroken. In het naschrift, dat wij op dien Zaterdag bij het verslag der N. S. 8.-vergadering hebben geplaatst (het stond onder mijnstreek-nieuws en is sommigen lezers blijkbaar ontgaan) kon men het volgende lezen: Ons blad schreef, dat, na het Paaschcon.-gres, niets de vorming van een nationaaler i s i s-kabinet in den weg staat. Nationaal wil zeggen: een kabinet, dat op alle groote, ernstige, niet-revolutionnaire partijen steunt. Indien de N. S. 8.-ers thans met vijf of tien man ln de Tweede Kamer zaten dan zouden wij dhr. Colijn adviseeren, ook deze groep aan het opbouwend werk te laten meedoen. Wij pleiten voor een nationaal crisiskabinet, dat wil zeggen: voor 'n tijdelijke nationale samenwerking van alle volksgroepen om de nadeelen van de economische wereldcrisis voor ons volk tot een minimum te beperken. Van een katholiek-socialistisch kabinet echter zijn wij vooralsnog verklaarde tegenstanders. Graaf d'Ansembourg fantaseerde de pertinente onwaarheid dat ons blad voor een Rood-Roomsch kabinet Polak-van Schaik zou hebben gepleit. De kwestie van een samenwerking tusschen katholieken en sociaal-democraten alleen is niet aan de orde. Wie, als katholiek, dat gevaar wil bestrijden, vecht tegen windmolens. --- WAT WILDE COLIJN? Toen de suggestieve vraag welke thans zooveel inkt dcet vloeien, in ons nummer van 5 April j.l. werd gepubliceerd stond daarbij iets anders ons voor den geest. En wèl: de opvatting, die bij Dr. Colijn tijdens de kabinetsformatie in Mei van het vorig jaar heeft voorgezeten. De formateur stond er op", dat behalve de vrijzinnig-democraten ook de liberale Vrijheidsbonders moesten meedoen aan het zoogenaamd „nationale" kabinet. En wel op dezen grond (wij citeeven het hoofdartikel in „De Standaard" van Woensdag 17 Mei 1933): ..Met het oog op den critieken toestand riep Dr. Colijn de hulp in van velen, die tot helpen bereid geacht konden worden. Hier viel nationaal werk te verrichten, waarvan niemand mocht worden buitengesloten dan wie zichzelf uitsloot. Elke andere gedragslijn bracht mee, dat naar de oppositie verwezen zou worden wie gereed stond mee de hand aan den ploeg te slaan." De formatie „op den breedst mogelrjken grondsla g". was, volgens Dr. Colijn en „De Standaard" de eenige, die bij de omstandigheden paste en ook de oplossing, die den meesten waarborg van slagen gaf. Ongetwijfeld — schreef de „Stand." verder — was de tendenz in het land: .nu de handen ineen en gezamenlijk de schouders eronder!" De sociaal-democraten hadden, zeer tot leedwezen van den formateur en van zijn orgaan, zich zelf uitgesloten. Men sprak van een .burgerlijk" of een ..kapitalistisch" blok tegen de socialisten gericht. Niets daarvan! antwoordde „De Standaard". De formateur is van deze gedachte uitgegaan: Er ligt iemand in het water en dreigt te verdrinken. Aan den walkant staan zes mannen en vijf ervan besluiten om gezamenlijk een poging te ondernemen den drenkeling te redden. De zesde heeft daarin echter geen lust. Als de vijf nu doorzetten, wat hebben ze dan gedaan? Hebben ze dan een alliantie aangegaan tegen den zesden man aan den wal, die niet wilde meedoen; óf hebben ze daarentegen gezamenlijk gepoogd den dren. keling bij het leven te behouden? Ons dunkt: het laatste! Met deze woorden is het standpunt van Dr. Colijn zuiver geteekend. Het artikel in „De Standaard", waaraan deze woorden zijn ontleend, werd toegeschreven aan Mr. de Wilde, den huidigen Minister van Binnenlandsche Zaken, dezelfde, die als vice-voorzitter van de anti-revolutionnalre Tweede Kamerfractie — men beweert: ietwat tegen den zin van Colijn — de vorming van een rechts parlementair kabinet, na de eerste mislukking van Colijn met de combinatie van vijf, heeft verijdeld, — mr. de Wilde, de formateurachter-de-schermen van het huidige, niet-parlementaire crisis-kabinet. (i)# Wat is er intusschen sedert de maand Mei van het vorig jaar, veranderd? Het kabinet-Colijn is er nog niet ingeslaagd den drenkeling op het droge te brengen. De crisis duurt voort. Zij treedt op in verscherpte gedaante. Meer dan honderd-duizend werkloozen zijn er bij gekomen. Met kunst- en vliegwerk is de rrjksbegrooting sluitend gemaakt. Nieuwe lasten werden opgelegd; meer bezuiniging acht men noodig. Aan. vallen op de credlet-waardigheid van den staat zijn steeds nog te vreezen. En nu biedt ook n voor het reddingswerk. Zal Colijn hem naar de oppositie verwijzen? Zal hij den oproep aan de natie: „nu de handen in een en gezamenlijk de schouders eronder!" tot een niets-zeggende phrase maken?. Er zijn redenen te over om van den Ministerpresident een ander gebaar te verwachten. --- DE „UITERSTE NOODZAAK” van Mgr. Nolens z.g. ten aanzien van de eventueele medewerking der sociaal-democraten aan de kabinetsvorming is in dit verband in enkele katholieke bladen ter sprake gebracht. Terecht. Maar als men dit doet, dan is het wèl noodig den gedachtengang van den overleden staatsman geheel weer te geven. Voor zoover onze herinnering teruggaat, heeft de toenmalige voorzitter van de katholieke fractie in 1926 zich hierover voor het laatst in het openbaar uitgesproken. Op 17 Maart 1926 verklaarde Nolens in de vergadering der Tweede Kamer (Handelingen 1925/26 blz. 377), dat hij nog steeds staat op het standpunt, ingenomen in zijn redevoering in een vergadering van den Bond van Katholieke Kieskringen op 13 Mei 1922, toen hrj sprekende over de vraag of ooit samengaan met de sociaaldemocraten in overweging zou kunnen worden genomen, die vraag bevestigend heeft beantwoord, mits aan de volgende drie voorwaarden, zou zijn voldaan: „10. dat de samenwerking niet gezocht moet worden, maar door den uitersten nood moet worden opgedrongen; 20. dat niet alleen de katholieke part ij, maar ook andere part ij en daartoe overgaan; 30. dat de geheele katholieke Kamerclub van de noodzakelijkheid overtuigd zij. Dit laatste is niet in dien zin op te vatten, dat het met geen enkele uitzondering zou zijn, maar toch wel, dat het besef bestaat, dat een dergelijke samenwerking onvermijdbaar is en zoo door het landsbelang gevorderd wordt, dat er geen andere uitweg is, dien men nader in overweging zou kunnen nemen". Uit de tweede voorwaarde blijkt, dat Nolens nooit aan een Roomsch-Rood kabinet heeft gedacht; ook andere „partijen" — in het meervoud! moeten eventueel meedoen; zelfs met de vrijzinnig-democraten, als derden in den bond, zou Nolens geen genoegen nemen. Intusschen zou men lang kunnen polemiseeren over de vraag, of de huidige wereldcrisis met „den uitersten nood", waarvan Nolens sprak, iets te maken heeft. Doch welk nut heeft zulk een gedachtenwisseling? --- DOOR COLIJN ONTZIEN? WAAROM WERD DE S. D. A. P. Het heeft de' aandacht getrokken, dat het kabinet-Colijn zeer kras is opgetreden tegenover de fascistische en nationaal-socialistische groepen, met name tegen de groep-Mussert, terwijl de S. D. A. P. op zeer opvallende wijze telkens door de Regeering werd ontzien. Over deze niet consequente houding van het kabinet ten aanzien van partijen, die aan revolutionnaire branie-schopperij doen, is ook in ons blad in afkeurenden zin geschreven. Intusschen heeft echter zeer onlangs een liberaal journalist een poging gedaan om van deze tweeslachtige houding een redelijke verklaring te geven. De bekende hoef-ijzer-redacteur van het liberale ..Algemeen Handelsblad" dhr. C. K. Elout, schreef in „De Rijkseenheid' (No 23 van 7 Maart j.1.) een artikel: „Tweeërlei Maat", waaraan het volgende is ontleend: De Reeering acht het bezwaarlijk om een politieke partij, die 22 pet van de zetels in de beide Kamers bezet, zóó stevig aan te pakken, als ze het eigenlijk verdiende. Maar bovendien ziet ze, dat, binnen de S. D. A. P. zelve, de wrevel der nationaal-voelenden wassende Is. Als ze nu de partij niet al te hard aanpakt, dan — zoo is. dunkt mij. de speculatie, — zal deze vanzelf uiteenwijken en de nationale groep zal bijdraaien naar de nationale Regeering. Hetgeen stellig een vermeerdering van nationale kracht zou beteekenen. Deze diagnose is niet zoo maar een gissing van mij. Op 22 Januari heeft de nieuwe voorzitter van den Vrijheidsbond mr. Wendelaar, op grond van deze twee motieven — de omvang van de S. D. A. P- en de wenschelijkheid •om het aan invloed winnende nationale deel ervan niet af te stooten, — het ontzien van de partij verdedigd. De Vrijheidsbond is officieel vertegenwoordigd in het Kabinet en men mag dus wel aannemen, dat de overwegingen van zijn voorzitter ook niet vreemd zijn aan de Regeering. Ziedaar! Wie van deze uitingen kennis neemt, moet daaruit wel concludeeren dat Dr. Colijn. mr. de Wilde en de leiding van den Vrijheidsbond branden van verlangen om de goedwillende soc.-dem. naar zich toe te halen. Ter vermeerdering van nationale kracht. Inmiddels hebben die goedwillenden op het Paaschcongres de meerderheid voor zich gewonnen. Deze ontwikkeling kan sterk bevorderd worden door de S. D. A. P. aan den regeeringsarbeid, dus in de verantwoordelijkheid te laten deelnemen. Thans is het oogenblik der werkelijk nationale Regeering aangebroken. De zesde man staat voor de poort van het Torentje. Voor ons, katholieken, behoeft Colijn de medewerking van de S. D. A. P. niet af te wijzen. In de resoluties van het Paaschcongres is niets, wat wij principieel verwerpen. En practisch staan de sociaal-democraten op een standpunt, dat niets radicaler is dan het program der vrijzinnig-democraten, die al ruim tien maanden in het kabinet- Colijn zitten. Alleen op het gebied der handelspolitiek zou men in onzen kring voor het opnemen van socialisten ln het kabinet-Colijn eenig voorbehoud kunnen maken. Maar hiertegenover kan men de opmerking plaatsen, dat bijvoorbeeld dhr. Vliegen blijkens zijn brochure: „Van woord tot daad", en Dr. Th. van der Waerden, blijkens zijn artikel over de sociaal-economische proefnemingen in de Vereenigde Staten, verschenen in de Februari-aflevering van „De Socialistische Gids", met hun economische inzichten thans misschien iets dichter bij de werkelijkheid staan dan bijv. de Ministers Verschuur en Slotemaker de Bruine. Gelet op de voorliefde van Dr. Colijn voor een nationaal crisis-kabinet „op den breedst mogelijken grondslag" èn op de kentering in de S. D. A. P. schijnt het ons toe, dat de vraag omtrent de opneming van socialisten in de Regeering een onderwerp is van bijzondere actualiteit. Het redden van een drenkeling is toch nooit, ietwat voorbarig? 1) Wij vertellen hier geen geheim. De juiste gang van zaken is uit de publicaties van die dagen en uit het debat in de Tweede Kamer wel af te lezen. — Red. „L. K.". --- Appelstroop Gezond en Goedkoop (Recl.-adv no 5102) --- DE NIEUWE STAATSLEENING Conversie is geslaagd. De op Donderdag plaats gehad hebbende algemeene conversie van Nederlandsche Staatsschuld ten bedrage van 900 millioen is geslaagd. Ter conversie werd aangeboden een bedrag van 748 en 749 millioen, terwijl het totaal der vrije inschrijving bedraagt 155 a 156 millioen. In totaal is derhalve, naar de voorloopige uitkomsten, ingeschreven voor een bedrag van ruim 903 millioen. --- Koning Gustaaf gevallen bij het tennissen. Donderdagmiddag heeft de Koning van Zweden bij het tennissen een val gedaan waardoor zijn bovenlip gespleten werd en hij zich vrij ernstig aan de linkerknie bezeerde. Na verbonden te zijn stond de Koning er op zijn partij door te spelen. (Koning Gustaaf vertoeft eenige dagen met zijn kleindochter Ingrid te Parijs op c"e terugreis uit Cannes naar Zweden. Hij is voornemens Maandag naar Stockholm terug te keeren). --- De aanslag Unter den Linden. De schilder Schulze bekent. — De politiepresident te Berlijn maakt bekend: De schilder Erwin Schulze, die onder dringende verdenking den handgranaataanslag Unter den Linden op 21 Maart 1934 te hebben gepleegd, zich sedert 1 April 1934 in arrest bevindt, heeft bekend. De bekentenis bevestigt de in de Berlrjnsche ochtendbladen van 12 April bekend gemaak. te mededeeling, dat de handgranaat van het dak van het huis Unter den Linden 75—76 is geworpen. Bizonderheden kunnen in het belang van het onderzoek niet worden medegedeeld. --- Fabrieksbrand te Helmond. De directeur gearresteerd. In den nacht van Woensdag op Donderdag te kwart voor een is brand ontstaan in een wollen garenfabriekje aan het Binderseind te Helmond. In de brandbare voorraad wol en papier breidde zich het vuur snel uit. Van het fabriekje was in korten tijd niets meer te redden. De voorraad en een drietal machines werd door het vuur vernield. Drie in de nabijheid gelegen woningen moesten in allerijl ontruimd worden. Het dak van de woning van den heer Van Dijk werd door het vuur vernield. Het dak van het huis bewoond door den heer Latour en het balkon van het huis van den heer Daniels hadden reeds vlam gevat toen de brandweer arriveerde. Men slaagde er echter in het vuur te beperken. Verzekering dekt de schade. Omtrent de brand die in den afgeloopen nacht te Helmond heeft gewoed vernemen wij nader, dat de directeur van het fabriekje, de heer M., in den afgeloopen nacht, op vermoeden van brandstichting, door de politie is gearresteerd Hedenmorgen bevond zich de heer M. nog in arrest. --- Contingenteering koudbloedpaarden in Duitschland. Veulens uitgesloten De directie van den Landbouw deelt mede, dat blijkens nader ontvangen mededeelingen veulens tot en met het derde levensjaar zijn uitgesloten van de contingenteering van koudbloedpaard'— in Duitschland. --- BINNENLAND De nieuwe Nederlandsche Staatsleening is volteekend. Het N.V.V. en de minister van Sociale Zaken. In Teteringen is voor twaalf duizend gulden gestolen. m PROVINCIE: Pastoor van Lokven doet een beroep op katholiek Limburg in verband met den brand, welke zijn kerk gedeeltelijk verwoestte. Zware brand in Posterholt. Kind in Venlo gegrepen door een auto. De toestand is zorgwekkend. Ongeluk op het station der N. S. van Venlo. De aanrijding op den Leyenbroekerweg bij Sittard. --- Fransche Oostgrens. De „Matin" meldt uit Straatsburg, dat de nieuwe versterkingen aan de Fransche Oostgrens door troepen zijn bezet In de buurt van Neunhofen drie K.M. van de Duitsche grens, is het garnizoen door reservetroepen versterkt. --- DE ZAAK STAVISKY Weer een moord ? Uit Parijs wordt gemeld, dat het parket de schouwing heeft gelast van het lijk van een controleur aan het ministerie van arbeid, die drie dagen geleden is gestorven. Ordonneau de rechter van instructie, was voornemens den man dezer dagen te hooren in verband met bepaalde handelingen van den gewezen minister Dalimier. Het Journal des Débats bevat den tekst van een memorie, die door de weduwe van den vermoorden raadsheer Prince en haar zoon, de civiele partij de moordzaak, aan den minister van justitie is aangeboden. In dit stuk wordt betoogd, dat de raadsheer is vermoord, en wel op zijn minst door drie personen, op den. dag vóór dien, waarop Prince aan Lescouvé een belangrijk getuigenis betreffende de zaak-Stavisky moest afleggen. In de memorie wordt Pressard als aanstichter van de misdaad aangewezen en de nadruk er op gelegd, dat Prince geen blad voor den mond nam wanneer hij over Pressard sprak. --- HET ALIBI VAN DE LUSSATS. De inspecteur Bonny, die in Zuid-Frankrijk een onderzoek heeft ingesteld naar de wijze, waarop de drie mannen, die van den moord op Prince worden verdacht, den dag van de misdaad hebben doorgebracht, heeft te Roquebrune de eigenares van een bar, ondervraagd waar Lussats den 20en Februari zou hebben koffiegedronken en gegeten. De vrouw zou, volgens een bericht van Reuter, niet meer zoo stellig in haar uitlatingen zijn. Zij zou vandaag opnieuw ondervraagd worden. --- INBRAAK TE TETERINGEN Voor een waarde van twaalf duizend gulden gestolen. Naar eerst thans bekend is geworden is in den nacht van Dinsdag op Woensdag j.l. een brutale inbraak gep'.eegd in de boerderij van de weduwe Laurrjssen te Teteringen, nabij Breda, De inbrekers hebben het geheele huis doorzocht, tot hun aanwezigheid ontdekt werd door een der beide inwonende dienstboden. Deze werd door het gerucht wakker en zag plotseling het schijnsel van een electrische zaklantaarn op zich gericht. Luidkeels riep zij een in de andere kamer slapende knecht. Eer deze echter aanwezig was wa. ren de indringers reeds verdwenen en hadden zij via een stal de vlucht genomen. Bij onderzoek bleek dat een flinke buit de j indringers in handen was gevallen. Verdwenen ! waren o.m. dertien briefjes van tien, twee van twintig, een van vijf en twintig, een portemonnaie met zeventien gulden, een gouden broche, ln de vorm van een strikje, vier gouden oorbellen, een gouden halsketting ter lengte van zestig centimeter, twee gouden ringen, alsmede een ijzeren geldkistje inhoudende een pandbrief van de Boeren Hypotheekbank te Eindhoven groot f 1000 een onderhandsche schuldbekentenis ten name van de R. K. Kerk van de Heilige Willibrordus te Teteringen, groot f 500, een iderr ten name van de R .K. Kerk van Onze Lieve Vrouw van Goeden Raad te Teteringen groot f 1500 een idem ten name van dezelfde, groot f 1000. een idem ten name van het St. E'.isabethgesticht te Breda groot f 1500, een idem ten name van de Stichting „Moederheil" te Breda groot f 1500, een idem ten name van J.L., landbouwer te Klein Donge, groot f 3500, benevens een aantal kleinere voorwerpen. Het geldkistje is hedenmorgen leeg teruggevonden op het erf der boerderij, waar het onder stroo verborgen was. De politie stelt een uitgebreid onderzoek in. Tot op heden is van de daders nog geen enkel spoor gevonden. De totale /aarde van het gestolene wordt geschat op 11 a 12 duizend gulden. --- DE STAND DER MAAS. Op 14 April 1934 ten 8 ure v.m. 1.98 M. boven nul 43.99 M. + N.A.P. In de laatste 24 uur 0.05 M. VAL. Stuw Borgharen 40.95 M. -f N.A.P. 0.10 M. VAL. Stuw Borgharen gesloten. --- Voornaamste Nieuws. BUITENLAND. Koning Gustaaf van Zweden, is bij het tennissen gevallen. Weer een raadselachtige moord in Frankrijk, in verband gebracht met de zaak-Stavisky. Nog geen licht in den van Eyck-diefstal in Gent. ---