EEN BROKJE GESCHIEDENIS w even oude als hardnekkige overlevering eet ons te verhalen, dat de O. L. Vrouwe kerk *spronkelijk een tempel was met eene heidenene bestemming, waarin de oude Romeinen lulbrachten aan de godin der jacht D-K...1, daaruit wel blijkt, dat de omgeving van Maaszicht eens zeer rijk aan bosschen was, *w. arm ÖI-uk op wild gejaagd werd, voor welken goeden UT_men dan godin Diana danken kwam. ■De tegenwoordige O. L. Vrouwe-kerk zou dan trb°Uwd zijn op de fondamenten van dezen •"-•-denschen tempel Verschillende deelen zouden nog aan deze oude herkomst herinneren. Op eenige me-i kw aardige gedenksteenen zijn vo 't - stellingen aangebracht, die eenig licht werpen op de zeer bijzondere geschiedenis van dit schoone godshuis. De kerk had vroeger een eenigszins andere gedaante dan tegenwoordig, maajr is nog steeds 'n zuiver bewaard voorbeeld der Romaansche bouworde. Zoo stonden er eens .wee torens, waarvan er een nog intact is en aan de kerk haar burchtachtig aanzien verleent. De andere heeft men per abuis afgebroken, daar men meende dat hij door zijn bouwvalligheid de kerk bedreigde, hetgeen zich onder het afbreken als onjuist bewees, het begin der achttiende eeuw werden door den bouwmeester Gilles Doyen, wiens naam eveneens aan den bouw der Servatiusbrug is verbonden, de gewelven aangebracht, welke zich spannen vanaf den toren tot aan het koor. Vroeger was daar slechts een houten gewelf. IN OUDE TIJDEN. heFkerkehir.rname rol de OL' Vromv: kerk in merkelijk leven speelde, moge wel daaruit blijken, dat de Bisschoppen van Luik zeer speciale rechten er over hebben uitgeoefend en dat zij zelfs de eerste kathedrale kerk van Maastricht geweest zou zijn. Immers, volgens het oordeel der Bollandisten hebben de eerste twaalf Bisschoppen van den H. Servatius tot aan den H. Monulphus in deze kerk hun zetel gekozen. De Prins-Bisschoppen van Luik waren gewoon bil hun f eestelij ken Intocht in de stad hun eerste bezoek te brengen aan het heiligdom der Moeder Gods. Ook de begrafenis dezer Bisschoppen placht in deze kerk met groot ceremonieel te geschieden. MARIA'S HEILIGDOM. Den bewoner van Maastricht is deze kerk bovenal lief om de vele gunsten, welke de H. Maria den Kdoovigen schonk, die daar in vrome aandacht hunne gebeden voor haar beeltenis verrichtten. De vreemdeling, zelfs de niet-geloovige, bewondert de eerbiedwaardige schoonheid van dit aloud en kloek monument, dat in zijn interieur menig schoon staal van kerkelijke beeldhouw en schilderkunst bevat. Onder de vele rampen, die Maastricht in den langen loop der' eeuwen hebben geteisterd en die ook de kerken niet hebben gespaard, bleef toch de OL. Vrouweplein, waar stil en vredig de oude linden ruisehen, bewaard. Thans heeft een vereerend besluit van Z. H. den Paus een verheugenis gebracht, waarin niet alleen de overheid der O.L. Vrouwe-parochie en de parochianen deelen doch die ongetwijfeld het gevoelen zal zijn van iederen katholiek onzer stad. --- De Vertaling van de Pauselijke Breve. PIUS PAUS XI. TER EEUWIGE HERINNERING. Te Maastricht in het diocees Roermond Is een parochiekerk aan God ge/wijd ter eere van de Moeder Gods Tenhemelopneming, welke kerk niet alleen beroemd is door hare oudheid, maar waarin zich ook schoone kunstwerken bevinden. Van de tiende eeuw tot het begin van de negentiende eeuw was aan deze kerk een kapittel verbonden en niet weinige, ook heilige Bisschoppen van Maastricht hadden hier hun zetel. In dit heilig gebouw wordt ook een beeld bewaard van de Moeder Gods onder den titel „Sterre der Zee", welk beeld reeds van het jaar 1912 af op gezag van den Apostoliscïien Stoel met een gouden kroon is gesierd. Daarom Stroomen de geloovigen in groote menigte en met groote godsvrucht om hulp en troost te verkrijgen van de Moedermaagd, onder den titel van Sterre der Zee, niet alleen uit de stad zelve en de omgeving maar ook uit verre streken naar deze kerk van Maastricht en vereeren daar met eerbied de Heilige Sterre der Zee. Geen winder derhalve, dat de tegenwoordige pastoor van deze Mariakerk tezamen met de geestelijken der plaats Ons met aandrang gevraagd hebben, dat Wij aan deze zelfde kerk den titel zouden wülen verleenen en de voorrechten, welke rechtelijk aan de Kleine Basilieken toekomen en dat Onze Eerbiedwaardige Broeder, de Bisschop van Roermond, Ons deze bede ten zeerste heeft aanbevolen. Derhalve hebben Wij niet geaarzeld na Onze Eerbiedwaardige Broeders de Kardinalen der Heilige Roomsche Kerk, welke aan het hoofd staan van de Heilige Congregatie der Riten, te hebben gehoord, krachtens Ome Apostolische macht en door middel van dezen brief de bovengenoemde parochiekerk te Maastricht aan de Heilige Maagd Tenhemelopneming toegewijd in het diocees van Roermond, met den titel en de waardigheid van Kleine Basiliek ten eeuwigen dage te vereeren en haar alle bijzondere voorrechten mede te deelen, welke aan dezen titel rechtelijk toekomen. En zulks ondanks alles, wat hier tegen zou kunnen loorden aangevoerd. Dit verleenen Wij, dit schenken Wij, bepalende, dat deze brief in volle kracht geldig en met gevolg altijd zal blijven bestaan, zijne gevolgen ongeschonden en ten volle steeds zal behouden, dat deze brief voor deze parochiekerk van Maastricht altijd een volledig bewijs zal zijn en zoo zal er steeds moeten worden geoordeeld, zoo worden verklaard; en wanneer het ooit zou gebeuren, dat hiertegen of tegen dezen brief, door welke macht ook, met of zonder kennis, iets zou worden ondernomen, dan zij het van nu af ongeldig en zonder waarde. Gegeven te Rome bij den H. Petrus onder den Visschersring op den twintigsten dag van de maand Februari in het jaar 1933, het twaalfde jaar van Ons Pontificaat. E. Card. PACELLI Staatssecretaris. --- WAT IS EEN BASILIEK? Het heeft Z. H. den Paus behaagd de Onze-Lieve -Vrouwenkerk te Maastricht tot den rang van Basilica Minor te verheffen. De Maastrichtenaren, - die zoo fier zijn, en terecht, op hun oude, eerbiedwaardige „Slevrouwe" zullen dit nieuws met groote vreugde vernomen hebben en allicht iets meer willen weten over de beteekenis van dit feit. Daarom zullen wij eerst een kort overzicht geven over de historie der basiliek als gebouw, en daarna zien, wat dit- woord tegenwoordig ln liturgischen zin als eeretitel beteekent. De basiliek (Grieksch basilikè stoa-koningshal) was in Grieksch-Romeinschen tijd een groote zaal in het koninklijk paleis; later een openbaar gebouw voor markt en rechtsspraak. Zij bestond in primitiefsten vorm uit een hoogere middenbeuk en twee lagere zijbeuken; aan het einde was een halfronde uitbouw fabsis) voor den rechterstoel^ een godenbeeld. De bedekking werd gedragen door zuilen. Dit soort gebouw was bizonder geëigend voor bijeenkomsten, waartoe de officiëele tempelgebouwen veel minder geschikt waren; vandaar hadden reeds heidensche sekten voor hun geheime godsdienstige vergaderingen het volledige basiliek-type benuttigd. Een prachting voorbeeld daarvan is voor een jaar of vijftien te Rome vóór de Porta Maggiore acht meter onder den grond gevonden. Het schijnt wel dat de Christenen, toen zij direkt na den vervolgingstijd vrij waren om openbare kerken te bouwen, zich door een dergelijk voorbeeld hebben lat&*_ inspireeren. De oudste en eerbiedwaardigste kerken van Rome zijn dan ook in de 4e euw in basiliekstijl opgetrokken: St Jan van Lateranen, St. Pieter, : St. Paulus en S. Maria Maggiore, en naar haar , voorbeeld vele andere. De vier genoemde werden < om haar voorrang van oudheid en eerbiedwaar- I digheid Basilicae Mao "es (voornamere basilieken) : genoemd. Zij hebben elk een porta sancta, die < slechts in jubeljaren geopend wordt, en een pausaltaar, waaraan alleen de H. Vader Mis leest. Andere Romeinsche basilieken .waren Basilicae Minores (minder voorname basilieken), bijv. de kerk van het H. Kruis, S. Maria in Trastevere en in Cosmedin, en andere, te zamen acht, die zeker ook tot de meest vereerenswaardige monumenten van Rome behooren. Zoo werd het woord basiliek, als het ware los van zijn bouwkundige beteekenis, een eeretitel voor een bizonder eerbiedwaardige kerk. Zoo komen wij tot de liturgische beteekenis van het woord basiliek. Vooral sedert het begin der 20ste eeuw hebben dc pausen dikwijls den naam en de voorrechten van een „basilica minor" aan verschillende kerken toegestaan. Meestal waren dit druk bezochte bedevaartplaatsen van de H. Maagd, zoo als Lourdes en Kevelaar, en in ons land de kerk van O. L. Vrouw van het H. Hart te Sittard: ook wel voorname oude kerken, zoo als bijv. de Mariakerk van Tongeren en de St. Jan van s-Hertogenbosch. Verder voert in ons land alleen nog de kerk van Oudenbosch. die inwendig een getrouwe imitatie is van de Romeinsche St. Pieter. dezen titel. Een drievoudig voorrecht is aan de basilica minor, volgens het decreet van de H. Congregatie der Riten van 27 Augustus 1836, geschonken. Het eerste voorrecht bestaat in het gebruik van het zoogenaamde conopaeum; dit is een groote tentvormige parasol (in het ltaliaansch padiglione genoemd) van zijde, in opeenvolgende streepen van rood en geel, wijl rood en geel tot den tijd van Pius VII de pauselijke kleuren waren (nu zijn sinds Pius VII de pauselijke kleuren wit en geel); de parasol eindigt in een koper-vergulden bol met kruis erop. Het decreet van 27 Augustus 1836 zegt uitdrukkelijk, dat ieder versiersel van goud of zilver moet achterwege blijven, opdat de versieijng met goud en zilver voor de basilicae majores blijve gereserveerd. Dit concpaeum. waarvan r oorspronkelijk doel schijnt geweest te zijn den clerus tegen regen te beschutten, wordt bij processies, rouwplechtigheden uitgezonderd, voorop gedragen. Het tweede voorrecht is het gebruik van het tintinnabulum, een klok van metaal, hangend aan een houten rek, waarop het wapen der basiliek is afgebeeld, waarmede tijdens processies wordt geluid. Deze klok wo~dt vóór het conopaeum uitgedragen, en door het luiden van de klok wordt het volk op de aankomst van den stoet voorbereid. Eindelijk het derde voorrecht bestaat voor kerken met een capittel in het recht van ir. den winte. de cappa magna met hennelijn (onderscheiden evenwel van de cappa magna van den bisschop), en in den zomer de zoogenaamde cotta over het rochet te dragen. Zoo is dan thans onze oude, om het genadebeeld üe Sterre der Zee zoo druk bezochte Lieve-Vrouwenkerk tot den rang van basilica minor verheven. Moge deze enderscheiding niet alleen vermeerdering van eer brengen aan de stad van „De Sterre der Zee", maar vooral ook vermeerdering van devotie tot de Allerheiligste Maagd onder de Maastrichtenaren. Dr. G- GORRIS S. «T. --- s_^ PIVS PP. XI é>Xj?&j£ X7C?r<7ecr £J/Saf£S77Z. , Z?Z7c7£/ 770/7 7770 G& '' 1 r£f*'*Z77a. jzr, Jzf rasszs/r- jW/>7///«v/?z 77/0777^. zZz^t-z/tzzl 77f77z s^t-. *f™ *?* **ï7pt7—*-.^ rr7- ss^j- &fz7g. Sfzzr/zTg. x/zy/zr/r siv/>'///izZr e)reZ/zzé77<7 *7777?j7z//777zz saZ/677777/r?/' 7'&7'770- S^'S/7S//Z7&-* **^GnrSj- 77&7Z 77777*777- 77Z- %77'7Z—* /^V7/_: /^^^^,/iiy^ /^r/j-^/^^ j/S777/'777777- 77*Z7gZS<' SS' 7^(7^77^77777r'^ZTriT^ f/Z7/^?77Z 7é>777/z//.'__-_?''677'7a//r 777777 77777Z zVs/'tr//?77 /\7of- //777Z7r é>7cC7?77Z. 7^777/^77777/7/77Z*=?7 /?7/z/7'/é%?773L, Z/71/77éL -25>7275757f7r 7777 7707-77777/- 77^^/777-£ L 77/777/7^^7777/ 75rfgz7él 7y~ &777/7/7Ï57777Z: 74777777577777/ //&7&P'T&PSPrr TJ7777777/' J^é'7/YVafr/Óuf-' Jrr£7/7Y#77j~r7Y&&r/Jr tfo777£?r?0éL^ /f/7777777Z c^/77/f7c?/777Z- 7^7/777 77ZSZ7<77'/r77/Sé>77/7Ï7777^//ïraLj, /?7707'é. 7^e7777#7777ïy77Z yP&TVsz7777> 7c77r7/7/z7,77Z J>7*77777£/>£'777777e-MtyS77/)~77Z të^ttsfsS£777^/fre. 777 TT^^ZZTZ z?ZZ>i 7~t/Z777Z Z7'^^77?77J~'777/r%Z7tZ 077777777 7*/ ZaT^rz, ;^Z77J~-JP7V7/7/7^7777, 77Z7Z7Z 75Z77S /7/zZ/T T/TL/777'é Zc7Z77^7^777-. 7c7777rz77/// 77*>77 Z>£j7Z777/7#ur ZjrZS7#tZS//£f/r //cZé^C 7c7777Cc77777Z7r; /777y/z__ Z&Zrr77i~77/Vr/77'0<'Se77Sérr*fi//\'7& S/ftzzZZfrSS£C/d.^/é>7767J~ Z77T. fZJéL 7Z/7/'# ff/777/, //t?/_-'_^' r/JIL J&/7777/7/77?'£ S 7//f777^777/^' S77qzzs£. 7'7/é.(/'z70r77C7r7^ •^/7577Z éSStZ- 777é>7 f/fa 7br777'7/ J77r7z5777 7?0777Z7Zf ZÏZ7ZVtZA/^77Z?Z777Z Z^f7*7*7777Z-f SZS/& 7?7777/f~ -»>o_r 7VZ. J^J7-77777-/7 , C7'7Z'. Z^^CL^^^^^^ZJ^- £^Z^^77^7/^7*^7^^^-_^~&*zr-' S