Groote party Gaspïjpen en Hulpstukken in alle afmetingen. Lindeteves-Stokvis. Telefoon No. 106 Paleisweg 58 10645 --- fSANDEMM'S ■ SANDEMANS «AHDEMANS n . M l"Br "a" P°rt Oouro tm ém 'm^ 'Ipfl Whitp Pnrf m f■ iitie run ■ • Sherry. SAHDEMJUTS Soie agents: fi. Mij. KUTTEHBAGH I Cc 11040 b ■■■■■■■■■nHMHHHHBi O I JjL Vrijbuiter |||r Oude klare W Vrijbuiter Handel Mij. mm HUTTENBAGH&Co. 1»4R5 wniiniwiwffiii i il— Telefoon 333. Prima kwaliteit 10979 I Dames hoeden. I voorjaar 1916 Pas ontpakt meer dan 200 MODEL HOEDEN, I Geen twee hetzelfde. Toko a Contant. I 11196 HEI ADRES VOOR DEN ZATERDAGAVOND. I Gebakken visch Sansycen broodjes Varkensschijf Diverse worstsoorten . Versche haring 1 Paling in gelei Diverse kaassoorten Versche roomboter. Ter Meulen & Go. 11167 --- ADVERTcNTIEN. immmwmmmmwmtmÊmwmxamÊÊmmmmßmmmm I Bekendmaking Wegen de 010 mes ijzing der prg'zen in Europa en de ve^hoo^de vrai.hten, maken wy hiermede bsk^nd, d«t vu nat' beden de p-ij 'an höt H^INtKENS BEER f. 20.— nttto onder rembours f. 2I . „p maandrekening. MEOAN'S WMEiHUiS t v Hutten;:ach 9356 Parfumes en Toiletzeepen liaison E. Mesters. Telefoon No. 86. 11457 1 i Zondag 16 April HARIBESAR Wanne! HALLERMANN l tot 12 uur geopend. --- Ingezonden Stukken. (Buiten verantwoordalijkheid der Redactie.) Het piso-blatti. Geachte Redactie, Met groote voldoening en.... oneindige verwondering las ik in Uw geacht blad van 13 dezer, dat het dragen van piso blatti absoluut verboden is. M-it voldoening, omdat wij planters nu weten, waaraan we ons tegenover piso blatti-dragende individuea hebben te gedragen : zonder pardon opsturen naar den Magistraat, die ongetwijfeld een gepaste en gevoelige straf hierop zal steilan. (Qe bestaande bepaling zal biligkheidshalva overal nog eens bekend gemaakt moeten worden, want ze was wel heel erg vergeten !). Alzoo met voldoening ... maar ook oneindige verwondering, want is het niet kras, dat gedurende de debatten over de assistentenmoordan nimmer van deze bepaling is gerept ? Dat geen der besturen van onze groote planters vereen i gin gen zgn e leden ten deze heeft kunnen voorlichten met de mededeeling die toch voor de hand lag : deck er om, het dragen van de piso-blatti ia te allen tg-da verboden. Dat van de zg'de der Arbeidsinspectie nimmer aan het bestaan dezer bepaling is herinnerd ? Dat op de groote conferentie ten kantore van den Gouverneur deze nuttige bepaling niet ampel is besproken, haar bestaan in herinnering gebracht, de ambtenaren er op attent gemaakt, en als gevolg daarvan de bevolking, ook die der ondernemingen, nogmaals gewaarschuwd ? Wij hebben blijkbaar teveel bepalingen, men kan ze niet meer onthouden ! Of men moet meer dan zijn plicht willen doen, zooals de scheidende Heer van Gauns in het sSoer. Hbd*. schreef. Maar dit laatste . . • XX --- Uit den Archidel. Burgemeester van Bandoeng. D« Preangerbode schiijft: We heböe'n de zekerheid, dat onz9 wensch verhoord wordt: Bandoeng zal geraadpleegd worden over de instelling van het burgemeestersambt. Toen driekwart jaar geleden de zekerheid Werd verkregen, dat de regeering tot het nieuwe stelsel zou overgaan en de drie groote handelssteden hun burgemeester zouden krijgen, hebban we er meermalen met klem op aangedrongen, dat ook Bandoeng zou gehoord worden over de plannen. Bindoeng toch zou na Soerabaja, Ssmarang en Batavia het eerst aan de beurt komen voor splitsing van het driehoofdig wezen, dat het recht, de regeering en de gemeente vertegenwoordigt. Bandoeng zou ook spoedig zij'j burgemeester k>y*en. ïiit staat nu vrjjwel vast, dat 1 Januari 19.7 te Bandoeng en te Medan de nieuwe regeling zal worden ingevoerd en de adviseur voor de decentralisatie heeft reeds contact gezocht met de beide gemeenten, om te vernemen hoe men zich daar de uitvoering voorstelt en om voorbesprekingen te houden over het burgemeesterschap. Wij wenschen een burgemeester. De bestaande toestand ia als overgangsvorm goed geweest, maar in de toekomt onhoudbaar en oen rem voor de vrije ontwikkeling der gemeente. Thans krijgt de gemeenteraad een anderen voorzitter door een eenvoudige mutatie in de B. 8.-ig\t. Die verwisseling ia ongewenscht. Bovendien is het eea piiji uit de loterij met vele ,Nieten*, als er een assistent-resident benoemd wordt, die tevens bij uitstek geschikt is voor de functie van voorzitter van den gemeenteraad en lust en tijd heeft om 2>ch ook aan die taak te gever., waarvoor hij geen behoorlijke vergoeding ontvangt; terwijl bij kans loopt „zijn pet" te verspelen. Het is niet noodig hier nog eens uitvoerig 3e noodzakelijkheid van ecu nieuwe regeling te bepleiten. We oostatearen kort ca bondig, dat het burgemeesterschap vrg moet zgn van bueau- Craue, en hiërarchie on va.i öe raaglgst van bet B. B. De taak van den burgemeester zal niet Hst scbijat, dat de regeering de regeling 'in de verhouding tusschen gemeentebestuur *n de gouvernements-ambtenareu grootendbels «oor de praktijk wil doen aanwijzen. De burgemeester zal dus zijne positie zelf ta .maken" hebben. ' Ua&i-voor is een ï^an noodig met hooge ■araktereigenschappgn, die runt te getnakka•y* buigt. Teveus naret bij zha een man van kennis, economisih eu staatsrechteriijk ontwikke'd, een keoner van Ie1 ë, 'ovens een voortvarend man, die op de hor>gre s va-i moderne stedelgke vraagstukken. Waar vindt men zoon man? De keuze zal niet gemakkelijk zgn. Er zijn nameu genoemd, van sollicitanten »n Nederland. Oader hen was een wethouder vau Utiecht. Mogelgk zal ook een vreemde- l*ng als burgemeester een draaglijk figuur kunden maken. We «reezen echter eene mislukking in 99 ¥"n de 100 gevallen. Een Hollandsche gebeente is mee geljjk aan een Indische. De verhoudiogen zijn hier andars. Het aan""l Europeèscne inwoners is gering tegenover een vier- tot vijfmaal grootere massa inlan-0l i c s., waarvan 80 pet. economisch mina --waaidig proletariaat. De Inductie geoiaerue stelt andsre eisch^a P economisch gebied. De talenk ft e.ïtie is te *B«s van beietkeois. t*jf ijj x&ulU druk gezocht naar aanbevelenswaardige sollicitanten! Men gal mr. 'Wv. 6t>gaardeii te Ssmaraug en mr. Drpber ts °erao»ja een goede kans. P. ebben , *a werk gedaan voor hunne plaats van °oiug. Maar htt is tevgns verklaarbaar, bötden weinis lust hebben om de **tlill r «ii i Wej* lu Beven voor cM baantje dat '?1 Winder opbrengt. &dj e"<'er wprdea genoemd mr. Mejrooa, 'Uöct-adviseur voor de decentralisatie. De (iroot, secretaris van den heer De til raaf voor de reorganisatie van het bestuurswezen, De Jongh, ingenieur bg' de N. I. S. enz. enz. Toch meenen we reden te hebben om te voorspellen, dat de benoemingen voor de drie kustplaatsen nog een verrassing zullen bljjkan. De gemeente Bandoeng is minder omvangrijk dan de groote kustplaatsen. Er is dus alle aanleiding om te overwegen of de bezoldiging van Bandoeng's burgervader lager kan worden gehouden. Vpor Batavia is het traktement vastgesteld op f 1000 tot f 1400 per maand, plus f 500 voor huishuur en repretsenatie. Het gouvernement betaalt de helft. --- Centraal Sarikat Islam. De afgetreden landvoogd, de heer Henburg, heeft bg zjjn vertrek nog drie beslissingen nagelaten op het gebied van zede ijkheid, kunst en politiek, meldt het Soer. JSiwbl. Hg' teekende een biosnoopordoonantie om beter toezicht te verkrijgen op de bioscoopvertooningen, een ordonnantie tot bescherming van natuur-monumenten en hg' keurde de statuten van de Centraal Sarikat Islam goed. Het laatste besluit is van bijzondere beteekenis. Het was de gouverneur-generaal Idenburg, die bg' de opkomst van de S I. weigerde rechtspersoonlijkheid te verleenen aan een centraal lichaam, dat zich over den geheelen archipel uitstrekte en dat de massa wilde en omvatten en leiden, zonder dat vaststond welk richting de leiders zouden kiezen en z>nder waarborg, dat de massa de leiders niet zou schuiven in geheel verkeerde richting. Hg heeft daarop een beslissing gegeven, welke getuigde van een buitengewoon scherp politiek inzicht. Hg' zegde toe, dat goedkeuring zou worden verleend aan de statuten der plaatselijke vereaoigingen, indien bleek dat deze het goede wilden. Later eerst ziu over een centraal lichaam gedacht kunnen worden. Thans achtte hjj het tijdstip aangebroken om een centrala S. I. toe te laten. Bij zjjn heengaan heeft hjj zgne sanctie gegeven, als ejen bewijs van vertrouwen. De heer Idanburg moet wel diep doordrongen zgn van de overtuiging, dat uit de erkenning slechts het goede kan voortkomen, waar hij de gevolgen en de veiautwoordelijkheid aau zijn opvolger laat. De centrale S. I. is gevestigd te Sjerakarta en bestaat thans, volgens de statuten, in de .Java. Courant* officieel gepubliceerd, uit de plaatselijke vereenigingen te Sjerabaja, Batavia, Tjiandjoer en Soekaboemi. Het doel der veresniging is : a. het bevorderen van de oprichting van vereenigingen, die ten doel hebben het verheffen van het geestelijk en maatschappelgk leven der inlandsche bevolking en wier statuten in overeenstemming zijn met het daaromtrent bij artikel drie bepaalde: b het geven van raad en bps'.and aan zoodanige vereenigingen in haar streven tot bereiking van haar doel; c het vormen en onderhouden van aan ra king en samenwerking tusschen zoodanige vereenigingen. Dit doel tracht zij te bereiken door alle middelen, die niet in strgd zgn met de wetten des lands, de goede zeden en de openbare orde. Liden der vereeniging kunnen alleen zijn rechtspersoonlijkheid bezittende vereenigingen waarvan de statuten overeen komen met den voorgeschreven vorm. De aanneming tot lid is afhankelijk van eene ballotage door het bestuur der vereeniging, waarbij wordt onderzocht of de candidate voldoet aan de vereisehten en zich niet gedraagt in strgd met de wet of hare statuten. Als leden van het bestuur treden voor het eerst op als: Voorzitter : O. S. TjoKroaminoto, koopman ; Onder-/oorzitter: Gjenawao,koopma« ; Penningmeester : D. K. Ardiwinata, hoofdredactuur b, d. Volkslectuur; commissarissen: Hadji Achmad Saddzill, handelaar ; S.jidHa^an bia Abdurtethman bin Ssmit, handelaar ; it. M. Arjo Soerjodipoetro, hoofddjaksa Sosrokardono, particulier ;R. Djojosoediro, particulier ; R Tjokrosoedarmo, patticulier ; Hadji Achmad Hizamzaini, handelaar ; R. Mohamad Joesoef, particulier; R M. P. Soerjupranoto, lul. land bou wieeraar ; Abdoe- Moeis, particulier; R. Hassan Djajadimng'-at, particulier; Moeiumad Samin, particulier ; Hadji Mohamad Anp, handelaar. Adviseur: Hadji Achmad Daehlan, godsdienstleraar. --- TELEGRAMMEN. Nederl.- Indië. 15 April Mutaties. Men seint ons uit Bata /ia: Geplaatst in de residentie West-Bornfo de gezaghebber C. van Rossen, thans op Tapanoeli. --- Opstootjes. Aan het Bat. Nieuwsblad wordt uit Soerabaja geseind : Gisterenavond wilden 120 opgezetenen van het land Bagong den loerah van Kalibogor molesteeren. Deze weigerde om zich bij de ontevredenen aan te sluiten. Ie menigte werd eerst tegengehouden door drie oppassers, van welk oponthoud de wedono gebruik maakte om vanuit de naburige suikerfabriek Ngogel de politie te Soerabafa te waarschuwen. Een flinke politiemacht vertrok per auto en ry wielen verschenen spoedig ter plaatse, wat tot gevolg had dat de menigte vluchtte. Een der hoofd-aanleggers Pa Saradie is gearresteerd. ïre politie patrouilleerde den ganschen nacht en bewaart ook thans nog de rust. --- Een groote ijsfabriek. De firma Olie te Soerabaja bouwt een groote gsfabriek op de terreinen der nieuwe haven. Zij zal as leveren aan de schepen e:; Madoera. --- Journalistiek. De heer J, E Stokvis heeft de hoofdredactie van De Locomotief weer aanvaard. --- Een dwaze daad. Nabij de halte Plampangan aan de ljjn Kesamben — Pobgadjih sprong een Inlandscb reiziger uit den trein. Zwaar gewond werd hij opgenomen. --- Het bureaucratische monster. Het Bat. Nbld. verneemt uit Semarang: In een vergadering van het bandjircomné te Semarang heeft de voorzitter de resident P. K. W. Kam besproken het conflict tusschen dr. E. C. J. Mohr te Buitenzorg en Dr. W. B. Peteri, adjunct-directeur van gewestelijke werken te Semarang, ten aanzien van de paocenbakkeiij van het comité. Da resident heeft zich daaibjj Z3er scherp uitgelaten over de bureauciatische tegenwerking van Dr. Mohr. --- De Indische burgemeesters Aan de Javabode woidt uit Bandorng gesind: Hedenmorgen had ten raadhuize een geheime raadsvergadering plaats, bjjgewoodd door den adjunct-adviseur voor de dvcentralisatie mr. A. Megroos, ter bespreking der benoeming van een burgemeester van Bandoeng. De zitting duurde tot twee uur. Het resultaat blijft voorloopig geheim. --- De gouverneur der Philippijnen. Het stoomschip .Arakan*, waaru.ee de landvoogd der Phtiippgcien is aangekomen, is in het nieuwe 14000 tons dok vau de nieuwe haven te Suerabaja opgenomeu. --- Nederland. Nederland en de Oorlog. De directie der Holland Amer;ka-lijn heeft toegegeven aar. de eischen der werkstakers wegens het groot bblang van den aanvoer van graan. Het Haagsche Steuncomité noemt de to: stand in Nederland, voorzooveel de werkloosheid betreft, gunstig. --- De „Tubantia". In het officieel'» verslag betreff-mde het onderzoek van de .Tubantia" wordt medegedeeld, dat het onderzoek bij gurstig weder pbats had. Een buitengewone klaarte von het water maakte een nauwkeurig onderzoek dcor de duikers mogelijk. De' „Tubantia" bleek plat op haar stuurboordzijde te liggen. Daardoor konden de duikers zich aan bakboord aan boord begeven, waar de explorie een gat in den romp bleek te hebben geslagen van 12 Meter breedte. De duikers onderzochten het bovenriek en daalden vervolgens in het binnenste van het schip af. Er werden geen overblijfselen van een torpedo of een mijn gevonden; en ook leidde het onderzoek niet tot de ontdekking van bizocderheden, die eenig hebt zouden kunnen ver-preiden over de zaak. t»occ op den len April vond een Nederlandsche torpedoboot in een sloep der ,Tubantia" een splinter van een torpedo met een ingeslagen cijfer waardoor misschien do id*ntitait van de torpedo z*l kunnen worden vastgesteld in verband met de omstandigheid, dat de torpedo er een ia geweest van h t type Sebwazkipf. Te dier zake is de medewerking der Duitsche Regeering verzocht. --- De belasting op oorlogswinsten. In zgn memorie van antwoord op het Kamerven slag betnffende de Nederlandsche belasting op de oorlogswinsten deelt minister Van Gjjn mede, dat hij met minister Pleyte is overeengekomen, dat Nederlandsche vennootschappen, di-' suikerfabrieken in Indië bezitten, geen tijdelijke smkerbeUsting zullen hebben te betalen voor het bedrag waarvoor zij zjjn aangedagen in de Nederlandsche belasting op de oorlogswinsten. Hetzelfde principe zal worden toegepast op eventueele tijdelijke belastingtn op andere Indische producten. --- Buitenland. Haagsche Dienst. De Duitsche "Regeering ontkent officieel, dat de ,Sussex" door een Duitschen ondeiseeër is getoipilieard. Het Duitsche commuciqué zegt, dat ongunstig weder elke operatie bg Verdan onmoge- Igk maakt. --- Reuter-dienst Het Nederlandsche stoomschip „Columbia* is in het Kanaal op een mijn geloopen en kwam te Gi avesend aan. Het Itaiiaansche communiqué bevat het relaas van een merkwaardige verrichting van 4 Italiaansche bydroplanes. Na zeker punt op de Oosten rij ksche kust der Adriatische-Zee te hebben gebombardeerd en de kustwacht daar te hebben verjaagd, landden de vliegers staken een signaalstatton in brand, vernielden de telegraafleidmg, deden een magazijn in de lucht vliegen en vernielden een pier. Daarna keerden de vliegers onverlet naar hun basis terug. Uit Petersburg wordt gemeld, dat de Duitschers nog steeds het bruggehoofd bij Ixküil bom bardeeren (*). (*) Reeds in een deel onzer vorige editie gepubliceerd. Er is een verwonderlijke toestand in de Vereenigde Stuten ontstaan betreffende de verhouding tusschen Amerika en Duitschland. Correspondenten van Britsche bladen doen uitkomen, dat terwijl het Kabinet-Wilson Duitschlands gedisg ten stelligste afkeurt, het desniettemin aarzelt, de relatiën af te breken, omdat het weet, dat het land tegen oorlog is. Het is zeker, dat de Oostelijke Staten het Kabinet zouden ondersteunen, in het aibreken van da diplomatieke betrekkingen met Duitschland. Doch een gavaanlijk aantal Westelgke Staten schgnt den Europeeschen oorlog totaal vergeten te zgn. De Westelijke pers wijdt hare kolommen a<»n den Mesicaaasehen oorlog en schrijft over den dag bg' Verdun nhchts een paar tegels. Het Pargscha communiqué nv-ldt, dat ten Wpst*n van da Maas het bumbardemert va»' heuvel no. 304 voorldnurt, 8l?or,k het bombardement van het M'irthomtne—Cum èes front. Ten Oosien van d" Maas wor.it slechis roatiga activiteit ontwikkeld I> fa»te'ieaanvallen komen daar evenmin als in de Wcëvte voor. Uit Washington wordt gemeH, dat re Mtxiraansche Regeering Ameiika verzocht, de A