Herscholing Je zei dat de SER-commissie onvoldoende aandacht had besteed aan de (her)scholing van vrouwelijke arbeidskrachten. Wat bedoelde je daarmee? „De commissie pleit wel terecht voor meer (her)scholingsmogelijkheden maar voegt daar meteen aan toe: Teneinde deze cursussen aantrekkelijk te maken, zouden dan ook de kosten gering dienen te zijn- Ik zou daar tegenover de vraag willen stellen: Waarom moeten daar eigenlijk kosten aan verbonden zijn? De mannen krijgen als ze naar een her- of omscholing gaan geld toe. Dat zou evenzeer voor de vrouwen moeten gelden. De commissie volgt hier in feite de bestaande lijn van discriminatie". Wat is je oordeel over het voorstel van de commissie om meer mogelijkheden te scheppen voor part-time werk? „Daar ben ik vierkant voor. Voor vele vrouwen met gezinnen zal dit vaak de enige mogelijkheid zijn om uit werken te gaan. De extra kosten, die een vrouw moet maken om buitenshuis te gaan werken, zijn niet altijd gering, zoals duurder boodschappen doen en voorzieningen treffen voor de kinderen. Alleen om die reden al zou de discriminatie onmiddellijk opgeheven moeten worden. Die extra kosten gelden 'ook voor de part-time werkster. Desondanks zal dat wat zij overhoudt aantrekkelijk genoeg moeten zijn om te gaan werken. De commissie doet het echter in haar advies voorkomen, alsof het part-time werk minder voordelig is voor de ondernemers. Dat is echter niet waar. De ondernemer krijgt namelijk tweemaal per dag frisse arbeidskrachten en dat heeft zijn invloed op de productie". --- Circusleven fascinerend, zegt pianist Hard werken en altijd haast (Van een onzer verslaggevers) J)£ acht leden van het circusorkest kijken verbaasd naar hun kapelmeester. Zijn doorgaans vrolijke gezicht vertoont zenuwachtige angsttrekken. Hun aandacht wordt vervolgens afgeleid door het gegrom van de wilde beesten. Beneden in de piste doet de dompteur wanhopige pogingen om zijn vechtende leeuwen en tijgers — het glans - nummer van de avond — te scheiden. De toeschouwers in de stampvolle circustent beseffen niet dat het leven van deze dompteur aan een zijden draad hangt, terwijl het orkest zachtjes doorspeelt — ook ui om bij voorbaat paniek te voorkomen — lukt het tenslotte om de dieren uiteen te drijven. Boven in de muziekbak haalt men verlicht adem. En 's avonds, als het publiek ,reeds lang huiswaarts is gekeerd, staat dezelfde dompteur met zijn gekramde beetwonden alweer met zijn dieren te repeteren. Immers, alles moet klaar zijn voor de volgende voorstelling. TJjIEREN zijn onberekenbaar, maar boeiend, zegt de 49-jarige Amsterdamse pianist C. Starreveld. Week in, week uit, acht maanden per jaar trekt hij met een groot buitenlands circus overal naar toe. Als muzikant is hij na een week spelen volledig vertrouwd geraakt met de verrichtingen van de verschillende artisten. Maar de kunsten van de dieren worden door de leden van het orkest met meer dap normale belangstelling gevolgd. Niet één nummer van een dier, hoe vaak ook herhaald, is het zelfde, zo is de mening van deze piauist. ANDERS XTIER jaar zit hij nu in dit vak waarvan hij aanvankelijk meende dat het een normale voortzetting zou worden van zijn (al levenslange) artistenloopbaan. Het bleek volslagen anders. Van een muzikant die tweemaal daags voor duizenden in een cirsustent moet optreden, wordt verwacht dat hij hetzelfde leven leidt als de overige circusmensen. Het circus, waaraan de heer Starreveld is verbonden, telt meer dan tweehonderd man die samen zestien nationaliteiten vertegenwoordigen. De mannen die hun gezin niet bij zich hebben, bivakkeren gedurende al die tijd met zn zevenen in een woonwagen. Het lijkt op kamperen, vertelt de heer Starreveld. Naast het musiceren hebben de leden van het orkest als vaste taak de opbouw en afbraak van de orkestbühne. Dit moet iedere keer gebeuren als het circus vertrekt en op een andere plek arriveert. Het circus heeft altijd haast, zo wordt ons verzekerd. Terwijl de allerlaatste voorstelling in een dorp of stad nog aan de gang is, wordt buiten reeds begonnen met de afbraak. Een tent waarin vijfduizend mensen een plaatsje vinden, is met alles wat er bij hoort, binnen vijf uur afgebroken er. op de wagens geladen. Dezelfde nacht nog worden de wagens met tractoren naar het station gesleept en op lorry's geplaatst. WERVELEND 's Morgens worden de circusbewoners dan gewekt door de cadans van de treinwielen. Het spel van de muzikanten is typisch voor het circus. Ook hier haast. Een rustige wals of foxtrot is er niet bij. Alles gaat tweemaal zo snel als normaal. De toeschouwers mogen geen tijd krijgen om zich te bezinnen. De nummers moeten elkaar afwisselen in wervelend tempo en daarbij is de muziek onmisbaar. Nergens heerst er zulk een goede teamgeest en wordt er zo hard gewerkt als in een circus, meent de heer Starreveld. Door iedereen. Zijn echtgenote en kinderen komen hem iedere zomer in de schoolvakantie bezoeken en steeds weer opnieuw staat het gezin verbaasd over het leven in deze gemeenschap. Het meest wonderlijk vindt mevrouw Starreveld de vrouwelijke artisten, die in de ochtenduren zijn te vinden bijvoorbeeld achter de wastobbe en die tijdens de voorstellingen enige uren later flonkeren in het klatergoud. Dat de mannen meehelpen in de huishouding is hier vanzelfsprekend. Het echtpaar treedt veelal met elkaar op en iedereen moet daarom op tijd klaar zijn. DIERENVFRSTAND TT.TET meest aantrekkelijke blijven echter de dieren, zegt de pianist. We horen van hem dat olifanten en paarden suikerklontjes en snoepgoed zuigen inplaats van het onmiddellijk door te slikken. Dat dieren verstand hebben wordt door de wetenschap sterk betwijfeld. De mening van pianist Starreveld helt echter over naar de andere kant. Hij heeft het meegemaakt dat iedere keer tijdens de voorstelling, als een bepaalde stalknecht dienst had, de twee olifanten die deze man niet welgezind waren, de piste bevuilden. De stalknecht had dan tot taak om de grond te reinigen, waar kruiwagens aan te pas moesten komen. Zegt u maar dat ze geen hersens hebben, aldus Starreveld. Over enkele weken is zijn vakantie afgelopen en vertrekt hij weer naar het circus over de grens. Dit zal ik blijven doen zolang hier voor ons soort mucisi geen behoorlijk emplooi is, zegt deze pianist. Hij stelt vast dat steeds meer gelegenheden waar muziek wordt gemaakt uit de binnensteden verdwijnen. Voor beat is bovendien de belangstelling groter. Geef mij maar het circus. Het is er fascinerend, zo horen we tot slot. --- Vraaggesprek met A. van Ommeren-Averink over beroepsarbeid gehuurde vrouw Gelijke rechten voor man en vrouw Extra maatregelen nodig om buitenshuis te werken Zeer onlangs heeft de SER-commissie voor arbeidsmarktpolitiek een tussentijds advies uitgewerkt, waarin een aantal maatregelen worden genoemd, die de beroepsarbeid door de gehuwde vrouwen zouden kunnen bevorderen. Gezien de belangrijkheid van dit vraagstuk, waarmee dagelijks tienduizenden vrouwen worden geconfronteerd, hebben wij het communistische Eerste Kamerlid van de Nederlandse Vrouwen Beweging, Annie van Ommeren-Averink, verzocht haar mening te willen geven over het uitgebrachte SER-advies in het algemeen en de daarin gedane voorstellen. Welke conclusies heb je op het oog? „Vooral de mening van de commissie, dat er een aantal financiële faciliteiten dienen te komen om het werk voor de getrouwde vrouwen aantrekkelijker te maken. Verder wordt het van belang genoemd dat er meer mogelijkheden worden geschapen voor part-time werken. En ook wordt er aandacht geschonken aan noodzakelijke grotere mogelijkheden voor kinderen om op scholen over te blijven voor de middagboterham. De commissie besteedt, alhoewel onvoldoende, eveneens aandacht aan (her)-scholingscursussen voor vrouwen. Maar teveel spreekt de SER-commissie nog in de toon van „het zou wenselijk zijn" of er „dient aandacht" geschonken te worden aan deze of gene maatregel. Het gaat hier echter niet om „wenselijkheden", maar om noodzakelijkheden. Om de rechten van de werkende vrouwen. Waarom moet er nog altijd achterstelling bestaan ten aanzien van hen? Waarom moeten bijvoorbeeld gescheiden vrouwen of weduwen, die de kost voor het gezin moeten verdienen, ongelijke posities innemen ten opzichte van hun mannelijke collega's? Dat kan alleen maar in het voordeel zijn van de ondernemers. „Overigens heeft de praktijk al voldoende getoond," aldus vervolgt Annie van Ommeren-Averink, dat er voor gelijke rechten voor man en vrouw gestreden moet worden. Want zelfs dit op vele punten pover advies werd na een discussie in de SER op 21 januari terug verwezen naar de commissie die het had opgesteld. Het ziet er naar uit dat het hiermee op de lange baan geschoven is. Hoe lang houdt ook minister Veldkamp de eis „gelijk loon voor gelijke arbeid" in overeenstemming met de wens van de grote ondernemers, niet tegen. Vorige week is deze eis na voortdurend aandringen van verschillende zijden ter sprake gekomen in de Stichting van de Arbeid. Men kon het toen over slechts een onderdeel „in principe" eens worden. Vrouwen die in gelijke functies werken als mannen zouden daarvoor hetzelfde beloond moeten worden. De grote ondernemers wilden echter nog altijd niet zover gaan ook verschillende, maar met elkaar vergelijkbare functies of werkzaamheden, gelijk te belonen. Ik zie echter niet in waarom bijvoorbeeld verkopers en verkoopsters in een warenhuis niet hetzelfde loon zouden moeten verdienen. Er dient daarom niet alleen gelyk loon voor gelijke arbeid, maar eveneens voor gelijkwaardige arbeid te komen". (Van onze verslaggever) De gelijke behandeling van werkende mannen en vrouwen moet een blijvend recht zijn. Dit is dc mening van Annie van Ommeren-Averink over het door de SER uitgebrachte rapport over de beroepsarbeid door gehuwde vrouwen. „Het valt op, dat de SER-commissie, evenals de grote ondernemers bij hun pleidooi voor het werken van getrouwde vrouwen uitgaan van de behoefte van dit ogenblik," aldus het communistische Kamerlid. „De SER-commissie wijst in dit verband bijvoorbeeld op de toenemende industrialisatie en de daaraan gepaard gaande grote vraag naar arbeidskrachten. Interessant daarbij is dat de vraag naar vrouwelijke arbeidskrachten naar verhouding groter blijkt te zijn dan naar mannelijke. Het uitgangspunt dient echter niet te zijn de behoefte aan meer vrouwen in het het arbeidsproces op dit moment. De werkende vrouwen moeten een blijv e n d recht hebben op gelijke behandeling. Dit neemt niet weg, dat een aantal conclusies in het advies positief is." --- STROMA EEN „IJSTIJDZIEKTE” Zoals bekend is struma of krop een aandoening van de schildklier, die wordt veroorzaakt door gebrek aan jodium. Vandaar dat de ziekte streeksgewijs kan optreden: in gebieden, waar liet water weinig jodiumzouten bevat, komen veel kropgevallen voor. Men kan nu de vraag stellen: hoe komt het, dat in sommige Wetenschappelijke actualiteiten streken weinig jodium voorkomt? De Noorse chemicus Gcldschmidt heeft daarover tien jaar geleden de theorie opgesteld, dat in streken, waar zich in de ijstijd gletschers hebben bevonden, de bodem door het smeltwater zou' zijn uitgetrokken, waardoor de goed oplosbare jodiumzouten uit de grond verdwenen. Niet alleen het drinkwater, ook allerlei planten zijn daar dus arm aan jodium. De Zwitserse onderzoeker Merke is dit voor zijn land nagegaan en heeft inderdaad gevonden, dat struma vooral in de streken voorkomt die in de laatste ijstijd door een ijslaag bedekt waren. --- Weg-, water- en moerasvoertuig Het Warschaüse Instituut voor Mechanisering en Electrificering in de Landbouw heeft een voer-(vaar-) tuig geconstrueerd, dat zich met evenveel gemak over land, in het water, als in moerassig terrein voortbeweegt. Het heeft geen wielen. maar aan weerszijden bevinden zich in de langsrichting twee langwerpige trommels, die van kurketrekkerachtige ribbels voorzien zijn. De trommels worden door een 50 PK motor aangedreven en geven het voertuig over land of moeras een snelheid van 10 km. per uur. In het water dienen de trommels als drijvers en wordt een snelheid van 20 km. per uur bereikt. --- Ultrageluid helpt lekken vinden Een nieuw apparaat kan ultrasonore trillingen, waarvan de frequentie ver boven de gehoorgrens van net menselijke oor ligt, in voor mensen hoorbaar geluid omzetten. Het heeft daardoor toepassingsmogelijkheden in alle gevallen, waarbij geluidstrillingen in het door hét apparaat bestreken frequentiegebied van 35.000 tot 45.000 Hertz ontstaan, zoals bij lekkages in druk- of vacuumapparatuur, bij het optreden van overmatige wrijving in as- sen, lagers, enz. en bij isolatiedefecten van hoogspanningsleidingen. Omdat het toestel uitsluitend gevoelig is voor trillingen in het &„ noemde gebied kan het o in lawaaiige ruimten 8.p bruikt worden. Met °eiiffe van een richtinggevoel'*^ microfoon kan de Pla-gCt van een eventueel dei*eenvoudig vastgesteld s den, zelfs op enkele me" afstand. --- BIJ VOLGENDE RUIMTEVLUCHT OOK JOURNALISTEN MEE? (Telef. van Gerard Pothoven in Moskou) Het schijnt dat bij de voorbereiding van nieuwe ruimtevluchten in de Sowjet-Unie thans ook journalisten worden opgeleid, zodat bij een volgende vlucht een rechtstreekse reportage uit de ruimte kan worden verwacht. Dit kan worden opgemaakt uit het feit, dat de Izwestia van woensdagavond een grote reportage bracht van een militair journalist, majoor Chorobrich, over een „oefenvlucht" van bijna een maand, die hij met een invliegeringenieur en een vlieger-arts heeft gemaakt. De ruimtecabine, die ergens in de sterrenstad waar de kosmonauten wonen was opgesteld en waarin zij al die tijd verbleven, noemt hij de fakkel. Als commandant van de bemanning die aan deze proef deelnam noemt de schrijver overste Asanin, een in- vlieger en ingenieur, die in de Tweede Wereldoorlog reeds vliegerervaring opdeed. De tweede man was de vlieger-arts kolonel Obratsow en de derde majoor Chorobrich, de schrijver van het artikel. Het is voor het eerst dat er namen gepubliceerd worden in de Sowjet-pers van personen die aan de training en proefvluchten voor de ruimtevaart deelnemen. Tot nog toe werden namen eerst gepubliceerd als de kosmonauten zich reeds in de ruimte bevonden. Men vraagt zich af of nu inderdaad deze personen ook bij een komende ruimtevlucht betrokken zullen zijn. De schrijver van het artikel vertelt hoe iedere dag nauwkeurig een programma moet worden afgewerkt dat van tevoren was opgesteld. Werken met speciale apparaten, het doen van waarnemingen, lichamelijke oefeningen, en onderzoek door de dokter. Sommige experimenten werden gezamenlijk uitgevoerd, andere door de leden der bemanning afzonderlijk. Elk bemanningslid moest in staat zijn het ruimteschip geheel zelfstandig te besturen en daarom kwamen er tijdens iedere wachttijd bepaalde opdrachten. De journalist beschrijft hoe op de derde dag, toen de commandant sliep, hij de opdracht kreeg het schip met de hand te besturen en een baancorrectie uit te voeren. iu'n rcporifttjt* over een ..proefvlucht** van een ntaantl De dokter berekende met behulp van de electronische rekenmachine aan boord welke correctie uitgevoerd moest worden en deze werd daarop foutloos door de journalist uitgevoerd. Toen vanaf de commandopost het bericht kwam dat de manoeuvre correct was uitgevoerd, bleek dat de commandant zich maar slapende had gehouden om te controleren of zijn bemanning inderdaad zelfstandig kon handelen. Tijdens „de vlucht" werd °V een gegeven moment ook iedc^ contact met de commandopo.5 op aarde verbroken. Het sch'P werd toen uitsluitend georiëll' teerd op de sterren, waarbij &* dubbele bedieningssysteem tl' stekend bleek te werken. Verveling .... Interessant is de beschrij" ving van verveling en luste' loosheid na bijna twee weke0 in de cabine te hebben ve*-' toefd. _ Een derde deel van de be[ schikbare tijd wordt nu ver' bruikt voor het uitwerken v**0 de verkregen gegevens, z schreef de journalist in zijn dal*' boek. De foto- en filmcamera5 liggen werkeloos in de cabii*e' want alles wat gefilmd en ée'. fotografeerd moet worden is * vastgelegd op de gevoelige plaa.j' In een hele week maakte WJ maar drie aantekeningen in &K. bloknote. Het verlangen gro*?1 om weer eens in volle leng* rechtop te kunnen staan en *°' I pen. De ruimtevaarders krijg?1; opdracht meer lichamelijke oeie' ningen te doen en om een z°^ naamde „hygiënische douche" ' nemen. Dat gebeurt door het lichaa** . af te wrijven met handdoek?:, ' die in een speciaal mengsel z*J' { I gedrenkt, dat heerlijk fris get**,, i naar berkentakken. Na dit „baa trekken de ruimtevaarders v?\ \ schoning aan en voelen zlCf i weer als herboren. Nog traS^ ' schijnt de tijd daarna echter * gaan. Alle dagen lijken op elk 33 als twee druppels water. P*, wordt die verveling doorbrol*et door een nieuw experim*3ll,! Volkomen onverwacht en do0. onbekende oorzaak begint ï"t gehalte aan koolzuurgas in 'i lucht snel te stijgen. Dc dokter tracht het syste^ J van de luchtzuivering met " 1 hand te regelen, maar de pijl % i de meter nadert bedenkelijk ° J rode streep. Dan schakelt 'L 1 arts de regeneratie-elementen \ \ en weldra is de lucht weer %*\e J ver. Hij is ook degene die ° 1 landingssystemen inschakelt e \ bedient. De gevoelens die de rei2'] i gers na de „landing" behe^' J sen beschrijft de journa*^ J als vreugdevolle voldoening I dat alles goed is verlopen e dat er geen afwijkingen i de gezondheid zijn vastgj V steld. „Het geruis van i wind in de dennen en de _^ , vere lucht waren het mooiS;, I wat er op de wereld bestaat •_ j aldus karakteriseert hij keg I gevoel van opluchting na o 1 wekenlange eenzaamheid- --- Minimumloon Zijn er nog andere punten van belang, waaraan de commissie hoegenaamd geen aandacht besteedt? „Die zijn er zeker. Ik wil me tot een enkele opmerking beperken. Kaar mijn mening dient er voor werkende vrouwen met kinderen een regeling te komen voor het geval de kinderen ziek worden. In dit geval zou naar mijn oordeel voor de moeder de ziektewet van kracht moeten worden, opdat zij haar kind thuis kan verzorgen. Ook over de belastingen voor getrouwde werkende vrouwen zou nog heel wat te zeggen zijn. De commissie vertelt ergens in het advies dat een verminderde belastingdruk bekeken zou kunnen worden. Dat was echter altijd al nodig maar een verdere verlaging van de belastingen voor werkende vrouwen is nu helemaal hard nodig in het licht van de geldontwaarding. Een ander punt is het minimuminkomen, dat onlangs op ƒ 120.— per week is gesteld. Maar we vergeten wel eens, dat dit alleen voor de mannen geldt. Waarom moeten vrouwen ook hier ten achter worden gesteld? Als er een minimum inkomen wordt vastgesteld behoort dat evenzeer te gelden voor de werkende vrouwen, van wie er velen zijn die alleen aan het hoofd van een gezin staan. De achterstelling is een toonbeeld van grote sociale onrechtvaardigheid. Tot slot zou ik in het algemeen nog iets willen zeggen. Het is natuurlijk duidelijk dat de beslissing om al dan niet aan het arbeidsproces deel te nemen een zaak van elke vrouw afzonderlijk is. Ik voor mij geloof, dat de wereld ruimer wordt als je door een werkkring buitenshuis onder andere mensen komt. Dat neemt niet weg dat in elk gezin waar de vrouw gaat werken heel wat moeilijkheden op te lossen zijn en extra kosten gemaakt moeten worden. Daarom moeten daar voldoende faciliteiten en een behoorlijke beloning tegenover staan", aldus besluit Annie van Ommeren-Averink. --- Ook mest wordt uitgespoeld Niet alleen smeltend gletscherijs, maar ook hevige regenval kan de bodem beroven van allerlei nuttige stoffen. En daarvoor hoeft men niet terug te gaan tot ijstijd of zondvloed Deskundigen van landbouw- proefstations en instituten voor bodemonderzoek hebben vastgesteld, dat de hevige regens van zomer 1965 de bouwlanden in de zandgebieden van ons land per hectare 20 kg zuivere kali hebben gekost. Uit het grasland werd ÏO kg zuivere kali meer per hectare weggespoeld dan normaal. --- Matriarchaat bij boomapen? L-ei'*' Japanse onderzoe»v, hebben uitgebreide waai'I',, mingen van het gedrag p de roodwangmakaken, in Japan veel voorkom?*l^, boomapensoort, veri'ic __ Daarbij is vooral de rijke positie van de w^irgt naar voren gekomen. %ef wijfje van de aanvoer?^ neemt een bevoorr*51"^ plaats in het midden va*1 e troep in en staat, zolang .g leider tenminste aanv*^ is, vaak hoger op de ra*Lt lijst dan het mannetje, , als plaatsvervangend a3se voerder fungeert. 00^ytfi' dochters van dit wijfje " ven in het centrum v^n_efl troep; de zonen m°ef.les1e5 echter als alle manne"., naar de buitenkant v dwijnen. ---