Von Meijenfeldt: Vrede met kernwapens een utopie Generaal bepleit Europees initiatief (Van een onzer verslaggevers) Europa heeft de mogelijkheid de vicieuze cirkel te doorbreken waarin wij ons op het gebied van de bewapening bevinden. Het kan een stap zetten op de weg naar een internationale rechtsorde, de opheffing van krijgsmachten als instrumenten van nationale politiek en kernontwapening. Tot deze conclusie komt generaal majoor b.d. M. H. van Meijenfeldt in zijn vandaag verschenen boek Kernontwapeöing-utopie of realiteit. *) Bij de presentatie van zijn boek verklaarde de generaal, dat hij zich sterk aangetrokken voelde tot degenen in ons land die de bewapeningswedloop willen doorbreken via eenzijdige stappen. In zijn boek zegt hij dan ook, dat Nederland moet weigeren nieuwe atoomraketten op zijn Srondgebied te plaatsen. Over het eenzijdig afstoten van kerntaken zegt de generaal dat die Mogelijkheid beperkt is, als men nog hoop heeft met de NAVObondgenoten samen een nieuw bejeid te realiseren. Gaat die hoop niet 'n vervulling — bijvoorbeeld omdat (de plaatsing van nieuwe raketten 'och doorgaat — dan rest ons maar één besluit: eenzijdige ontwapening. Von Meyenfeldt --- Europese rechtsorde De generaal meent overigens dat kernontwapening alleen niet voldoende is. Ook een militair conflict tussen staten zonder massavernietigingswapens zal voor onze samenleving desastreuze gevolgen hebben. Hij pleit daarom voor stappen op naar een internationale rechtsorde, waarin de beperkte militaire Machtsmiddelen alleen nog dienen Voor politionele taken ter handhaving van die rechtsorde en voor steun aan vredesoperaties van de Verenigde Naties. In zijn boek geeft de generaal enkele gedachten in overwegingom tot 6en dergelijke internationale rechtsorde in Europa te geraken. De eerste fase omvat de verwijdering van kernwapens uit de Duitse Bondsrepubliek, de Benelux en 2uid-Europa, alsmede de organisatie Van een territoriale verdediging rondom meer defensieve wapensystemen. In de tweede fase vindt overleg Plaats tussen Europa, de Sowjet-Unie en de Verenigde Staten over atomaire waarborgen van de beide grootmachten voor de veiligheid van Europa. De kernwapenmachten van -root-Brittannië en Frankrijk kunhen vervolgens worden opgeheven. In de derde fase zouden Europese politieke en militaire beleids- en controle-organen kunnen worden opgericht, waaraan alle Europese staten (met uitzondering van de Sowjet- Unie) kunnen deelnemen. --- Unieke situatie De generaal erkende dat het hier slechts om enkele gedachten gaat, die nadere uitwerking behoeven. „We zijn echter in zon unieke situatie terechtgekomen. We zijn in staat de gehele wereld te vernietigen. En dat vraagt nieuwe vormen van denken van politici en militairen." Zijns inziens is de huidige bewapening een symptoom van een samenleving die ziek is. „Dan moet je ook verandering van die samenleving nastreven." Machtspolitiek biedt geen enkele uitkomst meer, aldus de stellige overtuiging van de generaal. En tussen Amerika en de Sowjet-Unie in is Europa in een positie nieuwe wegen te gaan, om stapsgewijs de bewapening terug te brengen. De veiligheidsrisico's die velen hierin zien kunnen worden weggenomen wanneer zowel de Sowjet-Unie als Amerika zich bereid tonen deze ontwikkeling te steunen. • Uitgave Zomer en Keuning BV, Ede. ƒ 12,50. --- Paneel van Rembrandt bij diefstal beschadigd Een schilderij van Rembrandt is donderdag in tweeen gebroken toen een dief, die het uit het museum van Tours in Midden-Frankrijk had gestolen, het paneel bij zijn vlucht liet vallen. Een jongeman had het uit 1627 da I terende jeugdwerk van Rembrandt, getiteld „Vlucht naar Egypte", in handen gekregen nadat hij een vitrine met een hamer had stukgeslagen. Bij zijn vlucht uit een raam van het museum via een transformatorhuisje schoot het schilderij hem uit de hand. De dader die de stukken op de stoep liet liggen, wist achterop een motorfiets, bestuurd door een medeplichtige, te ontsnappen. Het paneel was al eens gestolen, in 1971. Toen werd het later in Berlijn achterhaald. --- UIT HET NIEUWS GELICHT Bertje en Toos aan de wandel Vriendinnen zetten het Pieterspad uit Door Jos Haagmans Ik zie ze met hun tweetjes op een foto staan. Twee dames. Precies zoals ik me de hoofdpersonen voorstel uit. het liedje van Jasperina de Jong: „Jo Met de banjo en Mien met de mandolien, Kaatje met haar mondharm- Onicaatje, Truitje met 'r luitje, je Moet dat kluppie zien, dol op een Man, dol op een mandolien". Spottend, maar ook gewoon enig. Zulke dames dus. Mevrouw Bertje Jens uit Groningen en mevrouw Goorhuis-Tjalsma uit Tilburg. Al veertig jaar vriendinnen door dik en dun. Dat moet ook wel als je hun 'aatste prestatie in ogenschouw •teemt. De dames —- „zeg maar 65- Wussers hoor" — hebben een wandelroute uitgestippeld van Pieterburen naar de Sint Pietersberg in Maastricht — heen en terug. „Het Pieterf>ad", een afstandje van zon 900 kilometer. Meteen de langste wandel- route in Nederland. Die wandelroute is nu uitgegeven door het NIVON, althans het eerste ëedeelte, het „stukje" van Pieterbufen tot Coevorden. Een wandelroute uitstippelen klinkt Geinig opwindend. Dat kan iedereen *ou je denken. Gewoon een verzameling kaarten aanschaffen, links en fechts bellen, met de VW's, de ANWB en het NIVON en dan net zo Sewoon wat kronkellijntjes tekenen. £o gaat dat echter niet, tenminste Met in het geval van Bertje en Toos. Zij hebben die route ook gelopen. '■Dat moet ook wel", aldus Bertje ■*ens, de noordelijke helft. „We hadden wel stafkaarten, maar die dingen borden zo om de tien jaar bijgewerkt. En dan kun je voor aardige Verrassingen komen te staan. Zo wilden we bij Rolde een pad door de nemen. Dat stond op de kaart. Maar toen we er aankwamen Meek dat te zijn weggeploegd. Vooral door ruilverkavelingen klopt er ?°rns niets meer van. *-f bleken wel meer nieuwe wegen te *ijn aangelegd. Opvallend is trouwens dat er ook heel veel oude landbouwwegen verhard bleken te zijn", jfldus Bertje Jens. komt nu iemand op hetridee om *on wandelroute te maken, letterlijk en figuurlijk. ''Ach, dat stamt al van vroeger. Wandelen was toen meer een cultureel verschijnsel. Het had iets opvoedends, de paden op, de lanen in — vooruit met flinke pas. Het NIVON, de AJC. Maar wij waren meer individualistes hoor. Wij hielden niet van dat georganiseerde gedoe. Ook niet Jan prestatielopen. De Vierdaagse hebben wij een keer gelopen. Jaren beleden, en toen nooit meer", directe aanleiding was een lange Wandeltocht die de vriendinnen zes •laar geleden in het Zwarte Woud haakten. „Dat hadden we van een advertentie in de krant. We hebben toen eerst vier dagen geoefend op de Veluwe. Prachtig was dat. En heel imposant. Op een gegeven ogenblik kruis je de Grandes Randonées, dat is een grote Europese wandelroute die van de Oostzee naar de Adriatische Zee loopt. Het is echt machtig als je zon bordje tegenkomt." „Ach ja, het idee is natuurlijk simpel. „Goh", zeiden we tegen elkaar. Zoiets zou je ook in Nederland moeten kunnen doen." In 1978 startten ze. Na het „voorwerk", het verzamelen van de stafkaarten, inderdaad dat gebel om informatie. „Eerst wilden we een route van Groningen naar Tilburg uitzetten. Maar gaandeweg leek het ons leuker dan maar gelijk de langste afstand te nemen. Van het uiterste Noorden, Pieterburen aan de Waddenkust, naar Maastricht. Nou ja, naar de St. Pietersberg. Dat was mooi meegenomen, had je gelijk die naam „Pieterspad". De dames hebben de route niet achter elkaar gelopen. Ze liepen stukken, in de weekeinden, de vakanties, op de vrije dagen. Zo is de route ook opgezet. In feite zijn het allemaal dagmarsen. De langste is 21 kilometer, de meeste liggen tussen de vijftien en de zeventien. Van elk begin- en eindpunt worden praktische bijzonderheden gegeven, vooral over het vervoer — of er een trein, of bus langskomt — en over de mogelijkheden om er te overnachten — hotels, campings. „De bedoeling is niemand af te schrikken. ledereen moet het kunnen, ook mensen van onze leeftijd Bovendien moet je ook wat kunnen zien onderweg. En als iemand zegt: „Och, dat kippe-eindje loop ik door, dan mag dat van ons. Maar de opzet was ook zo goed mogelijk aan de kortste route vast te houden. We hebben geen ommetjes gemaakt. Het is goed voor de moraal om te weten dat je ook opschiet." De route is ouderwets degelijk beschreven: „Bij de driesprong rechts af, richting kerktoren." „Tijdens het lopen maakten we notities, 's Avonds werkten we dat uit. Vandaar trouwens dat we niet alleen Noord-Zuid, maar ook Zuid-Noord hebben beschreven. Op de terugweg is links en rechts natuurlijk omgedraaid en aan de kerktoren heb je dan ook niets meer." Ze noemt allemaal plaatsjes op. Gehuchten waar ik soms nog nooit van heb gehoord: „Dat is juist het leuke, dat je echt verrassende ontdekkingen doet. Bijvoorbeeld ook dat je de stijl van de boerderijen gaandeweg ziet veranderen." Overigens zit het er met die 900 kilometer nog niet op. De dames hebben het plan er nog twintig kilometer aan toe te voegen, van die St. Pietersberg naar Moelingen, in België. „Daar ligt weer zon kruising met de Grandes Randonnées", zegt Bertje Jens, opgetogen. Kun je van de Waddenzee naar de Middellandse Zee lopen. Dankzij Bertje Jens en Toos Goorhuis- Tjalsma. „Voor de echte doorzetters", zegt Toos. Met of zonder mandohen. Een stukje Pieterspad --- Marinepersoneel wil niet met Breguet vliegen (Van een onzer verslaggevers) De belangenvereniging van officieren en onderofficieren bij de marine vinden dat er met de Breguet Atlantique nog niet moet worden gevlogen. Dit type patrouillevliegtuig heeft moeilijkheden met het besturingssysteem waardoor in januari van dit jaar drie vliegeniers omkwamen. Sindsdien geldt het vliegverbod voor de Breguet Atlantique. Tijdens een bezoek van de Vaste Kamercommissie voor defensie aan de vliegbasis Valkenburg hebben de belangenverenigingen laten weten dat zij niet gerust zyn over de veiligheid van de Breguet omdat slechts een paar onderdelen van het besturingssysteem zijn versterkt. De bemanningen eisen verder onderzoek. De commissieleden op de vliegbasis bij een Breguet Atlantique. --- Het politie-optreden in Velsen Kritiek op burgemeester (Van een onzer verslaggevers) Met slechts de stemmen van de CPN-fractie en één lid van de PvdA-fractie tegen heeft de, gemeenteraad van Velsen donderdagavond zijn goedkeuring gehecht aan het gewelddadige politie-optreden tijdens de acties tegen het transport van radioactief afval naar de haven van IJmuiden. Wel sprak de raad zich opnieuw uit tegen de dumping van atoomafval in zee en stelde dat voor volgend jaar een andere oplossing moet zijn gevonden. Voorafgaande aan het door een groot aantal actievoerders bijgewoonde raadsdebat werd, gebruik makend van het spreekrecht van de publieke tribune, kort het woord gevoerd door een van hen, Jaap de Boer. Hij hekelde fel het gewelddadige politie-optreden waarvoor geen enkele aanleiding was en in strijd was met vooraf gedane toezeggingen dat eerst door de gewone surveillance-politie zou worden geprobeerd de blokkades op geweldloze wijze te breken. „Als wilden werd meteen door de ME op de mensen ingehakt". Hij kreeg steun van CPNwoordvoerster Adèle Meijer die scherpe kritiek leverde op burgemeester Molendijk (PvdA) die het politie-optreden opnieuw verdedigde. Volgens Molendijk was de dumping van het resultaat van een democratisch genomen beslissing en was hij verplicht het ECN in Petten in staat te stellen van de vergunning gebruik te maken. Dat in afwijking van gemaakte afspraken toch vrijwel meteen de ME werd ingezet was volgens hem te wijten aan het feit- dat niet alle demonstranten geweldloosheid als uitgangspunt zouden hebben genomen. Het CPN-raadslid stelde daarentegen dat de demonstranten door het optreden -van de ME geprovoceerd werden tot gewelddadigheid. Door achteraf te zeggen dat een kleine groep betogers tot charges noodzaakte wordt de hele actie in een kwaad licht gesteld, aldus Adèle Meijer. „Volgend jaar hoeven dan helemaal geen afspraken meer gemaakt te worden." Ook D'66-woordvoerder Ten Brink had kritiek op burgemeester Molendijk en sprak over een „bruut" politie-optreden, al wilde hij niet het totale beleid afkeuren. Woordvoerders van zowel PvdA, WD als CDA zeiden het geweld te „betreuren" maar meenden dat uitvoering moest worden gegeven aan een democratisch genomen beslissing. Ingaande op dit argument zei Adèle Meijer namens de CPN dat een democratisch genomen besluit nog geen onherroepelijk besluit is, maar een moment-opname in een continuproces. „De acties tegen de dumping zijn in de eerste plaats gericht op dat continue proces van oordeelsvorming en op het duidelijk maken van de gevaren van de dum- ping." --- SPORT Jolanda van der Meer plaatste zich voor de finale van de achthon derd meter vrije slag. --- Gepasseerd Marijke Engelen, die 's middags als tweede de finale van het kunstzwemmen binnengleed, haalde donderdagavond slechts brons uit het water. De Nederlandse werd, met gering verschil, gepasseerd door Alexandra Worisch uit Oostenrijk, die haar 's morgens slechts een even minimale voorsprong had gegund. --- De manifestatie van 3 oktober Limburgers gaan fietsend naar Dam (Van onze sociale redactie) De op 3 oktober in Amsterdam te houden manifestatie voor een andere aanpak van het sociaal-economisch beleid, wordt door verscheidene groepen, actiecomités en andere organisaties aangegrepen om tal van eigen activiteiten te organiseren. Zo zal eind september in Limburg een fietstocht starten van werkloze jongeren naar de hoofdstad. De bedoeling is, dat zich onderweg velen aansluiten. Ook andere activiteiten zijn al aangemeld, aldus Willem van de Berg secretaris van het Amsterdams werkgelegenheidScomité en een van de initiatiefnemers van de manifestatie, donderdag op een persconferentie. De WAO-comités houden op 3 oktober 's morgens in Amsterdam een bijeenkomst. Hetzelfde doet het actiecomité van Amsterdams overheidspersoneel „Amsterdam Sociaal". De jongerenorganisaties zyn van plan in de nacht van 2 op 3 oktober een eigen manifestatie te houden. Op initiatief van de ondernemingsraad van NSM-ADM en de buurtorganisaties wordt er 's morgens in Amsterdam-Noord een meeting gehouden. Vele initiatieven worden nog uitgewerkt. In de komende weken zal meer daarover bekend worden, zo werd gezegd. Naast de -vier genoemde sprekers op de Dam zullen nog twee mensen het woord voeren. De bedoeling is dat dit vertegenwoordigers zijn uit de vrouwenbeweging en namens de werknemers in overheidsdienst en bij gesubsidieerde instellingen. De oproep tot de manifestatie zal in de vorm van een pamflet en een affiche op grote schaal verspreid worden, met name in de bedrijven. Ook alle vakbonden worden op de hoogte gesteld. Uiteraard is ondersteuning van ieder die dat wil van harte welkom, aldus Willem van de Berg. Maarten Voster (NWjongerencontact) stelde op de persconferentie dat de manifestatie vooral een duidelijk signaal is van de progressieve beweging in Nederland naar het nieuwe kabinet. „Ook in de PvdA hebben we vastgesteld dat het — met een poot in de regering en een poot erbuiten — best belangrijk is mee te doen aan bewegingen die onder de bevolking leven en van daaruit druk uit te oefenen naar de regering. Deze regering is toch anders dan de vorige. Er is meer perspectief, dat acties ook resultaten zullen afwerpen". „De regering zal op haar daden beoordeeld worden", aldus Willem van de Berg. „Wel al is duidelijk dat op sociaal^economisch terrein een aantal elementen worden overgenomen van het vorige kabinet, zoals verdergaande bezuinigingen en inkomensmatiging. Wij willen duidelijk maken dat er andere ideeën zijn en dat die uitgevoerd kunnen en moeten worden". --- De ondertekenaars van de oproep 53 mensen hebben de oproep ondertekend om op zaterdag 3 oktober in Amsterdam te gaan demonstreren voor een andere aanpak van het sociaaleconomisch beleid. Het zijn bekende mensen uit de vakbeweging, zoals Cees Schelling (Voedingsbond FNV) en Jan van de Bosch (voorz. ABÖP), CPN-bestuurders Siep Geugjes en Boe Thio, de PvdAbestuurders Piet Reekman en Sonja van der Gaast, Bram van der Lek van de PSP. Voorts vele vakbondsbestuurders, vakbondskaderleden, ondernemingsraadsleden en leden van actiecomités als Jan Berghuis, Onno Bosma, Arie Buvens, Peter Buys, Hans van Drongelen. Nel van Dijk, Annie van der Gaag, Irene Helle, Jaap Janissen, David de Leeuw, Joop Mantel, Jaap Niesten, Jan Piet, Jan Reitsma, Carl Splinter, Welmoet Sprey, Joop Stout, Koos Verweijmeren, Loek de Vries, Bob Vrins en Cor van der Zanden. De oproep is verder ondertekend door: Henk Jan ter Bals, Willem van de Berg, Nel Biesboer-Bohnen, Wim Boerboom, Wim Combrink, Inge Dekker, Herman Drenth, Riek Fortuyn, Peter Gelauff, Pier van Gorkum, Rob van Gijzel, Ina Haan, Ineke Holierook, John Huige, Henk van de Kolk, James van Lith de Jeude, Geert Reuten, Tineke de Rijk, Leo Schellekens, Sonja Schmitt, Johan Terpstra, Hans Visser, Maarten Voster, Joop Zwart, Jaap van Zwieten. Het correspondentieadres is Geldersekade 101, Amsterdam Tel. 020-226815. --- Geweniger ongenaakbaar Ute Geweniger uit de DDR won donderdagavond haar tweede schoolslagnummer bij de Europese zwemkampioenschappen in Split. Zij veroverde de titel op de 200 meter in 2 minuten 32,41 seconden. Tweede werd Larissa Bjelokoni (SU) en derde Grazyna Dziedzic (Pol). De finale van de 400 meter vrije slag heren werd een triomf voor Joegoslavië. Borut Petric veroverde de gouden medaille, zijn broer Darjan eindigde als derde. Wladimir Salnikow uit de Sowjet Unie tikte als tweede aan. Jolanda de Rover, met de vijfde tijd de finale van de 100 meter rugslag dames binnen gezwommen, eindigde in de einstrijd ook als vijfde. Monique Bosga werd zesde. Het nummer eindigde in een dubbele overwinning voor de DDR. Goud voor Ina Kleber, zilver voor Cornelia Polit. Kampioen bij de heren op de 100 meter rugslag werd Sandor Wladar (Hon) voor Wladimir Sjemetow en Viktor Koetsnetsow uit de Sowjet Unie. Fred Eefting werd in de B-finale vierde in 59,29 seconden, een fractie boven zijn serietijd van 59,16. --- Archeoloog Collart overleden De Zwitserse oudheidkundige Paul Collart, die hoogleraar in de oude geschiedenis is geweest aan de universiteiten van Genève en Lausanne, is in Genève overleden. Hij was 80 jaar. Prof. Collart heeft destijds archeologische onderzoekingen te Baalbek in Libanon, Palmyra in Syrië en in Macedonië geleid. --- Kunststof op Nenijto De Rotterdamse gemeenteraad heeft donderdag unaniem besloten akkoord te gaan met het voorstel van B en W het sportcomplex Nenijto te renoveren. Het betekent dat de atletiekaccommodatie van een kunststofbovenlaag Zal worden voorzien. Met de verbeteringen is een bedrag gemoeid van 6,6 miljoen gulden. --- Druk op Amerikaanse rugbybond „Trek toernee Springbokken in” Op aandringen van de voorzitter van het Internationaal Olympisch Comité (IOC), Juan Antonio Samaranch, wordt grote druk uitgeoefend op de Amerikaanse rugbybond om de uitnodiging aan de Zuidafrikaanse Springbokken voor het spelen van twee wedstrijden in de Verenigde Staten in te trekken. Het lOC gaf donderdag iri Lausanne een verklaring uit, waarin Samaranch zijn grote zorgen uitspreekt over de gevolgen van de Zuidafrikaanse trip door de Verenigde Staten. De vrees, dat die tournee tot een omvangrijke boycot van de Olympische Spelen van 1984 in Los Angeles zal leiden, is door Samaranch in een brief aan William Simon uitgedrukt. Simorf'is de voorzitter van het Amerikaans Olympisch Comité (USOC). --- SCHEIDSRECHTER KREEG DE SCHULD George Theodorakopoulos. De naam zal nog lang als een vloek van de mond van menige Nederlandse waterpoloër rollen. Grommend en vloekend verliet het team donderdagavond na de B—9 nederlaag tegen Joegoslavië het bad. Aanvoerder Ton Buunk gooide met een woest gebaar zijn cap op de grond. „Wij zjjn professioneel genaaid. Aan de ene kant mocht je je hand niet eens opheffen en aan de andere kant word je verzopen. En het ergste is toch wel dat zon vent je gewoon in je gezicht uitlacht". Coach Denes Pocsik was nauwelijks minder over zijn toeren. „In de laatste vijf minuten heeft de scheidsrechter ons de zege ontstolen. Ik was er al bang voor. In de eerste wedstrijd van het toernooi heeft iemand het lef gehad een Joegoslaaf er voor goed uit te gooien en wat is het gevolg: iedere scheidsrechter doet nu zijn best om Joegoslavië te laten winnen" Zo ook dus nu. De stand na de wedstrijden van donderdag is; West-Duitsland 5 4 1 0 9 45-35 Sowjet-Unie.. 5 3 1 1 7 43-28 Hongarije .... 5 2 2 16 38-38 5 12 2 4 38-39 lavië ....5 2 0 3 4 40-45 Roemenië. ..52034 36-42 Nederland ...5 113 3 38-38 Italië 5 113 3 39-42 ■ ---