Marnix-gedenkraam onthuld in Pieterskerk te Leiden. LEIDEN, 21 Sept. — ln de historische Pieterskerk is hedenmiddag op plechtige wijze het feit herdacht, dat vierhonderd jaar geleden Philips van Ma mix van Sint Aldegonde bet levenslicht aanschonwde. De plechtige herdenking, welke door talrijke genoodigden werd bijgewoond, ving om drie nnr aan met orgelspel van den heer Leo J. Mens, die een chromatische fantasie van J. P. Sweelinck ten gehoore bracht, gevolgd door hymne a tre voel van Cavazoni, uitgevoerd door vier koperblazers van het Residentie-Orkest. Redevoeringen werden uitgesproken door de hoogleeraren prof. dr. A. A. van Schelven en prof. dr. J. de Vries, waarna de onthulling van het Marnix-gedenkraam geschiedde door de echtgenoote van den burgemeester, mevrouw S. A. W. van de Sande Bakhuyzen— Gericke. Als voorzitter van het comité sprak prof. dr. A. A. van Schelven over „Marnix als nationale figuur". Spr. zeide. dat verschillende dingen een algemeene erkenning van Marnix als nationale figuur in den weg staan. Zoo niet van afstamming, dan toch zeker van inborst was hij volkomen Neder-lander. Hierna werd het woord gevoerd door prof. dr J. de Vries, vice-voorzitter van het comité, die sprak over „Marnix als letterkundige figuur". De dichter Marnix naast den staatsman en den theoloog Marnix is een teeken van den vollen rijkdom onzer renaissance. Letterkundige was hij trouwens slechts, voor zoover hij de taal op meesterlijke wijze hanteerde. Niet de geringste roem van Marnix is, dat hij geldt als de dichter van het Wilhelmus. Het wetenschappelijk onderzoek der laatste jaren heeft wel is waar twijfel gewekt aan de juistheid van deze voorstelling en deze Is sterk genoeg om ons volkslied te beschouwen als het werk van een onbekenden dichter. Maar het feit, dat men Marnix groot genoeg achtte om schepper van dit lied te zijn, bewijst de beteekenis, die men hem toekende. Nadat een viertal koperblazers van • het Residentie-Orkest Psalm 42 ten gehoore had gebracht in de zetting van Claude Goudimel, een der slachtoffers van den Franschen Bartholomeusnacht, begaf het gezelschap zich naar het koor der Pieterskerk, waar de onthulling van het Marnrix-gedenikraam plaats vond. De hoofdfiguren van het raam door Georg Rueter (Sloterdijk) ontworpen en geschilderd en door het atelier van W. Bogtman (Haarlem) uitgevoerd en geplaatst, zijn Marnix en Prins Willem I. Marnix staat rechts voor den besohouwer en heeft den prins aan zijn rechterzijde, terwijl deze hem de linkerhand op den schouder legt. Onder hen vindt men hun beider wapens. Boven hen ziet men, haar Marnix' eigen schets, de illustratie van zijn devies: „Repos ailleurs". Prof. Van Schelven richtte hierna een dankwoord tot den kunstschilder Georg Rueter, bood aan mevr. v. d. Sande Bakhuyzen— Gericke de zilveren Marnix-gedenkpenning aan en droeg het raam ten slotte over aan de gemeente, welker voorzitter, de heer B. J. M u 1d e r het geschenk aanvaardde met het uitspreken van een rede. --- TREINEN WORDEN VERDUISTERD. Spoedig geen donkere coupé's meer. TREINEN van de Nederlandsche Spoorwegen rijden voor het grootste deel tot nu toen n a zonsondergang en voor zonsopgang in liet volslagen duister. De lampen in de coupé's branden niet. Voor wie zich door kleine ongemakken niet uit hot veld laat slaan, is dit wel is waar vervelend, maar de hoofdzaak is toch, dat de treinen rijden en men komt waar men wezen wil. Niettemin zal dat zoo niet den geheelen winter blijven. De desbetreffende afdeelingen van de Nederlandsche Spoorwegen zijn doende de noodige voorzieningen te treffen en als het zoo vroeg donker wordt, dat tal van treinen verduisterd zullen moeten rijden, dan zal het licht niet behoeven te ontbreken. Hoe verduisterd wordt, dat hangt af van den aard van den trein. Bij sommige wagens is het voldoende de gordijnen neer te laten en een blauw of zwak lampje in de fitting te schroeven, bij sommige was het noodig een rand van zwart papier langs de vensters te plakken. Uiteraard is heldere verlichting niet moge_..n zal genoegen moeten nemen met een zwakkere lichtbron of met een blauw lampje. De passagiers van de coupé's worden verantwoordelijk gesteld voor het handhaven van de door de Spoorwegen aangebrachte verduisteringsmaatregelen. Bordjes, die de reizigers daarvan in kennis stellen, worden reeds in de treinen aangebracht --- CORRESPONDENTIE VOOR AMERIKA. 's-GRAVENHAGE, 21 Sept. — Onlangs is bericht, dat correspondentie voor Noord-, Midden en Zuid-Amerika, n.l. brieven, briefkaarten en ook drukwerken, akten, monsters en gemengde zendingen, via Lissabon en van daar per Amerikaansche scheepsgelegenheid naar hun bestemming kunnen worden verzonden. Deze regeling wordt thans in zooverre gewijzigd, dat alléén correspondentie, welke het opschrift „via Lissabon" draagt, via deze route wordt verzonden. Alle andere gewone correspondentie (ook drukwerken enz.) wordt via Siberië-Japan verzonden. De verzending, naar Amerika per luchtpost (alleen brieven en briefkaarten) is ongewijzigd gehandhaafd. --- VOOR DE DERDE MAAL TANDEN. Een 86-jarige schoenlapper, John Gantenbein, die in den staat Washington Amerika) leeft, heeft voor de derde maal tanden gekregen. Neen, de andarts is hierbij niet te pas gekomen, want de oude heer verklaarde aan United Press, dat hij dezelfde pijnen heeft geleden als een baby, die zijn eerste tanden krijgt. --- HONDERDDUIZEND HAGENAARS VOORLOOPIG GEÏDENTIFICEERD. Orkestjes hielden den moed er in. (Van onzen correspondent.) 's-GRAVENHAGE, 21 Sept. — Het is ook den geheelen middag een drukte van belang geweest voor de lokalen waar de identiteitsbewijzen zijn uitgereikt. De lengte der rijen wachtenden scheen steeds toe te nemen. Te^en 6 uur, het tijdstip waarop gesloten zou worden, stonden bijna overal nog honderden te wachten. Deze menschen zijn allen afgeholpen, zoodat men in sommige lokalen eerst tegen 7 uur sloot Het was voor de 400 gemeenteambtenaren en hun leiders een zware dag geweest. Doch men is er door heen gekomen en een kleine 100.000 Hagenaars zijn thans een voorloopige identificatie rijk. Op enkele punten hebben sommigen een paar uur moeten wachten voor zij aan de beurt waren, doch volgens gehouden steek-' proeven heeft bijna overal de gemiddelde wachttijd hoogstens een uur bedragen. Op enkele bureaux ging het soms aanmerkelijk vlugger. Ouden van dagen en zij die slecht ter peen waren werden meestal voor anderen geholpen. Er waren er die stoeltjes jladden meegenomen om het lange wachten door te komen, want niet ieder kon het staande een uur vol- houden Toch zijn er slechts enkele gevallen op de tienduizenden geweest dat er iemand flauw viel. De hoofdleider van dezen uitreikingsdienst, de heer P. C. Wesseling, was dan ook niet ontevreden over het verloop van dezen eersten dag. Bij den Dierefttuin en het gebouw voor K. en W. hadden zich orkestjes van werklooze musici op straat opgesteld, die door vroolijke mueiek zorgden oat het wachten niet lang scheen. Dinsdag a.s. gaat de uitreiking van B—l 6 uur in de bekende lokalen verder.' Foto Schlmmelpenningh Zaterdag is in 's-Gravenhage de uitreiking der legitimatiebewijzen begonnen. Hagenaars in de rij voor het gebouw van 0., K. «n W. --- FEUILLETON. MEDEPLICHTIG door B. REYNOLDS. 8 Na een nauwkeurigen speurtocht op de rots bleek echter, dat deze kort geleden beklommen moest zijn. De detective, dien men aaneen touw naar beneden had laten zakken, ontdekte verscheidene verroeste oude Ijzeren ringen, waarschijnlijk eeuwen geleden aangebracht voor stormladders; en deze ringen vertoonden enkele glad geschuurde plekken, ongetwijfeld waren deze dus nog onlangs gebruikt. Nu was het mysterieuze van de zaak dat, hoewel een onverschrokken Alpenbeklimmer desnoods met behulp van een touw misschien wel den rotswand had kunnen beklimmen, doch dat hij in geen geval de juiste combinatie van het letterslot van de safe had kunnen weten. Ai gauw waren er vermoedens aangaande den vermoedelijken dader. Tornablanca ligt slechts enkele kilometers verwijderd van de merkwaardige rotspiek, onder Alpinisten bekend als de „Duivelskop". Deze rots Is niet zoo hoog, maar Is buitengewoon moeilijk te beklimmen. Slechts uiterst geoefende bergbeklimmers wagen er zich aan en zij komen dan van tijd tot tijd naar het kleine herbergje „Het Gouden Lam" in de vallei beneden de piek. met als eenig doel den „Duivelskop" te bestijgen Al ruim twee weken voor den vermoedelijken datum van den diefstal hadden twee Engelsche tounsten tn „Het Gouden Lam" gelogeerd. Zy hadden al dien tijd ln deze herberg gewacht om de beklimming te doen, maar konden dit niet, daar één van hen, dr. Wynne, een geoloog, die fossielen verzamelde, een pees van zijn voet had verrekt. Zijn metgezel was een jongeman, Thorne genaamd, die schoon genoeg scheen te hebben van het wachten. Hij wandelde den beelen dag alleen ln de omgeving en zooals de doöhter van den herbergier verklaarde, trok hij soms 's nachts heel laat er nog op uit. Zij had hem tegen zijn vriend hooren zeggen, dat hij van plan was de rots bij het kasteel te beklauteren; en dr. Wynne had ■*- voor zoover Brigitta's schamele kennis van Engelsch dit mogelijk maakte — hem gewaarschuwd deze roekeloosheid alleen te probeeren. Het meisje had eenigen tijd gewerkt in een hotel aan de Riviera en had daar haar kennis aan Engelsch opgedaan, zoodat zij met zekerheid kon verklaren, dat zij meer dan eens mr. Thorne had hooren zeggen, dat hij het wel kon doen. Ook wist zij, dat de Engelschman een rol touw in zijn kamer had. Mr. Bronk Brodie en zijn secretaris kwamen op een goeden dag Thorne in het dorp tegen. Zij maakten kennis en hij bracht hen bij dr. Wynne ln de herberg. Het resultaat was, dat zij beiden werden uitgenoodigd om op het kasteel te komen dineeren. Dr. Wynne was zeer geïnteresseerd, toen hl) hoorde, dat de millionnair een prachtige collectie fossielen bezaf. Zij spraken lang over deze verzameling en mr. Bronk wae zóó ingenomen met den geleerde, dat hij den volgenden dag zijn auto stuurde om hem en zijn vriend uit de herberg te halen; twee bedienden droegen hem in den wagen en bij het kasteel aangekomen, naar de eetzaal. Na het diner werd hij vervoerd naar de zaal, waar de geologische collectie lag uitgestald. Ogden toonde Thorne het heele kasteel en liet hem alles zien, tot zelfs de kamer, waar de kluts was, toe. Zij hadden algesproken, de volgende week nog eens. een bezoek te komen brengen, omdat dr. Wynne zeer in den smaak was gevallen bij Bronk Brodie: maar op den morgen van den afgesproken dag liet Wynne een briefje bezorgen, waarin hij zich excuseerde, aangezien de genezing van zijn voet niet naar wensch verliep, zoodat zij naar Nice moesten gaan om een specialist te raadplegen. Tot groote spijt van den eigenaar van „Het Gouden Lam" vertrokken de heeren en waarsdhijnlijk ten gevolge van dit voorwendsel was ieder spoor van hen zoek. De politie nam aan, dat de dieven tijd genoeg hadden gehad om hun buit over de Fransch-Italiaansche grens te krijgen, ja, misschien wel naar Engeland. Waarschijnlijker echter was, dat zij in Marseille een boot in gereedheid hadden gehad. Niettemin was de politie over de geheele wereld op den uitkijk naar de historische juweelen, uit de collecte van mr. Bronk Brodie. De moord op den eenzamen bergpas wees ei op, dat het slachtoffer misschien een deel van dezen buit bij zich had gehad. De politie loerde er op, de diefstal was bekend geworden, dus waren er natuurlijk ook tallooze leden van de onderwereld, die er naar zochten. Misschien had men den man wel lang achtervolgd, voordat er zich een zoo gunstige gelegenheid voordeed om hem te vermoorden. De Fransehe politie had den secretaris, mr. Ogden, en den herbergier van „Het Gouden Lam" er bij gehaald om te zien of zij het lijk konden identificeeren. Men liet een uitvoerig signalement van de twee mannen volgen en er onder stond een foto van Hirsch afgedrukt, zoo onduidelijk, dat het Gilda practisch nutteloos voor het doel scheen. Geboeid las zij het Interessante verslag van Hirsch's bezigheden tijdens zijn leven. Dus, hun beroep was niet alleen smokkelen, maar ook het plegen van diefstal en dat nog wel op groote schaal! Myra had dus een dief getrouwd! Plotseling werd het haar duidelijk, dat zij niets kon zeggen van haar ontdekking dien middag, daar dit voor de politie een bewijsgrond zou zijn, dat de luweelen aanleiding waren geweest tot den moord. ledere stap. dien zij zou doen, zou lelden in de richting van Cuthbert Lane „Nogal opwindend, niet?' zei Essie, haar een doos met bonbons voorhoudende. Mrs. Malleson, die Gilda's gezicht had zitten te bestudeeren, gooide ineens haar breiwerk opzij. „Ik geloof, dat miss Franklin zich niet goed voelt —" Gilda was zoo wit als een doek geworden en alles begon voor haar oogen te draalen. „Ga maar even plat op je rug liggen," hoorde zij mrs. Malleson zeggen. „Mijn waaier, Essie — en het fleschje met reukzout. Zoo, ze zal wel direct bijkomen." „Ja," bracht Gilda zwakjes uit. „ik zal heusch niet flauwvallen — want dat doe ik nooit; Ik had gisteren niet mee moeten gaan — vreeselijk was het — ik kan het maar niet vergeten." Deze laatste woorden zei ze fluisterend. „Ja, zoo is 't. En dan met deze hitte! Büjf maar kalm liggen en zeg maar niets." Hardy en Essie lieten haar verder met rust en zetten hun gesprek voort. Na een tijdje richtte zij zich' weer op, nog bleek en hulpeloos. „Vriendelijk dank voor uw hulp," zei ze met een verlegen stemmetje tegen Essie's moeder. „Ja, dat kan mams goed," zei Essie vriendelijk. „Toen chaperones en sleepjaponnen uit de mode raakten, heeft moeder zich op iets anders geworpen." „Ik ben benieuwd, wat jij wel zult gaan beginnen, wanneer je zoo oud bent als je moeder," merkte Hardy op. „Oh, tegen dien tijd wordt automatisch leder boven de vijftig pijnloos afgemaakt," antwoordde Essie luchthartig. Terwijl zij zoo zorgeloos aan 't praten waren, had Gilda gelegenheid te besluiten, wat zij doen zou. Haar plan stond thans vast; met niemand zou zij over haar ontdekking spreken. Daar hoorden zij het geluid van een motor fiets en het bleek één van de hotelgasten, de jonge Franschman Javeleau te zijn, die uit de richting van Coussolé kwam aanrijden, 't Was bijna zeker, dat hij 't laatste nieuws zou meebrengen en ledereen liep nieuwsgierig naar hem toe, toen hij afstapte. Gilda zag Landry uit de richting van de garage komen. Toen hij dichterbij kwam, keek hij haar even onderzoekend aan. „En?" riep men ln koor. „Nou," antwoordde Javeleau ernstig, „Ik geloof, dat de politie het bij 't rechte eind heeft gehad. Zoowel Ogden als de herbergier heeft den doode herkend als dr. Wynne, den zoogenaamden geoloog. Een paar dokters hebben 't lijk onderzocht, maar ze hebben niet kunnen ontdekken, dat er iets niet in orde was met zijn voet of dat hij onlangs een pees gescheurd had." --- Duitsch weermachtbericht van Zaterdag. BERLIJN, 21 Sept (D.N.8.) — Het opperbevel der weermacht maakt bekend: Het luchtwapen heeft zijn aanvallen op Engeland voortgezet. De vergcldingsaanvallen waren . voornamelijk tegen Londen gericht Vooral in het centrum van de stad vlak ten Westen van de ffroote bocht ln de Theems, werden verschillende voor den oorlog van belang zijnde installaties zwaar beschadigd. Boven ZuióNEngeland kwam het hierbij tot eenige voor ons succesvolle luchtgevechten. De nachtelijke aanvallen waren vooral gericht op de Londensche havenwerken. O. a. konden in de Royal Albert docks talrijke treffers worden geplaatst Verder hebben kleinere formaties in den loop van den nacht voor den oorlog belangrijke openbare nutsbedrijven in het Zuiden en Oosten van Londen alsmede vliegvelden en andere militair-belangrijke doelen in Zuid- en Midden-Engeland aangevallen. Bij de oude, nu al dagenlang groeiende brandhaarden, voegden zich nieuwe branden. Bij nachtelijke aanvallen van alleen-vliegende Britsche vliegtuigen op Westduitsche steden werden verscheidene woonhuizen vernield en een kerk en een kerkhof getroffen. De verliezen der burgerbevolking bedragen dertien dooden en talrijke gewonden. Veertien Britsche vliegtuigen werden gisteren door jachtvliegers en luchtdoelartlllerie neergeschoten» Een eigen vliegtuig is niet teruggekeerd. Een duikboot, onder commando van kapitein-luitenant Bleichrodt heeft negen schepen met in totaal 51.862 bruto reg. ton tot zinken gebracht. Een andere duikboot bracht drie vijandelijke scheper met in totaal 15.000 8.R.T., een derde twee schepen met 12.000 B.R.T. tot zinken. --- RADIO=AGENDA. Dinsdag 24 September. JAARSVELD, 414.4 M. — A.V.R.O. 8.00 Nieuwsberichten A.N.P., gramofoonmuziek. 10.00 Morgenwjjding. 10.15 Gramofoonmuziek. 10.30 Voor de vrouw. 10.35 Ensemble Jan van Dinteren. 11.00 Wenken voor de hulshouding. 11.20 Ensemble Jan van Dinteren (Om 12.00 Berichten). 12.13 Elzard's Cephelden en solisten (opn.). 12.45 Nieuws- en economische berichten A.N.P., gramofoon muziek. 1.00 Puszta-orkest. 1.30 Gramofoonmuziek. 2.00 Causerie „Nuttig en noodig". 2.10 A.V.R.0.-Aeolian-orkest. 3.00 Cyclus „In den schijnwerper". 3.15 Zang, accordeon en pianoduetten. 4.00 Reportage. 4.15 Concertgebouw-orkest en 'solisten (opn.). 5.15 Nieuws- en economische berichten A.N.P. 5.30 Gramofoonmuziek. 5.45 Amabile-kwintet. 6.30 V.P.R.O. Jeugduitzending. 6.45 Berichten. Hierna: A.V.R.0.-Amusementsorkest. 7.00 Vragen van den dag (A.N.P.). 7.-6 A.V.R.0.-Amusementsorkest. 7.40 Causerie „De ballonvaart". 8.00 Nieuwsberichten A.N.P. 8.10 Omroeporkest en solist. 8.55— 9.00 Nieuwsberichten A.N.P., sluitlrig. KOOTVvIJK, 1875 M. — K.R.O. 7.00 Berichten (Duitsch). 7.15 Berichten (Engelsch). 7.30 Wij beginnen den dag. 8.00 Nieuwsberichten A.N.P. 8.13 Gramofoonimrziek. 11.15 Berichten (Engelsch). 11.30 Gramofoonmuziek. 12.00 Rococo-octet. 12.30 Berichten(Dultsch) 12.45 Nieuws- en economische berichten A.N.P. 1.00 Gramofoonmuziek. 1.45 K-R-O-orkest. 2.00 Berichten (Duitsch). 2.1" K.R.0.-orkest. 3.00 Gramofoonnnuzlek. 3.30 Berichten (Engelsch). 3.45 Gramofoonmuziek. 5.00 Berichten (Dultschl. 5.15-Nieuwsen economische berichten A.N.P. 5.30 R.V.U. Cyclus „Omgang met dieren", fi.oo K.R.O.- Melodisten en solist. 6.15 Berichten (Engelsch). 6.30 Vervolg van fi.oo. 7.00 Vragen van den dag (A.N.P.). 7.15 K.R.0.-Melodisten en solist. 7.40 Musiquette. 8.00 .Berichten (Duitsch). 8.15 Nieuwsberichten A.N.P., gramofoonmuziek. 8.30 Berichten (Engelsch). 8.45 Gramofoonmuziek. 8.30 Berichten (Engelsch). 8.43 Gramofoonmuziek. 8.50 Wij sluiten den dag. 8.53—0.00 Nieuwsberichten A.N.P. --- Ontstellende toestand. De toestand, waarin zich het voornaamste opbouwwerk op cultureel gebied, de arbeiders- Pers op 21 Juli bevond, was waarlijk ontstellend. Het tekort der bedrijfsrekening bereikte een zoo reusachtig cijfer, dat een redding van het bedrijf wel haast onmogelijk scheen. Thans twee maanden later is onder de bekwame deskundige leiding van den nieuwen directeur een zoodanige besparing tot stand gebracht, dat het ergste voor het oogenblik is overwonnen, al baren de komende prijsstijgingen van Papier ook vele zorgen. Doch reorganisatiemaatregelen alleen kunnen een bedrijf niet redden. Daartoe is nieuw leven noodig. Een geloof aan een eigen taak in de toekomst en een nieuwe kracht om zulk een geloof in de daad om te zetten. Het is mij een dure plicht geweest om geen moeite en arbeid te sparen, ten einde in persoonlijke gesprekken de mogelijkheden van het nieuwe werk te openen. Daarbij was een ontzaglijk wantrouwen te overwinnen, een wantrouwen der arbeiders tegen de bedoelingen van mijn vriend Woudenberg en mijzelve in onzen nieuwen arbeid. Als de arbeiders uit zichzelf niet de kracht of den wil hebben om hun aandeel te nemen in de nationale taak, die het heele Nederlandsche volk wacht, zelf» als dit gepaard zou gaan met een doorbraak * door den weerstand en tegenwerking der hoofdbestuurderen, dan beteekent dit, dat de leiding door deze arbeidersmassa's aan andere bevolkingsgroepen wordt afgestaan. --- Werkgemeenschap gesticht. Het was van den aanvang af duidelijk, dat dit niet het geval zou zijn en dat bü het handhaven van de vrijheid van wilsuiting, eigen leiders uit den -boezem der S. D. A. P. tle nieuwe taak ter hand zouden nemen. Zulks is nagenoeg over de geheele breedte van het terrein dan ook inderdaad het geval geweest. Na de moeizame besprekingen van twee maanden is laatstleden Zondag in Amsterdam een aantal persoonlijkheden der voormalige S. D. A. P. bijeengekomen, die tot de stichting van een Nederlandsche socialistische werkgemeenschap hebben besloten. Hiermede is de eerste beslissende stap gezet naar de wegbaning der socialistische arbeiders naar de toekomst. Toen op den 2 lsten Juli de opbouwarbeid ln den boezem der voormalige S. D. A. P. weer ter hand werd genomen, was de toestand ongeveer als volgt: De ledenkarthoteken waren op nagenoeg alle plaatsen verbrand; contributies werden haast niet meer geïnd, doch de bestuurderen bleven veelal hun salarissen ontvangen en dus werden de laatste reserves opgeteerd. Op andere plaatsen of in andere organisaties stegen de schulden met den dag. Wij hebben reeds het voorbeeld der Arbeiderspers genoemd, die op den 21sten Juli practisch in staat van faillissement verkeerde. Het accountantswerk over den toestand van deze onderneming nadert zijn voltooiing. Hierover zal zoodra eenigszins mogelijk rekening en verantworoding worden afgelegd, welke door een commissie uit het N. V. V. en de nieuwe werkgemeenschap zal worden onder- zocht. De Arbeiders Jeugd Centrale had een zware schuld, waarvoor geenerlei voorzieningen waren getroffen. De Arbeiders Sportbond was door de houding van het hoofdbestuur der S. D. A. P. door de gebeurtenissen van den lOden Mei en door financieele moeilijkheden practisch tot machteloosheid gedoemd. Het Instituut voor Arbeidersontwikkeling met zijn talrijke natuurvriendenhuizen, waar in het verleden gepoogd werd nuttigen arbeid te verrichten, dreigde ook in een uiterst benarden financieelen toestand te geraken. --- Mr. ROST VAN TONNINGEN schetst positie van S.D.A.P. en haar vertakkingen. Opbouwwerk ter hand genomen. 's-GRAVENHAGE, 21 Sept. — ln zün radiorede heeft mr. M. M. Rost van Tonnin- Ei'n, commissaris van de S. D. A. P., Zaterdagavond gesproken over de Ned. Socialistische Werkgemeenschap, de positie der A. J. C. en Arbeiderspers en hetgeen met dit alles samenhangt. Spreker wees er op, dat met overweldigende kracht in het Duitsche nabuurvolk de nieuwe nationaal socialistische levenshouding is doorgebroken. Door hoogen nood gedwongen heeft het zich een weg gebaand over het gansche gebied der Germaansche volkeren. Het is thans bijna drie eeuwen geleden, dat na het ruw geweld van den 80-jarigen oorlog ên den systematischen volkerenmoord van den 30-jarigen godsdienststrijd van Duitschland Oostelijk van onze grenzen de puinhoopen der ellende rookten. Van 26 millioen menschen, die in 1618 in Duitschland leefden, waren slechts 4 millioen overgebleven. Nederland heeft toen het barre en arme achterland aan zichzelf moeten overlaten en is zijn eigen weg in de geschiedenis gegaan. Het is een der grootste wonderen der schepping geweest, dat de Duitsche moeder in den loop van drie eeuwen uit de 4 millioen overgeblevenen een volk van 84 millioen zielen wist te baren. Evenals voor 1618 zoo neemt ook thans weer het Duitsche rijk de leiding van het vasteland van Europa. Ons volk is evenals de andere randstaten van Duitschland geplaatst voor het vraagstuk zijn taak in dit machtige gebeuren te herkennen. Het zou verachtelijk en een waar Nederlander onwaardig zijn, als wrj niet vast besloten de volbrenging van deze taak ter hand nemen. leder, die van goeden wille is, om zijn aandeel bij te dragen in de verheffing van ons volk zal eerlijk zijn kans moeten worden gegeven. Het hoofdbestuur van de voormalige sociaaldemocratische arbeiderspartij had zich echter een andere taak gesteld. Het had na de gebeurtenissen van den lOden Mei het wachtwoord uitgegeven om het werk te staken. Het oude hoofdbestuur der S. D. A. P. wenschte niet alleen niet tot nieuwen opbouwarbeid over te gaan, doch heeft sinds den 21sten Juli alle Pogingen in het werk gesteld, om die nieuwe krachten te breken. Deze heeren begrepen blijkbaar niet, dat het marxisme tot het verleden behoort. --- Positie der Vara. Anderzijds had het V. A. R. A.-bestuur zich door een voorzichtig» beheer en drastische bezuinigingen een liquiditeitspositie verschaft, die de zorgen voor de naaste toekomst had verminderd. Min of meer naast, en, als men wil, los van het eigenlijke hoofdbestuur der S. D. A. P. stonden de vereenigingen, waarin het cultuurleven der arbeiders der S. D. A. P. in het verleden zulke machtige uitingen had tot stand gebracht. Vele der cultureele vereenigingen der voormalige S. D. A. P. genoten bijdragen uit de Centrale Arbeiders Verzekerings- en Depositobank. De nauwe verwantschap tusschen den raad van commissarissen van deze bank en de S. D. A. P., die ook op ander gebied bestond, noopte tot een onderzoek in den toestand van dit bedrijf. Deze toestand kan gelukkig als goed worden gekenschetst. Wij spraken reeds zooeven over de Nederlandsche socialistische werkgemeenschap. Naarmate de nieuwe afdeelingen van deze werkgemeenschap zullen zijn gevormd, zullen plaatselijk de oude afdeelingen der S. D. A. P. worden opgeheven. Nadere regelingen zullen door het voorloopig bestuur der nieuwe werkgemeenschap worden getroffen om uit den chaos van ontbonden, zich ontbindende of nog bestaande afdeelingen der S. D. A. P. een nieuwe organisatie der Nederlandsche socialistische werk- gemeenschap op te bouwen, Als dit eenmaal zal zijn geschied, dan zal op grond van de nieuwe statuten een defin_.:ief bestuur worden gevormd en zal de Nederlandsche socialistische werkgemeenschap onder de leiding van het nieuwe bestuur vrij van eenig commissariaal toezicht, dezelfde rec?l^B nieten als ander politieke groepen, o'e Z/i reeds actief aan het politieke leven deel J De Arbeiderspers is, zooals gezeg"' __t propaganda-actie evenals de V. A. Rvolle kracht begonnen. Ondanks den hitsarbeid van zekere bestuurderen der S. D. A. P. is het ver"*^ abonné's sinds den 21sten Juli slechts l^ geweest en met voldoening kan zelfs " geconstateerd, dat in verschillende P van ons land het aantal lezers weer toe" de is. --- HOOFDSTUK VII. Landry, de geheimzinnige. De jongeman had hen dit alles in 't Fransch verteld. Landry had ondertusschen de motorfiets overgenomen om het achterspatbord, dat wat gedeukt was, recht te buigen. Hij keek niet op van zijn werk en deed alsof hij niets hoorde, maar Gilda zag hem tot aöhter zijn ooren rood worden. Was het van inspanning? Of had dit hem sterk aangepakt? Een vreemd gevoel bekroop haar. Thans stond 't wel voor haar vast, dat Lane en Hirscr» beiden lid waren van een Internationale dievenbende, ledere stap, dien zij in dit geval zou doen, zou kunnen leiden tot de arrestatie van Myra's echtgenoot. Oh, was zij maar nooit hier naar toe gekomen! Had zij maar nooit dat ellendige verlangen gehad om mee naar boven te gaan, naar den pas, om den vermoorde te zien? En voor alles, had zij maar niet die bloempjes willen meenemen! Enfin, gedane zaken nemen geen keer. Misschien had het wel zoo moeten zijn Zonder de inlichtingen, die zij kon verschaffen, zouden de misdadigers misschien nooit gepakt kunnen worden. Zij besefte terdege, dat het niet tn den haak was haar mond se houden, maar daar gaf ze eigenlijk weinig om. Tot nog toe was heel haar liefde uitgegaan naar Myra, de liefste vriendin, die zij ooit gehad had. Indien zij verleden laar getracht had het huwelijk te voorkomen, dan had zij dat kunnen doen, maar de kans — Myra hierdoor ongelukkig te maken — had zij niet willen loopen. *jj gehoopt, dat Lane's gevoelens voor op den duur dieper en edeler zouden als hij het karakter van Myra beter kennen. Het huwelijk zou we) zijO eigenschappen naar voren brengen * i Gilda het voorkomen had, dan zou ha*f standhouding met Myra toch nooit *^ goed geworden zijn als vroeger. A En thans was Myra, moest zij zich^ kennen, door dezen samenloop van °tf digheden, meer dan ooit voor haar "e H Alles wat ze in dit geval kon doen. *B'u mond houden en vooral niet de aand»' haar laten vallen. • „Knap werk van de politie", zei Hai™', dezen moord ln verband te brengen & $ diefstal in Tornablanca. Die man zag eTJ»r niet bepaald als een Engelsch P1"^' uit, hè?" ..Ik vermoed dat dergelijke type's vermommingen kunnen aannemen," Essie op. J' „Goeie beurt", zei Hardy vaderlijk, e° leau kwam tusschenbeide. raS^jl „Hij had iets aan zijn uiterlijk veKjt Q De Amerikaansche secretaris dacht _^U het iemand anders was. maar de h*r bleef op zijn stuk." ..Nou, kom", zei Hardy terwijl hij y if De teraardebestelling van net stoffelijk schot zal Dinsdag a.s. om 12.30 uur op graafplaats Oud 'üik en Duinen alhier g< den. --- De A.J.C. Op een gebied hadden de poging^^B hoofdbestuurderen om den arbeid derj^M leden der S. D. A. P. te vernietigen i^H Het betreft hier de A. J. C., de A^H Jeuêd Centrale. Ook hier was echter 21sten Juli een kentering gaande. _^M ,lende afdeelingen van de A. J. C. had^H reeds voor den 2 lsten Juli met de ■>' deeling van den Arbeiders Sportbonö eenigd. Na de ontbinding van de A. J. C. ZT___ d jf'. buiten het bereik der ouders lag. £ nationale schande zal in de toekomst cc _^ worden gemaakt. Het arbeiderskind ve _f juist door de prestatie van zijn ouders, wijding van de heele Nederlandsche v meenschap. _ f\ In den grooten verzoeningsarbeid vi,O_A volk en in de plaatsneming van het ver) J Nederland in het wordende Europa mannen en vrouwen, die bereid zijn e*2H het opbouwwerk deel te nemen, de P van een nationale vernieuwing. f\ Het doet er daarbij weinig toe uit leden wij allen komen gegroeid. Als J politieke verleden van de bouwers van °* j> zouden nagaan, zouden wij verbaasd z"^ zoovelen uit zooveel verschillende tIC tft? thans reeds elkander hebben leeren v De vrijgeboren mensch in het Neder» volk verlangt echter dat wij hem zelf "^^ zullen doen vinden naar het ideaal, zijn leiders hem voorafgaan. Die leidfrt ju" in een volk op, op het oogenblik. °f fi noodig is. Zóó was het in het verled» # is het in het heden en zóó zal het i° komst zijn. . --- Wiriteriverktijd voor ambtenaren Voorbeeld voor andere overheidsinstanties. DE secretaris-generaal van Binnenlandsche Zaken heeft aan de secretarissengeneraal een rondschrijven gericht, dat o.m. het volgende bevat: „Het Is wenschelijk gebleken een voor alle departementen en rijksdiensten geldende regeling te ontwerpen tot verschuiving van den werktijd gedurende de komende wintermaanden, wanneer de verduisteringsplicht nog zal bestaan. Departements- en andere groote gebouwen en werkplaatsen afdoende verduisteren brengt belangrijke kosten mee. Aan de thans geldende arbeidstijden Is bovendien nog een andere moeilijkheid verbonden, n.l. het verkeer ln een verduisterde stad. De secretarissen-generaal der onderscheidene departementen van algemeen bestuur zijn van meening, dat deze bezwaren door verschuiving van den werktijd dienen te worden ondervangen. Uitgaande van de veronderstelling, dat gedurende den aanstaanden winter de mid- den-Europeesche wintertijd zal gelden, zal — behoudens onvoorziene omstandigheden — van 1 November 1940 tot 1 Februari 1941 de kantoortijd als volgt geregeld worden: Op alle werkdagen, behalve des Zaterdags, van 9—12.30 en van 13—16.30 nur. Des Zaterdags van 9—13.00 uur. De middagpauze wordt dus van anderhalf nur teruggebracht tot een halfuur. De kantoortijd blijft 39 aren per week, terwijl de vrije Zater- dagmiddag behouden blijft. Voor de werklieden zal bezwaarlijk een algemeen geldende regeling getroffen kunnen worden. De onderscheidene diensten en bedrijven reil zullen zelve een ' ' moeten treffen, reken»1* dendc met alle bijz omstandigheden. Die,[ei>' derlijke regelingen z uiteraard op gericht zijn, den duur van de " J werkweek zooveel ft* te behouden en den „j! zou weinig mogelijk bij licht te doen geschied J De secretaris-genera3^ zijn ambtgenooten in ° 1 ging, ten aanzien va $r departementen en d* jr onder ressorteerende,J sten, bedrijven, inriep/ en instellingen over** tf stig het vorenstaande ,êiv delen en te doen han" j Bovendien geeft de 8 . f de secretaris-generaal A tweede circulaire den f meesters en wethouo6 J onderscheidene geme* J •^e" _ overwegmg, in overc t> stigen zin te handel*11 doen handelen." ---