Toeneming der Staatsuitgaven. V, •„ '_ s beginsel van huishouding van den F bet J• m *-aren van bangen fmantiélen nood L' Baan**^ redm*ddel aanbevolen en geprezen te n&"»00r,.eweg op den achtergrond en in onzen geraa!fen **'id ten eenenmale in het vergeet- Ho<*s ■ Nederland is als de man, die, na ** doe bitter te aeooen moeten behelpen, in '•* rw Slaakt is, doch het er nu ook maar •"«Her ' *onder zich hard om de toekomst te e cc ' langzamerhand hebben wij ons aan Nis Wend' en weelde is zoo zoet! Doch de *' Vi of men °P den duur hetzelfde leventje \artf ven leiden, en of men niet al te Vin „f Vlo'en zorgen laat voor een lateren tijd, Sjten ,n We*- eens aan den onzen zou kunnen eigen atlli* met te _ro°te zelfzucht alleen aan H, "-"-tittiiddellijk belang gedacht en gewerkt L N gesoK urdere voet, waarop onze huishou- oeid iq, gaat gepaard met eene toerie%en n meerdering van 's Lands productieve Jde t' le& men. Dit is zoo, en daarom zal Met 6 st van de tegenwoordige uitzetting, Sw Valt «iet te ontkennen, met de beste be'"Sen Bescmedt, de vruchten plukken. Doch Hen j*1' ons niet, en laten wij ons niet wijs\) . dit goede op zou wegen tegen het ''ccl Ut een eventueel verbreken van ons V evenwigt voor de nationale welvaart zou {jWen. zonnetje des voorspoeds ten eeuwigen -om J* bodem blijven beschijnen? Of leert niet Se,, ,lnding van alle tijden en van alle volken, ••W vette dagen ook magere aanbreken? ■*■*,>••<--, die op de eerste vraag ja, en op de zal zeggen. En dit zoo zijnde, volgt H *■» zelf dat het beginsel, om, nog beladen « ontzagchelijke schuld, op wisselvallige ■^ baten eene dure huishouding te vestigen, 'ij •* e.ene gro°te onvoorzigtigheid is. f°n8ste discussien is dit punt van meer i Vs")de tGr Sprake gebra|?t' deels als middel '"Mhj, Sl le' deels als ernstig gemeende waargzond.er zond.er partijbelang. In dien laatsten ' -len 9 inderdaad zeer behartigingswaardige december uitgesproken door den heer da S „,* v°lkomen juist is en door den heer van Vls l *3ec°nstateerd, is, dat de zucht om °*lb]"|, te verhoogen, en op hetzelfde %«0 n afschaffing of vermindering van bc-, •**He*i u en'ien —twee zaken, die althans niet *vfi»ij> °orden te gaan — niet zoozeer bij de als bii de Natie bestaat, en dat de ••g * ér door den drang der openbare 'ei. n "-""eeden weg van groote uitgaven %t* ordta Dit is zóó waar, dat geene der °i>Vo0r !* de andere het verwijt kan doen van 3en agtigheid in het finantiele niet betracht Nte J *°nder zich dat zelfde verwijt naar het V*»>^_ft teruggeworpen. » Dit is zeker," zeide de heer van Bosse, »dat de politiek van groote voor» zigtigheid geheel en al op den achtergrond is ge» raakt. Aan wien ligt nu de schuld daarvan ? Is » dat de schuld van den Minister van Binnenlandv sche Zaken ? Is dat de schuld van de liberale » partij ? Van de conservatieve partij ? Ik geloof dat »de partijen elkander op dit terrein niets hoege» naamd te verwijten hebben." Groote uitgaven voor publieke werken, groote uitgaven voor onderwijs enz., afschaffing van belastingen — dit alles was en is populair. Geene Regering, die zelfbeheersching en kracht genoeg bezat om wederstand te bieden, en altlnins niet te veel op eens op 's Lands schouders te laden. De Kamer, die het Volk vertegenwoordigde, was gezind genoeg te volgen. En ïóó werd de voorzigtigheid al zeer spoedig uit het oog verloren. Merkwaardig is de meening, door den Minister van Binnenlandsche Zaken, met betrekking tot den drang des tijds naar uitzetting van uitgaven, in de zitting van 5 december 11. uitgesproken. «Er is een tijd van scheppen", zeide hij, «een tijd, »waarop ieder wacht en waarin vele werken en » instellingen tot stand zullen worden gebragt, waarop » ieder voorbereid is ze te ontvangen en genegen om » van zijn kant daartoe mede te werken. »Zijn wij niet èn ten aanzien van werken van » algemeen nut, èn ten aanzien van instellingen van » onderwijs in zulk een tijd ? Indien dat zoo is, »indien die tijd rijp is om dat voort te brengen, «daartoe mede te werken, moeten wij dan zulk een «tijd laten voorbij gaan, moet men wachten? Mij «dunkt, neen. Ook in dit opzigt kan men zeggen: »ieder werk heeft zijn tijd. En dat kan nu wel «eens veel schijnen voor een tijd, maar devorde»ringen van een bepaalden tijd, de geschiedenis »heeft het geleerd, zijn zoo veel grooter dan die »van een anderen. Op een tijd van zeer sterke » voortbrenging volgt een tijd van rust en genot, » maar een tijd van rust en genot beleven wij niet." Voorzeker, er is een tijd van scheppen, en de onze vooral. Veel moet er gedaan worden en veel kan er gedaan worden. Doch er bestaat een grens, de natuurlijke grens onzer finantiele krachten, die men wel voor het oogenblik kan uitputten, doch niet straffeloos. Bestond er een juist verband tusschen onze inkomsten en uitgaven, zoodat de Indische baten in haar geheel konden worden aangewend tot schulddelging, buitengewone openbare werken en andere maatregelen, zuinigheid zou hier geen reden hebben. Doch zoo lang wij nog blijven verkeeren in een toestand waarin, bij een eventueel gemis der Indische saldo's, de deficits weder met al hun nasleep ons lot zouden zijn, zoo lang zal het zaak zijn ten uiterste bedachtzaam te wezen omtrent alles, wat het cijfer onzer uitgaven verhoogen en dat -onzer gewone inkomsten verminderen kan. --- Iets uit de Hoofdstad. «il ?**, OT-.-*ln.t,g jaren Nederlands hoofdstad niet H kg.el eer,Brvindt al zonderlinge gewaarwordingen. •0 'Jla j, *n kant staat hij verbaasd over zooveel, Ht som?enaamd geene verandering onderging, . f**, öw tre en indrukwekkende vervelende 6 °verh e 'ange reeksen rijke paleizen af, •4 !°R aiti-Devolkte binnenstraten toe. waar het *" fcïti-re • onaangenaam wordt getroffen — om •t r^n rt?lntuige_ niet te gewagen — door tal «IdelijÏÏ*- .''inregt in strijd zijn met den roem V Pa. ld- waarop onze Natie (niet »de ta> _ij__ excellence) mag bogen. En aan de C%-q lndt hij een Paleis voor Volksvlijt \^%t ' dat de onverdeelde bewondering van •Ode e*n vreemdeling wegdraagt, om de uit■S 1- W smaakvolle wijze, waarop het is af\\\ a*i"lijk, zulk een gebouw alleen kan l tin nog minder goed is opwegen, en al ■O 1 het -niet aanstonds uit den aard der Si' ."og Pr'm'tieve doel kunnen beantwoorden V 6*-116 zeer r'*-*ie doorloopende expositie \*?a,b Van voortbrengselen der Volksvlijt, S rt*-* met vo"e regt *"rots z'Jn °P een t« r s*ad *ot sieraad verstrekt en daar- Vi-'i.de-rg^tende gelegenheid aanbiedt om ook Vli? Voii/ weB tot veredeling en verbetering Si* Volt aede te werken. Getuigen de druk V1d-en SCOncerten, die er een 8000 tal bezoekers ai* daardoor terughouden van kroegen 1 i_eer. En zoo als men in den bouw der stad tegenstrijdigheden te over vindt, ontmoet men ze op menig ander gebied. Dat zelfde Amsterdam, welks geldmannen millioenen veil hebben voor schier iedere leening, brengt eerst na wanhopig sukkplen vijf millioen bijeen voor een kanaal, dat men erkent te zijn eene levensquaestie voor handel en scheepvaart der hoofdstad. Want belagchelijk toch is het argument, dat hierbij niet in de eerste plaats aan een groot lokaal belang zou moeten gedacht worden. Natuurlijk kan de tot stand brenging van zulk een grootsch werk niet missen ook voor den geheelen Staat rijke vruchten at te werpen, maar het geldt toch in ieder geval op den voorgrond de toekomst van Amsterdam als handelsplaats. Daargelaten de vraag, in hoe verre hiervan de oorzaak behoort gezocht te worden in een strijd tegen personen en meer of minder gegronde grieven over de inrigting der oorspronkelijke plannen van negotiatie, — over deze hadden de financiers behooren heen 'te stappen, waar het de welvaart of den ondergang van hunne geboortestad geldt. Hierop toch heeft nog niet kunnen influenceren wat later gebeurd is. Amsterdam heeft met vlaggen en serenades, met beursgejubel, feestgevierd toen de gelden eindelijk waren volgeteekend. En dat was werkelijk niet ten onregte, terwijl het opmerking verdient dat, juist als een gevolg van den loop dien de zaak genomen heeft, de fondsen thans zijn bijeengebragt, voor verreweg het grootste gedeelte, door den handelstand en zelfs de jongere priesters in den tempel van Mercurius. Maar te naauwernood is de Kanaal-leening »vol" of er doen zich onrustbarende verschijnselen op, die aanleiding geven tot de vrees dat het Kanaal zelf ook nog lang »vol" zal blijven, in stede van uitgegraven. Een geacht lid der Volksvertegenwoordiging waagt het «een vrij woord, in het vrije Parlement van een vrij Volk" te spreken: van alle zijden weerklinkt het dadelijk: t>Harrosurlebaudet!" Wij treden in geene beoordeeling van de motieven, welke den heer van Nierop kunnen geleid hebben tot zijne interpellatie; wij wenschen zelfs niet na te gaan of het gekozen tijdstip en de vorm volstrekt onberispelijk zijn, maar al spreken wij daarover geen oordeel uit, mogen we den moed wel bewonderen van een man, die niet zweeg waar hij meende dat zijn pligt hem gebood te spreken, ook al kon hij met zijne erkende talenten zeer goed bevroeden, dat ondank zijn loon zou zijn, omdat een woord tegen de modus gvo te regt of te onregt zou worden vertolkt als tegenwerking van de groote zaak, die ieder verlangt, en welke het immers ook den heer van Nierop slechts te doen is, op zekere en soliede wijze te zien tot stand gebragt? . Wat er van de zaak zelf zij, zal de uitkomst moeten leeren. Inmiddels behoort er meer dan gewone bedrevenheid toe, om een draad te kunnen vinden in den chaos van ingezonden stukken en proclamatien, waarmede men van beide zijden bestormd wordt. Is de aannemer soliede te achten? Zal de reeds opgeroepene eerste storting, waartoe de Minister intusschen verklaart nog geene magtiging te hebben verleend, werkelijk mogen plaatsvinden? Ziedaar de groote vragen van den dag, waarop alleen de tijd antwoord kan geven, en van dat antwoord hangt het af of zich nog eene derde vraag zal voordoen: Bestaat er nu misschien uitzigt dat het werk niet bij concessie aan particulieren, maar van Staatswege zal worden tot stand gebragt? De vlaggefeesten — pour revenir h nos moutons — hepen te zamen met nog een paar feesten. Arti t Amicitiae gedacht zijn 25jarig, Doctrina et Amiciti* zijn /.jarig bestaan. Eerstbedoelde Maatschapp heeft op 1 december zijne feesten geopend met eer toepasselijke rede van dr. L. S. P. Meyboom, waar van de dagbladen te zijner tijd in bijzonderheden hebben melding gemaakt. Een paar dagen vroeoer ving het tweede Genootschap „]__ feestviering aan met eene feestrede van mr. J. van Lennep Ik zou het onbescheiden achten in het breede uit te weiden over eene huishoudelijke feestviering maar wat vnj algemeen verhaald wordt te S daar ik niet geloof dat er no_ eider» m_i,*-gemaakt is, nfoge ook Mer zfne^wf vïï_2_ Te grijze feestredenaar heeft zich op zijne ei Jen*__?di_e ■Tp niet Zinder l^'rM d°or zi*nen vadelt ?k wel 'Z i L loïellJke ™ « was vervuld. Ben heid onzer? __hV dan, heeft Juist deze omstandigeen anHprlgeeSt,gen le"erkundige doen besluiten 7o\J Z A W 6gAm,te slaan dan vroeger was gevolgd, en daar de laatste 25 jaren niet veel meldenswaardigs opleverden, liever nog een blik te werpen op de wording van het Genootschap in het laatst der vorige eeuw. Vrijer dan vorige feest. redenaars, kon hij natuurlijk een tijdperk bespreken, dat thans tot het domein der geschiedenis behoort, en hij behoefde nu niet meer te vreezen snaren aan te roeren, welke onaangenaam konden klinken in het oor van nog levenden. Dat onderzoek nu naar de eerste levensjaren van het genootschap Doctrina et Amicitia heeft den begaafden spreker aanleiding gegeven om uiteen te zetten, hoe het eigenlijk slechts de voortzetting onder anderen naam was van de gesupprimeerde »Vaderlandsche Societeil" en hoe het letterlievend genootschap de omwenteling van 1795 voor wat Amsterdam betreft heeft -oorbereid en geleid, zamengesteld als het was uit ï eene verzameling van onverbeterlijke Keezen." De geschiedenis van Doctrina — zoo als de sociëteit veeltijds kortweg maar zeer oneigenlijk door de gewone bezoekers wordt genoemd — mag als zoodanig dus eene belangrijke bijdrage tot de geschiedenis van Nederland en van Amsterdam in het bijzonder genoemd worden. Het huishoudelijk feest dat met een collation eindigde, werd twee dagen later besloten met een groot bal in het Park, terwijl Arti et Amicitiae zijne leden eene tooneel•voorstelling in den grooten schouwburg heeft aangeboden. Afgescheiden van die feesten leverde de finantiele wereld in den jongsten tijd eenige minder verblijdende omstandigheden op. Een paar belangrijke faillissementen hebben natuurlijk een treurigen indruk gemaakt, en behelst het gerucht waarheid, dan moet zelfs op een paar diamantslijpers de methode toegepast zijn welke zij op hunne nijverheidsproducten plegen in praktijk te brengen: zij zijn » gezet". Ik zou niet durven beslissen of dat wel a jour is geschied, maar wel verzekert men dat ze ook » geslepen" waren. In de geleerde wereld is het ook niet alles couleur de rosé. Ik zal niet spreken over de polemiek, tusschen de heeren von Baumhauer, Buchner en Schneevoogt in het Handelsblad gevoerd, respectievelijk over den post, bij de gemeentebegrooting voor het scheikundig laboratorium aan het Atheneum Illustre uitgetrokken, en over de ongezondheid van het Buitengasthuis. Maar met een enkel woord moet ik gewagen van het drietal, den Gemeenteraad door Burg. en Weth. aanbevolen, ter voorziening in de vacature van hoogleeraar in de scheikunde bij het Atheneum, veroorzaakt door het vertrek van prof. von Baumhauer naar Haarlem, alwaar hem eene prachtige positie bij Teylers Genootschap moet zijn aangeboden. Dat drietal bestond uit de heeren drs. J. H. van den Broek en J. W. Gunning te Utrecht, en R. S. Tjaden Modderman te Haarlem. Ik heb het door allezins bevoegden hooren betreuren, dat op deze aanbeveling ('t was gelukkig niet eene bepaalde voordragt) slechts eene tweede plaats is ingeruimd aan een man, die in alle opzigten aanspraak mogt maken eene eerste plaats op de lijst in te nemen. De heer Gunning is als scheikundige, als docent en schrijver van een uitmuntend handboek overbekend en zelfs bij tegenstanders gewaardeerd. Enfin, de heeren van den Rade hebben nu reeds in zijn voordeel uitspraak gedaan. "Vóór een paar zondagen had in het Park weder het eerste volksconcert voor dezen winter plaats, onder leiding van Verhulst. Het met zorg gekozen programma werd meesterlijk uitgevoerd, en de opkomst (zoowel voor daalders als voor kwartjes »tertium non datur"), getuigde op nieuw hoe lief ook ons Volk goede muziek heeft, wanneer die op zoo loffelijke wijs binnen zijn bereik wordt gesteld. » Amsterdam biedt den vreemdeling veel afwisseling aan van avondvermakehjkheden", hoort men vaak getuigen. Dat geheel ontkennen wil ik niet, maar veel is er op af te dingen, althans wanneer men de veredeling der volksvermaken voor een dure pligt, voor een krachtig wapen ter meerdere beschaving, blijft beschouwen. Ik stap over schouwburg en ballet (Wo bleibe denn die Moral?) heen, even als over de kleinere dito, om een luide jammerklagt aan te heffen, dat Nederlands hoofdstad niet eene dragelijke opera bezit. Gelukkig Rotterdam I waar men geheel met eigen krachten zoo oneindig veel beters op dit gebied levert. Het lust mij niet in eene breedvoerige beschouwing te treden over het erbarmelijke der meeste opvoeringen hier, slechts een enkel sujet nu en dan [uitgezonderd, maar het moet geconstateerd worden, dat Amsterdam ten deze onbegrijpelijk ten achter is en een treurig getuigenis aflegt van zijn kunstzin, te onverklaarbaarder omdat men hier in andere kringen zoo uitstekend gelukkige vertolkers van deugdelijke muziek in betrekkelijk grooten getale aantreft. De pogingen, in dit opzigt door den heer Arthur Deetz aangewend — zijne gade heeft zeker te Rotterdam een voortreffelijken indruk achter» kunstenares onverdeelde aanspraak Iverdienen inmiddels eene loffelijkeiver**^ <>> » neer mett het oog slaat op de n->*-afj reeds tegen aanstaanden zondag is AeTSv^