Koninkl. en Ministeriële Besluiten enz. Bij Zr. Ms. besluiten is aan den heer R. C. Cankrien, consul-generaal der Nederlanden te Antwerpen, vergunning verleend tot het aannemen en dragen der versierselen van ridder der orde van het Legioen van Eer, en aan den heer C. B. H. von Rosenberg, ambtenaar belast met het doen van natuurkundige onderzoekingen in Ned. Indië, tot het aannemen der versierselen van ridder der orde van den Ziihringer Leeuw, hem door Z. K. H. den Groothertog van Baden geschonken. De audiëntie van den Minister van Oorlog zal op dingsdag den 20, die van den Minister van Koloniën op woensdag den 21, en die van den Minister van Justitie op woensdag en donderdag den 21 en 22 dezer niet plaats hebben. --- Marine en Leger. LI. donderdag morgen is Zr. Ms. stoohischip Watergeus, kommandant Geerling, van den proeftogt in de Noordzee in het Nieuwe Diep teruggekeerd. --- Aanbestedingen. LI. donderdag is te Gorinchem aanbesteed het bouwen van een bomvrij laboratorium op bastion n.° 9. Aannemer hiervan is geworden de heer W. van Looijen, te Heukelom, voor eene som van f 19,000. --- Regtszaken. In de zitting van den Hoogen Raad van heden heeft proc.-gen. van Maanen conclusie genomen in de zaak van den burgemeester der gemeente Bemmel, optredende, voor den Staat der Nederlanden, eischer, proc. Franeois, advocaat mr. G. M. van der Linden; tegen het ambt van Overbetuwe, verweerder, proc. van der Jagt, advocaat mr. J. Kappeyne van de Coppello, proc.-generaal heeft geconcludeerd tot verwerping. Uitspraak 23 dezer. — Wij vernemen, dat den 21 dezer voor den Hoogen Raad zal worden behandeld het beroep van M. N. Verschuere, tegen het arrest van het Hof in Noord-Brabant van 3 november jl.. waarbij zij wegens kindermoord veroordeeld is tot de straffe des doods. Men zal zich herinneren, dat deze requirante was schuldig verklaard aan het dooden van het kind, waarvan hare nicht Cornelia van Luxemburg was bevallen, nadat deze laatste hare vroegere bekentenis, dat zij die daad had gepleegd, had herroepen en de tante alle schuld op zich genomen had. --- Necrologie. De Vlaamsche letterkunde heeft een groot verlies geleden door den dood van Franeois Roelants, ridder van de Eikenkroon, schrijver van vele drama's en vaudevilles, onder anderen van »Jan de Eerste. Leieester, Margareta de Zwarte, Willem de Zwijger, Kapitein Trullemans enz." Deze schrijver is te Brussel overleden. --- VARIA. Eene in de maand mei 11. uitgebroeide Dorking-hen, welke met andere kippen in den tuin van de Rotterdamsche Diergaarde vrg rondliep, werd onlangs vermist; men vond haar eindelijk op hare eigene ejjeren broeijende zitten; sedert eenige dagen ziet men bij haar kiekens, die door de buitengewone zorgen, daarvoor besteed, goed groeijen. Als eene bij zonderheid mag worden gemeld, dat voor een paar weken door den bekenden vogelaar Arjen Nol (wgngaarder) te Hijum, met het slagnet gevangen is eene kieviet, byna geheel wit, voor de borst eenigzins bruin, alsmede aan de vlerken. De vogel is nog in leven. Bij de redactie van het Birmingham Journal is een ijzeren brief ontvangen uit South Pittsburg in Pennsylvanië, gedagteekond 6 november 11., en waarin de Engelsche fabriekanten worden uitgedaagd even dun ijzer te vervaardigen. De brief is slechts tweemaal zoo zwaar als een vel papier van gelijke grootte, en heeft de dikte van een duizendste gedeelte van een duim. Een blad van Belgisch ijzer, hetwelk men tot dusverre als het dunste beschouwde, heeft de dikte van het zes honderd zes en zestigste gedeelte van een duim. --- STATEN-GENERAAL. TWEEDE KAMER. Zitting van Zaturdag 17 December. Voortzetting der beraadslagingen over de Staatsbegrooting voor 186-t, en wel over Hoofdstuk VIII (Departement van Oorlog). Afd. I. Kosten voor het Departement. Art. 1 (Tractèment van den Minister) aangenomen. Art. 2 (Traetementen van de ambtenaren enz.). De heer van Bosse heeft met uitstekend genoegen de discussien van gisteren gevolgd, omdat daarin door deskundigen menig denkbeeld geopperd is waarvan hij acte neemt, en dat hij reeds voor eenige jaren ontwikkeld heeft. Zoo b. v. heeft hij door den heer van Mulken hooren gewagen van groote gebreken in de levende strijdkrachten en van gebrekkige zamenstelling der infanterie. Zoo zijn door den heer Storm van 's Gravesande leemten in het defensiesteleel aangewezen, en men heeft ook het gevoelen van den Minister van Oorlog over sommige vestingen vernomen. Wij weten in allen gevalle dat er nog meer kosten voor de defensie vereischt zullen worden, en dit heeft spr. tot het besluit geleid, om zijne meening op een ander punt te zeggen, Hij blijft er bij dat, als men bij het Departement van Oorlog ernstig bezuiniging wil, eene groote vereenvoudiging moet worden gebragt zoowel in het personeel der ambtenaren als bij den grooten en generalen staf. Bij geen enkel Departement he ft men zoo vele en zoo hoog bezoldigde ambtenaren, veel hooger dan de burgerlijke ambtenaren, die zelfs minder pensioen krijgen, terwijl zij elk oogenblik— hetgeen met de militaire officieren niet het geval is — op bevel des Ministers kunnen worden ontslagen. Zijne conclusie is, dat hij geen halve cent voor verhooging zal toestaan, alvorens de hand geslagen is aan vereenvoudigingen, die men kan tot stand brengen, als men maar wil. Met dat bezuinigde geld konden de «ages van onderofficieren verhoogd en andere verbeteringen ingevoerd worden. Hij wijst op de enorme weelde van hoofdambtenaren bij het Departement van Oorlog. Vroeger was het eveneens bij Finantiën, maar de Minister van Hall; heeft met kracht paal en perk gesteld aan al die inspecteurs, controleurs, verificateurs enz. Het groote' gebrek van het leger is z. i. gebrek aan genoegzame oefening, en als men dit verbeteren wil door een verband ' met het Nederlandsch-Indische leger in 't leven te roepen, dan worden er allerlei, schoon z. i ongegronde, bezwaren gemaakt. Ten slotte herhaalt hij dat, als er niet krachtig vereenvoudigd wordt, hij nooit zijne stem aan eenige verhooging i voor de defensie zal geven. De heer Storm van 's Gravesande merkt op, dat wat de staven betreft, die eerst bij art. 4 te pas komen, hij niet kan instemmen met de klagt over weelde van hoofdofficieren. Vergelijkingen met andere legers gaan niet altoos op, en spr. verklaart zich tegen overdreven bezuiniging. De heer van Mulken moet nopens de vergelijking met burgerlijke ambtenaren opmerken, dat de traetementen der hoofd- en subalterne officieren niet zoo hoog zijn; dat zij onderhevig zijn aan verplaatsing en dat, als er oorlog is, de officier zijn leven moet wagen. De Minister van Oorlog refereert zich aan de beide vorige sprekers. Hij weet niet wie de deskundigen zijn, waarop de heer van Bosse zich beroept" en verlangt dat die spreker dit precisere.' Voorts verklaart de Minister dat hij vermindering | heeft gebragt waar hij kon; mogt dit nog verder mogelijk zijn, dan zal hij het gaarne nagaan. Artt. 2 en 3 worden hierop aangenomen. Afdeeling II (Groote en generale staf). Bij art. 7 (Provinciale en plaatselijke staven) zegt de heer dc Bieberstein dat hij voorleden jaar geklaagd heeft over scènes van dronkenschap bij het opkomen der miliciens. Hij brengt nu echter hnlde dat dit niet meer is gezien. Afdeeling 111 (Traetementen, soldijen, enz.). De heer van Mulken wijst er op dat de Minister heeft erkend, dat de miliciens niet genoegzaam geoefend worden. Hij vraagt of men niet jaarlijks eene van de laatste ligtingen zes weken onder de wapenen kon roepen, om daardoor de oefening der infanterie eenigzins te verbeteren, vooral met het oog op den overgang van die miliciens naar de schutterij. De heer Storm van 's Gravesande ondersteunt dit denkbeeld. De Minister keurt het op zich zelf goed, maar I°, kost het geld, en 2°, is de laatste ligting weer geheel in de burgerlijke maatschappij teruggekeerd; zoo ook ten deele de voorlaatste ligting. Hij kan niets anders zeggen, dan dat hij het voorstel in nadere overweging zal nemen. » De heer van Mulken heeft met leedwezen vernomen dat de laatste en voorlaatste ligting niet kunnen opgeroepen worden. Hij kan gelooven dat dit met de miliciens der laatste ligting het geval is, omdat hun permissie tot huwen gegeven wordt; maar met de voorlaatste ligting is dit niet zoo gesteld. De verklaring des Ministers heeft hem leed gedaan, en uit dien hoofde zal hij zijne stem tegen de begrooting uitbrengen. De Minister herinnert dat hij het voorstel niet heeft verworpen, maar beloofd heeft het in overweging te nemen. Bij art. 10 (wapen der kavalerie) dringt de heer Storm van 's Gravesande aan op verbetering niet van de sabels (zoo als. gisteren verkeerd is verstaan), maar van de zadels. Afdeeling XI, art. 22 (Onderhond der vestingen enz.). De heer van S wleten stelt als amendement voor, om de som van ƒ344,000 te verminderen met f 25,000, alleen om het beginsel uit te maken. — De heer Storm van 's Gravesande meent dat dit de quaestie niet beslist. Men zal dan f 25,000 minder voor het onderhoud uitgeven, maar daaruit volgt niet de opheffing van eenige vesting; daarenboven is er geene bepaald aangewezen. — De heer van S wiet on wilde niet specificeren, omdat die zaak in comité is behandeld. Nu men hem echter vraagt welke vestingen' hij bedoelt, dan zal hij zeggen: die aan de Wester-Schelde. — De heer de Bieberstein verklaart dat, indien er door de aanneming van dit amendement eenig gevaar voor de ingezetenen mogt ontstaan door het wegnemen van bruggen enz., hij er dan tegen zal stemmen.— De Minister zegt dat hij zich gisteren en eergisteren tegen het slechten van vestingen heeft verklaard; dit amendement strekt dus om den Minister te bemoeijelijken. — De heer Storm van 's Gravesande acht het amendement ook geheel onbestemd. — De heer Dirks is van dezelfde meening. — De heer Cornelis gelooft dat de bedoeling is om het beginsel uit te maken, dat in comité - generaal is besproken, en om uit te drukken dat er een begin moet gemaakt worden met het verlaten van eenige vestingen. Hij zou voorstellen den post met/2000 te verminderen, om het beginsel uit te maken dat de Minister moest overgaan tot het slechten van vestingen.—De heer van Swleten trekt nu zijn amendement in, en vereenigt zich met dat van den heer Cornelis. — De Hlnlstt-r verklaart zich nader tegen het amendement. — De heer Wijbenga is tegen het amendement. Hij heeft steeds gestemd tegen het budget van Oorlog, omdat hij het eindcijfer te hoog acht voor de finantiele krachten des Lands. Hij is niet van gevoelen veranderd en zelfs de discussie van gisteren heeft hem daarin niet doen wankelen. Wat toch heeft hij daaruit geleerd? Dat de toestand van het leger en het verdedigingstelsel veel te wenschen overlaat. Als hij dat hoort van specialiteiten en nagaat wat er in 10 jaren voor Oorlog is besteed, dan kan hij zijne stem niet aan de begrooting geven. Hij heeft allen eerbied voor den Minister en geen doel om hem van zijne plaats te verwijderen, maar hij is tegen het eindcijfer. Spr. wenscht den Minister niet in onderdeden tebemoeijelijken; hij gebruikt het radikaal middel van afstemming der begrooting. — De heer W. van Goltstein meent dat door de aanneming van het amendement eene zeer belangrijke beslissing zal worden genomen. De Minister heeft eergisteren zijn stelsel uiteengezet dat in den Ministerraad is goedgekeurd. Nu zou men den Minister bemoeijelijken en zich tegen het geheele stelsel en tegen de hoofdzaak verklaren. Hij acht het beter dat, wie zich niet met het stelsel kan vereenigen, de begrooting afstemme. — De heer van Kerkwijk merkt op dat het amendement zou uitmaken' dat dit gedeelte des Lands moet verlaten J worden, en daartegen heeft hij bezwaar. Hoewel; hij hoopt dat met der tijd Vlissingen en andere) Zeeuwsche vestingen opgeruimd zullen worden, isj hij tegen het amendement. —De heer van Zuylen: is ook tegen het amendement. Hij wenscht den Minister van Oorlog niet alleen niet te bemoeijelijken, maar te behouden als een onmisbaar element in dit Ministerie. Dit is de beteekenis zijner stem. —De heer Cornelis doet uitkomen dat hij het oog niet had op deze of gene vesting, maar op de schadelijke. vestingen, en daarom betreft het amendement het beginsel in het algemeen. — De heer Dirks her- I innert dat de Minister ook in de stukken heeft ge! zegd dat hij niet al de vestingen wil behouden, i ( Wat zal het nu beteekenen , of die ƒ 2000 van de begrooting worden afgenomen? Hij acht het amendement overbodig. Ai is spr. tegen het amendement, toch is hij voor het sloopen van eenige vestingen. Zoo ook, als spr. voor de begrooting stemt, moet men daaruit niet afleiden dat hij tegen bezuiniging zou zijn. — De heer Storm van 's Gravesande wil ook schadelijke vestingen opgeruimd hebben, maar dit amendement helpt niets. — De heer van Hulken wil dit insgelijks, maar ziet niet ui dat dit doel door dit amendement bereikt wordt. Ten andere wenscht hij, naar aanleiding van de Memorie van Toelichting, nopens art. 25 te vragen, of in het ontwerp de middelen zijn opgenomen om Bergen-op-Zoom te ontmantelen, gelijk de Minister heeft toegezegd. — De heer Wintgens doet opmerken dat door den Minister van Oorlog, namens den Ministerraad, mededeelingen aan de Kamer zijn gedaan, en dat er nu twee amendementen tot bestrijding van het Gouvernement zijn voorgesteld van eene zijde, die het gewoonlijk ondersteunt. Hij wenscht ook den Minister van Oorlog te steunen maar als het amendement wordt verworpen, dan zal de Regering het te danken hebben aan de edelmoedigheid harer bestrijder?. De heer Bullert gelooft dat de Minister niet zeer erkentelijk daarvoor zou zijn. Maar hij heeft het woord gevraagd om te verklaren dat de heer Wintgens dan onjuist gehoord heeft in het comitégeneraal. Spr. kan dit hier niet tegenspreken, omdat het in het comité gezegd is. Maar wat de heer Wintgens gezegd heeft, is niet zoo. Er is niet in den zin als door dien spreker bedoeld is door den Minister van Oorlog gesproken over alle vestingen De heer van der Linden vraagt om dezelfde reden het woord, ten einde de verkeerde en onjuiste voorstelhng van de heeren van Zuylen en Wintgens over het gebeurde in het comité tegen te gaan. Bovendien, zegt spr., ik vraag niet of de Min. van Oorlog een nuttig element in den Ministerraad is; ik laat de politieke zijde daar; ik spreek niet over den persoon, maar over de zaak: ik ben niet tegen den Min., maar voor het beginsel dat hier jaren lang is besproken, en nu wensch ik dat dit uitgemaakt wordt bij het amendement. Nu ze°"t men wel dat het in het onzekere laat welke onder de schadelijke vestingen kunnen gerekend worden; maar er zijn er waarover wij het vrij wel eens zijn De heer van Zuylen van Wyevelt meent dat de Min. wel degelijk in het comité gesproken heeft namens het Kabinet, en gelooft dat hij het orgaan was van het Gouvernement. De heer Wintgens zegt dat de heer Dullert eigenlijk slechts een uitvlugt heeft gezocht door het maken van onderscheidingen. Hij herhaalt dat de Minister van Oorlog namens de Regering het stelsel van vestingen heeft doen kennen, en als nu de heer Dullert zegt, dat dit onjuist is, dan is de Min. van Oorlog het best in staat «de uitlegging van zijne woorden te geven. De heer Dullert merkt op, dat het de vraag is waarover door den Min. van Oorlog namens het Kabinet gesproken is. Men kan hier in geene openbaring treden , maar zeker heeft de Min. niet o var alle onze vestingen gesproken, ook niet over alle die hier als schadelijke zijn genoemd. De Min. heeft ook op menig punt zijne individuele meening ontwikkeld. De heer Hugenholtz zegt, dat nu de discussie gaat loopen over hetgeen er in het comité al of niet gesproken is, en dit gaat z. i. zoo ver dat er misbruik gemaakt wordt van het geheim van het comité. Immers de heer Wintgens verlangt van den Minister van Oorlog om het door hem gesprokene toe te lichten, zonder dat het geheim van het comité is opgeheven. De heer Wintgens sommeert den vorigen spr. de woorden aan te halen, waarin die schending van het geheim van het comité zou hebben bestaan. De heer Hugenholtz ziet hierin eene poging van den vorigen spreker om den bal van hem op spreker te werpen. De heer Wintgens heeft toch aan den Minister van Oorlog eene bepaalde vraag gedaan nopens het verhandelde in het comité, en nu is het toch onmogelijk dat de Minister antwoord geven zoude, zonder dat hij het geheim van het comité schendt. De Minister van Oorlog : Ik moet dat ook zeggen. Overigens zijn in het comité niet alle vestingen besproken. In antwoord ip den heer van Mulken moet ik opmerken, dat het ernstig mijn voornemen is Bergen-op-Zoom te ontmantelen, maar als de tijd daar is, zoo als in de stukken gezegd is. De heer Cornelis : Naar den loop dien.de discussie genomen heeft, en bij de politieke beteekenis die men aan het amendement gaat hechten, trek ik het in. Bij art 25 stelt de heer Storm van's Gravesande een amendement voor. De strekking van dat amendement is om te voorzien in de volstrekte noodzakelijkheid om de middelen van inundatie van de linie van Utrecht te verbeteren, ten einde die inundatie spoediger te kunnen stellen. Voor die werken was niets op de begrooting gebragt en is nu door den voorsteller van het amendement / 100,000 voorgesteld. Daarentegen zijn de beide posten, aangevraagd voor de Grebbe-linie, met die / 100,000 verminderd. Voor de zoo noodzakelijke verbetering der werken op de Houtensche Vlakte, bij Utrecht, zou de voorsteller van het amendement ook gaarne eene zekere som reeds nu hebben voorgesteld , doch heeft dit niet gedaan naar aanleiding der mededeeling die hij heden van den Minister van Oorlog had ontvangen, dat de projecten daartoe niet tijdig genoeg zouden gereed zijn om de werken in den loop van 1865 nog te kunnen aanbesteden. Spreker ontwikkelt nader het nut en de noodzakelijkheid van de verbeteringen aan de Grebbe-linie. Het amendement luidt; om de alinea's a en 6 aldus te wijzigen : a, verbetering der middelen tot het stellen van inundatien van de nieuwe Hollandsche waterlinie ad / 100,000, en b, verbetering van den water-aanvoer voor de Grebbe-linie ad/ 170,000. — De globale som blijft ƒ 286,000. gmoaie De Hlnlstcr van Oorlog neemt dit amendement over. Bij Afd. XII (kazernering) geeft de Min., in antwoord aan den heer Idserda, te kennen, dat de kazerne te Leeuwarden is bezet met infanterie: dat hij onlangs een onderhoud met den Commissaris des Konings heeft gehad, om een gebouwtje aan Oorlog af te staan, om dat tot eene kazerne der kavalerie in te rigten; als dat het geval is, zegt de Min. een escadron kavalerie toe; dit kan echter het geval niet zijn wanneer er eene kazerne voor gebouwd moet worden, want dit is niet bepaald noodig. „_ ff a »-~ P fene vraag van den heer Guljé geeft de Min. te kennen, dat er geen voornemen bestaat om verboden kringen van vestingen uit te 10udCJiikie,0m7ra"::e wordt het Ü4 stemmenu aa»«enomen met % tegen Voor- de heeren van der Veen, Heemskerk, van Kerkwijk, Lijcklama, Beyma, Hofman, Dirks, de Bieberstein, Hollingerus Pijpers, van Zuylen, J. K. van Ooit stem, Geert sema, Hoekwater, Rochussen, Storm van s Gravesande, Simons, Blom, de Poorter, IJssel de Schepper, W. van Goltstein, van Voorthuyzen, Luyoen, Kien, Cornelis,' Begram, Taets van Amerongen. van Nispen, Blussé, van den Heuvel, Bots, Wintgens, B-**«_;»-R'-'¥awe" "k Sombreff, de Brauw, Mijer, mrJeuCirZe'ne>itei^ de Lom de Berg, van Lynden, BK u,~e hl*eren Mensonides, Jonckbloet, Guljé, ■_•»*, £m ' V"n Delden' Westerhoff, Jespers, Upknriict ' * ens' zerda, van Limburg Brouwer, mWS/ge l VC"a Swie(en, Wijbenga, van Eek, Viruly W^n' n , Undelti Hoynck van Papendrecht. ■ '•-■-■ns 1, umbar, van Bosse, Reinders en .. a_W*««, ■" iY*j'onj*^an «e orde Hoofdstuk IX (Departement ■,''°nialc n , *r«*u'*a-" zegt dat de strijd over B'^igde m van ouden datum is- In iBGO B.*fegeren . et denkbeeld om Indië niet liberaal B I ''Waaf11 kwam het stelsel op om Indië Bi, 'ê Pol't^t .reBeren- De algemeen liberale Bil J*"l du? _ 's tbans aan het roer, en men moet Bii ""-hoon vruchten wachten. Spr. resumeert B-_"*et einn,, Voorstellingen van die politiek, waar- B*. HÜ st l°el ZOU zi-n: °Pleidin- tot zelfstandig- B£^ervatiev daar tel?enover de vruchten van het Blf -* der k stelsel • en dan vindt hij: vermeer-3 yeestaD . °*king °P Java; vermeerdering van I J"lijke -o?6f,' verbetering van het muntwezen; aan- K'd Uit H 00*? in? der Indische begrooting; onze B^Dderd. Producten met honderden millioenen llf gebra' emancipatie in West-Indië tot Bti^aft* m"i'*m'"'oenen belastingen hier te Lande Bi *' tDe'n enen aan spoorwegen alhier besteed. B» l*e vm v^11 P*an 's noS veel meer te doen. Dat BCo|gd rt -311 van het stelsel, van 1830 tot 1862 E ia|è Dor ■ dat toen is gevallen. De liberale 1» **l**han *ek daarentegen levert geene vruchten ■krl^1* toet U*et die 'n de verte kunnen vergeleken Blri'J We*- van liet conservatieve stelsel. Spr. IS liet dat het liberale Regeringsbeleid voor IjSiel)piga,ed is, en dat men verkeerd handelt ■i^at hpt r _ °P den voorgrond te plaatsen. Waarin l**al« ha iberale Regeringsbeleid. Niet dat men ■[^tste a 7, elingen pleegt, want dat kan ook de ld*»-1 is een°kraa.t; maar het liberale Regeringsllll "** *at W 'e'd °P liberale beginselen geschoeid, Pin68 *e *^ande vrijheid voor allen en in W\*t\ Trijheirt^enoemd" %een dwang, vrije ontwikkela Weden Van drukpers en alle verdere Europesche ■)' acht V" ars van Vaderlijke Regering. Dat stelsel |e«.f-ieelen Voor -'"■die verkeerd, niet in sommige lij totr_o *ma.ar als beginsel, omdat dit aanleiding In" '•at' pi ei-*el'jkheden, hindernissen en afwijkingen Inliet be • be_insel. Het liberale begrip strijdt I** ''il vv^'rf61 van vestiging m Indië. Met welk I _ ""ateriß? *" *^et reg* ,an overwigt van geest IC*B***-» m'ddelen. Dat is het regt van den !(•« ** vanotïldat onze voorvaderen zich hier door |i_?elfde rP^afenen gevestigd hebben, en krachtens l» handelt hjven wij er. Als men onregt libe- ICneer d dan moeten wij Java verlaten. En I&" da mi,1'oenen Javanen zich konden verlh 'basten i°uden zij die duizenden Europeanen lla it* dt vs de liberale koloniale politiek is I! . *vj"*-TOndslag der Regering, althans niet zoo It „""de V«°ni door kracht van wapenen moeten IvSden , • Men kan die 'iherale politiek niet tl ""gen j' ? zeg*- men het. Van daar zoo vele be!>!■* *term Regerings-reglement, bijv. tot uitzetii eden ■■ gevaar voor de orde en rust. Meest alle u liet h^n vereend onder beperkingen die in strijd t° liet j hberale Regerings-element, en dat kan *Sl anders, want dat element strijdt met het berdenjjj nzer vebtiging. Er bestaat b. v. eene veri^evn" ,°P de drukpers, maar men laat die on- dit en zet die schrijvers het Land uit. Z.i. .%MrkVer,keerd-* maar in allen gevalle in strijd >■> ,^*le begin*-el* Hoe is de balans? Aan vSdor^ t,V? h*3at bo?k staat: liberalisme, aan )C"-|,": Aan den eenen kant ?, «*rii,i h'T*' mf ?nder Permi^ie: vrijheid He doch met het regt van uitzetting, den n anders ,s dan eene willekeurige daad &>>irlt oU.ver„euLr"Generaal" Men ™l eindigen C> hier I e bevo'king te verwekken, waarvan J,*arrina,en 1 r reeds sPoren vertoonen: er zal it, k°ndi"fn °ntstaan* H'J verzet zich dus tegen de _ Btrüd g Van het liberale beginsel, terwijl men lo het vl mede handelt. Door de verkondiging >«_- schrn ra e heginsel in Indië wordt alles op k*° -w, i? gezet' want men kan het toch niet lo ge|aten u Minister heeft de teugels te veel "•"Pen, hu V 1 bet jeugdige paard wat te hard laten _!n h ♦ teugels in de hand moeten houden. Cten steil cons<.rvatief beginsel op den voorgrond CStaldioh jQ en m de toepassing naar gelang van] Wi^-'OtivvTn n handelen. Na deze algemeene It or>derP en zal sPr- n'e*- verder uitweiden: over | r,sPrekenPUnten Zal hij' bii de behandeling der' *enr'^ peoi"yi,ru,y Verhrugge zal niet in uit>L_eer jke beschouwingen treden, dus ook niet speciaal punt wenscht hij te bespreken, namelijk het onderwijs aan de Indische bevolking. Die belangen zijn door de opvolgende regeringen zeer ter harte genomen. Spr. slaat in het breede een blik op de opvolgende verordeningen, sedert die van 27 september 1808, onder den Gouverneur-Generaal Daendels, tot op onzen tijd. De strekking van zijn betoog is, dat onder de conservatieve besturen niet veel voor dat onderwijs gedaan is. Ook in lateren tijd is het er treurig meé gesteld, ofschoon in het laatste jaar stappen tot verbetering zijn gedaan. Er zijn b. v. thans 60 scholen, waarop het getal leerlingen in één jaar met 1450 is toegenomen. Maar dat zijn scholen voor Europeanen; voor de inlanders is het erger gesteld. Er zijn slechts 44 scholen met 1847 leerlingen op 12 millioen zielen. Hij betuigt daarover zijn leedwezen, en wijst er op dat die leemten zelfs op Batavia en andere hoofdplaatsen bestaan. Hij vraagt inlichting nopens eene beloofde maar nog niet opgerigte school, en wat door de Regering zal gedaan worden om het onderwijs in de Minahassa te verbeteren en te voorkomen dat de leerlingen den onderwijzer diensten zullen presteren. Men zeide wel eens dat de Javanen geen belang in het onderwijs stellen. Tot wederlegging van dit beweren, wijst hij op het verhaal van de opening eener school door den regent van Hedges, residentie Japara, hetwelk te vinden is in het bij blad van den Economist, jaargang 1864, 3de aflevering. In den laatsten tijd heeft ook de Regering besluiten genomen die algemeen genoegen deden. I°. De benoeming van den heer van der Chijs tot inspecteur van het inlandsch onderwijs op Java; dat zal diep ingrijpende gevolgen voor de ontwikkeling hebben. 2°. De subsidie voor het drukken van boeken, om de inlanders te leeren lezen. Ten slotte zegt spr.: In het statistiek-jaarboekje heeft een voormalig lid der Kamer een stuk medegedeeld over den toestand van het onderwijs in Indië, waarin de achterlijke toestand daarvan geschetst wordt en gezegd dat dit van algemeene bekendheid is. Spr. wenscht dat dit waarheid ware, want hij houdt zich overtuigd dat, zoodra de geheele Natie wist dat het; onderwijs in Indie onvoldoende is, zij dan zeker zou aandringen om dit onderwijs op goeden voet te brengen. Spr. gelooft dus dat hij goed heeft gehandeld door hierop de algemeene aandacht, bijzonder van de Regering, te vestigen. De heer JT. H. van Goltstein heeft reeds meermalen gesproken over de koloniale politiek dezer Regering; hij zal in geen herhalingen treden, maar alleen zeggen, dat deze politiek niet de zijne is, welke z. 1. daarop is gerigt om het cultuurstelsel te ondermijnen en te verzwakken. Het bewijs daarvah lag reeds in de cultuurwet, dcor de Regering aangeboden, waarin het cultuurstelsel als een versleten stelsel beschouwd "werd en de particuliere teelt bijzonder werd bevoorregt, zoodat de Gouvernementsteelt op den achtergrond werd gesteld. De uitkomsten dier politiek vertoonen zich reeds in de vermindering van het batig slot, dat ten laatste geheel zal wegvallen. Hij is een voorstander van het cultuurstelsel, niet enkel als eene bron van inkomsten voor de schatkist, maar ook met het oog op de ontwikkeling der Javaansche bevolking en hare opleiding tot arbeidzaamheid en ordelijkheid. Overigens strookt dat stelsel met het Regerings-reglement voorNeêrlandsch Indië, waarin bij art. 56 de instandhouding van het cultuurstelsel is voorgeschreven. Spreker wenscht een speciaal punt te bespreken: het besluit van de benoembaarheid tot Indische ambtenaren. Hij ziet daarin de bevestiging van het streven, om Indië tot een onafhankelijken Staat te maken, terwijl hij het tegendeel wenscht. Hij kritiseert daarbij nogmaals de wet nopens het Indisch onderwijs, dat hij liefhebberij-studie noemt, en keurt het af dat die wet aan ieder toegang geeft tot dit onderwijs en tot de benoembaarheid als Indisch ambtenaar. De examina's geven weinig waarborg voor de geschiktheid der kandidaten. Bovenal komt het echter aan op de Nederlandschgezindheid der te benoemen ambtenaren. Daartoe strekte het radikaal, en deze betrekking kan nu ook door inlanders verkregen worden. Zoo zal men het zonderling verschijnsel zien, dat een inboorling zal geroepen zijn om het Nederlandsch gezag tegenover zijne mede-inboorlingen te handhaven. De heer Wintgens zegt dat vorige sprekers reeds geschetst hebben den schoonen toestand van het koloniaal, systema, dat binnen en buitens Lands hoog wordt gewaardeerd, gedurende welks bestaan orde en rust op Java hebben geheerscht; dat groote voordcelen voor het Moederland heeft opgeleverd, waardoor wij uit finantiele verwarring zijn geraakt; maar het is of ons de broodkruimels zijn gaan steken. Niettegenstaande de groote voordcelen, die het bedoelde stelsel voor het algemeen opleverde, was het ook beschermend voor den Javaan; het is een vrijbrief tegen particuliere belangen; van daar dat particuliere belangen zich te;_enhet stelsel hebben aangekant. Maar al te zeer is men er in geslaagd, om de baten voor het algemeen te doen verloren gaan. Eerst was het: men' moest onafhankelijk worden van de Oost- Indische baten, doch daarachter stond te lezen: suppressie van het koloniaal batig slot. De tweede leus was: vrije arbeid, particuliere vrije teelt, geen beperking meer. Met die twee leuzen in de banier, is men reeds ver gevorderd. Met het l-oloniaal batig slot is men op die wijze, al ver genoeg gekomen. De Minister Loudon, wiens bestuur de overgang was van de koloniale politiek, heeft reeds gezegd, dat, zoo beide stelsels te gelijk in werking zouden komen, het dan geen tien jaa,* meer duren zou of het Oouvernements-cnltuursti'lsel zou door het particuliere worden verdrongen. Wat den vrijen arbeid betreft, waar spr. ooit een blik in de geheimen van den vrijen arbeid heeft kunnen slaan, daar vond hij dien niet vrij, luaar gat die aanleiding tot schandelijke knevelaiijen en opligterijen. Dit tracht hij door voorbeelden te staven, en hij wijst op het gebeurde te Cheribon en te Pekalongan. Van al die misbruiken, waartoe de vrije arbeid heeft aanleiding gegeven, is geen zweem te vinden geweest bij het cultuurstelsel. Daarbij vond hij steeds eene waakzame Regering, die met de grootste gematigdheid te werk ging. Bij het cultuurstelsel gaat het alles naar vaste gegevens, zoo als het in Indië alleen mogelijk is. Nu beweert spieker dat, ofschoon men in Indië algemeen eene malaise in het bestuur waarneemt, Nederland altijd in eene afwachtende houding blijft, steeds vertrouwende op de wijsheid van de regeerders en overgelaten aan hen, die Nederland en Indië van hunne kwalen meenen te moeten genezen, tot dat zij eens in den afgrond zullen nederstorten. Nu vraagt spreker, wat is het pad, dat de Regering eigenlijk wil betreden? Naar het hem voorkomt zijn de zoogenaamde liberale beginselen niets anders dan eene losmaking van het bestaande, zonder dat men bepaald weet, wat men daarvoor in de plaats wil stellen. Het bestaande moet worden afgebroken, tot dat er niets meer van zal overblijven. Wij hebben in de laatste drie jaren oneindig veel zien losmaken, maar wat hebben wij zien vestigen of binden? De ambtenaren worden dan ook moedeloos; waar moeten wij dan heen, wat wil de Minister, wat willen zij die hem steunen? Gaat hij na, wie eigenlijk de auteur is van hetgeen wij zien gebeuren, dan heeft hij dikwijls nagedacht, dat wij hier staan tegenover eene geldkoorts, eene zelfzucht, die zich op meer algemeen terrein beweegt. Aan die koorts schrijft hij het toe, dat men gronden wenscht te bezitten, koffijboomen planten enz., ten einde kapitalen te verkrijgen. Wat wil de Regering? Wij hebben een stelsel van den heer van Hoëvsll en dat van de conser-*1 vatieve rigting. Onze rigting is: handhaving van het bestaande stelsel, met verbetering van hetgeen in dat stelsel kan worden verkregen. Dat de Regering nu eens mededeele wat haar stelsel is. Zij verwijze echter niet naar vroeger of later, maar daar zij eene rigting moest hebben, kan zij die in korte woorden mededeelen. Hij herinnert aan de rigting van den heer van Hoëvell, die afgetreden is; aan de verkfaring van een der leden, die het Ministerie ondersteunen, dat het cultuurstelsel het allerellendigste stelsel was; aan de groote lofrede op de vrijheid van drukpers, terwijl men personen, die zich daarvan bedienen, uitzet, en aan het gevoelen, door sommigen geopenbaard, dat de Javaan ook grondeigenaar moet kunnen worden. Stemt de Regering nu met dat alles in? Wat is haar stelsel, of heeft zij eene politieke a deux mams? Hij wijst op het geschrift van den heer Bekking, die van het tegenwoordig bewind rekenschap komt vragen, en die dat bewind stelselloosbeid verwijt. Ook wijst hij- op het geschrift van den heer Netscher, en dan vraagt hij, of dat de rigting der Regering is. Het schijnt hem toe, dat de politiek van de Regering bij den dag duisterder wordt; dat het noodlot schijnt te bestaan, waartegen men zich niet kan verzetten; een fatum waardoor men beheerscht wordt. De Voorzitter vraagt, of nog een der leden het woord verlangt. Daar dit het geval niet is, zoo verleent hij het woord aan den Minister van Koloniën, maar bij het ver gevorderde uur stelt hij voor de verdere beraadslaging te bepalen op a. s. maandag, ten 11 ure. De heer van Bosse wijst op den langzamen voortgang van de werkzaamheden der Kamer, en acht het dus pligt, met het oog op den anderen tak der Wetgeving, voor te stellen heden avond de beraadslagingen voort te zetten. Hij gelooft dat de Eerste Kamer billijke aanspraak maken mag, dat deze Kamer de werkzaamheden zooveel mogelijk bespoedige. De Toorzittcr zegt dat hij dit voorstel niet kan overnemen, 1" omdat de Kamer reeds van -10 ure [af vergaderd is geweest, en ten andere omdat Je stenografen zich hoogst bezwaard achten met awn_W zittingen hunne taak vol te hou-ion. De heer van Bosse mei. i op, da*K wat dit>' laatste*bezwaar betrelt, het toch morgen ïh~"_ïïen gevalle een rustdag is. In omvraag; gebragt, wordt het voorstel van den heer van Bosse verworpen met 33 tegen 30 stemmen, zoodat de voortzetting der beraadslagingen wordt bepaald op aanstaanden maandag ten 11 ure. ° ---