EEN BELEEFDE WENK EN EEN WAARSCHUWING AAN DEN AMSTERDAMSCHEN GEMEENTERAAD. Wij ontvingen van het Bestuur van den »Bcnd v. Ned. Onderwijzers« een zeer lang stuk, waarvan wij de opneming »in extenso* niet noouig achten, omdat de inncud ervan in dezen enkelen volzin kan worden samengevat: Alles, wat in den laatsten tijd in onderscheidene bladen werd medegedeeld omirent eaietteüjke beleedigingen, verregaande bnwaarschu\ving«: gelezen, gericht aan onzen Amsterdamschen Gemeenteraad: --- WEEST GEWAARSCHUWD. »Gij autoriteiten van Amsterdam, weest gewaarschuwd ! »Gij, wethouder voor 't onderwijs, die den Raad wilt doen zien, dat gij 't gezag zult hooghouden! »Gij, Raad van Amsterdam, en vooral gij, sociaal-democraten in dien Raad! »En gij allen, die ons onderwijs liefhebt, of er ook maar iets voor voelt! » Weest gewaarschuwd! »Want gij drijft een roekeloos spel, datu duur te staan zal kunnen komen, dat u zal kunnen en op den duur zal motten kosten de beroepsliefde van den onderwijzer! »Gij, Wethouder van H Onderwijs, gij, Raad van Amsterdam, weest gewaarschuwd! »Is dat uw wil en uw bedoeling? »Wij weten 't niet, maar houden u de gevolgen van uw bureaucratiseering voor oogen.« In dien toon gaat het door. Gedreigd wordt wel niet juist mef werkstaking, maar met iets, dat erger is: hij (de onderwijzer), heet het,, zal zijn' werk doen, »z o o, dat gij er geen aanmerking ep kunt maken, maar voor 't kind, voor t onderwijs, voor 't onderwijsbelang zal rij doof en dood zijn.« Wij zullen zien, in hoeverre onze Gemeenteraad zich voor deze »Waarscmnvizig« en voor eerstmedegedeelden beleefden wenk gevoelig zal betoonen. Ter kenschetsing van dén geest, welfcc, zoodra het hoofden betreii, sommige leiders der »actie« bezielt, nog iets uit hetzelfde nummer van »De(n) Volksonderwijzer* ! nummer van »Den(n) Volksonderwijzer* ! In een vorig nummer werd zéker schoolhoofd te Aalsmeer door den klasse-onderwijzer Melchior geschetst als een echten *mn. Tegen die beschuldiging kwam het qe^ait'fi'j'ke penjneel tier school iv quae>iie op; het bedoelde Hoofd maakte vo ,i iet e-eer hem gestelde oersone.'l dc .^Menwerking zoo gemakkelijk en aangenaam mugelijk. En nu moet men de verbolgen leid zien van de redactie. JMiet alleen, dat de beschuldiging wordt volgehouden niet de insinuatie: »Het schijnt, tiat uw hoofd Ln donker of te wel 's avonds autocratischer doet dan bij 't volle daglicht. Zoo iets ziet men meer.., doch, zelfs al ware er van het ten laste gelegde niets aan geweest, dan nog hadden de onderwijzers der school te Aalsmeer niet voor hun hoofd in de bres mogen springen. Dat wordt hun volgenderwijze duidelijk gemaakt: Maar al was ons bericht onjuist geweest, kan mijnheer zich dan zelf niet verdedigen? Moet jij de boontjes doppen voor uw boyenmeester, zelfs al is hij over dag nog zoo aardig? Had liever als Bondsleden in uw vakblad het door ons gewraakte hoofdig optreden gecritiseerd, dan uw exempel van 'n hoofd schoon te wasschen en daardoor feitelijk uw klasse-genoot, den onderwijzer Melchior, aan te vallen Een volgenden keer wat meer opkomen voor de kleintjes, en wat m nder voor de grooten; deze hebben 't niet zóó dringend noodig. In ernst, kunnen de heeren, die hier aan het v/oord zijn en hun geestverwanten, zich erover beklagen, indien bij geschillen .tusschen hoofden en klasse-onderwijzers, hun getuigenis bij de Amsterdamsche Gemeenteraadsleden eh anderen niet dat vertrouwen ontmoet,, hetwelk in het belang hunner zaak wenschelijk ware ? --- Amsterdam, 30 November. RUSLAND. Beweging te Petersburg. PETERSBURG, 29 Nov. Het „Petersburgsche Telegraafagentschap" meldt dat gisteren op de electro-technische militaire inrichting 230 man, wegens het deelnemen aan het in zamelen van bijdragen voor de huisgezinnen van de slachtoffers der politieke beweging, zijn gearresteerd en opgesloten in de Peter-Paulsvesting. PETERSBURG, 29 Nov. De bladen melden, dat de manschappen van het lijfgarderegiment Ssemenof en de gardejagers geweigerd hebben over te gaan tot arrestatie van hunne kameraden. --- Sebastopol half verwoest. LONDEN, 29 Nov. Volgens , Daily Express" heeft de Petersburgsche „Slovo" het volgend telegram' uit Choeknin ontvangen: „Bij beschieting van Sebastopol door de muiters Is de halve stad verwoest. Een kruiser en een torpedoboot zijn gezonken, twee oorlogsschepen werden zwaar beschadigd." Admiraal Wirenius spreekt het telegram tegen, doch de redactie van de „Slovo" verzelcert, dat zij het telegram uit Choeknin op het admiraliteitsbnreau heeft gezien. --- Finland. PETERSBURG, 29 Nov. De gewezen minister van Finland, Dindner, Is tot lid van den Rijksraad benoemd. De nieuwe gouverneur-generaal van Finland, geheimraad Gerhard, zal morgen of overmorgen over de tenoeming van senatoren een audiëntie hebben bij den Tsaar. --- Ontalonië. MADRID, 29 Nov. Het Congres heeft met 133 tegen 25 stemmen het wetsontwerp aangenomen, dat de grondwettige vrijheden voor Barcelona opheft (Zie eventueel later ontvangen Telegrammen onder Laatste Berichten.) --- Een Franschman over Duitschland en de Duitschers. I. Nog altijd blijft bij de oudere generatie in Frankrijk, de generatie, die den oorlog van '70 meegemaakt of althans beleefd heeft, de reva n c h e-idee levendig. Schijnt het somtijds een poos lang, alsof de indrukken van het verledene hun scherpte zoo goed als ■ verloren hadden, een onverwachte gebeurtenis komt telkens die illusie vernietigen. Een zelfde dergelijke gebeurtenis doet dan tevens zien, hoe ook de jongere generatie, die in gewone omstandigheden aan de mogelijkheid van een nieuwen oorlog niet schijnt te gelooven, in zeer korten tijd door de gevoelens der ouderen wordt medegesleept. Zóó ging het vóór enkele maanden, toen de Marokkaansche quaestie geheel Europa in spanning deed verkeeren. In Frankrijk scheen de lucht zwanger van kruitdamp; de ouderen begonnen iets terug te kennan van de stemming, heerschende in allerlei kringen vóór de groote gebeurtenissen van 1870. In die omstandigheden, nadat het onmiddellijk gevaar zoo goed als verdwenen was, achtte een der hoogst ontwikkelde zonen van Frankrijk, de vicomte Eugène-Melchior de Vogüé, lid der Fransche Academie,- het van belang, zich door eigen aanschouwing op de hoogte te stellen van hetgeen er tegenwoordig in het Rijk van den erf-vijand omgaat. In meer dan twintig jaar had hij Duitschland niet bezocht, hij wilde het jongere Duitschland, dat hem vreemd was, leeren kennen. Te dien einde begaf hij zich op reis, bezocht vooral de oude Hanzesteden, eerst Keulen en Munster, vervolgens Bremen, Hamburg, Kiel en Lübeck, ten slotte Berlijn. Introductiën bij lieden van positie en invloed stelden hem in de gelegenheid veel te hooren, veel te zien en op te merken. De eindconclusiën van zijn aanteekeningen, die in niets gelijken op de stedenbeschrijvingen bij Baedeker of in andere reisboeken, stelde hij op aan den voet van de „Germania" in den Niederwald, toen hij naar Frankrijk terugkeerde. De bedoelde reis-indrukken verschenen in de «Revue des deux Mondes" van lo November j.l. Wij achten ze belangwekkend genoeg, om er voor onze lezers een en ander uit mede te deelen. De reiziger komt op een Zaterdag-avond te Keulen, waar hij in tientallen van jaren niet geweest is. Hij bewondert natuurlijk den Dom, dien hij voor 't eerst ziet na zijn voltooiing. Maar waar zijn de oude, zóó karakteristieke huizen gebleven van het Domplein en de voornaamste straten ? Verdwenen om plaats te maken voor reusachtige hotels en kantoren en prachtige winkels, waar men allerlei luxe-voorwerpen vindt uitgestald, o. a. tal van opzichtige toiletten, zonder eenige verkeerde bedoeling, vervaardigd voor eerbare Duitsche vrouwen, die volstrekt niet weten, welk soort van Parijsche „dames" zij pogen na te doen. — Het werk van een geheele week is afgeloopen. De biertuinen, aan den Rijn, waar muziek wordt gemaakt door militaire kapellen, vullen zich met bezoekers. Bier wordt geschonken, bij beken, maar — en ziedaar een feit, dat den Franschman bijzonder treft — absinth, het vreeselijke vergif, hetwelk het Fransche volk ten gronde richt, schijnt geheel onbekend. Deze opmerking vond hij overal, waar hij elders kwam in Duitschland, bevestigd: nooit zag hij een Dui'scher absinth drinken. „Dit feit, zegt hij, geeft mis«schien de verklaring van zekere verontrustende verschillen der vergelijkende statistiek." Hij bedoelt natuurlijk de vermindering van het getal geboorten in Frankrijk. Des anderen daags, Zondags, woont hij de Hoogmis bij in den Dom. Daar komen de leerlingen van het groot-seminarie binnengemarcheerd, Een processie van geestelijken ? Neen, een compagnie militairen, die met vasten, beslisten stap naar een oefening of ten strijde trekt. Alle ernstige gezichten ; noch linksheid, noch affectatie in de manieren; de kleeding is als een uniform welverzorgd en onderhouden. Langzamerhand wordt het ontzaglijke schip der cathedraal geheel gevuld; de mannen zijn even talrijk als de vrouwen. Ze behooren Dlijkbaar tot alle klassen der maatschappij en toonen door hun houding, dat zij werkelijk deel nemen aan het Offer, hetwelk wordt opgedragen. Voor Franschen iets geheel ongehoords; de man in Duitschland gelooft, dat de godsdienst evenzeer z ij n e zaak is als die zijner vrouw. Voor de mannen is de godsdienst in Duitschland mannelijk gebleven. Ook in het uitwendige voegt zich daar de Kerk niet naar de eischen der mode; nieuwe devotiën zijn in Duitschland zoo goed als onbekend. De oude heiligdommen, waar sinds eeuwen eerbiedwaardige relieken bewaard werden, blijven talrijke pelgrimsscharen trekken; nieuwe worden daaraan niet toegevoegd. Tegenover deze onbeweeglijkheid van uitwendige vormen echter, welk een krachtig leven, welk een ontwikkeling en vooruitgang onder theologisch, zedelijk en sociaal opzicht inwendig! Fransche Katholieken zouden dergelijken godsdienst te streng en te dor vinden. „Toch — merkt terecht De Vogüé op — kan men zich een Bossuet of een Bordaloue op een kansel te Keulen zeer wel voorstellen; de vraag is zelfs, of zij zich daar niet meer op hun,, plaats zouden gevoelen, dan voor een gehoor van Fransche Katholieken, verlekkerd op een soort van geestelijk voedsel, waaraan men in den tijd van deze groote Christenen niet de behoefte gevoelde." Van Keulen ging het door de Rijn-provincie en Westphalen over Dusseldorf, Duisburg en Essen naar Munster, de stad der Wederdoopers, bij welke laatsten onze reiziger treffende analogieën opmerkt met de Parijsche Communards in 1871. De spoortrein voert hem door het Roerbekken: „Nergens misschien in onze oude wereld," zegt hij, „is de menschelijke arbeid zóó Titanisch, zóó tot het uiterste ingespannen als daar." Wat de natuur schoons opleverde is bedorven en vernield door de giftige dampen en afvalproducten der menigte fabrieken, werkplaatsen en mijnen. Maar wat een menschelijke arbeid, zoowel van hersenen . als van spieren, welk zwoegen, welk een volharding, die geen moeite en hinderpalen ontziet om de productie te vermeerderen, om de qualiteit te verbeteren! Nog sterker komt de reiziger onder den indruk van hetgeen de ijver en het volhardingsvermogen van het Duitsche ras vermogen bij het bezoek der havensteden Bremen en Hamburg. Wij kunnen hem hierbij zijn bezoeken aan de groote reederij en en haveninrichtingen niet volgen; slechts enkele zijner belangrijkste opmerkingen kunnen wij in 't kort weergeven. Volgens de officieele Statistiek van het Duitsche Rijk over 1903 beliepen de in- en uitvoeren gezamenlijk van de haven te Hamburg 17.928.000 ton, dat is meer dan de helft van de handelsbeweging van alle Fransche havens te zamen. De waarde van den in- en uitvoer van de haven.van Hamburg alleen stond in dat jaar bijna gelijk met die van den geheelen buitenlandschen handel van Frankrijk. En toch... hoe heeft de natuur Frankrijk bevoordeeld I Als men denkt aan de groote riviermondingen van de Loire en deGironde, moest Frankrijk het aangewezen land wezen, om de schatten van de Nieuwe Wereld en de geheele scheepvaart op den Atlantischen Oceaan tot zich te trekken. Met die bevoorrechte ligging der Fransche havens vergelijke men de ligging van een stad als Bremen, de eerste Duitsche havenstad na Hamburg, met zijn ontzaglijke stoomvaartmaatschappijen, zijn eenige tabaks- enkatoenmarkt; Bremen, dat gelegen is aan een onbeduidend, zeer ondiep riviertje, de Wezer, dat aan zijn monding steeds aan het verzanden is, voordurend door kunstmiddelen moet uitgediept worden, dat nergens een steenkolengebied doorstroomt, zoodat Bremen, wat zijn kolengebruik aangaat, geheel van Engeland afhankelijk is. Hoe is, niettegenstaande dat alles, een stad als Bremen, maar vooral hoe is Hamburg vooruit gegaan I En het tijdstip, waarop de ontzaglijke vermeerdering van vooruitgang, van rijkdom, van bloei begonnen is, het is overal in Duitschland hetzelfde: het nieuwe leven, dat men bij elke schrede waarneemt, dateert van de oorlogs- en overwinningsjaren 1870 en 1871. Onderscheidene eigenaardigheden van het volkskarakter hebben tot de ontzaglijke stijging van welvaart, die men overal waarneemt, medegewerkt. Een ervan wordt door onzen reiziger bijzonder merkwaardig geacht. Het is de zucht tot samenwerking tusschen ondernemingen, die men elders als natuurlijke concurrenten zou beschouwen. „Scheepvaart- en andere ondernemingen, schrijft hij, stellen zich niet te vreden met het behartigen van hun eigen zaken; elk van haar tracht de gelegenheid waar te nemen, om een krachtigen stoot te geven aan andere takken van nationalen arbeid. Krachtig door de onderlinge hulp, die zij elkander verleenen, schrijden de zeeman, de wijnbouwer, de wever voort, elkander, waar 't noodig is, steunende, tot de economische verovering van de wereld. In al de afdeelingen van de ontzaglijke bazaar bestaat hetzelfde streven, om de gemeenschappelijke, de nationale balans tot een hooger cijfer te brengen. Zie bijv. in dezelfde havens de schepen van de twee groote concurreerende maatschappijen de „Norddeutschen Lloyd" en de „Hamburg-Amerika-lijn". Het kan niet anders, of zij moeten door een scherpen naijver bezield zijn; ik geloof ook wel, dat zij het zijn. Niettemin hebben zij tot een hooger doel hare werkzaamheid vereenigd. Zooals eertijds de Spanjaarden en Portugeezen, nadat Paus Alexander VI de scheidingslijn getrokken had, hebben ook zij de wereld onderling verdeeld. In beginsel is aan de Hamburgsche maatschappij de Atlantische Oceaan en de Nieuwe Wereld, aan die te Bremen de Levant en het verre Oosten toegewezen, doch ten gevolge van wederzijdsche concessiën verrichten zij afwisselend den dienst op den Stillen Oceaan alsook de uiterst winstgevende snelvaart op New-York." Nog enkele andere mededeelingen van De Vogüé omtrent hetgeen hij zag en opmerkte in Duitschland deelen wij mede in een volgend artikel. --- BUITENLAND. GEMENGDE BERICHTEN. Graaf Witte — optimist. Reuter meldt dat door een groep bewoners van den Kaukasus aau graaf Witte een telegram is verzonden, waarin zij zich verklaren legen het verkenen van zelfregeermg aan Finland, Polen, eer Kaukasus en Transkaukasië. Graaf Witte heeft hierop het volgenee geantwoord : »Hèt Russische volk kan gerust zijn, daar, hoewel de quaestie van zeliregeering in den Rijksraad nog niet ter sprake is gekomen, ik, die een geest in dien Raad ken, overtuigd ben, dat hij nooit aan den Tsaar een maatregel zal voorstellen, die zou kunnen leiden tot afsc.eiding dezer deelen van het rijk. Ze zijn tot deelen van dit rijk geworden na een harden, historischen arbeid door het Russisch volk en het zoude een daad van krankzinnigheid zijn, die ik niet zou weten overeen te brengen met mijne verantwoordelijkheid aan den Tsaar en het volk, indien ik een overijld besluit zou nemen tot ontwrichting van het rijk, dat door Russisch blcej is aaneengehecht. Maar bovendien kan het initiatief in de ernstige quaesties die landen betreffende alleen uitgaan van de Doema, de vertegenwoordiging van het Russische volk. Uit het voorafgaande behoeft echter niet te worden afgeleid, dat de regeering tegen een deel van de bevolking met wantrouwen ol haat is bezield. De wil van den Tsaar is, dat al zijne onderdanen een vreedzaam, rustig en voorspoedig leven zullen leiden. De regeering acht het daarom haren plicht de nationale kenmerken van alle deelen der bevolking te eerbiedigen en te handhaven met het streven dat allen zich in Rusland gelijkelijk thui9 zullen gevoelen.» Het Russische volk kan gerust zijn ! —• Wie lacht daar? --- De vleeschnood in Duitschland. Bij den Rijksdag is gisteren een schrijven ingekomen van het ministerie van landbouw over de resultaten van het onderzoek over de duurte van vleesch in 1905. Volgens dft verslag zijn de prijzen tot een ongekende en ongewenschte hoogte gestegen. Deze duurte vindt voornamelijk haren grond in den hoogeren levensstandaard en in de prijsverhooging der naar Duitschland uitvoerende rijken. De geringe vermindering van het binnenlandsch aanbod en de buitenlandsche prijsverhooging, die te wijten zijn aan den slechten oogst in 1904, zijn verschijnselen van voorbijgaanden aard. De duurte heeft het vleeschverbruik slechts in zoo geringe mate verminderd, dat buitengewone maatregelen niet gewettigd zijn. Het Duitsche boerenbedrijf zal evenals tot dusver in de behoefte aan vleesch in hoofdzaak kunnen blijven voorzien, wanneer het ook in het vervolg kon blijven rekenen op voldoend toezicht op besmettelijke ziekten en op de voortdurende toepassing van het tegenwoordig economisch politiek stelsel. --- Voor Calabrië. De .Civilta Cattolica" heeft thans in het geheel voor de slachtoffers van Calabrie de zeer aanzienlijke som bijeengebracht aan 551.127.49 lire, dus van meer dan 275.000 gulden. De vijfde lijst bedroeg aan inschrijvingen een totaal van 81,553.71 lire. --- BINNENLAND. Amsterdam, 30 November. R. K. ONDERWIJS. Einde dezer week — bijzondere omstandigheden hebben deze uitgave doen vertra- Se" — verschijnt een brochure van ruim 60 bladzijden: Handleiding voor de Besturen van R. K- Bijz. Scholen, uitgegeven door het Hoofdbestuur der Diocesaan-Vereeniging va R. K. Bijz. Onderwijzers in het Bisdom van Haarlem. Dit boekje bevat verschillende opgaven, aanwijzingen, wettelijke voorschriften, subsidieen andere tabellen, klassenindeeling van alle gemeenten des lands, modellen van Akte van Benoeming, wenschelijke salarisregeling, algemeene en bijzondere opmerkingen, het K. B. van 13 Nov. 1905 (Stbl. 301), enz. Aan alle Besturen van R. K- Bijz. Scholen in het Bisdom van Haarlem wordt één exemplaar gratis toegezonden, terwijl meerdere exemplaren, ook voor andere belangstellenden, verkrijgbaar zijn ad 25 ets per exemblaar (5 ex. ad. f 1,10) fr. p. p. De aanvragen worden gezonden, onder toezending van het bedrag liefst per postwissel, met duidelijk adres aan L. P. Middendorp, onder-directeur der R. K- Kweekschool te Hoorn. --- SUBSIDIE EN ONDERWIJZERSSALARIS. Wij lezen in „De Nederlander": In de eerste plaats regelt de acte [van onderwijzers-benoeming] het salaris. Dit is in zoover eenvoudig, als de wet zelve aanwijst, welke de traetementen en verhoogingen zijn moeten zonder welke elke aanspraak op de bijdrage vervalt. Daar het Rijk-zelf het daarvoor benoodigde betaalt, behoeven de schoolbesturen zich hiermee niet het hoofd te breken. Nu schijnt bij velen de meening te heerschen, dat de verhoogde bijdrage eigenlijk gegeven wordt ter verhooging van het salaris van onderwijzers, en daarvan uitgaande, meenen zij dat een zeker deel van die verhooging aan het schoolpersoneel moet worden afgestaan. Ons komt dit onjuist voor. De bijdrage uit de openbare kassen is nimmer gevraagd op grond dat de bijzondere onderwijzers te laag werden bezoldigd, — dit ging het rijk feitelijk niet aan, — maar enkel en alleen op grond, dat het onrechtvaardig is de openbare school te bekostigen uit schoolgeld en de publieke kassen, terwijl zij, voor wie dat onderwijs niet bruikbaar is, voor alles wat boven schoolgeld noodig is, verwezen worden naar de kas van particulieren. De bijdrage ontlast dus in de eerste plaats de voorstanders der bijzondere school van de noodzakelijkheid om die school uit hun zak te bekostigen. Of nu met de verhooging der rijksbijdrage ook het salaris verhoogd moet worden, hangt in elk bijzonder geval af van de vraag, of de onderwijzer al dan niet reeds voldoende bezoldigd was. Waar dit het geval reeds was, brengt de verhoogde bijdrage geen wijziging in den toestand. Intusschen heeft ten bate van de onderwijzers de wet zelve bepaald, wat op zijn minst aan salaris behoort te worden uitbetaald, en daar zij zelve aan de Rijkskas de uitbetaling daarvan oplegt, kan zij verlangen, dat de onderwijzers dit minimum dan ook werkelijk ontvangen. Wil dit nu zeggen, dat voortaan dit minimum de maatstaf moet zijn, of geen particuliere bijdragen meer behoeven te worden gevraagd? Noch het een, noch het ander. Het minimum waarborgt alleen den onderwijzer, dat hij niet op zeker oogenblik het slachtoffer wordt van ongebreidelde concurrentie. Maar, behoudens dit voorbehoud, zal de vrije concurrentie haar gewonen invloed moeten doen gevoelen. Het denkbeeld, onlangs nog in een onderwijzersvergadering verdedigd, alsof nu aangestuurd moet worden op gelijkheid van salaris over geheel het rijk, kunnen wij niet toejuichen. Er is niet de minste reden, waarom bij de vaststelling van tractement niet zou mogen gerekend worden met de bijzondere omstandigheden, bv. met de individueele bruikbaarheid van den onderwijzer, de aangenaamheid van de plaats, haar geschiktheid met het oog op de opvoeding van des onderwijzers gezin. Waarom zou niet een schoolbestuur aan een onderwijzer, dien het gaarne behouden wil, bijzondere voordcelen mogen toekennen? Indien men aan allen een gelijk, vaststaand tractement wil toekennen, —en dat kan alleen de Staat, — dan geve men ook der Regeering de bevoegdheid om naar eigen inzicht dat personeel te plaatsen, waar het goed vindt. Zoodra echter de volkomen vrijheid van keuze bestaat, moet ook de vrijheid van contract behouden blijven. Juist dit zal meewerken om het bijzonder onderwijs op hooger peil te brengen dan het openbare. Met deze beschouwingen gaan wij aceoord Als recht sgrond van hoogere subsidiëering der bijzondere school kon men voor de wet niet doen gelden de behoefte aan hooger salaris voor de onderwijzers; recht op ruimere staatsbijdrage meenden de christelijke partijen te hebben, wijl deze aan het bijzonder onderwijs niet dan wederrechtelijk kan onthouden worden. Wij hebben aan den Staat niet gevraagd, dat hij medelijden met onze onderwijzers zou hebben uit loutere goedgunstigheid, maar ons te geven, wat ons rechtens toekomt. Wat volgt hieruit ? Door de bijzondere onderwijzers mag verhooging van salaris niet, op grond van dc hoogere subsidie, als een recht gevorderd worden in dien zin, dat de niet-toekenning geiijk zou staan met het vervullen eener uitdrukkelijke of impliciete voorwaarde, waarvan de Rijksbijdrage afhankelijk is. Anderzijds dient evenwel niet uit het oog verloren, dat de drang naar ruimere subsidiëering van het bijzonder onderwijs bij de christelijke partijen niet hoofdzakelijk voortkwam uit de begeerte om de voorstanders van de christelijke school tot op zekere hoogte te ontlasten van de offers, welke vroeger van hen gevorderd werden. Zij hebben zich een toekomst gedacht, waarin de bron der zegenrijke christelijke weldadigheid even mild zou blij v e n vloeien, zoodat de ruimere subsidie, welke door den Staat gaat uitgekeerd worden, beschikbaar zou blijven, zoowel voor handhaving, uitbreiding en verbetering van het onderwijs, als (voor zoover dit noodig of billijk is) voor betere salariëering der onderwijzers. . „De Nederlander" denkt daarover, wij zijn er zeker van, niet anders dan wij. Dit blijkt overigens voldoende uit hetgeen het christelijkhistorische blad in hetzelfde artikel elders schrijft. De Redactie bepleit daar de noodzakelijkheid van „vrijwillige bijdragen" met alle kracht, ook voor de toekomst; zij waarschuwt tegen de neiging om „te schriel te werk te gaan tegenoverde onderwijzers, door zooveel de wet toelaat op hun tractement te beknibbelen." Als de beschouwingen van „De Nederlander" er toe bijdragen, dat door belanghebbenden, immer met de noodige reserve en gematigdheid, op salaris-verhooging wordt aangedrongen, zonder dat daarom de christelijke liefdadigheid en de positie van den bijzonderen onderwijzer er onder lijden, dan zal de wensch van zijne Redactie stellig evenzeer bevredigd zijn als de onze. ---