BUITENLAND. ALGEMEEN OVERZICHT. Tweede Blad. Het Belgische ministerie is gisteren gtied, tengevolge van een amendement, ingediend door tien heer Ruzette, den katholieken afgevaardigde voor Brugge en van een verrassing, haar bereid door den heer Beernaert. In een des ochtends gehouden vergadering van die leden der Rechterzijde, welke tegenstanders zijn van het regeeringsontwerp, was men algemeen van oordeel, dat de heer Beernaert te ver was gegaan, door de verzending naar een commissie te vragen, niet enkel van de veiligheidsomheiniag, maar ook xan twee Scheldeforten en het zuidoostelijk gedeelte der vooruitgeschoven omheining. Ruzette wilde, dat de Regeering het verzenden naar de commissie zou aanvaarden van de omheining tusschen de forten 1 en 8. De heer Verhaegen vroeg de verzending naar een commissie van heel de veiligheidsomheining. Doch Ruzette kwam nu met een toenaderings-amendement van tien volgenden inhoud: »Geen enkele som zal worden besteed aan werken, die de tweede verdedigingslijn uitmaken, behalve voor de voltooiing van de forten 1 tot S, alvorens een nieuwe wet be paald hebbe, welke werken deze tweede linie moeten uitmaken.« Het amendement droeg de handteekening van de heeren Ruzette, De Groole Pirmez, Verhaegen, Van Nacmen en Tibbaut. De voorzitter der Kamer, de heer Schollaert, sloot zich daarbij aan. Deze toetreding maakte het, volgens het »'Hbl. van Antwerpen«, reeds aanstonds »buiten allen twij fel, dat het gcuvernement en de oppositie rechts het eens zouden worden op de basissen van dit amendement. »Men kan zich afvragen in die voorwaarden«, schreef het blad gisteren, »wat er van het voorstel van den heer Beernaert zal komen, die de zitting niet bijwoonde. »Het schijnt mogelijk, dat dit voorstel wordt behouden door dengene, die het deed, maar dat het slechts in bespreking zal komen als mosterti na den maaltijd.« Welnu, de heer Beernaert heeft in de Kamerzitting van gistermiddag zijn voorstel niet gehandhaafd, maar het tot algemeene verba2ing ingetrokken. In een ministerraad, die voor de Kamerzitting plaats had, onder praesidium van den koning, was besloten, dat de Regeering zich met het amendement Ruzette zou vereenigen. De publieke zitting werd geopend met een verklaring van den minister van Oorlog, dat de Regeering de motie-Beernaert niet zou aanvaarden, daar het ontwerp grondig bestudeerd was. De minister verklaarde, dat reeds voor 20 jaar generaal Brialmont met nadruk gewezen had op den bouw van forten aan den linkeroever van de Schelde; de nieuwe versterking zal, zeide hij, op de zuinigste manier worden aangelegd, de kosten worden begroot op slechts 11 millioen. De heer Beernaert heeft ongelijk met zijn bewering, dat de Maasforten de beteekenis van de stelling Antwerpen hebben verminderl-1. in die stad zijn al de arsenalen en alle voorraden; Antwerpen is de operatiebasis, en de thans bestaande forten zijn niet voldoende om een bombardement van de stad te beletten. Na de rede van minister Cousebant werd door een aantal leden de wensch uitgesproken, dat de heer Beernaert zijn motie omtrent de enquête duidelijk onder woorden zou brengen, doch deze stond nu op en antwoordde: »Ik heb mijn motie ingediend, ten einde verzoening te bewerken, maar de heeren hebben thans de afwijzende rede van den minister van Oorlog gehoord en daar het hoofd van het Kabinet het stizwijgen bewaart, trek ik mijn motie in %■ Een »coup de tharfe« dus, waartegen de leden van de Rechterzijde, die zich reeds'e meiijk hadden verheugd in dfcn, naar zij meenden, wissen val der Regeering, protesteerden en welken ze een »comedie« en een »parade« noemden. De teleurstelling onder de liberalen was dan ook groot. Zij hadden de huid van den beer reeds verkocht, voordat het beest geschoten was en zie — de uitkomst heeft op het laatste oogenblik hun verwachtingen beschaamd. De »Figaro* geeft reeds het antwoord op de vraag, welke mogendheden keizer Wilhelm in zijn troonrede bedoeld kan hebben, toen hij een onderscheid maakte tusschen die, waarmede Duitschland »vriendschappehjke« en die, waarmede het eenvoudig »correcte« betrekkingen' onderhoudt. »Wij,« zegt het blad, «vormen met Ene-eland de tweede klasse, wij worden als bokken gescheiden van de schapen. Frankrijk heeft dus, — om zich de keizerlijke genar'e waardig te maken — nog niet genoeg gedaan, door een min is» van Buitenlandsche Zaken zijn ontslag te geven, door zijn goedkeuring te hechten aan de Marokko-conferentie, en zijn handtcc-Vr ning te zetten onder de overeenkomst, niet de Regeering te Parijs aangeeaan door baron R05en...... Wanneer tusschen twee beschaafde menschen eon geschil bestaat, haasten zij zich gewoonlijk, dit uit den weg te ruimen en er niet meer over te spreken. Maar in deze zaak schijnt men geen haast te hebben het incident voor gesloten te verklaren en de herinnering eraan uit te wisschen. Men laat het pleziertje voortduren . Ook »Daily Graphic« toont zich door 's keizers vrije, vranke woorden gepiqueerd en noemt Wilhelm's bewering, als zouden Frankrijk en Engeland zich schuldig maken aan onrechtvaardige aanvallen tegen Duitschland, even »bejammerenswaaraig tactloos als ongegrond.« Het ministeriëele blad beweert ten slotte dat in de Marokkoquaestie heel het gevaar voor den Furopeescuen vrede kwam van Duitschland's zijde alleen. Doch het levert voor deze bewering geen enkel bewijs. Wat 'dan ook, dunkt ons, zeer moeilijk zou kunnen geschieden. De telegrammen uit Petersburg zijn hedenochtend, tengevolge van de staking van üen telegraafdienst aldaar, schaarsch. Doift het weinige aat we vernemen, is van hoogst onrustbarenden aard. De geest van oproer onder de militairen schijnt thans ook te zijn overgeslagen naar de keizerlijke residentie »De Regeering,« schrijft de Peterburgsche correspondent van den »Matin«, Gaston Leroux, aan zijn blad, »is te lang blijven zwijgen, terwijj de revolutie hoe lan,er hce grooter stem opzet. We mogen het niet verzwijgen : tot dusverre was de oproerige beweging niet verder gekomen dan tot Moskou, thans heeft ze ook Petersburg aangegrepen. »Met het oog op den ernst van den toestand heeft het Zemstwo-congres besloten te Moskou bijeen te blijven'en aan het publiek en de pers geen toegang meer te verleenen tot haro zittingen. Het zou zelfs niet te verwonderen zijn, indien het binnen 14 dagen zijn zetel te Petersburg opsloeg. Daardoor zal deze vergadering eenigszins den vorm aannemen van een moreele regeering en zal haar aanwezigheid het bijeenkomen van de nationale vergadering, welker bijeenreeping met het uur noodzakelijker blijkt, bespoedigen. »Heel Rusland lijdt onder het uitblijven van een vertegenwoordigend bestuur en iedereen slaakt de verzuchting : »Ach, moge het toch spoedig komen l« Maar in plaats van met dien wensch rekening te houden, blijft de Regearing aarzelen op een wijze, die ook de geduldigsten tot wanhoop drijft. Een groot-industrijel zeide mij zooeven: »Laat men toch de verkiezingen uitschrijven. Als onze werklieden zullen weten, dat zij een vertegenwoordiger kunnen kiezen, die hun politiek in de Kamer zal vertegenwoordigen, dan zullen ze misschien ook het werk hervatten.» Dezelfde verhaalt, dat zelfs de politie-beambten met de revolutionnairen gemeene zaak maken. De politie heeft dan ook niets meer in te brengen. De onveiligheid op de straten neemt toe. De agenten, die het individu, dat een aanslag pleegde op den legatie-secretaris van de Vereenigde Staten wilden arresteeren, werden door de menigte op de vlucht gedreven. De stakende arbeiders gelasten, zoodra het hun belieft, de sluiting der winkelt en niemand c'urft zich., verzetten. »Bij zulk een stand van zaken is bet niet te verwonderen, dat de Petersburgers de stad verlaten, en met hen de groote kapitalen, De banken worden als het ware belegerd.. De groothertog van Oldenburg heeft gisteren 3 millioen roebels naar het buitenland gezonden. En wat deze millionair in het groot doet, doen anderen op kleinere schaal. Het eenige, wat we kunnen hopen, is, dat die beweging van korten duur moge zijn.« De jongste berichten doen veeleer vreezen voor het tegendeel. Een allerzonderlingst Reuter-bericht komt uit Tokio. Het meldt namelijk, dat gisteren in de Japansche havenstad Nagasaki zijn aangekomen de »Rossia«, »Gromoboï« en de »Bogatyr«, m. a, w. het Wladiwostokeskader. De schout-bij-nacht Jesseo, die aan boord van de »Rossia« was, verklaarde in een onderhoud, dat hij Wladiwostok tijdens cic troebelen had verlaten en nu eenige dagen te Nagasaki zal verblijven om daar de orders van de Regeering af te wachten. Men vraagt zich af, merkt het Reuter-agentschap op, om welke reden de schepen op zulk een tijd de haven hebben verlaten. Inderdaad, een zonderlinge geschiedenis! Tijdens de troebelen te Wladiwostok — dus juist toen het eskader tot herstel der rust het meest noodig was — laat de schout-bijnacht-de stad aan haar lot over en kiest zee. Onwillekeurig dringt zich de vraag! op, of ook de bemanning van het Wladiwostok-eskader niet meer te vertrouwen was en admiraal Jessen is heengestoomd uit vrees,, dat zijn mannen met de oproerlingen in de stad gemeene zaak zouden maken. Het wordt hoe langer zoo meer waarschijnlijk, dar wij omtrent den werkelijken toestand daarginds slechts zeer onvolledig zijn ingelicht.! --- FEUILLETON. De Lof van het Kruis. Een Klooster- en Hofgeschiedenls uit den Karolingschen tijd. door JOS. GRAU. 21) Hij hield een oogenblik op. Hadumoet huiverde bij de gedachte aan een ellende, die haar eigene ellende nog verre overtrof. Op warme•ren toon ging de monnik voort: »Maar Kón die zich steeds over de ellendigen ontfermt, ja die voor allen zijn bloed heeft vergoten, ontfermde zicu ook over dezen: Christus de gekruisigde. Hij' zond deze arme lieden een bevrijder, die hen uit de slijvenrij bracht tot de vrijheid, de ware en hoogste vrijheid. Hij heette Gregorius. Deze was tol Rome een. voornaam rijk man geweest; maar uit liefde tot den God des Hemels had hij van alle wereldsche eer en rijkdom afs>tand gedaan, om monnik te worden. Eens liep hij over de markt te Rome, waar op een hout getimmerte menschen stonden met bordjes om den hals —• te koop. Bewogen door het diepsjc medelijden beschouwde hij deze deerniswaardige menschen. Het waren edele, jeuguige, schqane gestalten, met zulk een heerlijk blonden haardos, als hij dien nog nooit gezien had. »Zooals uw haardos,« viel de keizer hem in de rede. zich wendende tot Hadumoet. die. bet hoofd met haar hand ondersteunende, roerloos naar de woorden van den monnik luisterde. •Gregprius beklom het houten, getimmerte om den g'ou'Jblond'harigen slaven een wüord van troost toe te spreken. Maar de menscl enhaiidelaar zeide hem, dat het slechts heidenen waren, .ten »erkoop aangeboden door hun eigen ouders. «Heidenen'U riep Gregorius met tranen in de oogen. »Wee dan, driewerf wee, dat zulke schoone glanzende gezichten zich bevinden in dc macht eer duisternis! Wee, wee, dat zulke vriendelijke, heldere voorhoofden de weerspiegeling zijn van zielen buiten den staat van genade! Tot welken stam behooren zij?« »Angli sunt, het zijn Angelen,* luidde het antwoord van den slavenhandelaar. »0, deze Angelen, die er uitzien als engelen — want inderdaad', zij hebben engelengezichten — moeten broeders en zusters worden van de engelen des hemels r-iep Gregorius vol geestdrift. En hij kocht aanstonds de schoone slaven vrij en wilde ook onmiddellijk naar Brittannië reizen, om aan alle Angelen het licht des Evangelies te brengen. Maar zijn medeburgers, die hem niet konden missen, wisten dit te verhinderen. Doch later heeft hij zijn voornemen, ten uitvoer gebracht, want niemand anders clan deze monnik was het, die aan het volk der Angelen het hoogste goed 'neeft gebracht.« »Ik heb dit schoone verhaal reeds van Alcuïnus gehoord,« zeide de keizer. Hadumoet hief fier haar hoofd op; als of zij tot zich zelve sprak, kwam het over haar lippen: »Waar kreeg zulk een kaalgeschorene de macht vandaan om een geheel sterk volk te over.winnen? « »Die macht gaf Chrisius de Heer hem,* antwoordde de magister. «Christus de Heer, verhief den armen monnik op den stoel van Petrus, waar hij als de groote Paus Gregorius, zijne boden over de zee zond en aldus Engelands grootste werd. «Waarlijk groot is de macht, die God verleert aan zijn trouwe dienaren,« zeide de keizer bewogen. Heilige man, g,.j ridders der Kerk zijt wonderbaar sterke veroveraars, machtiger dan wij' die het zwaard voeren. Wat zijn onze grootste krijgsbedrijven tegenover uwen zachten vredesarbeid?« »Omdat wij aan de volken slechts het zoete juk van Christus brengen,* antwoordde de monnik kalm. Hadumcet staarde hem aan met wezenlciozen blik. Dat keizer Karel dezen schralen monnik met zijn baardeloos melkgezicht en zijn geschoren hoofd in staat erkende tot grootere daden, dan hij, de zegerijke held en heerscher vermocht te volbrengen, vat ken zij niet begxijpen. Trouwens deze zonderlinge man was haar in net algemeen een raadsel. Hij noemde zich Rabanus, dat wil zeggen Raaf, en waraieer zij zag hoe begeeng de keizer luisterde naar elk nineH w.oorden> Jan. meest zij altijd denken aan Hujiuius en Muninus, de beide raven, die op de sAouders zitten van Alvader Wodan en hem alles vertellen wat er in de wereld gebeurt. *" Dat haar eigen onverschrokken oogen. minstens even begeerig als die van keizer Karel, aan de lippen van deu »Raaf« hingen, om focli maar g^een enkel zijner woorden ie verliezen, daarvan had zij zich zelve nog geen rekenschap gegeven. Zij bemerkt tn |eyoé]db alleen dat met den monnik steeds een nieuwe geest in 1 el vrouwenvertrek z in intrede hield en dat, zoodra hij ven-iclueem,- alle si,.»tla<ïh en lichzinnig gepraat verstomde. Daarentegen was het aan Karel's scherpen blik niet omgaan, hoc deze ongenaakbare Saksische meer en meer oeraafce onder den invloed van een machtig-léTpafelci magister. Hij bespeurde dit mei groote vreugde, daar het zijn beslist voornenra.i was haar te brengen tot de overtuiging van de waarleid der christelijke leer en tegelijkertijd tot het lic t eener gelouterde geeiteavormii-g. Al hare krachten en talenten moesten zoo zergvul iq mogelijk worden ontwikkeld, en de magister ontving de opdracht haar ook te leeren lezen en schrijven. «Laat u door geen moeielijkheid afschrikken, meester, om de tiere baksische te onderwijzen sprak de keizer op warmen toon. *Denk aaaï de groote Gregorius, hoe hij bij het oczieht der goirdblondiiange Aiigelen het voornemen maakte en te zullen opkweeken tot broeders en zusters van de engelen de 3 Hemels. Zeg mij: Heeft Hadumoet ook niet zulk een glanzend ge^ laat en kan men haar, zonder deelneming voor haar te gevoelen, voorbijgaan,?* »Heer keizer, gij hebt mij hier ontboden om het beeld van den Gekruisigde te teekenen op doek; ik zal er mij nog duizendmaal meer aan gelegen laten liggen het genaderijk» verlossing» teeken te drukken in een buiten God ronddwalende adel,* antwoordde de monnik op innigen toon. Er brak nu voor Hadumoet een nieuwe tijd aan, waajin zij veel moest leeren. Maar zij We zul. len u Columba noemen, verlaten wild duifje! * --- UIT DUITSCHLAND (PARTICULIERE CORRESPONDENTIE). 23 Nov. 1905. Boseler. — Spahn. — Delbrük. — Hohenlohe. — Schippel. — Eisenach. — Bachstein. De Pruisische minister Schönstedt, van wiens vermoedelijke aftreding herhaaldelijk sprake was, heeft dan eindelijk toch werkelijk de portefeuille van Justitie neergelegd. En hij heeft ook reeds een opvolger gevonden in den persoon van Dr Beseier, tot dusverre president van het »Oberlandesgericht« te Brcslau, die in deze hoedanigheid is vervangen door Vierhaus, den president van het »Oberlandesgericht« te Kiel. En deze laatste is op zijn beurt vervangen door Dr Spahn, den leider van het Centrum, die, naar men weet, sinds jaren zitting had in het Rijks-Hooggerechtshof te Leipzig. Door deze promotie vervallen echter diens mandaten voor Rijks- en Landdag, zoodat nu verkiezingen noodig zijn in het Rijksdagdistrict Bonn-Rlieinbach en in het Landdagsdistrict Fulda. Het is echter te hopen, dat Dr Spahn zich in beide districten we ler zal candidaat stellen, als wanneer zijn dubbele herkiezing aan geen twijfel ondernevig is. Voor het Centrum zou trouwens zijn heengaan een al te zwaar gemis zijn, en van ziin ongeëvenaarde werkkracht mag men ook allicht nog verdere toewijding verhopen, nu hij van zijn inderdaad afmattende tc-ak te Leipzig ontneven is. Ook BiüoW, die gewoon is, bij voorkomende moeilijkheden jtnt MU hem, als representant van het Centrum., te onderhandelen, bij welke gelegenheid hij steeds met den vermaarden hoogen hoed verschijnt, zou hem zeker ongaarne in het puit-inent willen missen. Zijn diepe kerm:;: eu dooi zicht, machtige invloed, practiiCtU leiding en onwrikbare vertrouwbaarh?'d, worden door alle partijen erkend. Moge hj tlll* te Kiel zijn werkzaamheden zoo kunnen regelen dat de uitoefening van zijn dubbel mandaat hem mogelijk 'blijft. Dr Be3eler, de nieuwe minister van Justitie, :.;; op politiek gebied nog eon onbeschreven blad, maar men veronderstelt, dat hij gemai'gd ccvicrvatief zal wezen. Zijn vader in iS-lS lic', van het Regentschap in Slee.-,\vtjk-l:eisten, tijdens den onafhankelijk'lf'idsoOrlog tegen Denemarken. In '67 assessor geworden, is Dr Beseier in '97 Dij het •Landesge;'fht<; te Berlijn geplaatst als raadsheer tn in 1882 directeur van een gelijknamig rechtscollege te Saarbriicken geworden. In '86 als zoodanig overgeplaatst naar Dusseldorf, werd hij in '88 president van het »Landgericht* te Appeln, in '92 president van het »Amtsgericht« te Berlijn, en in '97 van het »Oberlandesgeric'it« te Kiel, van waar hij in 1904 naar Breslau ging. Hij heeft dus alle rangen van de rechterlijke loopbaan doorloopen, maar daarbuiten is hij nooit op den voorgrond gebeden. Eerst als 5 Dec. e.k. de Landdag geepend is, zal er gelegenheid zijn, hem nader te leeren kennen, evenals de nieuwbenoemde Handelsminister Delbrück. Deze laatste had echter reeds aanleiding tot openlijke partijkiezing tusschen patroons en werklieden in het mijnwezen. Hij heeft echter vooralsnog een afwachtende houding aangenomen. De mijnwerkers van het Roergebied, zoowel als die van Silezië, hadden zich, naar men weet, door de bekende Commissie van Zevenen, op 2 dezer tot hem en dei^ Rijkskanselier gewend met ecu klacht over de wijze waarop de nieuwe Mijnwetten door de patroons worden geïnterpreteerd of ontdoken. En op 18 dezer hielden zij te Essen een groote vergadering van gedelegeerden om hun grieven nader te bespreken. Twee dagen later, dus j.l. Maandag, kregen zij nu antwoord van den minister, maar enkel ogn hun mee te deelen, dat hij met de provinciale overheden had onderhandeld, maar dat hij, nu bedoelde vergadering de zaak voor den Oppermijnraad van Dortmund heeft gebracht, ook zijnerzijds het oordeel van dat lichaam wil afwachten, en dit te meer, wijl op die vergadering ook nieuwe, hem neg onbekende grieven, zijn te berde gebracht. Wat de tot den Kanselier gerichte en mede aan hem verwezen klacht over beperking van arbeidskeuze of overgang bij verschillende mijnen betreft, daarin is inmiddels reeds voorzien door de mijnbesturen-zelf, die de beperking hebben opgeheven. 't Is te hopen, dat ook in andere opzichten weldra eenige tegemoetkoming aan de bezwaren der werklieden mogelijk zij, want de misnoegdheid is zoo groot, dat de mogelijkheid eener nieuwe reusachtige werkstaking nog lang niet is uitgesloten; doch uit zekere aanduidingen van de »Köln Zeitung« schijnt in hooger sferen ditmaal de meening te heerschen, dat in Silezië de klachten deiwerklieden ongegrond zijn, terwijl m het Roergebied' deels misverstanden heerschen. Behalve de nieuwe ministers Delbrück en Beseier, is er ook reeds een nieuwe «directeur der Koloniale Afdeeling* benoemd, in de plaats van dr Stübel, die, zegt men, aanstaanden Maandag, dus daags voor de opening van den Rijksdag, zijn functiën zal neerleggen. De benoeming van zijn opvolger is een ware verrassing geweest. Men had sinds lang vernomen, dat de gouverneur van Zuid-West-Duitsch-Afrika, graaf Goetzen, voor dezen moeilijken oost bestemd was en nog slechts door eenige plaatselijke moeilijkheden werd weerhouden om zijn ambt daarginds aan zijn opvolger Lindiquist over te dragen. En nu opeens leest men de benoeming van den erfprins Hohenlohe-Langenburg, bekend als regent te Gotha, waar hij met den minister Hentig geheel naar den geest der liberalen regeerde. Die laatste bijzonderheid maakt dan ook, dat de liberale pers de verrassing vrij gunstig opneemt. Volgens de »Köln. Ztg.« had de Keizer eerst nog Dr Wiegand, den directeurgeneraal van den «Norddcutschen Lloyd«, op het oog gehad, maar heeft deze, om zijn veel omvattenden werkkring bedankt. Het blad betreurt dit eenerzijds, wijl van een man uit het practische handelsleven en van zoo rijpe ervaring op koloniaal gebied, zeker veel had kunnen verwacht worden, maar dat de Keizer aan hem dacht, getuigt reeds van een breken met de heillooze bureaucratische sleur. Dc »Berl. N. Nachr.« verwachten bijzonder veel van Hohenlohe's prestige als grand seigneur tegenover het hierleger van intriganten en gelukzoekers, tegen wie noch Buchka, noch Stübel waren opgewassen. Vooral, wanneer de »Koloniale Afdeeling* eerlang een afzonderlijk Rijksdepartement zal geworden zijn, meteen «Staatssecretaris van Koloniën«aanhet i oofd en dus de zelfstandigheid of onafhankelijkheid zal verkrijgen, die tot dusverre ontbrak. Alsdan kan het persoonlijke overwicht van den prins, wellicht ruimschoots opwegen te»en zijn onmiskenbaar gemis aan nrac/' tische ervaring, daar hij nooit in een der Duitsche koloniën geweest is of op eenige wijze er zich bijzonder mede heeft bezig gehouden. Heel hoog is dus blijkbaar de verwachting niet gespannen. Bij den tegenwoordigen toestand van radelooze verwarring is trouwens de taak van den nieuwen titularis zoo zwaar, dat deze er niet om benijd behoeft te worden. In één punt heeft de»Kölnische« gelijk: voor alles zal met de Pruisische bureaucratische sleur, om letterlijk alles te willen reglementeeren, moeten gebroken worden, daar half-wilde inlanders niet als recruten of als schooljongens gedrild kunnen worden, »wie bei uns zu Hause«. Bij de sociali&+en is er weer een «hinausgeflogen«! Schippel, n.1., die reeds verleden jaar op den sociaal-democratisChen Partijdag te Bremen, met een motie van scherpe afkeuring en een duidelijken wenk tot aftreding, werd gestraft voor zijn zonderlinge houding in zake het Toltarief, heeft eindelijk zijn mandaat voor den Rijksdag neergelegd. «Wer nicht pariert, der f liegt hinaus!« had de grootmachtige August Bebel gezegd, en ofschoon de kiezers van Chemnitz protesteerden en hun afgevaardigde handhaafden, zoodat deze meende, zelfs den Partijdag te kunnen trotseeren en lustig in zijn «Chemnitzer Volksstimme* te kunnen voortsohrijven, toch meet hij thans na een jaar worstelens, '.»fliegen«. Hij had het trouwens als revisionist opnieuw verbruid, door nogmaals zekere tollen op levensmiddelen gced te keuren in bet algemeen belang, en evenals toen, werd hij daarom verketterd, en wel door den losiippigen Mearing van de »Leipziger Volkszcitung«, die hem beschuldigde van «ellendige dubbelhartigheid«<;, «misselijke aperij*, enz., hetgeen door Schippel als »verdachtmaking^, «eerroof« en »hoon« beschouwd werd, zocdat hij verklaart, tegenover zoodanige «terroristische revolverpolitiek« liever aan de zaken haar loop te willen laten en, ofschoon met hart en ziel socialist blijvende, zijn mandaat in vredesnaam neerlegt. Aan wien zal thans de beurt zijn, om door het driemanschap Bebel-Singer-Kautsky afgemaakt te worden? Bernhard had Schippel verdedigd; zal ook hij niet moeten «fliegen«? Maar Bernstein en Vollmar, die vliegen niet! Bij de herstemming te Eisenach hebben de sociaal-democraten 't afgelegd. De antisemiet Schack is met betrekkelijk nog sterke mecrdeirheid gekozen, doordien niet alleen ce Centrumskiezers en de nationaal-liberalen, maar zelfs een groot deel der vrijzinnigen hem te hulp kwamen. De «Vorwarts« is daar natuurlijk woedend over, en scheldt de vrijzinnigen geweldig uit, hoewel het partijbestuur" der vrijzinnigen officieel verkondigd' had: »In geen gieval op den antisemiet te stemmen*, en hun leiders hier en daar openlijk zelfs werkten voor den socialist Leber, die, ware dit parool opgevolgd, ook zeker zcu gekozen zijn. Maar een groot deel der vrijzinnigen konden nog de Badensche »blok«-politiek niet slikken, al heeft onlangs de nat.-lib. afgev. Bötigernog zoo verleidelijk uitgerekend, dat bij algemeene Rijksdagverkiezingen, onder trouwe toepassing van de blok-manceuvre cic agrarisch-conservatief-clericale partijen tot 143 mandaten zouden slinken- tegenover een liberaal-socialistisch «Blok* van 216 man i Voorloopig hebben in Noord-Duitschland de »blokkers« nog geen kans. — De-»Voss. Ztg.* meent, dat de socialisten te Eisenach zelf schuld zijn van hun nederlaag', daar zij door het gewelddadig verhinderen van de kiesvexgaderingen der tegenpartij de algemeene verontwaardiging hadden gewekt. Van het vrijsprekende vonnis in zake de beschimping' der Katholieke Kfrk door den renegaat Bachstein te Osnabrück is, eelijk verwacht werd, opniquw cassatie aangevraagd bij het Rijks-Hooggerechtshof. Wordt dan Üe zaak opnieuw naar den opperkrijgsraad verwezen, dan is ook een nieuwe vrijspraak van den lasteraar nogmaals mogelijk, zoo men niet eindelijk een katholieke godgeleerde als deskundige laat optreden tegenover de onbeschaamde verdraaiingen en leugens, welke Bachstein op theatrale wijze pleegt voor te dragen en door de protestantsche rechters voor goede munt vordt aangenomen als leerstellingen en feitelijke opvattingen en gebruiken der Kerk! Zelfs den Paus uit te maken voor Antichrist is heelemaal geen beleediging, zegt Bachstein!, en ook zijn verdere beschimpingen waren slechts «wetenschappelijke beschouwingen» of «natuurlijke smartkreten van een gefolterde ziel« of «gangbare wapenen van evangelische predikers«. — Dat allerlaatste is vaak maar al te waar, doch de «Reichsbote* wil dat niet gezegd hebben en tic Evangelische Bond zit daar ook mee verlegen. Schimpen of smalen is heerlijk, maar men moet het «wetenschappelijk doen en «onbewust^ dan wordt men «subjectief en objectief* vrijgesproken! --- VAN ONS PARLEMENT. TWEEDE KAMER. 29 Nov. '05. Een antwoord, dat ntet bevredigde. — Steenkolen. — Zout. — Visch. — Oorlogsmenschen in het vuur. Wie zich nog herinnert, wat ik gisteren gezegd heb van de aanklacht tegen de wijze van exploitatie van ons Gouvernement in Ned.-Indië, uitgebracht door den heer S. v. d. Bergh van Rotterdam en van die tegen óp. wantoestanden bij de bedrijven door den heer Van Kol, z^l met mij nieuwsgierig geweest zijn, naar wat de Minister van Koloniën daartegen wel aan te voeren zou hebben. Heden morgen begon de zitting met het antwoord van den heer Fock. Ik stel er prijs op, dat de lezer zelf zijn oordeel daarover vaststelt en heb me daarom de moeite getroost er een zoo uitvoerig mogelijk resumé van te maken. De Minister begint dan met te erkennen, dat de beide redevoeringen zeer belangrijk waren en dat de besproken toestanden de eer der Indische Regeering raken. Hij verwijst, als te begrijpen was, naai 'de Memorie van Antwoord, waarin veel ove/ die toestanden is medegedeeld en waaruit blijkt, dat de Regeering ijverig bezig is om aan die misstanden een einde 'e maken. Er is dan ook geen aanleiding om een campagne tegen de Regeering op te zetten. Integendeel, er had waardeering moeten uitgesproken worden. Hij haalt een rapport aan van den inspecteur op Banka. De woningen zijn er zoo mooi, dat die inspecteur er dadelijk zelf in had willen trekken. Woning- va. hygiënische toestanden zijn er prachtig. Hij zal doorgaan met wegneming der misstanden. Toch had de heer Van Kol gelijk met 't geen hij van de Chineesche koelies had meegedeeld, maar er is geen sprake van brand merken der koelies. Wel worden zij gemerkt, maar dat is pijnloos en onschadelijk. Toch heeft de Gouverneur-Generaal beloofd er een einde aan te maken. 't Stelsel van Banka is niet slecht, zooals de heer Van Kol betoogd heeft. Hij dient eerst de stelsels beier te leeren kennen, zooals dc Minister uiteenzet, 't Stelsel van Billiton is geen nieuw stelsel, maar is juist van Banka afkomstig en werd er gevolgd, toen de mijnen nog klein waren. Maar nu de mijnen zoo groot zijn geworden, is 't onmogelijk gebleken dit stelsel te blijven volgen. In mijnen, waar 20 a 30 koelies werken als op Billiton, gaat 't goed, maar op Banka, waar 200 a 300 koelies werken is 't onmogelijk. De ambtenaren hebben niets geen belang, bij het veranderen van stelsel. De heer v. d. Bergh heeft 't ook al mis gehad. Er zijn geen werkeloozen op Billiton. Hij had een min juisten kijk op wat bedoeld wordt met het woord werkzoekenden. Die menschen loopen niet stroomeloos maar hebben nog geen vaste plaats. Ze werken als gewone daglooners. 't Werk zou te zwaar zijn voor de Javanen, dat zeggen alle deskundigen. Men kan toch geen aparte mijnen voor Chineezen en Javanen maken. Arak ('n verdeiflijke drank) wordt wel in open koppen verkrijgbaar gesteld, maar dat is juist een uitstekende maatregel. De Chineezen zijn matig. Er mag dan ook niet meeT dan twee maatjes verstrekt worden en als de arak nu in open kommen en niet in flesschen wordt verstrekt, dan kunnen ze die niet verkoopen als vroeger. De Minister voelt er veel voor om die arakverstrekklng geheel tegen te gaan. Of de resident geschikt is of niet, kan hij nu nog niet mededeelen, de Gouverneur- Generaal overweegt maatregelen, om er iemand heen te zenden, meer geschikt en krachtiger om de misstanden, die er nog bestaan, od te heffen. . Als de heer v. d. Bergh betreurt de Minister, dat er niet nog meer geproduceerd wordt. Dat zullen we allemaal wel doen. Maar de ambtenaren dragen niet de schuld. De consuls hebben gewaarschuwd, de premies zijn dan ook ai verhoogd, t Gaat echter niet aan om vergelijkingen tt maken met Transvaal. Er zou nog heel wat meer gecritiseerd worden dan de heer Van Kol nu reeds deed, als dergelijke toestanden in Indië zouden bestaan. Zooals te voorzien was, waren geen der twee sprekers van gisteren tevreden. Nu, er was dan ook reden toe, al moet erkend worden, dat de Minister consequent blijft volharden bij zijn tactiek van veel beloven en weinig zeggen. Inderdaad, het antwoord was zwak en weinig zeggend en juist op dat voorname punt van den heer v. d. Bergh — laten wij dan den heer Van Kol's rede nog eens buiten bespreking —, waar hij 't had over de inrichting der bedrijven, waarvan dan toch millioenen afhangen, wist hij niets anders dan te zeggen, dat 't niet aan de ambtenaren lag. Niemand zal vergen, dat de nieuwe Minister al zoo thuis is in zijn departement, dat hij op alle zaken een afdoend antwoord weet te geven, maar waar 't de groote vragen in zake koloniale politiek betreft, (en dit was hier 't geval,) daar verwacht men toch iets meer dan de Minister blijkbaar vermag te geven. En dan dat hartelijke, dat warme, dat de heer Idenburg toonde te hebben, 't mankeert bij dezen Minister geheel. Hij maakt den indruk niet zóó warm als zijn voorganger te gevoelen voor die schoone bezittingen, waarvoor wij, zooals de heer De Waal Malefijt onlangs terecht opmerkte, God dankbaar moeten zijn, omdat zij ons een wel moeilijke, maar dan toch verheven en dankbare taak op de schouders leggen. De heeren Van Kol en v. d. Bergh repliceerden beiden en vooral de heer Van Kol zette scherp de puntjes op de i's Eerst toen verklaarde de Minister nader, dat hij ontkende, dat de toestanden zoo zwart waren, als de heer Van Kol betoogd had. We hopen het voor de Javanen en de Chineezen. Dat de heer v. d. Bergh aantoonde, dat vergelijking met Zuid-Afrika best opgaat was begrijpelijk. In Banka immers klagen de Chineezen, in Transvaal klagen juist de blanken en de kaffers en heboen de Chineezen het goed. Ze verdienen er bijna drie maal zooveel als op Banka. We zullen hiermede voorgoed van dit onderwerp afstappen en eens kijken of er onder de overige nummers van het menu van heden nog iets smakelijks is. Steenkolen' lokken u zeker zoo min als mij erg aan. De heer IJzerman toonde in een technische rede zich in die zaken een heele kraan, 't Leek wel een practische les op een handelsschool. Deze afgevaardigde spreekt goed, bedaard, langzaam en gemakkelijk. Nog altijd schijnt op Sumatra waar te zijn, wat de heer Vrolijk z. g. reeds in 1893 er van 7.eide: „Er is 'n spoorweg, die moet bloeden, om de steenkolenindustrie te doen bloeien." Dus steenkolen niet. Zout ook niet. Dat was nog leelijker. Dan wat anders. De keuze is moeilijk, nu ik mijn aanteekeningen raadpleeg. Van den heer Van Kol's recepten zeg ik heden niets meer. Die man spreekt over alles „en nog wat en begaat nog al eens een veigissing. De heer Van Deventer heeft 't dan ook finaal tegen hem moeten afleggen. Dat strekt hem tot eer en daarom zullen we juist een nummer bij den kop nemen, door hem op 't menu gebracht, n.l. visch. De heer Van Kol had het vandaag nog over: houtaanplanting,' gemeentebosschen, hout- en waterdiefstallen, gebied der rivieren, irrigatie, lekkende kanalen, rioolstelsel, ambtenaren bij den waterstaat, tijdelijk personeel, morsen met water, waterschappen enz. enz. en telkens twee, drie keer. In trouwe, ik begrijp niet, waar de Minister de volharding en den moed vandaan haalt, om telkens weer te repliceeren, dupliceeren soms. Maar laten we nu den visch niet laten bederven! In de Javazee schijnt veel visch te zitten en lekkere visch, want volgens den heer Van Deventer lusten de inlanders liever hun eigen visch, dan Siameesche. Daar schijnt 'n luchtje aan te wezen, want de heer Van Deventer noemt ze zelfs schadelijk voor de volksgezondheid. Toch schijnt er van dat goedje heel wat gegeten te worden. Immers, waar in 1870 die geïmporteerde visch nog onbekend was, wordt nu reeds 35 millioen K.G. per jaar aangevoerd. Dat komt, omdat de inlandsche vischvangst zoo achteruit gaat. De oorzaak moeten we, volgens den heer Van Deventer, zoeken in de afschaffing van de vischpacht. Sinds dien hebben de Chineezen het monopolie gekregen en daar die heeren-langstaarten niet genoeg winst kunnen maken, laten ze den boel verwaarloozen. Dat is zeer jammer, omdat de visscherij werkelijk een bron van welvaart kan zijn. Daarom wo.dt op verbetering aangedrongen. Door de Vereeniging Moederland en Koloniën en de Vereeniging voor de Zeevisscherij in adressen, door de Welvaartcommissie in haar rapport en door den heer Van Deventer in de Tweede Kamer. Hij geeft volgende middelen aan: de keuring van geïmporteerde visch moet verzwaard worden, het zout noodig voor de bereiding tegen belangrijk lageren prijs verkrijgbaar gesteld, aan de inlandsche scheepsbouwers rentelooze voorschotten verstrekken tot houtaankoop. Van 'n ander middel, door Moederland en Koloniën aangegeven om n. 1. subsidie toe te staan aan Europeesche ondernemers, die met stoom-trawlers wilden gaan werken, moet de heer Van Deventer, en terecht, niets hebben. Immers, als die heeren er zoon voordeelig zaakje in zien, moeten ze de eerste jaren ook maar zelf de risico aandurven. Waar de Minister zich schaart aan de zijde van den heer Van Deventer en reeds order heeft gegeven, zooals blijkt uit een later antwoord aan den heer Van Kol bij de onderafdeeling „boschwezen," om het hout zoo goedkoop mogelijk beschikbaar te stellen, daar gaat de Indische Visscherij zeker een betere toekomst te gemoet. Daarmede zal gebaat worden de inlandsche handel, want de vischhandel wordt bijna geheel gedreven door de inlanders, en de volksgezondheid, want stinkende visch is nu juist geen medreijn. Hiermede was de zesde afdeeling afgedaan en de zevende gaf niet veel aanleiding tot bespreking, behalve dan bij den heer Van Kol. We memoreeren van deze afdeeling alleen, dat de heer Dolk over draadlooze telegrafie sprak, geen concessie of financiëelen steun wilde toestaan aan een particuliere maatschappij, maar de Staat zelf dat bedrijf wilde laten exploiteeren, 't geen bestreden werd door den heer Van ldsinga, die, om wille van 't opschieten, liever de Maatschappij aan 't werk zag gaan. Ook had hij daarvoor nog andere redenen. Dit debatje kwam evenwel wat vroeg, omdat, zooals de Minister verklaarde, de concessieaanvrage nog pas was ingekomen. Dit zaakje komt dus terug. De heer Ter Laan wilde de postspaarbank lot grooter bloei brengen, echter op averechtsche manier en het sparen ook onder de schooljeugd aanwakkeren, t Lijkt wel ot we over Nederland en niet over Indië hooren praten. Laat de bruine Javaantjes maar liever 'ns een keer 'n pisang koopen, als ze 'n cent hebben. Zeker onder den invloed der bedreiging met een avondzitting op morgen, schoten we nog al op. Oorlog kwam ook nog aan de orde. Deze afdeeling deed al wat militair of oudmiütair was in de Kamer in het gelid komen. Dat ze echter tusschenbeide 't zelfde stonden te betoogen, was volmaakt overbodig en verknoeien van den kostbaren tijd. De heer Eland bephittetraktementsverhooging voor genie-officieren, die zoo knap zijn; de heer Verhey regeling der rechtspositie der Ind. officieren en weduwen- en weezen-pensioen voor militairen beneden den rang van officier; de heer Ter Laan protesteerde tegen de tegenstelling, dat voor officieren wel en voor lagere militairen niets gedaan wordt; de heer Duymaer van Twist ijverde vóór verheffing der geestelijke en zedelijke omstandigheden van den Ind. militair, tegen het concubinaat, vóór Zondagsrust, vóór 'n goed voorbeeld der meerderen, vóór regeling der traetementen der jeugdige officieren, vóór militaire tehuizen enz. enz. 't Zal wel uitkomen, zooals de heer Verhey pessimistisch meende, dat 't allijd ging, gaat en zal blijven gaan: mooie beloften genoeg, daden, ho maar I W. ---