Oostenrijkse minister naar congres K.V.P. WENEN, Il Nov. — De Oostenrijkse pulster van onderwys, vertrekt vandaag aar Nederland, waar hy htet congres de K.V.P. zal bijwonen, dat 12 en 13 te Utrecht zal worden ge**°uden --- ANDERE PROBLEMEN Mej. Agnes Nol the had de aangename, taak' het onderwerp „de vrouw in de maatschappij" te kunnen belichten. De gedachte, dat. de vrouw ook in ruimere verbanden dan het gezin een eigen taak en verantwoordelijkheid heeft is actueel en het is broodnodig, dat de vraag ónder ogen wordt gezien op welke, wijze de maatschappij de eigen persoonlijkheid der vrouw tpt ontwikkeling en tot geldiEg moet laten komen. Een ander vraagstuk dat de aandacht verdient is de verhouding van de staat ten opzichte van de onderneming. Hier gaat het er om dat de eigen taak der onderneming niet mag worden verdrongen door een socialiserende overheid. Prof. dr. Albregts, die dit vraagstuk behandelt, wijst de door de overheid te treffen maatregelen aan die een gezonde ontwikkeling der onderneming moeten mogelijk maken. In zijn prae-advies over „volksgezondheid en overheid" stelt dr. Pompen o.m. dat de organisatie van de volksgezondheid in beginsel moet rusten op particulier initiatief, dat tot dit doel vrije organisaties in het leven roept. De overheid heeft een stimulerende en krachtens haar gemeenschapverantwoordelijkheid en toezichthoudende taak. --- . Dure oorlog MUENCHEN, 10 Nov. — Hltlers oorlog kostte Duitsland 510.000 millioen vooroorlogse Reichsmarken, aldus een ruwe schatting van het Duitse instituut voor economisch onderzoek te Muenchen. Volgens het Instituut zou een bedrag van 270.000 millioen R.M. voldoende zijn geweest voor een volledig gemeubileerd huis met tuin en een auto voor ieder gezin in Duitsland. --- „LIMBURG: ONS ALLER EIGEN" Vaderlandse geschiedenis of geschiedenis van Holland? Een verantwoorde klacht LJ 1 Jet is alweer jaren geleden dat dr. Moller zaliger m de Tweede **amer er over klaagde dat in Brabant en Limburg alleen geschiedenis van de Provincie Holland geleerd werd. Daar werd indertijd op geantwoord dat deze ■"acht wel juist was, maar dat men die niet in 's Gravenhage moest uiten, daar dit ~e indruk maakte alsof daar „de Hollanders" alweer de schuld van waren. Men zou jjr uit concluderen, dat er iets niet in orde was met het voorgeschreven leerpro™Hffla. Tegelijk kon het de indruk maken dat het de schuld van de Protestanten ™as, dat de katholieke provincies in het geschiedenisonderwijs niet tot hun recht Laten we daarom voorop zeggen, dat als er iets hapert aan het geschiedenisonderwijs in Limburg, dat dit dan onze eigen schuld is, daar het onderwijs r°cb. wel voor 99% in handen van eigen Limburgers en brave katholieke mensen «> die geheel vry zijn in het kiezen van hun leerboekjes, en aan wie het leerwogramma opdraagt vaderlandse geschiedenis te geven en niet. Hollandse geschiedenis. Nu de vraag of de klacht juist is. Zij is dat o.i.'zeer zeker, en wanneer ~r' bier of daar veranderd is, dan is dat veranderd louter en alleen door particu- Jter initiatief van een of ander zelfstandig onderwijzer of leraar, die er in de praktik zich nog eerder moeilijkheden mee op de hals haalde dan dat hij bijval van overheden kreeg. Een raar boekje \A7 v * IJ hebben hier voor ons .een boekje van de lagere school dat ** aog in grote oplagen gebruikt wordt. Als de oudste bewoners van ons land *orden alleen de Batavieren genoemd. Waarom niet de Friezen en de Eburonen ? *s dat te veel? Noem dan geen enkele naam en zeg dat hier een groot aantal Germaanse en Keltische volkeren woonden. Wij lezen er van Claudius Civilis. Waarom niet van Ambriorix ? Is dat te veel, noem dan geen enkele naam. In het derde i|sje worden als geloofsverkondigers alleen Willibrordus en Bonifatius genoemd. /Vaarom niet Servatius en Lambertus ? En het bisdom Maastricht-Luik dat zich *•*> de 16e eeuw uitgestrekt heeft tot aan de Moerdijk ? Zijn vier missionarisnamen * veel, noem dan alleen Lambertus en Willibrordus, dan hebt U tenminste één vertegenwoordiger van de Frankische missie en één van de Angelsaksische geloofsverkondigers. Zo kunnen we doorgaan. Karel de Grote verbleef niet alleen in *jmegen maar ook wel in Maastricht. De Noormannen plunderden niet alleen ""■echt, Tiel en Nijmegen, maar drongen door in Maastricht en Aken. In les 6 «ïen we: Behalve het graafschap Holland had men in ons land ook nog het bis?°nt Utrecht en het hertogdom Gelder. Waarom blijft de schrijver toch persé 2°ven de grote rivieren ? Wij kunnen ons voorstellen dat de schrijver zegt: voor kinderen zijn namen van drie staatjes voldoende. Aceoord, maar noem dan j* drie voornaamste! De rest van dit boekje bevat voor de middeleeuwen behalve s®° lesje over de kruistochten uitsluitend lesjes over het graafschap Holland, 'aarvan elk regerend gravenhuis een apart lesje krijgt. W ontfutselde verleden paedagogische redenen nemen we genoegen met een vereenvoudiging en beperking van de stof die wetenschappelijk nauwelijks te verantwoorden is, maar we mogen nooit genoegen nemen met een aardrijkskundige beperking van ons vaderland tot Noord en Zuid-Holland, of tot Nederland benoor- Jpn de grote rivieren. Dit is bovendien in strijd met de opdracht die luidt dat aan °* kinderen vanaf een bepaalde klas vaderlandse geschiedenis geleerd moet wor?**, let wel: vaderlandse geschiedenis, en niet gewestelijke geschiedenis of geschiedenis van een of ander deel van ons vaderland. Onze schooldirecties en inspecties hadden al lang dergelijke leerboekjes als in strijd met de wet moeten j^rbieden. Het is een onrechtvaardigheid jegens onze kinderen van ernstige aard. jet betekent voor Brabant en Limburg dat men de kinderen hun verleden ontrjitselt en m zekere zin hun vaderland ontrooft. Op de kinderen hier kan dat geen r?d' -e uitwerking hebben dan het besef dat hün provincie toen nog niet bestond, ?* dat deze gebieden van ons land van zó geringe betekenis zijn, dat het niet de moeite waard is over hun verleden iets te vertellen. Daarmee hameren onze onderfl-ers en leraren in onze kinderen vanaf de kleuterschool een besef van minderwaardigheid. En dit, de kinderen hun zelfvertrouwen ontnemen, is een der grootje6 misdaden die een paedagoog aan kinderen begaan kan. Het bederft hun karak- Z* en vertroebelt de basis noodzakelijk voor iedere verdere ontwikkeling en — J*at nog belangrijker is — ook noodzakelijk voor het deugdleven. Het is daarenboven — het zij nog eens herhaald' — in stryd met het voorgeschreven leerprogramma. historisch beeld corrigeren .. . ■*-"'AT nu, ïn onze tegenwoordige staat de provicies Noord- en sj*id-Holland de dichtstbevolkte provincies zijn, en in zeker opzicht de belangrijk- Jte, rechtvaardigt niet deze belangrijkheid in de geschiedenis naar voren te schui®n naat tijden toen dit anders was. In waarheid is voor elke mens zijn eigen 2?eek en provincie het belangrijkste ! Het feit dat de Verenigde Staten van Arne?*a belangrijker zijn dan Nederland is immers ook geen argument om de kinderen net eerst de geschiedenis van Amerika te leren. jjMet het nu gepractiseerde geschiedenisonderwijs bewijst men de kinderen in fjoord- en Zuid-Holland evenmin een dienst, want de kinderen bijbrengen dat min provincie zowat de navel der gehele wereld is, is paedagogisch al evenzeer In de vaderlandse geschiedenis mogen alle kinderen in de Merovinj&sche en Karolingische tijden gerust wat méér horen over de Maasgouw, het ïjSjrnland en eerste cultuurland der Nederlanden. Enkele eeuwen later mag gerust yiaanderen het hoofdaccent krijgen, weer iets later het hertogdom Brabant, en ?. de zestiende eeuw moet Holland het volle pond krijgen, alles overeenkomstig j* geschiedkundige waarheid. Geen soberheid mag dit stramien veranderen. Som- J^gen menen dat men de vaderlandse geschiedenis toch rond een der provincies ■loet groeperen of centraliseren, en waarom zou men dan Holland niet nemen ? .: °ca juist deze centralisatie is uit den boze en verhindert de vorming van een t»_r ee*d- -AIS °^e middelbare school de algemene geschiedenis behandelt centraliseert men deze immers ook niet rond Berlijn, Parijs, Rome of Londen. In hoofdstukken komen de afzonderlijke staten ter sprake. Bovengeraakt leerboekje besteedt in de middeleeuwen zes lesjes uitsluitend aan het paafschap Holland. Wanneer hier aan de zes belangrijkste staatjes elk één lesje esteed was, dan zou het historische beeld van ons vaderland meteen gecorrigeerd j^lo» want door rond één staatje te blijven draaien leren de kinderen nooit — en jjmerdaad weet het van de volwassenen ook nagenoeg niemand — hoe dat in 'e middeleeuwen staatkundig heeft uitgezien. Waarlijk vaderlandse geschiedenis 7 T - s , . "AAT Limburg nu niet van de weeromstuit de vaderlandse ge- OoV ems §aan groeperen rond Limburg. Het ware even verwerpelijk. We moeten £?.* geen geschiedenisboekjes gaan schrijven die alleen voor Limburg geschikt want Limburg zowel als Holland zullen hun rechtvaardig deel krijgen in een o^rlijk vaderlandse geschiedenis. Wanneer elke provincie in het geschiedenisaderwijs gaanM kans de kindereuH geleerdH en dit zou een splijtzwam drij-M J* in een Nederlands saamhorigheids-M voor een uitM gemeenschappelijke ontstaanH • Maar de geschiedenis van eenH of provincies zoals nogM A* gebeurt te verdonkeremanen, plegenH bedrog en stichten tus-M J*a de Nederlandse gewesten, omdat hetH sef 'bedrogen te vroeg laatH r°ordrlngt daar van de leugenß achterhaald te worden___________J_________________________________________l --- Lesvliegtuig in Veghel neergestort „.VEGHEL, 11 Nov. — Hedenmiddag ?i*ca half twaalf is te Veghel (N.Br.) een J^Uegtuig van het vliegveld Gilze-Ryen £?*r beneden gestort. Het toestel kwam ■J^cht op een weiland. De bestuurder jj^am hierbij °m bet leven. De andere inrj'tende militair bekwam ernstige verj^ftdingen. Beiden zijn naar het ziekenv™* overgebracht. Het toestel was geeel vernield. De oorzaak van het ongeluk "onbekend. Het toestel is niet in brand Revlogen. --- Weer aanslagen op treinen in Oost-Java BATAVTA, 11 Nov. — Vijf personen werden gedood, vier zwaar en vier licht &_Tond' toen Donderdag een goederen- G™n van Soerabaja naar Madium 6 km •*n Westen van Modjokerto op trekbomaeti liep. De slachtoffers waren remmers a clandestien op de bordessen van de sS^derenwagens meerijdende passagiers. f~ goederenwagens reden op elkaar en , «tspoorden of kantelden, doch het vereerd werd niet gestaakt. In deze omge£_■ is ook Dinsdag een trein op een ««kbom gereden. --- KRONIEK DER LETTEREN Twee boeken voor kinderen „Kinderen van mijn hart" en „Kleine diefjes worden groot” pR is een tijd geweest, dat we uit den •*—' treure over deze eeuw konden horen spreken als over „de eemw van het kind", het werd een afgezaagd gezegde, dat met de meeste afgezaagde gezegden gemeen had, dat het op de duur ging verbergen wat er eigenlijk aan de hand was. Men zag het kind in het middelpunt staan en vergat, dat het de volwassenen waren (of moesten zijn), die een leerschool aan hel doorlopen waren. Zij moesten leren verstaan wat door hen aan begrip aan het kind onthouden was, en zij leerden dat verstaan via de psychologische ontdekkingen welke er waren gedaan. De psychologie was (en is!) nog eigenlijk een wetenschap, die zich moeizaam aan het formeren was, maar de ontdekkingen verrasten en met enthousiasme ging men werken met een therapie, die men zeker nog niet geheel in de hand had en aan deze nog zeer ongewisse therapie werd ook het kind onderworpen. Met als gevolg extravagances, ontsporingen, dwaasheden naast verbluffende en zelfs schitterende resultaten. • Het zou natuurlijk onzinnig zyn een poging, die goede vooruitgang beleeft, op grond van mislukkingen te veroordelen, — de mens is nu eenmaal een wezen, dat struikelend zijn weg moet zoeken; niettemin is het toch verheugend, dat het rumoer om het nieuwe heel sterk is afgezwakt, er wordt dan minder gepraat en meer gedaan.. Dit is ook het geval met de bemoeienis met het kind. Deze handelende (dus niet raisonnerende) bemoeienis met het kind heeft zijn weerslag gekregen, ook in de literatuur; wie kent bijvoorbeeld niet de liefdevolle en verstandige boeken van Anke Servaes? Men paradeert niet meer met het kind, gebruikt het niet meer als slachtoffer voor een boek „om van te smullen", men paedagogiseert niet meer met een allervervelendste nadrukkelijkheid, — het kind is, verschijnt het in een boek of wordt er een geheel boek aan gewijd, volwaardig geworden. Een schrijver kan zich niet meer verschuilen achter interessantigheden, hij moet de normale lijn volgen van een verantwoorde ontwikkeling en van een verantwoorde visie. * * * p? EN, in dit opzicht, welhaast ideaal *-' boek is Kinderen van myn hart door Gilbert Cesbron (uitgegeven door Leopold, Den Haag). Deze roman over kinderen werd geschreven met een gevoeligheid, een poësie en een humor, welke alle kritiek eenvoudig het zwijgen opleggen. Cesbron heeft waarlijk de beste wijze gekozen, niet alleen om het klnderhart binnen te dringen, maar ook om de haast mede-kinderly'ke liefde die in ons allen voor het kind toch overblijft, weer tot leven te wekken. Daar gaat het juist om, in een boek over kinderen, dat niet een wetenschappelijk maar een verbeeldend boek wil zijn: dat deze ingebeelde scheidslijn, welke er getrokken wordt tussen kind en volwassene, wordt weggewist. Wie dit biek ter hand neemt verliest gaandeweg zijn airs en sluit zich van harte aan bij deze verrukkelijke en amusante kleine „bende" van jochies. Juist doordat men in het eigen hart de kinderlijkheid weer tot leven voelt komen, kan •men ook op enkele plaatsen tn dit boek ontdekken hoe triest, gemeten naar de - argeloze menselijkheid welke wij in de kinderjaren bezaten, de onbeheerstheid van onze volwassen menselijkheid kan zijn. Een bijzonder woord van lof verdient ook de vertaling van N. del Campo Hartman—Zwager, die het charmante van het boek, dat licht is zonder luchtig en ernstig, zonder zwaar te zijn, heeft weten te bewaren. Meer met bedoeling gewapend is het boek van B. Stroman: Kleine diefjes worden groot (uitgegeven door Sijthoff, Lelden), wist Cesbron door zijn ontwapenende charme de grenzen weg tussen volwassene en kind, Stroman bedoelt bij een opgroei tot misdadigheid bij kinderen het „standsverschil" weg te vagen, om alles onder te brengen onder de individuele milieu-invloed. Het boek is geloofwaardig geworden als betoog, maar de kinderen blijven een beetje saai, omdat zy' geobserveerde kinderen zijn. Stroman heeft de zaken bestudeerd en grondig bestudeerd, maar zijn kinderen missen, doordat zij onderwerp werden gemaakt van een sociale studie, al het verrassende van hun jeugd. Nu wil dit niet zeggen, dat Stroman, zoals vroeger werd gedaan, van het kind een soort gewijd voorwerp maakt,; hij etaleert geen kennis met de enthousiaste zelfingenomenheid van de man die iets „ontdekte", integendeel, men krijgt het beeld van een kritisch en goed verwerkte kennis; hij belast ook niet — om zyn doel maar te bereiken — de ene stand ten koste van de andere, maar men zou willen, dat de kindergestalten uit zijn boek zich ineens van het boek losmaakten en aan het zwerven gingen. Hetgeen misschien bewijst, dat Stroman meer bereikte dan hy wilde n.l„ zoals hrj in zijn voorwoord zegt, „een journalistieke reportage" schrijven en minder dan hij brj machte is, n.l. een roman maken. . DICK OTJWENDLTK. --- MONUMENTEN VAN KATHOLIEK LEVEN De machtige basilieken van de Heilige Stad zijn gebeden steen Grootste aller Mariakerken Centra van Heilig Jaar (Va?i onze Romeinse redacteur.) HET is een ontroerend ogenblik voor wie over dat ondefinieerbare en tevens onwaardeerbare zintuig, de „sensus catholicus" beschikt, wanneer hy voor de eerste maal het Sint Pietersplein betreedt en daarna de drempel van de Sint Pieter zelf overschrydt. Want dan betreedt lüj niet alleen de machtigste kerk der christenheid, maar haar centrum zelf, waar de gedachten, de verlangens en de gebeden van ongetelde millioenen sinds eeuwen samenkomen. Want ofschoon hij getroffen wordt door de verbazingwekkende grootheid der afmetingen en hun onderlinge zuiverheid, waarbij het eigen-ik verdwijnend schijnt op te lossen, realiseert hy zich het waarom van zijn ontroering: de reden waarom deze kerk juist HD3B staat. Het schynt een tegenspraak: het geestelijk middelpunt van ons geloof ligt zo exentrisch t.o.v. de stad Rome als maar mogelyk is; en ook heeft hij opgemerkt, dat het machtigste plein ter wereld werd aangelegd op een plaats, die geen enkel architect gekozen zou hebben, omdat zy daartoe eigenlyk volstrekt ongeschikt is: in een kuil. Er kan maar één reden zijn, waarom deze kerk hier werd opgetrokken en dat plein hier aangelegd. De aanleg van het plein had een secundaire oorzaak: zij was afhankelijk van het feit, dat die kerk hiei nu eenmaal stond. Beide oorzaken zijn dus tot één terug te brengen en dat kan geen andere zijn dan dat traditie, wetenschap en geloof hielden en houden, dat dit de plaats is waar Sint Petrus begraven werd. Er zijn er die beweerd hebben, dat Sint Petrus nooit te Rome is geweest, dat de „Catholica" zich ten onrechte het nietwezenlijk adjectief „Rooms" heeft aangematigd. Mede daarom zijn de opgravingen onder de Sint Pieter van onschatbare waarde, want ofschoon de officiële uitspraak daaromtrent bij monde van Zijne Heiligheid de Paus nog op zich laat wachten (naar veler gevoelen echter niet lang meer), heeft de H. Vader reeds tot tweemaal toe te kennen gegeven, dat wat gevonden is, onomstotelijk voor heden en de toekomst bewijst, dat onder het centrale punt van de koepel van Michel Angelo het graf van Sint Petrus „was en is". Dat is het wat aan deze kerk haar intrinsieke en geheel unieke waarde verleent. SANTA MARIA MAGGIORE T^E Heilige Maria de *~* Meerdere heet zij, omdat zij de grootste is van Rome's Maria-kerken. Ook wordt zij Sinte Maria ter Sneeuw genoemd, n.a.v. de .legende omtrent het ontstaan van deze kerk, het droomgezicht van de senator Patritius en van paus Liberius, waarin dezen de opdracht kregen een kerk te bouwen Maria ter ere, daar waar de volgende morgen sneeuw zou liggen. Inderdaad lag er sneeuw op de heiwei Esquïllijn en dat op 5 Aug., het hartje van de zomer, wanneer de hitte doorgaans ondraaglijk is. Het prachtige absismozaiek, dat de kroning van Mt,ria door Christus voorstelt, schijnt vooral tegen zonsondergang welhaast van vloeibaar goud, terwijl de talrijke andere mozaieken zowel uit aesthetisch als uit historisch oogpunt eveneens van grote betekenis zijn. Het kostbare houten plafond is Verguld met het eerste goud dat van Amerika naar Europa werd overgebracht. Om verschillende redenen is deze kerk bij de Romeinen zeer geliefd: vooreerst gaan zij met Kerstmis bij voorkeur hier ter Nachtmis, omdat in de crypte onder het pauselijk altaar, waaraan alleen de Paus mag lezen, een gedeelte van de wieg (niet van de kribbe) van Bethlehem wordt bewaard. Vervolgens omdat onder het altaar in de Sacramentskapel de H. Hieronymus ligt 'begraven, die immers de laatste jaren van zijn leven in de grot van Bethlehem doorbracht. In deze zelfde kapel vindt men tevens het graf van de heilige Paus Pius V, wiens proi'etie omtont de overwinning bij de slag van Le Lepanto wel aan ieder christen bekend is. . In de kapel daartegenover, de Capella Paolina, las Paus Pius XII zijn eerste H. Mis onder de beroemde beeltenis van Maria, Heil van het Romeinse volk, welke waarschijnlijk ten onrechte aan de Evangelist St. Lucas wordt toegeschreven, maar die niettemin wel de oudst bestaande Maria-beeltenis is van een verheven schoonheid en onuitsprekelijke adel. Wie de Santa Maria Maggiore bezoekt, verzuime niet de vlak daarbij gelegen, maar in .een zijstraat ietwat verborgen Santa Prassede te bezoeken, waar hij het schoonste mozaïek van Rome kan bewonderen in de z.g. Paradijs-kapel en waar ook de kolom bewaard wordt, die de geselkolom van Christus heet te zijn, alsmede drie doornen uit Zijn doornenkroon, en enkele fragmenten van het H. Kruis. SINT PAULUS BUITEN DE MUREN DIT is geen kerk, dit is een woud, een woad van granietzuilen. Treedt haar niet binnen van opzij, waar de tram,s en bussen aankomen, maar betreedt haar zoals het behoort, door de voor-ingang, het vierkante portiek, dat een stenen gebed is, een in graniet gehouwen „Et introibo ad altare Dei". Het staat wetenschappelijk vast, dat deze kerk werd gebouwd op de plaats waar de Apostel der Heidenen begraven werd en zo oud is zij, dat ook zij in de loop der eeuwen telkens heeft te lijden gehad van plunderingen, aardbevingen en overstromingen, totdat zij in 1823 tengevolge van onvoorzichtigheid van loodgieters zo goed als geheel afbrandde (behalve het transept). Met steun van katholieken en nietkatholieken van geheel de wereld kon zij herbouwd worden en in het jaar der dogmaverklaring der Onbevlekte Ontvangenis, 1854, werd zij door Paus Pius IX plechtig geconsacreerd. Het prachtige gezeefde licht, dat in de vijf schepen valt, die door de vier zuilenkolommen worden gevormd, is te danken aan de ramen van geel albast Dit geeft aan deze basiliek, die wellicht de schoonste van Rome is, die geheel eieen en mystieke sfeer. Het baldakijn boven het pauselijk altaar (waaraan steeds alleen de Paus de H. Mis mag lezen), wordt gedragen door vier porfieren zuilen; in de zijschepen staan links en rechts twee prachtige altaren van groen malachiet en blauw lapislazuli, terwijl boven de granietzuilen een rand loopt van 261 paus-portretten, uitgevoerd in mozaiek. De kloosterhoi naast de sacristie wordt zonder een zweem van overdrijving een „gedicht van schoonheid en geloof genoemd", zij ademt geheel de sfeer der contemplatie van de Benedictijner-monikken die de kerk bedienen en wier klooster daaraan grenst. Geen woorden zijn in staat ook maar by benadering de sfeer op te roepen waarin ge u voelt opgenomen wanneer ge deze kerk doorlbopt. Het enige wat wij zeggen kunnen is dit: ge zijt gelukkig hier te zijn en slechts node neemt ge afscheid, want dit zou een voorportaal van de hemel kunnen zijn. Een kwartier verder (per bus) ligt de kerk der Trefontane, waar Sint Paulus werd onthoofd en waaraan het eucalyptusbos grenst, waarin Maria verscheen