>w (Advertentie). --- (Advertentie). Gemalen <£*'' J renende bovengrondse in- J^ties, zo zou de kromome maj: mijnwerker, die Van Gogh Leerde, zich wel erg vreemd _ti bij zijn moderne geme- collega. Wamt er is J* Veranderd sinds de mijnweri *ijn „opleiding" begon door tj*n Plus Engeland, in Luxemt bij elkaar gebracht om van Yfs ervaringen kennis te neijf en daardoor ook te profiteren tjL^at er in andere landen ge- Elk land leidt immers zijn IPj*''kers op volgens eigen gejSm gegroeide methoden, aant| 5 aan het type-mijnwerker en St i.(t dit aangepast zijn was het niet nuttig en ook niet de 'ij, ir>g. dat men een soort éént 88°Pleiding voor KSG-mijnwer( °ntwierp, maar wel dat men 't lossingen en technieken, die I*s land voor bepaalde proble(»"ad gevonden, vergeleek met (ii 'ften oplossingen. Daaruit konit .conclusies getrokken worden: (.{..st bij ons niét, gezien het tyirtawerker of het type-mijn, ! J-°U wel kunnen en is de moeii^l het proberen waard, en dat (L,te doen wij eigenlijk zelf veel --- Mechanisatie De aandacht van de specialisten, die zich te Luxemburg verscheidene dagen met deze problemen hebben beziggehouden, ging vooral uit naar de ondergrondse elektriciens en mecaniciëns, die de meest-ingewikkelde machines bedienen en daarom, ook de meest-uitgebreide opleiding nodig hebben. Want mechanisatie is nu eenmaal het slagwoord van de dag. Al moet men dat i natuurlijk juist in het mijnwezen met enige reserve gebruiken. Het is immers mooi en wel mechanisch kolen te delven, maar het moet ook praktisch zijn, rendabel en verantwoord. Juist door de typische verhoudingen in de mijnindustrie, waar men afhankelijk is van de grillen der natuur, van de ligging, de dikte en de vorm der kolenlagen, bereikt men ergens eon grens, waar de volledige mechanische kolendelving ophoudt verantwoord te zijn, technisch en economisch. Voorlopig is deze grens echter in de KSG-mijnen nog niet bereikt, en mogelijk kan hij ook nog verschuiven mét de vorderingen der techniek. En dan slaat Nederland wel een bijzonder goed figuur, wanneer het gaat om de volledig gemechaniseerde kolendelving. Immers verreweg het hoogste percentage mechanisch geproduceerde kolen bereikt men in Nederland. Wanneer men dit vergelijkt met de andere landen, dan komt men tot de cijfers, dat Nederland 29 pet. van zijn totale produktie volledig mechanisch levert, Duitsland 10 pet., België 5 pet. en Frankrijk naar schatting' tussen de 15 en 20 pet. Gezien de zeer verschillende structuur van de Franse (en Saarlandse) kolenbekkens varieert de graad van gemechaniseerde produktie ook zeer sterk. --- België achter Technisch gesproken mag de Nederlandse opleiding zich meten met die van andere landen. Het peil ligt in de meeste landen behoorlijk en vrij hoog. Alleen België maakt een uitzondering; daar ligt men in praktijk nogal een eind achter. En wel vooral op het gebied van de opleiding van leerling-mijnwerkers. Terwijl men in de andere landen, evenals in Nederland, volledig uitgewerkte opleidingen heeft voor jongens die mijnwerker willen worden heeft België niets van die aard. Terwijl vakscholen, die soms een volledige schoolopleiding betekenen, ofwel gecombineerd met zijn praktische mijnarbeid, als eerste doel hebben: jongelui aantrekken om 'n gezonde jonge mijnwerkersstand, met een gunstige leeftijdspyramide te krijgen, is in België de enige, zeer fragmentarische opleiding, die van volwassen mijnwerkers, en dan natuurlijk op de eerste plaats die van de vreemdelingen. Slechts de laatste jaren, zo zegt het Belgisch rapport aarzelend, begint men te denken aan een andere oplossing dan de import van vreemde arbeiders, een oplossing, die minstens even belangrijk is: de jonge mensen terug brengen naar de mijn door een doelmatige opleiding. --- Opleiding Het feit, dat Nederland in staat is een zo groot deel van zijn kolen mechanisch te produceren, veronderstelt vanzelf de aanwezigheid van voldoende technici en dat veronderstelt op zijn beurt ook weer de aanwezigheid van behoorlijke opleiding. Dat is ook zo. In het KSG-kader slaat Nederland ook op opleidingsgebied een zeer goed figuur. Niet alleen technisch. Want, zoals een Nederlandse deskundige ons zei: De typische sociale en religieuze structuur van ons kolenbekken maakt er een harmonieuzer, homogener geheel van dan in andere landen. In de andere landen heeft men op de eerste plaats grote verschillen van mUn tot mijn en van mijnbekken tot mijl-bekken, maar ook staan de m ijn .verkersgeineensc happen veel meer onder invloed van het verloop van vreemde en buitenlandse arbeiders. Wy hebben rondom onze mijnen een bodemvaste, eigen, godsdienstige Limburgse gemeenschap. En daarom kunnen wy bij onze opleiding tenslotte ons op de eerste plaats er op richten goede mensen te vormen, en daarna goede mijnwerkers. Het eerste Is de grondslag voor het tweede. --- Groepsgeest In Duitsland en Nederland hecht men, naast de technische kant der opleiding, ook veel belang aan de groepsgeest, de karaktervorming. En de Nederlandse rapporteur was de enige, die wees op het belang van de godsdienstige vorming. „Weloverwogen heeft de godsdienst een plaats gekregen in de opleiding der jonge mijnwerkers", zegt het Nederlandse rapport, „En de godsdienst wordt niet alleen getolereerd, maar beschouwd als de belangrijkste basis van de intellectuele opleiding". Dit idee, dat vooral juist in de Nederlandse opleiding zo sterk naar voren komt: niet alleen mijnwerkers en technische, maar op de eerste plaats volledig gevormde mensen te maken, is o.i, een van de belangrijkste stellingen, die andere landen van ons mogen overnemen. Want slechts op die wijze kan men werkelijk komen, tot wat het H.A.-lid Finet tijdens de slotvergadering van het deskundigencongres zei in een rede over het belang van de mijnwerkersopleiding, waarin hij ook naast het technisch aspect de menselijke betekenis van de mijnwerkersopleiding belichtte: „De tijd is gekomen om het beroep van mijnwerker een nieuwe sociale waarde en inhoud te geven. Hij is de eerste van alle arbeiders; al de arbeiders in alle andere bedrijven hangen af van wat hij produceert. Zijn werk is het zwaarste, maar ook het eerste, de basis, want hij levert de energie, die de anderen doet werken. Daarom is het ook niet meer dan rechtvaardig, dat hij ook sociaal in de hiërarchie der industrie-arbeiders de hoogste plaats inneemt". --- In de Nederlandse -Mijnindustrie begint de opleiding al op de Ondergrondse Vakschool. Hier ziet u leerlingen (OVS-ers) in 't badlokaal van de OVS te Treebeek bijeen. --- Boutens geïnspireerd door Van Meegeren PASEN in het middeleeuwse lied Christus was de mei-boom U Paasfeest, in de Kerk geit "ierd als het hoogfeest en door ltJJelot>igen ook zo gevoeld, heeft ffitre tyd nodig gehad om tot kf^aste stof der vroomheidsdichkJ fe gaan behoren dan het \stfeest. Het Kerstfeest gaf k^jT stof tot zingen, het naïeve, 'ijlt erH?ke, innige en zo mènse- Ö,w van het Kerstgebeuren werd $? het volk meer aangevoeld W het grootse, ontzagwekkende te)). de Verrijzenis, welke gebeurlijY* als een geheel bovennatuur- eeh ïf 'f in het woord Halleluja tot h^heilige apotheose werd, vjaar'"o> verder geen woorden meer 'en \ n,leer in de 16e eeuw verzamelden van liederen worden sa.^Sesteld, treft men er 100 lic- he??} op het Kerstfeest betrekking W nd' teSen 10 paasliederen. samenvallend met ijjdkomst der lente, werd ener- oor **** wonder, de weer öi fakende natuur, meegenomen fl( ~|. stroom der zangen die aan W^chtersziel ontwelden, maar a er van de andere kant niet 'igp n- r vertroebeld, van de «i^^ijke betekenis afgetrokken tlo» folkloristische feesten van VJ, heidense oorsprong. De mei s'6m Seplant en de meiboom ver'e l.het meiroosje trok rond en t^v^inksterbruid deed haar inli^' Vrezend dat die wereldse ?'en.n en gebruiken het godsfi^f?"ge leven zouden schaden, lie,j' de geestelijkheid getracht die Ch,,?ren te kerstenen. Dan wordt tr^'Us zelf vergeleken bij de *eH ,?om' zyn wonden zijn de ro- I>ra ?ie er aan bloeien. Een der fe \Jttgste liederen is het zuivert)"!?' 6 lieve eoele mei", waar"e maker onbekend is. % u s" en Wijdeveld (met diverse mooie Paasliederen, die de waardevolste bijdragen leverden. Ze behoren trouwens tot het vast repertoire der omroepprogramma's. Men luistere dus! PAUL HAIMON --- Cultuurschat van blijvende waarde Meesterlijke mozaïeken van Marianne van der Heijden Zuivere religieuze bezieling i IN een kloosterkapel te Maastricht, de kapel van het Ca• nisianum der paters Jezuïeten aan de Tongersestraat is door een der stilste kunstenaars een cyclus mozaïeken voltooid, die tot de blijvende cultuurschat van onze provincie zal gaan behoren. Met zo'n werk te realiseren, al is het maar één maal, kan men reeds met de titel kunstenaar de eeuwen in gaan. De zeven mozaïeken in de nissen achter het hoofdaltaar der huiskapel in het Canisianum zijn van de Kerkraadse kunstenares Marianne van der Heyden; de opdracht hiertoe werd haar verstrekt door pater dT. U Notebaert die haar een theologisch gefundeerd programma bezorgde. T<(en over die opdracht een pnblijfatie verscheen is daarover opge/merkt, dat dit een inmenging zon ' betekenen in de vrijheid van de kunstenaar. Inderdaad was bet theologisch stramien waarop Marianne van der Heyden werken moest veel meer dan een oppervlakkige schets: het was een doordacht theologisch concept. In dc zeven half-nissen moest dc kunstenares uitbeelden het historisch aspect van het heilsmysterie. In het midden h|t zoenoffer, dc Kruisdood van Christus, ter linkerzijde dc Verrijzenis, ter rech-' terzijde dc Hemelvaart, verder links dc Doop van Christus, rechts het Pinksterfeest, aan dc rand links dc Boodschap van dc engel, rechts dc Geboorte van Christus. Dc nissen zijn ongeveer drie bij één meter en vormen een kleine boog. Dc opgave die Marianne van der Heyden hier kreeg uit te voeren was verre van eenvoudig. Alleen reeds het feit dat zij vier keer dc gestalte van Christus in naast elkaar staande half-nissen moest uitwerken, dat dc smalle lange nissen zich weinig leenden voor een compositie met veel figuren, zou beschouwd mogen worden als een belemmering voor een compositorische eenheid, waar het concept niettemin om vroeg. Dit te hebben volbracht in een resultaat, dat niet slechts bevredigend, maar volkomen geslaagd moet heten, is Marianne van der Heyden gelukt. Zij bereikte met dit werk het niveau van het mees- terschap. Spiritueel en religieus ÜR is zelfs méér; deze zeven mozaieken zijn niet* alleen geslaagd als artistiek werkstuk, zij zijn bovendien oprecht spiritueel en religieus. Wat op het theologisch stramien van pater Notebaert is uitgewerkt, is precies w"at de oud-professor aan de Jan van Eyck-academie in zn stoutste verwachtingen durfde denken. De religieuze bezieling is zuiver en niet gegrepen naar een experiment, er is geen krampachtige breuk in de figuren, geen pompeus gebaar, en geen ijdel, louter-decoratief versiersel. De figuren zijn ontbloeid aan een zuivere, onvertroebeldc, gekristalliseerde menselijke devotie. Er is geen poging gedaan om een nieuwe vormgeving te brengen, er is in deze mozaieken niets dat de sensatie der nieuwsgierigen kan gaande maken. Geen reden tot tumult, tot ingezonden brieven, niets van dat aÜes wat de laatste tijd vooral bij religieuze scheppingen de gemoederen in beweging heeft gebracht. Hier is veel meer: hier is een religieus kunstwerk in zeven delen dat het beste èn treffendste is dat de laatste decennia in Limburg is gerealiseerd. Twee dingen zijn jammer: dat een gedeelte van de mozaieken achter de altaartafel verscholen blijft, en dat de mozaieken door de dag niet het licht krijgen dat ze behoeven. Ik durf dit werk v^n eenzelfde betekenis te noemen als de bekende ramen van Henri Jonas in de kerk van Bleijerheide. Anderhalf jaar is de kunstenares hieraan bezig geweest, steentje voegend naast steentje in toegewijde aandacht, als een scheppende meditatie in gekleurd steenslag. Beginnend met het tafereel der Verrijzenis schiep zij in de engel die de Verrezen Christus aankondigt al dadelijk een gestalte van een lentelijke frisheid en glanzende vroomheid. Het kruistafereel is van een warme mystieke bezieling: onder het kruis, waaraan in donkerrood het bloedende lichaam van de liefdeschenkende Christus, de figuren van Maria en Johannes. Tegen 'n parelgrijs goud trosselen de druiven dicht en overvloedig. De Maria-figuur van het Pinkstertafereel is een koningin uit het Oosten, wijs, ontheven van de materie, voornaam. Menselijk zijn de figuren der Driekoningen bij het geboorte-tafereel. Meesterwerk /GROOTS is de figuur van Chris, tus bij de Doop door Johannes. Het hoofd van de Christus heeft een expressie zoals men alleen in grote kunstwerken een zielsuitdrukking aantreft. Een gaaf en bloeiend, onbeschrijfelijk mooi beeld kreeg Maria in het tafereel der Boodschap. Alleen dit deel der mozaieken is, in kleurengamma, bouw, voorstelling, zó vol gratie, dat men er niet op raakt uitgekeken. Een meesterwerk, waaraan geen vlek, geen oneffenheid kleeft. Dit te kunnen, stempelt de kunstenares Marianne van der Heyden tot een der beste kunstenaars van onze tijd. Men mag hier de opdrachtgever eveneens prijzen die, zonder dat hij een mozaiek van deze kunstenares kon gezien hebben, de durf had deze opdracht te verlenen. Hier werd bewezen dat religieuze kunst, die opwekt tot devotie, die de mystieke band tussen mens en God in beelden van onze tijd weet te vangen, ook heden nog mogelijk is, en wel in tekens waarvoor men geen kunst-expert moet zijn om ze te verstaan. PAUL HAIMON. ---