Ontwapeningszwendel. De uitvoering van het Vlootverdrag van Washington Een deskundig medewerker van de „Daily Express', zoo lezen wij in het „Hdbl.", die de toepassing van het Washingtonsche verdrag tot beperking van bewapening, dat een tienjarige „holiday" („vrije dag") op het gebied van den vlootaanbouw ten doel had, aan scherpe critiek onderwerpt, komt tot de merkwaardige en verontrustende gevolgtrekking dat het, ofschoon ten aanzien van de groote sla gscth apen bepaalde beperkingen opleggend, toch prikkeling van den wedijver in den aanbouw van kruisers, torpedojagers en duikbooten tot gevolg heelt gehad, zoo dat op het oogenblik door de vijf betrokken mogendheden reeds meer van deze soort oorlogsbodems worden gebouwdof zijn onderworpen dan in 1914d00r zeven mogendheden werden gebouwd. Hij becijfert dat op het oogenblik, voor het Britsche Rijk. Amerika, Japan, Frankrijk en Italië, 289 oorlogsschepen worden gebouwd of zijn ontn, terwijl in 1914 voor de zeven grootste ene mei'.'endheden 226 schepen van dettlide klassen werden gebouwd. Deze 289 scirepen zijn over de mogendheden als volgt verdeeld: In aanbouw: Britsche Rijk: kruisers 4, torfedojagers 5, duikbooten 7; Amerika 2 O, 9; apan 5, 9, 11; Frankrijk 3, 16, 13; Italië 2, 10, 4. Ontworpen: Britsche Rijk 7 kruisers 2 torpedojagers, 0 duikbooten; Amerika 8, 0, 1; Japan 6, 17, 20; Frankrijk 6, 41, 47; Italië 2, 16, 16. De medewerkers herinnert er nu aan, dat het vlootverdrag deze 289 schepen slechts raakt voorzooveel den omvang van de kruisers betreft, die niet meer dan 10.000 ton water mogen verplaatsen, en geen kanonnen voeren grooter clan twintig centimeter, en wijst er op, dat de scheepsarchitecten nieuwe kruisertypen hebben ontworpen, die weliswaar beantwoorden aan de letter van het verdfag, doch veel geduchter oorlogsschepen zijn dan alles wat tot nog toe onder den naam van kruiser bekend stond. „Wij gaan in werkelijkheid", zegt de schrijver, „het tijdperk van het „lichte slagschip" tegemoet. De discussie, die op het oogenblik in Frankrijk over zijn nieuwe oorlogsschepen worden gevoerd, zouden deze opvatting versterken. Frankrijk mag krachtens het verdrag van Washington in 1927 beginnen met den bouw van oorlogsschepen tot een maximum inhoud van 35.000 ton. Terwijl nu werd gemeend, dat de oorlogsschepen, die Frankrijk zal bouwen, het maximum van 35.000 ton zoucjen bereiken, eischen de technici dat Frankrijk in 1927 twee schepen zal bouwen, elk- van 17.500 ton. Deze schepen zullen „slagkruisers" zijn, 34 knoopen loopen en 30 cm. kanonnen meevoeren. Volgens den schrijver zal de r->ouw van deze schepen de 'beperking van kruisers tot 10.000 ton en 20 cm. kanonnen volkomen teniet doen, daar deze soort kruiser volkomen machteloos cal zijn tegenover den slagkruiser van 17.500. Het gevolg hiervan zal zijn, dat de andere landen eveneens tot den bouw van dergelijke schepen zullen moeten overgaan, waardoor de bewapeningswedijver in een nieuwe richting zal worden voortgezet Volgens den "schrijver is het doel thans, niet om de grootste schepen te bouwen, doch om het grootste aantal doeltreffende schepen te bouwen binnen de totaal tonnage, aan elk land toegestaan. | i | Het bovenstaande behoeft zeker niet veel toelichting. Het is een volkomen bevestiging van wat wij reeds zoo vaak aan de arbeiders hebben voorgehouden. Het indertijd met zoo groote verwachtingen aangekondigde ..ontwapeningsverdrag" van Washington is nu, enkele jaren na dien, reeds een volkomen fiasco gebleken. Zooals men weet is een andere „ontwapeningsconferentie", of zooals het beter gezegd moet heeten, een conferentie tot „beperking van de bewapeningen" ook reeds weer afbesteld. De ontwapeningsconferentie namelijk, die het gevolg zou zijn van de aanvaarding van het protocol van Genève door een zeker aantal staten. Deze aanvaaring heeft niet plaats gehad. Het protocol van Genève is integendeel van de baan, daar er geen kwestie van is, dat Engeland — en de Britsche dominions — het aanvaarden. In die omstandigheden kan het niet verwonderen, dat men er in de kringen der heerschende imperialistische regeeringen op peinst om toch weer tot de een of andere „ontwapeningsconferentie" te geraken. Want behalve dat de financiëele nood alle legeeringen, ook die van de rijke kapitalistt- sche staten — dur Engeland en Amerika — dwingt om iets in die richting te doen, is het tuit een oogpunt van volksbedrog absoluut noodzakelijk om met de conferentie-vlag te zwaaien, Zoodra het nu m'slukte plan van dé ontwapeningsconferentie van den Volkenbond in September van 't vorige jaar op de proppen kwam. kwamen er ook berichten omtrent nieuwe plannen tot het beleggen van zulk een Conferentie door de Regeering der Unie, den hardceknnWten Calvinist Calvin Coolidee. Nu nemen in verband niet feiten als die boven vermeld zijn in verband met de toenemende spanning in het Verre Oosten en de groote politieke veranderingen die zich daar bezig zijn te voltrekken en die o.a. geleid hebben tot het Russisch-Japansche verdrag, de geruchten omtrent een door Amerika te beleggen ontwapeningsconferentie vaster vorm aan. En het schijnt, dat Groot-Brittannië en Amerika samen, de twee machtigste kapitalistische mogendheden, van plan zijn ook in dit opzicht één lijn te trekken. In dit verband zijn de telegrammen over de nieuwe ontwapeningsconferentie, die men in ons nummer van Zaterdag j.l. gelezen heefr van beteekenis. Men'ziet de drijfveeren van dit spel duidelijk voor zich. Eenerzijds, bij de Ver. Staten vrees voor de ontwikkeling in het Verre Oosten, d.w.z. vrees voor de toenemende aaneensluiting der Aziatische machten, gesteund door de Unie der Sowjet-repubkeken, teneinde den imperialistischen invloed in Oost-Azië te breken. in de tweede plaats vrees voor de toenemende kosten der krijgstoerustingen ter zee, gevolg van de mislukking der Wasbingtonsohe Conferentie. In de derde plaats een poging om, met Engeland samen, de andere kapitalistische machten, Frankrijk en Japan, evenals te Washington in een hoek te dringen. Heel dit streven is een gevolg van de toenemende verscherpingen der tegenstellingen in het Verre Oosten. En wij Communisten weten ook, dat deze conferentie, komt zij tot stand, precies dezelfde resultaten zal hebben als die van Washington. Namelijk: NIEUWE BEWAPENINa vJR. --- mmmmmmmmmmmmm Werft Abonnees. --- DE DOODEN VAN DORTMUND. Hun laatste wil. De lijken der 135 op het slagveld van den arbeid gevallen mijnwerkers uit de mijn „Minister Stem" in Dortmund, zijn op één of twee na alle geborgen cii hunne meerendeels onherkenbare resten zijn reeds toevertrouwd aan den schoot der aarde. Het is daarbij zeer passend en piëteitsvol toegegaan, de vlaggen hingen halfstok, de kranten-hadden rouwartikelen, bergen van rouwtelegrammen werden er gezonden naar en door de autoriteiten, met overstelpende en zalvende welsprekendheid in den Rijksdag, in de Landdagen, in tal van gemeenteraden en niet te' vergeten in tallooze kerken werden de dooden herdacht. Het was alles zeer roerend en plechtig en stemmig. lets was er evenwel dat de stemming bedierf, en waarover men niet veel in de burgerlijke kranten leest. Dat waren b.v. de wanhopige vrouwen en moeders der slachtoffers, die in hun smart zelfs het verschuldigde respect tegenover de mijndirecteuren verloren en hen naschreeuwden: „moordenaars! moordenaars!" Die heeren waren komen aanrennen in hun auto's en ze waren o zoo hulpvaardig, maar de arbeidskameraden daalden in de onderaardsche hel, om te trachten haar de slachtoffers te eontrukken. De heeren in hun pelsjassen bleven boven staan en trokken hun gedichten in de passende plooi; ze haalden de schouders op, medelijdend en vergeezind tegenover de mijnwerkersvrouwen. Ecu andere wanklank was dc onbeschaamde eisch der communisten, die een onderzoek naar de schuld verlangde, een eisch, die nog luider en doordringender op massavergaderingen van mijnwerkers werd herhaald. Die tactlooze, gevoellooze comi.i; ten ook! Zelfs in „het aangezicht van den dood", zooals de burgeroers verwijtend constateert, weigerden zij hun optreden te matigen, en zij eischten niet meer of minder dan de arrestatie der directeuren! En bovendien eisebten zij dat de staat zou ingrijpen en voor de slachtoffers zou opkomen; ze noemden het beleedigend voor de mijnwerkersvrouwen, dat de kapitalisten hen met een aalmoes wilden troosten. Inderdaad, de stem der communisten klonk wel op een gansch anderen toon, dan het koor der huilerige en huichelende bourgeoisie. De dooden van Dortmund zijn gevallen als offers van de winstzucht der rijke mijnmagnaten. Het afjakkersysteem en de moordende lange werktijd in de mijnen, de roekeloosheid waarmede de mijneigenaars spelen met menschenlevens, ziedaar de oorzaken. Wat schreef een der slachtoffers, onze p.g. Ott, een uur vóór zijn dood met krijt op het gesteente? „Wreekt ons op de kapitalisten, de moordenaars!" Onze Duitsche kameraden deden hun plicht. Want dit is communistenplichl: te wijzen op de oorzaken. Natuurrampen zullen er steeds zijn, ziekte en dood vergezellen steeds het leven. Veel leed is er, en zal er blijven, dat onvermijdelijk is. Een moeder heeft een kind, in smarten gebaard, met zorg en liefde groot gebracht. Het is mogelijk, dat, ondanks alle zorgen harer liefde, ondanks alle kunde der wetenschap, een ziekte komt en het jonge leven opeischt. Groot en diep is dan het leed der moeder, voor haar smart buige ieder het hoofd. Niemand kan helpen, niemand kan troosten, dit leed is gekomen en het was wellicht onvermijdelijk. Maar niet alle smart, niet alle leed is onvermijdelijk. Voor veel menscheliJKe smart kan leniging gevonden worden. Voor veel leed kan onmiddellijk als oorzaak worden aangewezen: de winsthonger der kapitalisten. De gruwelijke wereldoorlog, die twintig millioen menschenlevens vernietigde, had hij, een andere oorzaak dan de mijnontploffing in De J Neen, ieder denkend mensch weet het: de oorlog werd veroorzaakt door en gevoerd om kapitalistische belangen. Nieuwe explosies, nieuwe uitbarstingen staan te wachten, mijngasontploffingen in de kapitalistisch geëxploiteerde kolenmijnen, zoogoed als uitbarstingen van het imperialisme, die oorlog beteekenen, d.w.z. menschenmoord op groote schaal. • * • „Wreekt ons op dê kapitalisten, de moordenaars!" Te midden van de huichelachtigheid, weermede de bourgeoisie jammert over 't ontzettende van de mijnramp in Dortmund, zullen wij communisten, deze woorden heiligen, omdat zij het testament zijn van gevallen strijders. Machtig klinke het woord onzer propaganda. En spoedig moge de tijd komen, waarop de laatste wil der dooden van Dortmund zal kunnen worden vervuld.. --- Uit het leven van een Textielbaron (K.) In ons blad van Zaterdag hebben wij een bericht gebradht over een moord, gepleegd te Boedapest op de vriendin van een schatrijk Nederlandsch textielfabrikant. Alle sieraden, die ze van hem ten geschenke haid gekregen en die men op een waarde van f 50.000 schat, zijn verdwenen. Onze vriend is hier te lande gehuwd, doch bracht een groot deel van het jaar buitenslands door en wel het meest te Boedapest, waar zijn maintenée een mooie woning had, verkregen door bemiddeléeig van dc dipl'o matieke vertegenwoordiging. Voor wat, hoort wat; want Ihij deed heel dikwijls dienst als koerier van het Nederlandsch gezantschap. Hieruit kunnen onze Twentsche kameraden en de andere textidslaven leeren, waar het geld blijft, dat uit hui Mie lichamen geperst wordt. De geheele loonsverlaging van de arbeidersbevolking van een fabriek gaat misschien weg aan zoon hoer en de Christelijke vakvereewigingsmannen hebben een handje meegeholpen om deze zedesohandalen mogelijk te maken. Bn ook blijkt weer, Ifooe fabrikanten, gezanten regeeriragspersonen in het algemeen, één vriendjeskliek vormen van menschen, die mekaar niet bijten. --- STAKING BORSTELMAKERS. Te 's Heerenberg is op de borstelfabriek van de firma Van Gulpen en Swarts een staking uitgebroken. Het bedrijf ligt geheel stil. Het aantal stakers bedraagt pl.m. 70 man. De oorzaak is de regeling der arbeidsvoorwaarden. De firma weigert de vakorganisatie te erkennen en met haar te onderhandelen. De staking staat onder leiding van den Ned. R.K. Bond van Houtbewerkers, Meubelmakers, Behangers en aanverwante vakgenooten „Sint Antonius van Padua/ütliiieahi, --- Nog zoo een proletarisch gestïchtskind. Een meisje ditmaal. Als kind van 12 jaar kwam ze als halve wees in het Bestedelingenhuis te Amsterdam, en werd op 15-jarigen leeftijd uitbesteed bij menschen in Dordrecht In plaats van er rekening mee te houden, dat het nog maar een kind was en feitelijk nog op de school thuis behoorde, liet men haar veel te hard werken, met het gevolg, dat ze ziek werd en overgebracht werd naaide Rijksklinieken te Utrecht, om aan de nieren te worden geopereerd. Toen ze weer ontslagen werd, heeft men haar uitbesteed in Delden, in den Achterhoek van Overijsel, alwaar ze kwam bij vrome, christelijke menschen — zij, andersdenkend en met revolutionaire gevoelens! Ofschoon ze eigenlijk niet meer mocht werken, moest ze toch weer mee aanpakken. Ze werd opnieuw ziek en ligt nu in het plaatselijk ziekenhuisje te Delden, een Roomsch-Katholieke inrichting, naar wij meenen. De dokter vond het wel noodig, dat ze opnieuw naar Utrecht ging, doch dat werd niet toegestaan; kost misschien te veel. geld. En zoo ligt ze daar dan, ver weg van hare verwanten. Zoowat net zoo oud als Juliaantje, voor wie een paleis wordt ingericht aau den Kneuterdijk in Den Haag. --- Als de „Vorwaris” liegt... Bij het vernemen van de mijnramp te Dortmund, heeft de revolutionaire vakcentrale der Fransche mijnwerkers onmiddellijk geld gezonden om de gezinnnen der slachtoffers te steunen, en een delegatie gestuurd naar de begrafenis, welke met haar banieren en met de geschonken krans aan het hoofd van den stoet liep en een diepen indruk achterliet bij de Duitsche arbeiders. In het blad van de reformistische vakvereenigingen, „Le Peuple" (d.i. „Het Volk") wordt eenvoudig verzwegen, dat deze delegatie alleen van de revolutionaire C. O. T. U. was. Maar het orgaan van de Duitsche sociaal-democraten maakt het nog erger. Aangezien ze de zaak niet kon doodzwijgen tegenover de arbeieders,sohrijft de „Vorwarts": „Het is die •reformistische federatie, die de delegatie heeft geor.gan in.de gemeente-administratie. Daarna ht-wt de heer J. de Giet namens de commissie vat onderzoek van de gemeenterekening over 1923 een rede gehouden, waarin hij als het oordeel van de commissie uiteenzette, dat de voorstellen van B. en W., in het rapport gedaan, voor ten minste één gedeelte zeer voorbarig, voor een ander deel zeer eenzijdig en voor dv resl zeer onvolledig waren. Hij zeide voorts -*.m., dat de voorzitter persoonlijk aansprakelijk moet worden gesteld voor de schade, die de gemeente op de Öouwpremies heeft gele-an. De commissie stelde voor, dat dit punt va.j de agenda (het rapport van B. en W.) als volgt zou worden gesplitst: le. Het eerste gedeelte, de kennisgeving aan den raad van de gepleegde onregelmatigheden, worde voor kennisgeving aangenomen. 2e. Ten opzichte van de mededeeling over j de aangezui%*rde leges-gelden a ƒ216.93 door den gemeente-ontvanger spreekt de raad zijn afkeuring uit over de geèieschte terugvordering nu.nl vóórdat over de schuld is beslist. 3e. De voorstellen van B. én W. ten opzichte van de vorderingen tegen secretaris eir ; ontvanger worden aangehouden. Nadat verschillende leden het woord hadden gevoerd over de wenschelijkheid, den reeds geschorsten gemeente-secretaris dadeijk te ontslaan, of het verdere onderzoek