Een ijskast nodig? Kies een CROSLEY! ENORME KEUZE — VAN 9 . 16 KUBIEKE VOET VANAF F. 530,— CASH ONGEËVENAARD g^- MODEL 12RD33 - TW O DOOR — ALL AUTOMATIC F. 607,50 CASH CROSLEY IJSKASTEN /^sS_K^\ PUNDA — Heerenstraat «BA CROSLEY BENDIX WASHERS {«lL_j||LLa OTRABANDA — Roodeweg CROSLEY AIRCO'S V Jl V SALINJA BOVENDIEN: ƒ" kJ\£ k | 1 _^.^___Z^__gS^ bij aankoop LML/bMU!! =** P^ E 3 1 ■> r ■ ■—- «■» ■ ■^_r • • ==_________!___■ '■ -"5 B alDaßl6i deze RATIONA! »^M _ dat het Eerste Vaticaanse Concilie ontijdig werd & broken en dat dit voor de goede verhoudingen in de kerk allerst bevorderlijk is geweest, omdat nu een veel te sterke nadruk j n*e liggen op het duidelijk gedefinieerde en stevig vastgelegg ril^aat, ten nadele van het even wezenlijke, maar niet officieel tln'-eerde episcopaat. Toch is het goed, hiervoor nog eens alle Wacht te vragen, nu de Concilievaders met de behandeling van tweede hoofdstuk uit het schema De Ecclesia begonnen zijn. d r slot van rekening zal nu antwoord gegeven moeten worden op kardinale vraag: hoe liggen precies de verhoudingen tussen paus bisschoppen, tussen primaat en episcopaat? In de worsteling se rf6 kennis van haar eiSen we7en zal de Kerk opnieuw een beslisj 1 Gtap moeten doen. En ieder die nauw bij het Concilie betrok. n ia, houdt zijn hart vast. Omdat hij weet, hoe juist op dit punt j meningen van de Vaders uiteenlopen. Het is niet teveel gezegd, ;len Wij beweren, dat het Concilie in een kritieke fase is terecht sekomen. --- Het Concilie in kritieke fase blik .u gt de kwestie op het oge.- Oath colo§isch? Geloofspunt is •Help Paus een onmiddellijke, forhee, ee , Jurisdictiemacht heeft over heeft K°rk' zoals de bsssch°P dat bezit °u-v zi*n diocees. Bovendien baarh . J qualitate qua de onfeil- "d' zodat zijn in volle bezicljZlJn gedane uitspraken „uit terp"k en niet krachtens een la«tiiti fevesti§inS voor de Kerk deet en onveranderlijk zijn". tieverf.aar de twee §rote Prerogabeide .primaat en onfeilbaarheid, Va«„ ,ln dogmatische uitspraken ""'gelegd. KERK Over de inhoud en de betekenis van het bisschopsambt is Vaticanum I in het . onzekere gebleven. Tijdens de besprekingen kwam weliswaar vast te staan, dat de bisschoppen opvolgers zijn van de apostelen, dat zij rechtstreeks Geest door de H. ambt tZl^n aanëesteld en: dat hun gerek de structuur van de Kerk duidef-I\d moet worden, maar tot hier • uitspraken kwam men -had nJft- Dit; heeft tot Sevolg £e' tïi^j „at °P het theoretisch< tisehe nog meer op het Prak~ beteu v.^ak het bisschopsambt aan or^.^s begon te verliezen, een struct lmg' die zich in elke Va^ Uur zal voordoen, wanneer Voi]e Wee componenten er een de iti jj nadruk krrgt en de andere Voor I Vaëe. wordt gelaten. Keeds eerste onti-''dige afbreking van het vers,. Vaticaanse Concilie hebben Uit, ", Gllde Vaders de vrees geking een te sterke benadrukeeti dVan et Primaat wel eens tot ambt evaluatie van het bisschopszou kunnen leiden. )aren as dezelfde vrees, die enige iti een weer boven zou komen Ëpis " verklaring van het Duitse kerhei_aat' welke voor alle ze " Vast d hog eens stelde: „Naar z°als ri-er Van de katholieke Kerk, eilie ■ door het Vaticaans Con- Schop ls uiteengezet, zijn de bis&aus n Seen werktuigen van de 2ondèr§e?n PauseüJke ambtenaren öiaar e,'gen verantwoordelijkheid, gesteldZi' zi-^n door de Geest aan" en opt en in de plaats der apostetr°u^d den om de hun ïoaver" te iejrie kudde als ware herders .. *aen en te besturen". h episcopaat heeft het Wat t , scherp aangevoeld. Want honden!3611 wi;' in de afSel°Pcrl Utig d jaren voor een ontwikke- Cettt__n^len' en steeds toenemende stuür lsatie van het kerkelijk be- Saandp6n een daarmee gepaard schor,„ uitholling van. het bisdit lot"?1!'- Heel. concreet kwam 'beoj.jp Wlting in.de opkomst der Seen p' dat'-de bisschop op zich bij detn le Jurisdictie heeft, dat 2eridiri m°et ontvangen door een > Zoal! YuanVvan de Paus- Ali dliï bekend heeft paus Pius sisj6?f leer aangehangen en in bel{e c°rporis verkondigd. Beter . 'a is, dat ook Joannes XXIII deze overtuiging was toegedaan. Sprekend over het bisschopsambt, zei hij zonder meer: „Door Christus is het opgelegd aan Petrus en van Petrus is het overgedragen aan de herders van de kudde. De sleutelmacht die door de hemel in handen van Petrus is gelegd, verspreidt zich via de bisschoppen over heel de gemeenschap der christenen In verband met deze ontwikkeling moet ook de evolutie worden gezien, welke de Romeinse Curie in de laatste honderd jaar heeft, doorgemaakt. Hierover is al zoveel gezegd, dat wij het liever kort willen maken. In feite bloeide er een volledige identificatie tussen de paus en de hem ten dienste staande ministeries, zodat de bisschoppen de ondergeschikten werden, niet meer van Christus' plaatsbekleder op aarde, maar van een in Rome zetelend ambtenarenapparaat. Kan men zich schever verhoudingen denken? En is het niet bijna ongelooflijk, dat er op en rond het Concilie nog altijd figuren te vinden zijn, die aan deze conceptie willen blijven vasthouden? Ziedaar wat zich sinds Vaticanum I in Gods Kerk heeft voltrokken. Haar" structuur is wel niet op het vlak van de dogmatische dcli - nities, maar zeker in de heersend.' opvatting en in' de dagelijkse prakti;k volledig scheef komen te hangen. Met alle gevolgen van dien. Vermelden wij voorlopig ai ■ Teen maar de nadelige terugslag, die dit alle.s heeft gehad op de oecumenische beweging, met name ten opzichte van dc oosterse christenen. Deze zouden wel bereid zijn een zeker primaai van de Romeinse bisschop-te aanvaarden, maar niet het primaat van Vaticanum I en absoluut nooit het primaat zoals zich dat na Vaticanum I heeft ontwikkeld. Het Concilie gaat zich in de komende dagen buigen over het tweede hoofdstuk van het schema De Ecclesia, waarin heel deze zaalaan de orde wordt gesteld. Op de inhoud van dit schema zullen wij nog nader terugkomen. Volgens insiders is de poging, die gedaan wordt om de structuur weer recht te trekken, veel en veel te zwak. Het schema slaagt er maar amper in, de oude gedachtengang te boven te komen. Zulks is bedenkelijk, gezien de kracht van enkele behoudzuchtige groepen in de Kerk, die niets liever doen, dan alles maar bij het oude te laten. Die bestrijdt men niet met een constitutie, welke naar meerdere kanten kan worden uitgelegd, die moeten met de grootste kracht op de ondubbelzinnige waarheid worden gewezen en dat is in het schema helaas niet gebeurd. Wij vragen ons met een zekere bezorgdheid af, of het dan wellicht in de komende debatten zal gaan gebeuren. Want de tekst, zoals hij er nu ligt is maar amper een placet waard. Dr. A. v.d. WEIJER --- Christelijke broederlijkheid Actuele Studie Van Joseph Ratzinger Joseph Ratzinger hoort tot de bekende theologen van deze tijd, zijn naam staat tussen die van Rahner, Küng en Schillebeeckx, tussen die van Congar en Damélou in de advertentie voor het nieuwe internationale tijdschrift voor theologie, dat enkele weken geleden te Straatsburg is voorbereid. Het zal in 1954 gaan verschijnen en de naam „Concilie" dragen. Ratzinger heeft een boekje geschreven over het begrip broeder in en buiten het christendom. Het is vertaald en uitgegeven bi; Paul Brand, in dezelfde cahier- uitvoering, als waarin diverse kleinere werken van Guardini daar zijn uitgekomen. Hij gaat in dit werkje na wat het begrip broeder betekende in de Griekse wereld, in het oude testament, in het hellenisme, en ten slotte geeft hij in het eerste deel de opvattingen weer der verlichting en van het marxisme. Daarna bespreekt hij de ontwikkeling van het begrip broeder in het christendom: In de woorden van Jesus en in de geschriften van Paulus en de Kerkvaders. Op deze analyse volgt een poging om duidelijk te maken waarin de christelijke broederlijkheid bestaat. Hij bespreekt hierbij het geloof als grondslag van deze broederlijkheid. Deze beschouwing zou een uitstekende aanvulling- vinden in het artikel van prof.. dr GrossöttW, die in het Tijdschrift voor Theologie (1963, nr 3) nagaat wat het nieuwe testament leert over de liefde tot God en hier ook de nadruk legt op het gelovig vertrouwen in God. De christelijke broederlijkheid onderscheidt zich van de wereldse broederschap van het marxisme doordat zij uitgaat van een gemeenschappelijke Vader. Tegenover de Stoa, de Verlichting, die een vaag idee hebben van de God- Vader, stelt het Christendom het in de Zoon tot stand gekomen Vaderschap. „Alle Menschen werden Brüder van Schiller, dat het slot is geworden van Beethoven's Negende Symphonie, ziet Ratzinger als een typische uiting van romantische broederschap. Dostojevskey schijnt ooit gezegd te hebben: „Het is nog geen teken van giote liefde wanneer men de hele mensheid bemint". Terecht stelt hij hogere normen aan de christelijke broederlijkheid. Al moet de christen zijn broeder overal weten te vinden, zowel bij Paulus als nog sterker bij Joannes vinden we een sterke teneur om vooral de broeder te zien in de medegelovige. Paulus spreekt over de liefde voor de huisgenoten des geloofs, Joannes herhaalt steeds „kinderkens, bemint elkander". Ratzinger legt vrijwel alle teksten uit het nieuwe testament, die op de broederliefde betrekking hebben, open. Hij wijdt ook uitvoerig' aandacht aan de verschillen tussen de medegelovige en de buitenstaander, die soms in het nieuwe testament niet zo open tegemoet wordt getreden. Met na me niet door Joannes. Toch is hij potentieel een' medechristen. Met deze beschouwingen heeft de schrijver de vraag opgeworpen over een open Of gesloten verstaan van de christelijke broederlijkheid. Zijn antwoord.is over het algemeen wijs' en gematigd. Minder gelukkig lijkt ons zijn praktische toepassing op de parochie, die hij tezeer statisch opvat, ondanks pogingen om haar alleenzaligmakendheid te relativeren. Zijn beschouwing over de theorie van de mysticus Eckhart die het persoon-zijn van Christus verdoezelt, is o.i. niet geheel juist. Als men Eckhart hierin terecht bekritiseerd, omdat Christus inderdaad een persoon was en niet enkel een menselijke natuur had, dan moet men ook het christelijke in de mens niet als een vervagen van de persoon voorstellen. Ik zal juist des te meer voor anderen als broeder betekenen naarmate ik meer mij zelf wordt, naarmate ik als persoon beter, wordt. Deze kritische opmerkingen verminderen de waarde van deze studie allerminst. Het is een bijbelstheologische fundering geworden van de christelijke broederlijkheid en als zodanig heeft het misschien meer actualiteit omdat de vraag naar het horizontalisme van ons christelijk leven in toenemende mate gesteld wordt. Het boek van de anglicaanse bisschop Robinson „Honest to God" dat veel deining heeft verwekt en door prof. Schillebeeckx magistraal besproken wordt in het genoemde nummer van het Tijdschrift voor Theologie stelt dit probleem op sensationele wijze aan de orde. Het is een uitdaging aan de theologen om antwoord. Ratzinger geeft eigenlijk reeds fragmentarisch een antwoord aan Robinson, wiens boek later verscheen. Wie er een gedegener antwoord op wil, moet het artikel van St'l.illebeeckx lezen --- Leek en zielzorg in Lat-Amerika kken j^merikaanse sociologen va. de uitgebreide inschakeling ??et hpten in de zielzorg geëist ,'Jke vf ?°§ op de bijzonder moei- merik de die de Kerk in Zuid ?°se v a tegemoet gaat. Een progmaa 1 de toekomst der Kerk en J"regelen, die daarvoor genovQl°gen n worden> hebben de sog samengevat in een uitent r.aPPort dat dezer dagen in 18 gepubliceerd. j; 1. lzorg°?lologen stellen, dat de * S m ln Zuid Amerika er rekeer 'cc moet houden, dat het kab 6tt v samenleving snel ver- fr°t. Ja,n een plattelands- naar de r^nteun beschaving. Deze om' h?gete_ng komt echter bijzonder ?et cpn ' omdat de Kerk reeds t tester, i ontstellend tekort aan Kr vont kainPt en slechts 1 pries- v6eït. ,T 5?00 zielen beschikbaar °or no^In Nederland "l priester •s^,^ g geen 500 zielen). Daarbij komt no# daf de bevolkingstoenname vijf maal zo snel gaat als tot dusver de toename van het aantal priesters. Deze situatie eist, aldus de sociologen, dat de leken in Zuid Amerika meer nog dan elders ingeschakeld worden in het werk van de priester. Met name dienen zij opgeleid te worden tot godsdienstleraar. Ook de liturgie dient vereenvoudigd te worden. De sociologen zijn van mening, dat er een godsdienstoefening gecreëerd moet worden, waarvan de gelovigen zonder priester gebruik kunnen maken. Leken-missionarissen dienen voorts verlof te krijgen, om te preken, te dopen en de H. Communie uit te reiken. Tenslotte dient het diaconaat weer in zijn oude vorm te worden ingevoerd. Hierbij moet niet uitgesloten worden, dat de diaken later priester kan worden gewijd, ook al is hij gehuwd. (KNP) --- Waarnemers spreken: De eerste zitting van het Concilie heeft aangetoond, dat in de katholieke kerk van vandaag het Romeinse element niet meer domineert. Bisschoppen uit Azië en Afrika leverden belangrijke bijdragen. _ Bisschoppen uit de hele wereld verlieten voor twee maanden hun diocesen en vergaderen met alle andere bisschoppen. Vanuit oecumenisch standpunt is het Heel belangrijk te wijzen op het Secretariaat voor de Eenheid, vn het Vaticaan opgericht en geleid door kardinaal Bea. Als het op dezelfde wijze voortgaat te werken in een ivaarachtig oecumenische geest met eerbiediging van de andere kerken, hetgeen karakteristiek was voor heel zijn houding en optreden gedurende de Concilieperiode, dan zal het voor de oecumenische zaak een heel gelukkige bijdrage leveren. Dat wat de waarnemers verenigt, is niet het feit dat ze van Rome gescheiden zijn maar het feit dat wij allen het geloof in Christus gemeen hebben. Zij die ons uitnodigden, hebben voor ogen toekomstige gesprekken tussen gelijken. Wij zijn thans daarop voorbereid doordat we hebben kunnen kennis nemen van de huidige strevingen in de katholieke kerk. Dr. OSCAR CULLMAN: namens de Wereldraad van Kerken Zwitserland Dr. JOSÉ MIQUEZ BONIMO namens de Wereldraad van de Methodisten Argentinië Gedurende twee maanden moest ik mezelf iedere morgen weer in herinnering brengen, dat ik, een Latijns-amerikaanse protestant, als officiële waarnemer aanwezig was bij de hoogste vergadering van de Rooms-katholieke kerk. De gedachte alleen al zou nog niet zo heel lang geleden eenvoudig .absurd geweest zijn. Maar thans zou het integendeel ondenkbaar zijn, dat een christelijke kerk zijn eigen problemen en plannen zou bespreken achter gesloten deuren en geisoleerd. Onze tegenwoordigheid daar — evenals die van de R.K. waarnemers op de assemblee van de Wereldraad van Kerken een jaar tevoren — was het zichtbare teken van het meest belangrijke feit in de geschiedenis van het moderne christendom: de oecumenische beweging. Wij, protestanten, waren reeds lang attent gemaakt op de vernieuwingstendens in de katholieke kerk zowel op bijbeld als liturgisch gebied, de oecumenische en sociale bezorgdheid. Maar we hebben nu gezien, dat deze tendensen de „conciliaire status"' bereikten. Ze zijn nu een deel geworden van het bewustzijn van de gehele kerk. --- Duits bureau zoekt moordenaars van 658 Noorse joden Israëlisch memorandum over nazi-misdaden in Hongarije (Van onze correspondent) BONN. — Het instituut voor documentatie over Nazi-misdaden in Haifa (Israël) heeft een memorandum van honderd bladzijden samengesteld, dat tegen een aantal Duitsers is gericht, die een rol zouden hebben gespeeld bij de moord op 658 Noorse joden. Het is ingediend bij het centrale bureau voor de opheldering van nazi misdaden in Ludwigsburg. Dit bureau is jaren geleden opgericht door de ministers van Justitie van de elf Westduitse deelstaten om meer coördinatie te brengen in het opsporingswerk naar nazi -misdaden, die nog altijd onopgehelderd en onbestraft zijn gebleven. De chef van het instituut voor documentatie van nazi-misdaden, Friedmann, heeft persoonlijk talloze naspeuringen in Noorwegen verricht. Hij heeft verder de beschikking gekregen over belastend mate- i riaal uit Oost Berlijn, waar het communistisch regime zelf weliswaar niets onderneemt om nog verborgen J gebleven nazi-misdadigers op te > sporen en te bestraffen. Men hoort namelijk nooit iets over processen tegen nazi-oorlogsmisdadigers in Oost-Duitsland en „de nazi's zitten allemaal in West-Duitsland" Maar het rode regime is steeds gaarne bereid bewijsmateriaal te leveren, dat overigens lang niet steeds zuiver op de graad is. Het- belastende materiaal in de „Noorse kwestie" was afkomstig uit de voormalige S.S.-„Leitstelle" in Stettin (dat thans in Polen ligt). Dit (Oostduitse) documentaire materiaal heeft het instituut in Haifa aangevuld met getuigenverklaringen van Noren gedurende het Eichmannproces. Aan het memorandum is een complete lijst gehecht van alle uit Noorwegen door de nazi's gedeporteerde jbden. Volgens het memorandum van het Haifase instituut heeft de voormalige „Kriegsmarine" haar schepen ter beschikking' gesteld voor het transport van te deporteren Noorse joden naar de vernietigingskampen op het Europese vasteland. In november 1942 zouden met het marine-transportschip „Donau" 302 mannen en 230 vrouwen en kinderen en in februari 1943 met het transportschip „Gotenland" 74 mannen en 84 vrouwen en kinderen van Oslo naar Stettin zijn overgebracht. De moeder van de Amerikaanse president, mevrouw Rosé Kennedy, is door het St Joseph's College in Emmitsburg (Maryland) on- derscheiden met een eregraad. In de motivering voor deze onderscheiding werd zij „een buitengewone moeder genoemd. We zien haar hier, terwijl zij de cappa omhangt; rechts staat de presidente van de school, zuster Rosemary. --- Eichmann-proces Daar werden deze joden overge. nomen door de plaatselijke Gestapo. Zij verschenen er voor het eerst in de boeken, die de nazi-beulen zo zorgvuldig bijhielden. Het ve-.dere transport van Stettin naar het vernietigingskamp Auschwitz (in Polen) werd geregeld door het bureau van Adolf Eichmann. Dit alles is al aan het lichf gekomen tijdens het Eieh ■ mann-proces in Jeruzalem. Slechs enkele — niet meer dan twintig — der uit Noorwegen gedeporteerde joden hebben de nazi-kampen overleefd. Zij getuigden in het Eichmann-proces. In het memorandum, dat het Haifase instituut thans aan het bureau in Ludwigsburg heeft gezonden, worden tussen de vijftien en twintig Duitsers beschuldigd van medeplichtigheid aan deportatie van en moord op de Noorse joden. Onder hen bevinden zich de gezagvoerders van de transportschepen „Donau" en „Gotenland", alsmede de Gestapo - lieden, die in Stettin de transporten in ontvangst namen en naar Auschwitz hebben doorgezonden. --- Beklaagden De voornaamste beklaagden in dit complex van in Noorwegen bedreven nazi-oorlogsmisdaden zijn de S.S.- Sturmbannführer Reinhardt, de S.S. Untersturmführer Grosmann. Reinhardt leidde de arrestaties in Noorwegen en zorgde voor ,het transport door de Kriegsmarine. Onder Wagners leiding had het tweede transport, met de „Gotenland", plaats en Grossmann was betrokken bij beide I transporten. In het memorandum worden veradres van de vroegere Duitse diplomaat Von Thadden. Hij was leider van de joodse aangelegenheden op het nazi-ministerie van Buitenlandse Zaken in Berlijn. --- Actie De meeste documenten, die aan het memorandum zrn gehecht, dragen de handtekening van wijlen Adolf Eiehmann. Het lijdt geen twijfel, dat het bureau in Ludwigsburg met het thans aangeboden materiaal bijzonder ingenomen is. De grootste moeilijkheid, waarmee het altijd weer te kampen heeft, is dat het in \7ele gevallen over te weinig bewijsmateriaal beschikt om juridische stappen te kunnen nemen tegen een aantal nog altijd verborgen nazimisdadigers, die in West-Duitsland leven, zonder — tot nu toe — te zijn herkend. Velen leven onder een andere naam. Het lijdt echter geen twijfel, dat nieuwe acties van het bureau in Ludwigsburg zullen worden ingeleid. --- Geduld Hassan raakt uitgeput AGADIR (AFP) — „Ons geduld I heeft zijn grenzen bereikt". Dit ver| klaarde koning Hassan II van Ma'• rokko voor zijn vertrek uit Agadir. Da vorst merkte op dat Marokko sterk genoeg is om zijn grenzen te verdedigen en elke agressie met grote verliezen voor de aanvaller af te slaan. Volgens koning Hassan heeft de regering de toestand stevig in handen en was er geen reden voor ongerustheid. Zoals bekend is hebben zich de afgelopen tijd herhaaldelijk incidenten aan de grens tussen Marokko en Algerije voorgedaan. Marokko maakt aanspraak op Algerijnse gei bieden in de Sahara-oasen. ---