Bij steeds meer bedrijven: ,5 pCt deze week in het loonzakje Nieuwe acties bij Werkspoor-Utrecht, Demka, Wilton en andere fabrieken de massale stakingen van de metaalarbeiders tegen de weigering van de reding om de loonovereenkomst goed te keuren, komen steeds meer ondernemers 6t concrete toezeggingen over de uitbetaling van de 1,5 %. deze week zal het geld in het loonzakje zitten van de arbeiders bij Du Croo J.-Brauns, de Amsterdamse Droogdok maatschappij, Kromhout en andere be{fren in Amsterdam. datzelfde gebeurt ook op een aantal grote metaalbedrijven in Botterdam en beving, waaronder Wilton-Fyenoord,, de Rotterdamse Droogdokmaatschappij endere. fcij tal van ondernemingen in het land hebben de directies toegezegd de volgde week of nog vóór Kerstmis te zullen betalen. --- ANMB-ers: „Onze bond moet staking organiseren!” P een reeks van bedrijven zijn gisteren nieuwe proteststakin} de loonstoppolitiek van de regering doorgevoerd. J 1 Utrecht staakten duizenden arbeiders bij Werkspoor, Demka, K-Pannevis, NV Smulders, Aluminiumfabriek EMI. Renais woensdag trokken de Utrechtse metaalbewerkers in Nnstratie langs de bedrijven en door de binnenstad. ?*j Wilton-Fyenoord in Schiedam kwam gistermiddag om £ Uur het gehele bedrijf stil te liggen. Rond 5000 arbeiders P^n hier de poort uit en ook zij trokken in demonstratie door naar het ANMB-kantoor in de Tuinlaan. stakingen van kortere of j^e duur vonden gisteren plaats in Amsterdam, de I -Machinefabriek Figee in Haarde NEMEC in Apeldoorn, de N. '•omassen motorenfabriek en de Nationale Staal Industrie — beide in het Gelderse plaatsje De Steeg, en in Rotterdam bij de N.V. NETAM. De massa-demonstratie van de stakende Wiltonarbeiders werd voor het ANMB-kantoor in Schiedam toegesproken door hoofdbestuurder Maters. Hij deed dezelfde suggesties als de avond daarvoor op een kadervergadering van de ANMB in Amsterdam van bestuurszijde waren gedaan: geen staking tegen de regering — maar nu per bedrijf proberen de secundaire arbeidsvoorwaarden te verbeteren. --- Munitievisser Verongelukt w Delfzijlse zeetjalk „Zeemeeuw" t °ensdagmiddag tussen drie en jlur vergaan in het mondingsge- I, van de Elbe. Vermoedelijk heeft boord van het ijzeren schip, ■6 en met bommen, granaten en an- it öiunitie, een hevige explosie Jjfidaan. De ongeveer 55-jarige ka- Vs eigenaar H. August uit Delfzijl uplioedelijk verdronken. Zijn 26- Johan August, heeft urent(.°P zee rondgezwalkt en is ten- Ij, door een Duitse vissersboot op- J en naar Helgoland gebracht. 11 daar donderdagmiddag om drie ll,** een ziekenhuis opgenomen. itj."2eemeeuw" is een van de aller- I. * zeetjalken van de oude stem- Nederland. HjWtein August was bezig met een °magneet oude munitie op te Kj1 Uit zee. Hij deed dit werk al t*,a dg onder de Deense kust. Men 1 kZiin zoon, de enige die bij hem \ °ord was, nog niet kunnen hol^aar uit de aard van zijn ver\\ figen (schaaf- en splinterwon- Wordt opgemaakt dat zich een *>(3e heeft voorgedaan, waarna de i snel is gezonken. --- Overeenkomst vasthouden Een discussiant van de Demka sprak: Ik begrijp niet waarom wij als grootste bond in Nederland ons het stakingswapen zouden moeten laten ontnemen. Hij meende dat het dan desnoods door staking maar op een proces wegens contractbreuk moest aankomen. Dan kan tegelijkertijd worden uitgemaakt wie het eerste was die de spelregels verbrak, zo stelde hij. Er was geen discussiant die vertrouwen uitsprak in de suggesties van het ANMB-bestuur om de strijd voor de loonovereenkomst op te geven en te gaan zoeken naar secundaire verljfeteringen. Meermalen klonken in de discussies dan ook de vragen door: wanneer, waar en hoeveel geld zal dit opleveren? Op de stroom van critiek die op het bestuursbeleid werd uitgebracht, antwoordde Baarda: „Misschien hebben wij fouten gemaakt. Wij zul-i len dat moeten onderzoeken. Daar moet dan de bondsraad die a.s. woensdag bijeenkomt maar over oordelen". Hij bleef zich echter verzetten tegen wat hij noemde: het eigen rechter spelen en vroeg de arbeiders de rust in het bedrijf te herstellen. Besluiten werden er op de vergadering niet genomen. Terwijl de stakers bijeen waren op de vergadering van de ANMB, kwam elders in Utrecht het CNV bijeen. Het bestuur van deze bond bezwoer het kleine aantal aanwezigen zich niet met de stakingen in te laten. Het verzekerde, dat met de politie eoatact was opgenomen om werkwilligen afdoende veiligheid te garanderen. Inmiddels had de directie van de DEMKA zich er bij het ministerie van Binnenlandse Zaken over beklaagd dat een groot deel van de Utrechtse politie niet geneigd bleek te zijn de demonstrerende stakers iets in de weg te leggen. Bijzonder verontwaardigd toonde de DEMKAondernemer zich over het optreden vaa enkele agenten, die in plaats van de stakers de toegang tot de fabrieksterreinen te ontzeggen, hen bij de directies aanmeldden. Het ministerie van Binnenlandse Zaken en de burgemeester van Utrecht hebben zich gehaast aan de eis van de ondernemers gehoor te geven. Vanmorgen stond bij de Utrechtse metaalbedrijven een groot aantal agenten geposteerd met de opdracht bij eventuele voortzetting van de protestacties onmiddellijk met geweld op te treden. De Utrechtse arbeiders hervatten echter het werk in afwachting van het inwilligen van hun eisen. --- NVV-vergadering Dat zelfde pleidooi hield gisteravond een andere hoofdbestuurder, Baarda, op een uitpuilende' vergadering van circa 1000 Utrechtse metaalarbeiders, onder wie ook nietleden van de ANMB, in de grote zaal van het NV-huis aan de Oude Gracht. Tal van discussianten verlangden echter op de vergadering dat de bond tegen de regericigsafwijzing zou optreden en de staking zou uitroepen. Hier enkele grepen uit de vaak hartstochtelijke discussie. Een Demka-arbeider stelde de vraag: waarom zouden wij en de bond voor deze regering moeten terugwijken? Een 0.R.-lid van de Demka merkte op: moeten wij ons nog wel aan spelregels houden tegenover een regering die de spelregels zelf met voeten treedt? De oud-voorzltter van de O.R. by Werkspoor zei: onze bond moet nu zijn vrijheid van handelen terug nemen. De c.a.o. staat immers tussentijdse wijzigingen toe. De meeste metaalarbeiders staan te popelen om op het sein van de bond hun mannetje in de staking te staan. De lijstaanvoerder voor de ANMB bij de komende 0.R.-verkiezing bij Werkspoor liet daarop o.a. volgen: de regering heeft haar jasje omgedraaid, de ondernemers van het Centraal Sociaal Werkgeversverbond draaid hun jasje om, waarom kunnen wij het dan ook niet doen? De bond moet de staking gaan betalen. --- HET DOEL sen kadervergadering van de <*tANMB (NW) in Amsterdam * Meijnikman, districtsbestuur|, ai de bond, gesproken over de VojSslijn, die naar zijn mening (•• 8d moet worden nu de rege( s»ï l°onovereenkomst voor de Rij * verworpen heeft. leeft daar o.a. gezegd: „Wij K? Per bedrijf moeten verwezen'%< wat de regering ons heeft '*if dden. Daarbij denken we V* aan de sector van de secun,lL arbeidsvoorwaarden." \?r dat kan naar onze mening *.i*et antwoord zijn op de daad t)> regering. V staat als een paal boven V' dat op de bedrijven strijd Wl** moet worden voor de ver- V^S van de secundaire arbeidskaarden. Zoals dat trouwens . .t. at*S op vele bedrijven geit* ' voor verhoging van fietsen*t'(_ o°r0°r meer koffiegeld etc. Dat \?°k nodig zijn als de regering IjtK .n had de 3 procent per 1 fti r* wèl goed te keuren. Aange- W deze 3 procent een zeer '*!>, ejden loonsverhoging is en . f zien de metaalondernemers V het algemeen ongekende '>.Q.d maken. Van overvragen is Ald1* geval gepaald geen sprake. S ttién de strijd voor verbetering Va 2e secundaire arbeidsvoor- Veii echter in de plaats gaat j\n Van de strijd voor een alge\i ,°onsverhoging in de metaali*V tr*6. dan is dat helemaal mis. V. Wordt „vrijere loonvorming" \. kWadraat. j *,( Wt men alles afhangen van *t Jr°nderlijke onderneming zelf. \q Voorstanders van de „vrijere Jl rining" altijd als het toppunt \ aügheid hebben aangeprezen. X ?etekent de klok terugzetten \\ et tijdperk, waarin nog hele,'bt Seen CAO's bestonden. Dit t\ regering en ondernemers bij politiek van verdeel en heers. I?V °P het ene bedrijf zullen wel ||Vh voorwaarden afgedwongen Arii Worden, op het andere niet. v*ih enke' geval ook kan een ver_ •V»^ Van de secundaire arbeidskarren het uitblijven van de gerechtvaardigde loonsverhoging (een vast bedrag, waarop het gezin rekenen kan) ongedaan maken. Het zijn tenslotte twee verschillende kwesties. Om voor verbetering van de secundaire arbeidsvoorwaarden per bedrijf te strijden, is de vakbond niet speciaal nodig. Dat kunnen de arbeiders in het dagelijkse overleg op het bedrijf en door middel van de ondernemingsraad doen. De vakbond is juist nodig om de arbeiders de gelegenheid te geven als klasse, als arbeiders uit een bedrijfstak, onverdeeld — zonder versnippering van krachten — op te treden en voor alle arbeiders verbeteringen af te dwingen. Van de sterke positie van de ANMB met zijn meer dan honderdduizend leden moet nu gebruik gemaakt worden om de loonsverhoging af te dwingen en in de CAO vast te leggen." Dat is de houding, die een bond, die een c.a.o. voorstaat en daarin partij is, moet aannemen. Wanneer KAB en CNV dit weigeren, dan moet de ANMB zélf de algemene staking in de metaalindustrie organiseren om de regering te dwingen toestemming te geven voor de loonsverhoging per 1 januari, die zelfs door de grote kapitalisten als redelijk wordt erkend. Meijnikman meent dat dit laatste onmogelijk is, omdat er dan „tegen de regering" gestaakt zou worden, omdat er dan een „politieke staking" zou komen. Als de regering echter zelf de functie op zich genomen heeft van loondrukker, kunnen de arbeiders en hun bonden dan anders doen dan tegen de regering als loondrukker te staken? Tegen wie moet de strijd zich dan richten? Een dergelijke staking zou niet ten doel hebben om het politieke stelsel in Nederland te wijzigen, maar simpel en alleen om de 3% per 1 januari op tafel te krijgen. Het feit, dat de regering zich in deze kwestie heeft gemengd, verandert niets aan het doel van de strijd. Dit doel moet nu beter dan ooit in het oog gehouden worden. --- Kade doorgebroken Maar van alle kanten werd Coevorden door het wassende water bedreigd. De kade van het waterschap Klinkenvlier, een polder tussen de Duitse grens en het Coevorden-Vechtkanaal, brak door. Er ontstond groot gevaar voor een aantal boerderijen, die langs het kanaal liggen en enkele die midden ln de polder staan. Men legde dijken van zakken zand rond de boerderijen en maakte ook van enkele transformatorhuisjes zandvestingen om te voorkomen dat het elektrische licht zou uitvallen. De gehele polder staat thans onder water en nog steeds stijgt het water. Tot nu toe is men er in geslaagd het steeds nog stijgende water ten westen van de spoorlijn Coevorden-Bentheim te hqjiden om daardoor de zogenaamde Eendrachtswijk, waar 3000 personen wonen, te beschermen. Men heeft een dijk gemaakt, die het water moet tegenhouden, maar de wethouder van openbare werken van Coevorden, de heer Hemel, noemde gisteravond het gevaar nog steeds reëel dat het water de zandzakkendijk zal bereiken. Ook vanuit Schoonebeek komt het water nog steeds opzetten. Het water in het Stieltjeskanaal blijft nog steeds hoog. Ook de stadswijk Binnenvree in de gemeente Coevorden wordt beschermd door een inmiddels door de talrijke vrijwilligers opgeworpen dijk. --- Beynes Het personeel van de wagon-fabriek Beynes in Beverwijk heeft gisteren de ondernemingsraad opgedragen vandaag nog met de directie te onderhandelen over hua eis dat de uitkering van de 1,5 procent verhoogd moet worden tot 2,5 procent. Verder zou besproken moeten worden de omzetting van het thans bestaande gratificatie-systeem in een gereglementeerde winstdeelregeling en de invoering van de 45-urige werkweek op "iterlijk 2 januari a.s. --- Woensdag interpellatie over metaalionen (Van onze parlementaire redacteur) De Kamer heeft de heer Suurhoff (PvdA) toegestaan de minister van Sociale Zaken volgende week woensdag te interpelleren over de lonen en die in de metaal in het bijzonder. De interpellatie zal volgen op de interpellatie van Marcus Bakker over de opslag van atoomwapens. --- Coevorden zwoegt tegen het water Ruim 200 militairen en vele vrijwilligers waken thans over enkele stadswijken van Coevorden, die door het nog steeds wassende water worden bedreigd. Enkele duizenden bewoners van deze wijken hebben met zichtbare angst gezien hoe de militairen en de arbeiders van gemeentewerken voor hun bedreigde woningen dtfken hebben opgeworpen van zakken zand en aarde uit hun volkstuintjes. Men wil geen enkel risico nemen in Coevorden, vooral nu het water nog steeds over de Duitse grens het Drenteland binnenbrult. Reeds dinsdag begonnen de moeilijkheden in Coevorden, toen het water van het kanaal Coevorden- Swinderen over de meest westelijke Kanaaldijk stroomde. Dit gebeurde niet op een plaats die te overzien was. Meer dan 700 meter lang was hier het gapende gat in de Kanaaldijk. De toestand was woensdagavond precair. Een oude duiker op de weg Coevorden-De Krim begaf het en liet water door. Dit vormde een ernstig gevaar voor de langs de Dedemsvaart liggende domen zoals De Krim, Schuinesloot en Slagharen. De weg werd onbegaanbaar en de auto's zweefden over het wegdek. Met man en macht heeft men gewerkt om deze doorbraak te bedwingen. Hierin slaagde men donderdagmorgen om vier uur. --- Gramsbergen ook bedreigd Ook in Gramsbergen wordt op het ogenblik een verwoede strijd geleverd tegen het snel wassende water in de Vecht Onder leiding van burgemeester Van Hout zijn vrijwilligers bezig in de Holthemerbroek een dijk van de Vecht met zandzakken te stutten. In enige straten van de dorpskern van Gramsbergen loopt het water reeds binnen. De omliggende landerijen staan blank en vele boerengezinnen zijn afgesloten vaa de bewoonde wereld. Enkele gezinnen zijn inmiddels geëvacueerd. Het water stijgt nog steeds en zelfs bij Holkommen, bij de brug te Ommen, staat het water al tegen de onderkant van de brug bij de Prinses Julianastraat. Mannen van rijkswaterstaat verrichten daar metingen over de snelheid, waarmee het water wast. In Ommen lopen de lager gelegen woningen nabij de Vecht reeds gevaar. In de plaats zelf zijn kelders volgelopen. De rijksweg Ommen—Coevorden wordt nabij Gramsbergen nu geheel overspoeld door het steeds wassende water. De weg is voor alle verkeer gesloten verklaard. Tientallen zandauto's uit de omgeving van Ommen rijden af en aan naar landerijen tussen Gramsbergen en Coevorden, langs het Almelose Kanaal. De boeren werpen dijken op om hun bezittingen tegen het water te beschermen. --- In Groningen gunstiger In Groningen is de situatie verbeterd. Het water in het Noord- Willemskanaal en in de ondergelopen polders achter de Meerwegdijk te Paterswolde is gisteren belangrijk gedaald. Deskundigen ter plaatse achtten het gevaar voor calamiteiten in dit gebied geweken, althans indien de weersomstandigheden gunstig blijven. Veilig is de toestand aan de Meerweg echter nog niet, want de dijk is over de lengte erg poreus en laat nog steeds op verschillende plaatsen water door. --- Nederlands grootste brugkraan bijna gereed Op het „Kunsteiland" in het Haringvliet wordt op het ogenblik een vrij spectaculair werk uitgevoerd. Men is er namelijk bezig met de laatste fase van de constructie van Nederlands grootste brugkraan. De brugkraan zal worden gebruikt bij de bouw van de brug over de Spui-sluis in het „Kunsteiland". De brug zal een onderdeel gaan vormen van de vier en een halve kilometer lange dijk, die het Haringvliet gaat afsluiten en die de verbinding gaat vormen tussen Voorne en Puten en Goeree-Overflakkee. Gedeelten van deze betonnen weg moeten met behulp van de reuzen-brugkraan op hun plaatsen worden gebracht. De kraan is woensdag gemonteerd op een zogenaamde fundatieplaat, die vijf en een halve meter onder zeeniveau ligt. De twee „poten" — ieder veertig meter hoog — staan overeind en worden met tuien op hun plaatsen gehouden. De poten staan 75 meter uit elkaar op een rail. De enorme holle legger van 5.20 meter hoogte en vier meter breedte, die op de beide poten gaat steunen, wordt langzaam omhoog gebracht. Deze zal een veertig meter boven zeeniveau komen. Op de legger bevinden zich twee lieren, de zogenaamde loopkatten. Elk van hen heeft een draagvermogen van 125 ton en samen zullen ze dus lasten tot 250 ton kunnen verplaatsen. In de legger zal een machinekamer worden gebouwd. De brugkraan zal worden gebruikt om negentien enorme platen beton, die samen het wegdek van de brug over de Spuisluis gaan vormen, op hun plaats te brengen. ledere plaat weegt 250 ton, heeft een dikte van 1.80 meter en een breedte van 23 meter. De brug komt achttien meter boven zeeniveau. Ze zal een lengte krijgen van ongeveer 110 meter en zal komen te rusten op pijlers, die op afstanden van 62 meter van elkaar komen. --- URKER KOTTER OVERVAREN Twee broers verdronken In de monding van de Westerschelde heeft de nieuwe Zweedse tanker „Matarengi" (24225 ton) hedenmorgen omstreeks vier uur de Urker kotter UK 33 overvaren en in de grond geboord. Van de drie gebroeders Hoekstra, die zich aan boord van het visserscheepje bevonden, kwamen Willem (30) en Fokke (27) om het leven. Schipper Eis Hoekstra (38) en de vierde man, stuurman Jille Romkes (48) konden zich aan de wrakstukken vastklampen, tot de UK 66 (waarop nog twee broers Hoekstra voeren) ze aan boord kon nemen. Samen met nog twaalf span (dus in totaal 24 andere) Urker vissersschepen waren de UK 33 en de UK 66 in span bezig haring te vissen. De zee ter plaatse werd verlicht door de vele lampen, die de Urker vissers altijd gebruiken. Opeens zag men een groot schip op de vloot afkomen: de Zweedse erts-kolos, die nog uitweek voor een span vissers, maar op volle kracht afstevende op het span van de Hoekstra's. ' „We stonden alle vier op de brug en ik riep nog houd je vast", vertelde schipper Eis Hoekstra, toen hij vanmorgen vroeg aan boord van de UK 66 in Vlissingen aankwam. „We liepen de hut uit, maar op hetzelfde moment ramde de tanker ons aan bakboordzijde, ter hoogte van de kombuis. Mijn broer Fokke bevond zich net op de plaats van de aanvaring en moet dus op slag dood zijn geweest. Vrijwel onmiddellijk zonken we en werden we met het schip onder water gesleurd. Met alle kracht heb ik me *U>*e het schip vastgeklemd, tot de druk van het water verminderde. Toen ik los liet zag ik vlak naast me stuurman Romkes. Zelf kan ik uitstekend zwemmen, maar stuurman Romkes niet. Hem heb ik toen een bordes gegeven, dat rond dreef en hieraan heeft hij zich drijvende kunnen houden, totdat de UK 66 ons oppikte. Ongeveer een kwartier hebben we in het water gelegen. Dat we zo snel gered zijn kwam doordat ik om hulp heb geroepen, waardoor de UK 66 wist waar ze moesten zoeken". --- Sneltreinen stoppen voortaan in Hilversum Met ingang van 28 mei 1961 zullen de sneltreinen Amsterdam—Leeuwar- —Groningen en Enschede viceversa in Hilversum stoppen. De directie van de Nederlandse Spoorwegen heeft dit officieel meegedeeld aan het gemeentebestuur van Hilversum. Het gemeentebestuur van Hilversum en de Kamer van Koophandel voor Gooiland hebben sedert enkele jaren op het stoppen van deze treinen in Hilversum aangedrongen. --- Cor Borst: „Regering moet helpen” Het Communistische Tweede-Kamerlid Cor Borst heeft aan de ministers van Landbouw en Visserij en van Verkeer en Waterstaat schriftelijk gevraagd of de regering niet van mening is, dat ten gevolge van de storm tijdens het weekeinde va*h 3 en 4 december zodanige schade in stad en land is aangericht, dat hier van een nationale ramp kan worden gesproken en overheidshulp dringend geboden is. Voorts vroeg hij of de regering niet van mening is, dat, gezien de waterschade, die in de afgelopen maanden reeds door de landbouwers is geleden, de nieuwe ramp maatregelen tot hulp aan de hierbij betrokken boeren extra nood- zakelijk maakt. • Ook vroeg hij of de regering niet van mening is, dat de nieuwe ramp opnieuw noodzaak van snelle uitvoering van de plannen tot regeling van de waterhuishouding in het gebied van de provincies Overijssel, Drente, Groningen en Friesland onderstreept, alsmede het plan tot afsluiting en drooglegging van de Lauwerszee, en welke maatregelen de regering met betrekking tot deze vraagstukken denkt te nemen. --- Spaanse arbeiders naar ons land Tussen Nederland en Spanje is overeenstemming bereikt betreffende de hoofdvoorwaarden van de tewerkstelling van Spaanse geschoolde arbeiders in Nederland. Hoeveel Spanjaarden er zullen komen is nog niet te zeggen. Het zullen ongehuwde krachten zijn, die voornamelijk in de metaal- en textielindustrie tewerk zullen worden gesteld. Donderdagmorgen tegen twaalf uur is de 60-jarige bromfietser J. van Aken uit Den Haag om het leven gekomen. Op de kruising van de Stadhouderslaan en het Stadhoudersplantsoen werd hij gegrepen door een bestelwagen. De heer Van Aken had de bestelauto geen voorrang verleend. --- (Advertentie - Ingez. mededeling) --- ZWAAR BEWOLKT De weersverwachting, meegedeeld door het KNMI te De Bilt, opgemaakt te f 11.15 uur. Geldig tot zaterdagavond Overwegend droog en zwaar bewolkt weer. Zwakke tot matige, langs de waddenkust tijdelijk vrij krachtige wind tussen noordoost en oost. Opnieuw iets lagere temperaturen. _ Morgen zon op 08.37, onder 16.29 rl maan op 23.50, onder 12.46 ■ v*- 11 december Laatste Kwartier ---