Westerling —Zuid-Celebes
Ratio krijgt een pakje van de extra-editie van het blad EEN over de wreedheden van Westerling op Zuid- Celebes, die hij op een aantal plaatsen in zijn kazerne neerlegt. Kennelijk heeft het kader hem al in het oog, want bij een controle van zijn kastje worden daar ook een aantal nummers gevonden. Ratio Koster wordt op 31 juli in arrest gesteld en kan dat zijn ouders, en daardoor zijn vrienden, per briefkaart schrijven. Contact is de eerste tijd echter moeilijk en niemand weet precies wat er aan de hand is en waarvan Ratio wordt beschuldigd. Het lijkt erop, dat men via een strafzaak tegen Ratio het ANJV in zijn bestaansrecht wil treffen. Op 19 augustus 1947, als ook zijn ouders al eens een brief hebben gestuurd, schrijft Ratio op een briefkaart: „Hoe lang ik in „voorlopig" zit, weet ik niet. Moeder, al ben ik jong, ik weet hoe ik me moet gedragen, en ik ben inderdaad onverschillig, en misschien in vele dingen, maar waar het gaat om de vrijheid van vele miljoenen menschen, ben ik dat niet, en doe ik datgene, wat volgens mijn socialistische beginsel goed lijkt". In de cel in Grave mag hij veel schrijven als hij zelf maar voor papier, enveloppen en postzegels zorgt. Hij mag ook vrijwel onbeperkt brieven ontvangen. De correspondentie wordt wel gecensureerd.
Op 21 augustus 1947 schrijft zijn vader: „Ik had mij via R. (Rinus Haks) in verbinding gesteld met mr. C. Enthoven, een advocate. Zij heeft je inmiddels geschreven. Ik adviseer je, neem haar als advocaat. Ik heb mijn bevestiging aan haar toegezonden". En als slot: „Ik wil hier mijn brief maar eindigen met je het beste en sterkste toe te wensen en hoop van harte, dat je je er goed doorheen slaat. De allerhartelijkste groeten van alle vrienden en bekenden en een stevige poot van je vader en
moeder'
Mr. Clara Enthoven is verbonden aan het juridisch bureau van de CPN en zou Ratio gedurende zijn gehele gevangenschap met raad en daad en vriendschappelijke gevoelens terzijde staan. Ratio schrijft (2 september 1947), dat hij haar pas mag spreken als het voor hem een krijgsraadzaak wordt. Op 5 september meent hij nog wel 1 a IV2 maand in voorarrest te moeten blijven. Hij heeft contact gehad met andere arrestanten, die meestal voor andere dingen „dan voor hun ideaal, principes zitten". Verder: „M'n buurman is een principieel „dienstweigeraar" op geloofsovertuiging en is nog even optimistisch als toen hij erin kwam. Hij heeft nog geen inzinking gehad, evenals ik, maar die zit uit overtuiging, en weet de consequenties te aanvaarden".
---

Raats, kop op
Op bezoek gaan blijkt moeilijk. Het is een lange, en dure, reis van Amsterdam naar Grave, maar de ouders doen het uiteraard, als er gelegenheid is. Groot is de teleurstelling als begin oktober een bezoek op het laatste moment wordt verboden. In een brief (4 oktober 1947) schrijft de vader: „Beste Raats, Vanmorgen half elf haalde ik aan het reisbureau van Lissone 2 retourtjes Nijmegen, omdat wij morgen (zondag) naar Grave zouden gaan, om je op te zoeken. Terwijl moeder alles reeds in gereedheid bracht, om zich op de reis voor te bereiden, pakjes klaar maken enz. of rrrt. daar ging de huisschel, een militair op een motor met een telegram, inhoud als volgt: ...„Bezoek Uw zoon niet toegestaan". Rang
...daar gaan onze reisplannen aan diggelen. Ja, ja lieve jongen: „een mens wikt ...den militairen Overheid beschikt!" Het telegram ontvingen wij Zaterdagmorgen 8 minuten voor half twaalf precies. Dat wij erg teleurgesteld waren, laat zich indenken, maar het ergste vinden wij het voor jou, je had je er al zo op verheugd en nou dit besluit. Ik denk, dat het verbod om je te bezoeken, in verband staat met de strafzaak, en dat er nou aan die onzekerheid wel spoedig een eind komt. Feit is echter, dat je nu zal tonen dat je karakter bezit. En dat je een goed karakter hebt, weet ik positief. Het zou bij tegenslag in ons leven prettig zijn aan te nemen, dat een Vader in de hemel alles toch ten goede leidt, en te geloven, dat die Vader zelf ons een proeve oplegt, om ons weer te belonen indien we voor het examen slagen. Een deel van 's mensen verantwoordelijkheid wordt dan van ons afgenomen. Maar feit is, dat de vraag, of iemand in tegenslag of gevaar, of armoede, al of niet vrolijk en opgewekt en moedig en blijmoedig blijft, niet afhangt van zijn geloof, maar van zijn karakter. Er zijn vrome mensen, die in de narigheid verschrikkelijk kankeren, en niét vromen, die dan zeer welgemoed zijn. En omgekeerd natuurlijk. Jij moet dus welgemoed zijn en vol vertrouwen de toekomst tegemoet zien. Nelly heeft je brief ontvangen en doet je de hartelijke groeten. Het pakje met lekkers dat wij morgen zouden meenemen naar Grave, wordt je natuurlijk opgestuurd. Maandag schrijf ik je een lange brief waarin ik je een overzicht zal geven over onze staatsbegroting. Nou Raats, kop op en vol vertrouwen. Verder de hartelijke groeten van alle vrienden, vriendinnen, familie, moeder en je vader."
Zijn vader, voor de oorlog al socialistisch vrijdenker bij De Dageraad
— de naam Ratio = Rede is geen toeval — had daarvoor een schriftelijke discussie met een commandant in Grave gevoerd, die een boek van J. Hoving: „Jeugdherinneringen" niet wilde doorsturen.
---

'Je bent communist, hé'
Het duurt tot april 1948 voor Ratio Koster voor de Krijgsraad in Den Bosch verschijnt. Het verslag in De Waarheid opent met de kop: Ve 19-jarige Ratio Koster onschuldig tot drie jaar veroordeeld. Artikelen van „Vrij Nederland" en „De Stern van Nederland" als bezwarend materiaal. De president: „Je bent communist hè?" In de dagvaarding is Ratio ten laste gelegd, dat hij „in tijd van oorlog" in Grave het blad EEN heeft verspreid, dat erop gericht is de krijgstucht te ondermijnen „door te ageren tegen de uitzending van Nederlandse militairen naar Indië". Er Worden enkele zinnen geciteerd als: „Wij verzetten ons tegen de poging, om van onze leeftijdsgenoten, die eerlijke mensen kunnen zijn, verachtelijke beesten te maken". En: „Verzet je ertegen, dat je kameraden in Indonesië tot beesten worden verlaagd". Mr. Clara Enthoven wees erop, dat EEN noch Vrij Nederland en De Stem van Nederland voor militairen verboden waren. Zij onthulde, dat haar brieven aan Ratio Koster in strijd met elke rechtsopvatting door de directie van het Huis van Bewaring waren geopend. De auditeur-militair (de openbare aanklager) had IV2 jaar met aftrek van Voorarrest geëist, maar de president, mr. Van Wermeskerken, veroordeelde hem tot drie jaar met aftrek van voorarrest.
Ratio Koster gaat onmiddellijk na de uitspraak in hoger beroep. Óp 24 april schrijft hij: „Beste Ouders, Nou ze hebben me mooi te pakken hè, we moeten nu maar weer drie of vier maanden wachten. Het kan ook langer duren, daar is niets van te zeggen. In ieder geval wordt de tijd, dat je voor hoger beroep zit ook als „voorarrest" beschouwd, zodat die maanden er ook van afgetrokken kunnen worden. Hoogstwaarschijnlijk blijf ik hier in Den Bosch zitten, tot ik voor moet komen of mijn dagvaarding ontvang. Jullie moeten je om mij niet bezorgd maken. Als die straf blijft zoals ze nu is, nou dan komen die drie jaar ook wel weer om hoor. Tegen die tijd, dat ik in Den Haag moet voorkomen, heb ik er tenminste al één jaar op zitten... Het Was anders wel onverwachts, dat Rinus (Haks) en Betty (Zeehandelaar) er waren. Daar had ik niet op gerekend. Nou ik ben maar met frisse moed aan de slag gegaan, in afwachting van de bel voor de tweede ronde".
---

Eén vel per week
Het intrekken van de toestemming tot bezoek staat inderdaad in verband met een nieuwe ontwikkeling: Ratio is overgeplaatst naar het Huis van Bewaring in Den Bosch en heeft ook pas zaterdags gehoord, dat zijn ouders niet komen. „Ik ben Dinsdag 7 october jl. hiernaar toegebracht. Ik mag nier alleen maar Zondags schrijven. Maar wel elke dag post ontvangen. Het is hier heel anders dan in Grave. Ik heb mevr. Enthovefl ook reeds bericht gestuurd. Alles is nog hetzelfde". Met dit laatste bedoelt hij, dat nog altijd niet duidelijk is gemaakt hoe de beschuldiging precies luidt en er maar steeds geen datum voor een proces wordt vastgesteld. Het regime in Den Bosch is veel strenger. Ratio mag wel elke dag post ontvangen, maar al spoedig blijkt dat een brief moet worden voorzien van een censuurstrookje, dat alleen op zijn uitgaande brief zit. Dat betekent dus, dat van buiten ook maar één brief gezonden kan worden — en bovendien niet meer dan één vel. De bezoekregeling is slechter, want een bezoek mag slechts één keer per maand in aanwezigheid van een bewaker vijftien minuten duren. De vrienden blijven schrijven, soms krijgen ze een aantal regels op het ene vel. Soms tikt of schrijft zijn vader met zijn kleine handschrift, waardoor er veel op één vel kan, brieven over. Ze bieden een kleine geschiedenis van het ANJV en gebeurtenissen in ons land.
Op 13 december 1947 schrijven zijn ouders: „Zaterdag, dus vanmiddag, komt grond uit elf provincies naar Amsterdam. Vaderlandse grond, waarop de strijders streden en vielen. Symbool van onze, met het bloed van vrijheidsstrijders doordrenkte aarde, zoals van onze Hannie Schaft e.a. De grond verzameld in de elf urnen van elke provincie zal in de bewaarplaats van het voorlopig Nationaal Monument op de Dam op het Midden-terrein bijgezet worden De strijders van het Verzet bleven Het Vaderland getrouwe en waren bereid om met de inzet van hun leven de Tyrannie te verdrijven, daar waren de nu zo gelasterde en gehate communisten bij, waarbij honderden door Nazi-bandienten voor het vuurpeleton geplaatst werden of doodgemarteld werden in concentratiekampen. Vanmiddag zullen de urnen plechtig worden bijgezet. De nieuwe vlag voor Amsterdam, geschonken door de koningin, zal als symbool voor onze Vrijheid bij de plechtigheid gehesen worden. De wereld is toch een gekkenhuis! Terwijl er vanmiddag een grootse plechtigheid plaats vindt, waar op indrukwekkende wijze uiting wordt gegeven aan onze dankbaarheid voor onze herwonnen vrijheid, zit tegelijkertij" een medemens opgesloten in de cel, omdat hij weigert andere volken zijn Vrijheid te ontnemen".
---