Hef Nieuwsblad yoor Sumatra Wm. S. B. KLOOSTER Hoofdredacteur A. H. J. Th. KONING Chef van de Redactie BTJREAUX Redactie en Administratie Pakhuisweg 3, Medan. TELEFOONNUMMERS Hoofdredacteur : 772 (thuis 1921) Chef Redactie : 620 (thuis 2218) Redactie : 640 Administratie-Advertenties: 2057 --- IN EN OM MEDAN Tentoonstelling Arbeidstherapie Naar wij vernemen, is mevr. R. Jongbloed - Ochel te Medan de prijswinnares geworden van de twee poppen, die op de tentoonstelling, die verleden week in de AMVJ werd gehouden door de afdeling arbeidstherapie van het militaire hospitaal, als attractie waren geplaatst. De namen der poppen, die moesten worden geraden, luiden „Trijntje" en „Bram". Beide namen werden goed geraden door mevr. Jongbloed, terwijl een later gehouden loting haar eveneens als winnares aanwees. De tweede attractie, het raden van het aantal werkuren, die de soldaat Dol heeft besteed aan het tentoongestelde scheepje, werd gewonnen door de heer van der Werf, (M.L.), die het juiste aantal uren, n.l. 87, raadde. --- N.J. den Tex † Blijkens een telegram, dat het agentschap van de Stoomvaart Maatschappij „Nederland" te Medan van haar hoofdkantoor te Amsterdam ontving, is op 5 November j.l. aldaar overleden den heer N. J. den Tex, in leven onderdirecteur dezer maatschappij --- KRETEKF ABRIEKEN IN MALANG GESLOTEN Kretekfabrikanten in Malang hebben hun bedrijven opnieuw gesloten, nu in verband met de invoering en verhoging van tabaksaccijns en banderolle per 1 November. Een aanleiding is bovendien het feit, dat de strootjesfabrikantenbond in Malang nog steeds geen antwoord heeft gekregen op zijn geruime tijd geleden ingediend request', waarin de mogelijkheden van de kretekindustrie naar voren werden gebracht en maatregelen van de zijde van de overheid werden gevraagd. --- Australisch commentaar op RTC-accoord Douglas Wilkie, die buitenlandse overzichten en beschouwingen schrijft voor de „Melbourne Sun" en een aantal andere Australische bladen, schreef naar aanleiding van de succesvolle beëindiging van de R.T.C. : „Het is te danken aan de gevoelens van zowel bewondering als wrok, welke de Nederlanders bij de Indonesiërs hebben doen ontstaan, dat de laatsten er de voorkeur aan hebben gegeven met hun oude Nederlandse meesters tot overeenstemming te komen in plaats van zich te verlaten op het kapitaal van anderen. Wij, Australiërs, zouden kunnen sympathiseren met de Nederlandse aanspraken inzake het behouden van Nieuw-Guinea. Het is een goed argument om dit gebied te reserveren als toevluchtsoord voor de Indo-Europeanen, die in het nieuwe Indonesië „magere jaren" onder de ogen zien. Tezelfdertijd zou Australië zich kunnen beijveren om als immigranten zoveel mogelijk Nederlandse soldaten uit Indonesië toe te laten. De landarbeiders uit Nederland blijken tot de beste immigranten te behoren die Australië ooit nog heeft gezien. Hun enige tekortkoming — en in werkelijkheid is dat een tekortkoming van Australië — is, dat zij van mening zijn, dat landarbeid in Australië slecht wordt betaald, waardoor zij in de verzoeking komen naar de steden te trekken, teneinde daar voldoende geld te verdienen om een eigen boerderij te kunnen kopen", aldus Douglas Wilkie. --- CANDIDATEN VOOR DE REGERING Ook de vorming van de RlSregering, die de souvereiniteit van Nederland zal overnemen, is uiteraard een aangelegenheid, die binnen de komende vijf tot zes weken zal moeten worden opgelost. Terzake is in Scheveningen in het kader van de steeds zeer innige samenwerking tussen de delegaties van de Republiek en de BFO reeds vooroverleg gepleegd, op basis van hetgeen tijdens de inter-Indonesische conferenties te Djokja en Batavia reeds tentatief werd overeengekomen. Van vier topfiguren staat reeds vast — aldus vernam de Nieuwsgier van mr. Rum — dat zij in het, komende regeringsbestel zullen worden opgenomen': ir. Sukarno als president, drs. Moh. Hatta als premier, de Sultan van Djokja als minister van defensie en Anak Agung Gde Agung als minister van binnenlandse zaken. Het ministerie van economische zaken zal met een aan zekerheid grenzende waar.-:, nijnlijkheid toevallen aan ir. Djuanda, lid van de republikeinse delegatie in de financieel-economische commissie der RTC en de man aan wie het te danken is, dat de Indonesische delegaties op financieel-economisch gebied in Den Haag niet onder de voet zijn gelopen. Voorts is het vrij zeker, dat de portefeuille van justitie zal worden beheerd door prof. mr. dr. Supomo, de meest vooraanstaande republikeinse figuur in de staatkundige en staatsrechtelijke commissie der RTC (naast mr. Kosasih van de BFO). --- B.F.O.-CANDIDATEN Van de 8.F.0. zullen ook enige top figuren tot de R.T.C.-ministers-rang worden verheven. Het is echter nog een vraag, wie dit zullen zijn. In dit verband zou, aldus mr. Rum, o.m. kunnen worden gedacht aan personen als mr. Djumhana, de Pasundanse premier, mr. Indrakusuma, de burgemeester van Surabaja en mr. Kosasih. Het zou verder geenszins onmogelijk zijn, dat — nu de tegenstellingen zijn weggevallen — ook bekwame figuren uit de voorlopige federale regering tot het bekleden van een ministersrang zouden kunnen worden geroepen. Men zou in dit verband b.v. kunnen denken a£m Mas Wisaksono als minister van landbouw der R.ï.S., een non-politiek en zuiver-technisch departement. --- UNCI LEGT LAATSTE HAND AAN RAPPORT BEGIN DECEMBER KAMERDEBAT? DE UNCI, die thans de laatste j hand legt aan haar rapport over de resultaten der Ronde Tafel Conferentie, .zou naar alle waarschijnlijkheid reeds vandaag met dit werk gereed zijn, zo verneemt Aneta's correspondent in den Haag van betrouwbare zijde. Hiermede zal dan de taak van de UNCI in Nederland geëindigd zijn, waarna zij dan ook. spoedig zal vertrekken. Merle Cochran, het Amerikaanse lid, zal waarschijnlijk vandaag reeds naar Washington vertrekken, teneinde aldaar besprekingen te voeren met het State Department. Critchley's plannen staan nog niet vast. Naar verluidt wacht hij op instructies van zijn regering. De vraag wat er met de UNCI zal gaan gebeuren en of er in de naaste , toekomst nog voor haar een taak is weggelegd bij de verdere afwikkeling van het Indonesische probleem, is een kwestie, welke door de Veiligheidsraad beantwoord dient te worden. De vraag, uit welke personen de UNCI — indien zij de eindfaze van het Indonesische probleem moet gaan beschouwen — zal bestaan, zal grotendeels afhangen van hetgeen de regeringen zullen besluiten. Het staat op het ogenblik geenszins vast, dat de heren Critchley, Cochran en Herremans naar Indonesië zullen terugkeren. Naar in kringen te den Haag verluidt, zouden zowel de Indonesiërs als de Nederlanders er prijs op stellen, dat dit zelfde team naar Indonesië zal terugkeren, aangezien deze heren immers volledig op de hoogte zijn met dit uiterst ingewikkelde probleem en omdat er bovendien nauwe persoonlijke banden van vertrouwen en goodwill zijn ontstaan tussen hen en de leiders der partijen. --- VERLIESLIJST In de periode van 16 October t/m 22 October 1949 zijn volgende militairen: Gesneuveld : K. Jachaoeboen, Amb. sld. ekl. Inf. Kwee Kiem An, Chin. sld. tkl.; en D. Warow, Men. sld. tkl. Inf, allen van het K.N.I.L. Terug van vermist: P.v.d. Wal, Sgt.; W.S.J. Karskens, Sld.; en J.H. Harmsen, Sld; allen van de KL. Van de Veiligheidsbataljons zijn in deze periode gesneuvelden noch vermisten'te vermelden. --- MEM. VAN TOELICHTING Aan de voorbereiding voor de parlementaire behandeling van de ter RTC bereikte resultaten wordt thans in den Haag met zeer grote spoed gewerkt, aldus verneemt Aneta's correspondent in den Haag. Men is thans bezig met het opstellen van een memorie van toelichting, waaraan door niet minder dan zeven ministers wordt medegewerkt, t.w. de ministers van Overzeese Gebiedsdelen, financiën, economische zaken, oorlog, marine, sociale zaken en Onderwijs, kunsten en wetenschappen. Het financieel economische gedeelte is reeds geheel gereed. --- WOONRUIMTE De overdracht der souvereiniteit aan de RIS brengt mede, dat een groot aa,ntal percelen beschikbaar zal moeten zijn voor woning en kantoor van de hoge autoriteiten der RIS, aldus meldt Aneta uit Batavia. De HOB is momenteel bezig na te gaan, hoe dit probleem op de beste wijze kan worden opgelost. Het vertrek van een vrij groot aantal personen naar Nederland in de maand December en de verwachting, dat in dezelfde maand nog enige honderden huizen op Kebajoran voor bewoning' gereed komen acht men voor de oplossing van dit vraagstuk zeer gunstige omstandigheden, aldus verklaarde de betrokken autoriteiten aan Aneta. --- SUKARNO'S PRESIDENTSWONING: PALEIS KONINGSPLEIN Overeenstemming over vier R.I.S.functies IN verband met de souvereiniteitsoverdracht, die volgens het RTC-accoord vóór 30 December a.s. te Amsterdam zal plaats hebben, zal een delegatie uit Indonesië, bestaande uit vijf ministers van de dan reeds gevorm de regering der Republik Indonesia Serikat, zich voor hoogstens een week naar Nederland begeven. Deze delegatie zal dan de souvereiniteit formeel in ontvangst nemen — aldus deelde mr. Moh. Ru m, vice-voorzitter der republikeinse delegatie in Den Haag, mede aan de speciale verslaggever van de Nieuwsgier, die met hetzelfde vliegtuig naar Batavia terugkeerde. De practische overdracht zal in Batavia plaatshebben. President Sukarno, zal het Paleis Koningsplein betrekken, terwijl aan de Nederlandse Hoge Commissaris de voormalige gouverneurswoning (Koningsplein Zuid) wordt aangeboden. --- BUITENLANDSE ZAKEN Wat het ministerie van buitenlandse zaken betreft, zeide mr. Ram, dat men in Indonesische kringen algemeen gaarne zöu hebben gezien, dat de tegenwoordige minister der republiek, Hadji Agus Salim, zich daarmede zou, willen belasten. Deze' heeft echter de wens te kennen gegeven om gezondheidsredenen zich uit het politieke leven terug te trekken, zodra met de verkrijging van de souvereiniteit de Indonesische re • volutie haar bekroning en doel zal hebben bereikt. Het is niqt onmogelijk, dat men dan:. Sutan Sjahrir zou uitnodigen de^ portefeuille te beheren, doch het is niet zeker, dat hij deze uitnodiging zou kunnen en willen aanvaarden, aangezien hij het de laatste zes maanden niet met de politiek van het zakenkabinet-Hatta eens is geweest. Mocht Sutan Sjahrir, om welke reden dan ook, weigeren, dan zou wellicht premier drs. Hatta de portefeuille zelf (tijdelijk) onder zich kunnen nemen, aldus mr. Rum. --- OLIEONDERZOEK BIJ DE S.V.P.M. Van de olieraffinaderijen, die voor de ooi-log in Indonesië waren gevestigd, werkt thans alleen het bedrijf van de Bataafse Petfbleum Maatschappij op volle capaciteit. Met de wederopbouw van de andere bedrijven is men op het ogenblik druk bezig, wat niet wegneemt, dat deze raffinaderijen toch behoorlijke hoeveelheden olie afleveren. In het laboratorium van de SVPM te Sungai Gerong (Palembang), waar de kwaliteit van het product wordt gecontroleerd. i --- RUST EN ORDE.IN N.I.T. HERSTELD Helt ministerie van voorlichtingvan de Negara Indonesia Timur deelt het volgende mede: Betreffende de in de omtrek van Masamba optredende bende kan thans worden gemeld, dat de in dit gebied opererende gezagsorganen er in zijn geslaagd om het gemeenteraadslid van Makassar Salawati Daud, die een leidende rol bekleedde -bij deze bende, te arresteren. Verder hebben in Makassar ontvangen berichten het bewijs geleverd, dat de bende haar kracht volledig werd ontnomen, zodat de regering binnen het tijdsverloop van een week er in is geslaagd de orde en veiligheid in de betrokken streek geheel te herstellen? De regering van Oost-Indonesië hoopt weldra nadere mededelingen te kunnen doen. Maandag j.l. is het lid van de Madjelis Harian Hadat Tinggi, van der Wolk, naar Masamba vertrokken om een rapport op te stellen ten behoeve van dit orgaan. --- De Baekenplank GARMT STUIVELING DE socialistische letterkundige Garmt Stuiveling' geniet vooral bekendheid om zijn litterair-historische essays en critieken. Dat hij ook een dichter van bijzondere verdienste is, was minder bekend. Thans heeft bij de N. V. E m.. Queri d o 's Uit g. Mp ij te Amsterdam echter een herdruk het licht gezien van in de periode 1926—1931 gepubliceerde verzen, samengevat onder de titel „E lem e n t e n". Het is een derde, definitieve druk waarin men ook nog een aantal verzen van na die datum vindt opgenomen: het totaal vormt een voor een dichtbundel lijvige verzameling, van ongeveer 140 bladz. Een groot gedeelte van deze poëzie doet in uitingsvorm en techniek zeer denken aan' het werk van Henriëtte Roland- Holst, die Stuivelings werk zonder twijfel krachtig' beïnvloed heeft. De innerlijke kwaliteit dezer gedichten verheft zich echter boven de reminicenties -naar de-vorm. Een vers als het bekende: „Deze wereld waarin wij zijn geboren, / is onbewoonbaar en tot puin vervallen" .... eindigend met de inspirerende regels: „Want de jeugd die wij zijn heeft maar één taak: / met de grootste moed van haar grootst beminnen / alles te wagen om alles winnen", — zulk een vers blijft lang natrillen en ademt een eigen kracht, een gloedvolle inspiratie, die de poëzie van Stuivelingrecht op een eigen plaats geeft. Toch geloven wij, dat niet zijn socialistische poëzie, maar zijn natuurlyriek hem het meest als dichter laat zien. Zijn natuurgedichten zijn van een dikwijls zeer zuivere bewogenheid, door zichtig en teer van klank. Ik kan de verleiding niet weerstaan hier tenslotte de laatste strophe te citeren van een gedicht als een aquarel: „het kleine dorp": --- Het leven glijdt hier voort in kleine perken, nimmer onstuimig, nimvner sterk en groot; het is geboren worden, slapen, werken, des Zondags tweemaal saam ter kerke en verder: wachten op de dood. --- SPECIALE LATEXTANK IN A'DAM Over de boekjaren 1941 tot en met 1947 werd een nadelig saldo geboekt van ƒ 1.751.248. Aan de rehabilitatie en exploitatie der ondernemingen in Indonesië werd in 1948 besteed f 10.795.000. De kapitaalsuitgaven vergden bovendien f 4.239.000 en aan uitvoerrecht op producten werd ƒ 1.919.50 aan het Indonesische gouvernement afgedragen. Aangezien over 1942 tot en met 1947 een fiscaal verlies werd geleden van ƒ 7.405.000, waarvan ƒ 2.468.000 compenseerbaar is met de over 1948 belastbare winst, wordt aangenomen dat over 1948 geen Indonesische vennootschapsbelasting verschuldigd is. Het netto provenu, verkregen bij verkoop van oogst 1948, de eerste na de oorlog verkregen jaaroogst, beliep ƒ 20.183.900, waarvan in Indisch courant verkracht ƒ 5.056.000. Het restant ad ƒ 15.127.900 werd naar Indonesië getransfereerd. --- N.S.T. EN ZUID-ASAHAN DE Haagse correspondent van het te Batavia verschijnende Chinees-Maleise blad Keng PO meldde dezer dagen het volgende over de in het kader van de R.T.C, gehouden besprekingen omtrent de status van het gebied van Zuid Asahan en Labuhan Batu : Over het probleem van Zuid- Asahan werd reeds op 25 October overeenstemming verkregen, waarbij besloten werd Zuid-Asahan in het gebied van Sumatera Timur op te nemen. In het desbetreffende concept werd vastgesteld, dat met „republikeins gebied" bedoeld werd het Renville -gebied uitgezonderd Zuid-Asahan en Labuhan Batu. In ■de commissie, die dit besluit nam I hadden van republikeinse zijde zitting Nazir Pamuntjak, Moh. ! Yamin en Supomo; en van de 8.F.0. hadden zitting Anak Agung, Kaliamsjah e.a. Het concept werd later aan de verschillende delegaties overhandigd, terwijl de 8.F.0. het goed vond dat de republiek er enkele amendementen in zou aanbrengen, o.a. in zake Zuid- Asahan en Labuhan Batu. De republiek ging uit van het standpunt, dat aan de grenzen, welke in de Renville-overeenkomst waren vastgesteld, nu niet getornd mocht worden. Derhalve werd het concept gewijzigd in die zin, dat de status-qub inzake Zuid-Asahan en Labuhan Batu' gehandhaafd zou blijven. Uitgezonderd Sumatera .Timur heeft de 8.F.0. dit amendement goedgekeurd. Op 28 October werd een bijeenkomst gehouden tussen Hatta, Nazir Pamuntjak, Moh. Yamin en het „Kurhaus" (? 8.F.0. -^- red.). Men kon het in deze bijeenkomst tot laat in de nacht nog niet eens )3£adeA,md ut Maden worden, terwijl de volgende ochtend de voorlopige constitutie van de R.I.S, geparafeerd moest worden. Hatta verklaarde in deze bijeenkomst, dat men later over deze daerah-kwestie nogmaals besprekingen zou voeren, thans zou ze aan Djokja worden overgedragen. In afwachting van een beslissing in deze kwestie zou Sumatera Timur de voorlopige constitutie eerst niet parafersn. Van republikeinse zijde moest amen wel erkennen, da,t Asahan reeds eeuwen tot een bepaald sultanaat behoorde, maar de eerste militaire actie heeft dit gebied in tweeën gedeeld. De ene helft werd gerekend tot de Renville-gebieden, en de andere tot Sumatera Timur. Na de tweede militaire actie heeft Zuid-Asahan zich bij het moedergebied aangesloten,onder de sultan van Tandjung Balai. Deze kwestie was in de eerste ontmoeting met de republikeinse prominenten op Bangka door dr. Mansur reeds naar voren gebracht, en ook op de inter-Indonesische conferentie in Djokja was ze in overweging genomen, waarbij het scheen, dat men tot een bevredigende oplossing was gekomen. Op de inter-Indonesische conferentie in Batavia en later in Den Haag werd de kwestie weer actueel. Vermeld dient nog te worden, dat dit gebied op enkele havens na, o.a. Labuhan Batu en Labuhan Bilik, geen bijzondere positie bezit. Wanneer deze kwestie nog steeds hangende gehouden wordt, dan vrezen kringen in Sumatera Timur, dat er wanordelijkheden zullen uitbreken op het tijdstip, waarop de republiek Zuid-Asahan terugvordert. Dat is de reden waarom Sumatera Timur in afwachting van 't plebisciet in heel Indonesië een voorlopige beslissing wenst." — aldus de correspondent van de ï Keng Po. --- FIN. EN ECONOMIE AMSTERDAMSE BEURS Het publiek was Vrijdag op de Amsterdamse beurs, evenals Donderdag, volkomen apathisch,waardoor de willige stemming op Woensdag' naar aanleiding van de resultaten ter R.T.C, bijna volkomen voor rekening van de beroepshandel komt. Amsterdam Rubber was enigszins in de belangstelling wegens in de Vrijdaggehouden jaarvergadering aangekondigde dividend-betaling van 8 procent. A.R. was tenslotte 2 hoger, maar Delitabak en H.V.A. 2 punten lager. Dollarobligaties Nederland waren opnieuw flauw en een punt lager. Olies sloten prijshoudend na zeer beperkte fluctuaties. De industriemarkt was volkomen verwaarloosd, 1 lager voor AKU en Unilever en voor minder courante soorten. Philips was op 239 flauw, scheepvaartaandelen • in doorsnee 1 tot 2 lager. Guldensleningen, Indonesische en locale banken waren prijshoudend. De voornaamste slotkoersen van gisteren luiden: 7/11 4/11 Kon. Olie 311% 313M_ Philips 237% 239 Unilever 239% 241 i Scheepv. Unie 157% 159% H.V.A. 1531/4 156y2 N.H.M. 163 161 N.1.H.8. 103 105 Esc. Mij. 721/4 73% Javasche Bank 162 — Kol. Bank 61V4 66V2 3% Obl. N.I. '37A 957.» 957.0 A.K.U. 185 185 Adam Rubber 139 y2 149*4 K.P.M. 1521/2 153 Vorstenl. 3514 38 Dcli Mij. 139 1401/, --- JAVATABAK MAAKT GOEDE PRIJZEN Enige van de prijzen die Vrijdag op de tabaksveiling in Frascati te Amsterdam zijn gemaakt: Nieuwe oogst 28 pakken 1948/ Banjoemas voor 5,39 gulden (tax. was 2.57 gulden); 45 pakken Banjoemas 3.11 (tax. 1.43 gulden); 145 pakken FEE Soemba B voor 2.40 gulden (tax. 1.29). De hoogste prijs werd betaald voor 149 pakken Soerakaradja (oogst 1948) die met een taxatieprijs van 4.14 voor 17 gulden door Zwitserse fabrikanten werd gekocht. De tabakken van vooroorlogse oogsten haalden 0.m.: 92 pakken 1698/ H /Djonga/M/ /C/ 7.88 gulden (tax. 3.78 gulden); 36 pakken 1698/ Djonga /M/C/ 2.03 gulden tax. 6.83); 34 pakken 1698/ Djonga /TA 5.21 gulden (tax. 2.47 gulden); 29 pakken 54 B/B Ketandan /V/ 6.40 gulden (tax. 2.84 gulden). --- Bandungse kininefabriek Volgens het verslag over de boekjaren 1940 en 1941/45 van de N.V. „Bandoengsche Kininefabriek" zijn de resultaten van het bedrijf over 1939, 1940 en 1941/42 zeer bevredigend geweest. Het saldo winst over deze jaren beloopt ƒ 4.081.662.—. Voorgesteld wordt een dividend van 25% over 1939 en over de jaren 1941 t/m 1945 een interimdividend van 10% over ieder jaar. De dividendreserve is tot ƒ 600.000.— opgevoerd. Een bedragvan ƒ 2.200.000.— is oo rekening „reserve voor diverse belangen" gebracht, in verband met de moeilijke jaren die de kinacultuur en kinafabricage in Indonesië ongetwijfeld nog zullen doormaken. De openingsbalans per 1/1/46 vermeldt aan aandelenkapitaal f 2.010.000.— verscheidene reserves belopen ruim ƒ 4.300.000.— --- Omzetten van effecten op de Amsterdamse beurs Van de effectenomzetten in Amsterdam over de maand October vertegenwoordigde de aandelenomzet op de effectenbeurs een nominale waarde van ƒ 29.842.000 (Sept. ƒ 37.596.000) en in de eerste tien maanden van dit jaar een waarde van ƒ 286.479.000. Obligaties worden verhandeld tot een nominaal' bedrag van ƒ 72.798.000 (ƒ 72.063.000) in October en van ƒ 582.297.000 in de eerste tien maanden. Voor .certificaten van Amerikaanse aandelen bedroegen de cijfers respectievelijk 7.108 (2.028) en 34.354 stuks. In de eerste tien maanden van 1948 waren de bedragen voor aandelen, obligaties en certificaten ƒ 353.020.000, ƒ 520.679.000 en 79.013 stuks. --- JAARVERSLAG R.C.M.A. TEKORT AAN ARBEIDFRS IS ERNSTIGE HANDICAP Volledig herstel der fabrieken is nog geenszins bereikt Uit het jaarverslag van de R.C.M.A., waaromtrent wij Maandag 31 October reeds een kort telegrafisch bericht publiceerden, ontvingen wij per luchtpost nog de volgende bijzonderheden : De N.V. Rubber Cultuur Maatschappij „Amsterdam" heeft blijkens de winst- en verliesrekening over het boekjaar 1948 na aifschrijving van totaal ƒ 9.309.219 een winst behaald van ƒ 2.339.562. Voorgesteld wordt deze winst geheel voor uitdeling te bestemmen en aan aandeelhouders een dividend uit te keren van 8 procent. --- PRODUCTIECIJFERS In 1948 werd definitief geoogst 4.646.006 kg. rubber, (raming 4.420.000 kg.), opbrengstprijs ƒ 1.20 per kg.; 10.656.177 kg. palmolie (raming 10.000.000 kg.), opbrengstprijs ƒ 1.24 per kg.; en palmpitten 2.751.287 kg. (raming 2.500.000 kg.), opbrengstprijs f 0.50 per kg. De oogstraming voor 1949 is als volgt: rubber 9.350.000 kg., palmolie 25.600.000 kg. en palmpitten 6.600.000 kg. De opbrengstprijs bedroeg tot dusver resp. ƒ 1.13, ƒ 0.94 en ƒ 0,44. Grote aandacht wordt besteed aan de ontwikkeling van de verkoop van latex en andere speciale rubbersoorten. De prijzen van palmolie en palmpitten mogen bevredigend worden genoemd. Het verslag wijdt een afzonderlijke beschouwing aan de rubberproductie en hef rubberaspect en zegt, dat de verbetering van de rubberproducten een voorwerp van grote zorg blijft, gezien de belangrijke plaats, die de synthetische rubber zich op de markt veroverd heeft. De directie meent, dat slechts in een vrije markt natuurrubber en synthetische rubber zich naast elkaar economisch normaal kunnen ontwikkelen en oordeelt, dat voor de natuurrubber nog steeds gunstige mogelijkheden zijn weggelegd. --- ARBEIDSTEKORT Omtrent de positie der ondernemingen ter Oostkust van Sumatra vermeldt de directie in haar verslag, dat zij bij het in bedrijf stellen der ondernemingen kwam te staan voor een ernstig tekort aan werkkrachten. Zij meent, dat dit tekort slechts definitief kan worden opgelost door immigratie van werkvolk uit andere gebieden. Aanmerkelijke verbetering op dit gebied zal pas kunnen intreden als rust en orde in Indonesië zijn hersteld. Het mechaniseren van werkzaamheden wordt bestudeerd. Bij het bezetten bleken de meeste fabrieken betrekkelijk slechts weinig beschadigd te zijn. Toch waren overal zeer belangrijke herstelwerkzaamheden noodzake - lijk, die door het nijpend tekort aan werklieden ernstig belemmerd werden. Dat desondanks relatief grote hoeveelheden rubber en palmolie konden worden gefabriceerd, schrijft de directie toe aan de goede toestand der bedrijven voor de oorlog en aan grote werklust van de technische 'staf. De technische rehabilitatie der bedrijven werd met kracht voortgezet, waardoor weer een grotere bedrijfszekerheid verkregen werd. Een volledig herstel der fabrieken is echter nog geenszins bereikt. Minstens het gehele jaar 1950 zal nog moeten worden voortgewerkt om de technische oorlogsschade en achterstand in te halen. Op 4 April 1949 werd de eerste bulklading gecentrifugeerde latex naar de Verenigde Staten verscheept. Teneinde in bulk verzonden latex ook in Nederland te kunnen lossen werd tezamen met de Stoomvaart Maatschappij „Nederland" geparticipeerd in het tankbedrijf „Amsterdam". De bouw van een speciale latex-tankinrichting te Amsterdam nadert zijn voltooiing en heeft ten doel om het product verder over Europese landen te distribueren. Omtrent de ondernemingen op Java zegt het verslag, dat door het nijpende werkvolk aldaar gebrek optrad. De" veiligheidstoestand op Oost-Java was echter van dien aard, dat van een rustige bedrijfsontwikkeling allerminst gesproken kon worden. --- DRUKKE ZONDAG VOOR KEMAJORAN Het Bataviase vliegveld had Zondagmiddag buitengewone drukte te verwerken. Behalve mr. Moh. Rum en kolonel Simatupang die uit Nederland terugkeerde van de R.T.C, arriveerde een Siamese luchtvaartmissie, die een goodwil bezoek aan Indonesië brengt. Voorts kwam Schout bij Nacht H. Schaper, vlagofficier van de Marine Luchtvaartdienst te Batavia aan voor het voeren van besprekingen met Marine-autoriteiten in Indonesië. Tenslotte arriveerde om kwart over vijf het eerste van de vijf Catalina-amphibie-vliegtuigen, de PK-CPA, onder gezagvoerder G. J. Schipper van de K.L.M. Deze Catalina's werden aangekocht door het Departement van Verkeer, Energie en Mijnwezen en tvorden ter beschikking gesteld van het Interinsulair bedrijf van de K.L.M. Zij zijn in Amerika omgebouwd tot passagiers-vliegtuigen, die plaats bieoen aan 18 personen. Het toestel dat Zondagmiddagin Batavia arriveerde vertrok op 23 October uit Atlanta in de Verenigde Staten en vloog via New Vork naar Schiphol van waar het na enkele dagen de reis naar Batavia voortzette. ---