Nieuwsgier Uitgave NIEUWSGIER N.V. Directie, Redactie en Administratie : DJ. Platu Air 23, Djakarta tel. G. 4067 (rcd/abon.) ©. 1318 (adm,). Directeur-Hoofdredacteur : J. H. Ritman, Tanah Abang Barat 36, tel. GambU 276. Redactie : B. Ktaverstijn, DJ. Lembang 29, tel. G. 5625 ; J. D. 7. d. Harten. bj. Lom.'bolc 10 ; J. Hoornweg. Algemeen vertegenwoordiger : L. F. Janssens, Tanah Abang Barat 30, tel. O. 28S. Agentschappen : * DJatlnegara DJI. Matrajivan 15© * Kébaj*ran,'blok H No. 71. * Bogor, Djalan Raja 28. Tel. 105. * Bandung. Djalan Windu 10. * Djokja. Telomojo 3. * Semiarang, Boekh. Kolft en Co., Bodjong 13, Tel. 610. Abonnementstarief : R. 12.50 v- mati. (bij vooruitbetaling). Losse nummers 60 scn. Advertentietarief : R. 0.80 por miiimeterreg-csi. I Uitsluitend a contant. Contracttarieven op aanvraag. --- Waarschuwingsschoten troffen militairen Maandagmiddag om half twee ontstond voor de ingang van het Broadwaytheatcr te Surabaja een zodanig gedrang onder de militairen van de TNI voor wie een voorstelling zou worden gegeven.dat de dienstdoende Polisi Militer zich genoodzaakt zag cen viertal waarschuwingsschoten te lossen. Dat gebeurde onder de luifel, die boven de ingang is aangebracht. Het gevolg hiervan was, dat de kogels op het gewapend beton ketsten en drie militairen troffen. Zij moesten naar. de CBZ, worden overgebracht. Het lid van de PM, dat d-, schoten loste, verliet op order van een officier het theater door een zijdeur. Daar werd hij opgewacht door een grote groep militairen, die hem afranselden. Hij werd door een aantal andere militairen ontzet en kon daarna het erf var, de bioscoop \r daten. (P.I.V --- In Jogja twee comité's voor de 17e Augustus Op initiatief van. de afdeling Jogja van de SOBSI, is aldaar een „17 Augustus"-comité gevormd, waarin zitting hebben, vertegenwoordigers van verschillende vakverenigingen, van „Front Pcmuda", de PKf, PSII, Partai Murba, Sobsi, Barisan Tani Indonesia, Gerwis en enkele andere organisaties. In een verklaring dienaangaande zegt de Sobsi, dat het comité tot stand is gekomen omdat het andere comité, dat reeds eerder op initiatief van het stadsbestuur is gevormd, „niet van die aard is, als door het volk wordt gewenst". Gezegd wordt, dat uit het programma van dit eerste comité blijkt, dat het slechts tot doel heeft „feest te vieren, zonder uitdrukking te geven aan de strijd van het volk", terwijl bovendien de vorming ervan niet democratisch wordt geacht. Niettemin heeft het nieuwe comité besloten, het „officiële" comité te polsen over een mogelijke samensmelting". Voor de begroting van het „officiële" comité, is reeds een bedrag uitgetrokken van R. 30.000.—, waarvan R. 5.000.— inmiddels door het stadsbestuur als bijdrage is gestort. Donderdag is in Ankara een verdrasj van vriendschap gesloten tus.sen Pakistal en Turkije. Voor Turkije tekende de mieister van buitenlandse zaken. Fuad Koprulu en voor Pakistan tekende :1e ambassadeur in Ankara. Mian Besir Ahwed. . . --- Wie neemt het initiatief In Djakarta gaf Merdeka 20 dezer uiting aan haar ontevredenheid over de Iwuding van het kabinet en de partijen, die daarin vertegenwoordigd zijn. De critieken op het regeringsbeleid, aldus het blad, kunnen niet zo maar genegeerd worden. Ook niet die, welke betrekking hebben op het gebrek aan wederzijds begrip en samenwerking tussen de regeringpartijen, daar ze door feiten gestaafd zijn. Het is daarom zo jammer, dat er bij de regering totdusver nog geen tekenen van zelfcorrectie te bespeuren valt. Ook door de regeringspartijen, die feitelijk de motoren van de regering vormen, wordt nog geen initiatief in die richting genomen. Integendeel, uit de verklaringen afgelegd door personen uit die kringen, kunnen wij concluderen, dat in de regeringspartijen t.a.v. de huidige situatie drie slromingcn bestaan. De eerste staat onverschillig tegenover de vraag of het kabinet moet aftreden dan wel zal aanblijven. De tweede weet. dat er iets aan de regering hapert, maar ze is niet in staat daar iets aan te doen De derde stroming voelt de noodzaak van een verbetering; maar weet niet welke v/eg ze zal nemen Wij zc'f zijn van mening, dat het nu voor de regeringspartijen tijd wordt om bij elkaar te komen en hun kaariJ.n open te leggen vóór de sifi.itie nog meer gaat verslechteren. Wie neemt het initiatief ? --- SPIEGEL DER NATIONALE PERS QE pessimistische stemming in de nationale pers over het financieel-economisch regeringsbeleid heeft zich geleidelijk aan gewijzigd in een zekere geïrriteerdheid tegenover het kabinet en de regeringspartijen. Met bezorgdheid constateert men. dat het met de veiligheid steeds slechter wordt en dat de rijstprijs voortdurend stijgt. De regering, die de gelegenheid heeft gekregen tun haar program tea uitvoer te brengen, is naar de mening van de nationale pers in gebreke gebleven in de onbevredigende toestanden verbetering te brengen. Nu begint men het wachten moe te worden. Volgens sommige bladen is intussen de situatie zo ernstig geworden, dat het nu tijd wordt, dat iemand het initiatief neemt voor de verbetering. Star Weekly b.v. noemde 29 dezer de huidige situatie openlijk een ..soep-toestand", daar volgens dit weekblad de prijzen van voedingsmiddelen steeds stijgen, de werkeloosheid toeneemt, de veiligheid nog altijd veel te wensen overlaat, de electriciteit- en watervoorziening onvoldoende is, de transportproblemen groeien, de corruptie overal hoogtij viert enz. enz., intussen echter ziet nog niemand een middel om ons uit de put te helpen. De pogingen van dr. Sumitro om de oplossing te vinden in het aantrekken van buitenlandse financieel-economische deskundigen, had over het algemeen maar weinig vertrouwen. Hoe langer hoe luider klinken de stemmen, die het huidige kabinet willen vervangen door een presidentieel kabinet met Hatta al premier. Met regeringen gevormd uit partijvertegenwoordigers heeft «en nu blijkbaar genoeg geëxperimenteerd. Het verlangen gaat weer uit naar een „sterke man" met ecu „ijzcreu'hand". --- Naar Langs Brandan werd bezocht op weg naar Langsa : een reis, van Medan uit gerekend, van rond 160 km — en welke kilometers. Nog niet lang geleden, toen gouverneur Hakim zijn eerste bezoek „langs de weg" aan het cultuurgebied van Zuid-Atjeh bracht was deze reis een expeditie waar powerwagons en jeeps aan te pas kwamen. Nu kwam men tot Langsa in een zeer matig tempo (en bedolven onder het stol) maar men kwam er zonder ongelukken met een karavaan van 20 personen-auto's. Indien de overgang over de Besitang — per pont — niet zo lang vorderde, zou men nu in 4 uur in Langsa kunnen zijn : een compliment dus voor openbare werken, die uit een tracee een weg herschiep, die althans berijdbaar is. • In Langsa, oud cultuurcentrum — Je Gouvernementslandbouwbedrijven pionierden in Zuid Atjeh — zijn de ondernemingen nog niet teruggeven, maar het vraagstuk daar is op een oor na gevild, en de oude welvaart zal, naar men mag verwachten, binnenkort in dit typische binnenplaatsje terugkeren. Was de ontvangst in Medan overweldigend, in Langsa was zij bijna roerend van hartelijkheid en misschien wel de duidelijkste demonstratie van aanhankelijkheid die op deze reis, tot dusver is voorgekomen. Langsa kreeg het volle pond, ondanks de vermoeidheid van de president, die behalve de twee grote meetings onderweg nog twee maal zo te zeggen met het mes op de keel was gedwongen enige woorden te spreken. Ter Oostkust doet men dit zeer efficiënt : men richt een spreekgestoelte met microfoon en al op, men verspert de presidentiele auto de weg, en Bung Karno is zo kwaad niet of hij geeft aan zulk een nadrukkelijke uitnodiging tenslotte wel gehoor. Het beeld, dat wij hierboven gebruikten, is dan ook bepaald niet helemaal van pas: de president immers stelt contact met het volk het meest op prijs, en zelfs een overladen programma weerhoudt hem meestal niet. wanneer zo duidelijk blijkt dat men hem niet alleen zien maar ook horen wil, een paar woorden te spreken. Het verblijf in Langsa kreeg iets van een huiselijk feest: iedereen deed mee. Bij aankomst al, en met die typische innemende gemoedelijkheid die Bung Karno kenmerken bracht hij iedereen in laaiend enthousiasme toen hijzelf letterlijk en figuurlijk de toon aangaf om het Indonesia Raya te zingen. Des avonds bijeenkomst in de bioscoop, met Ruslan op zijn best en de president, zichtbaar vermoeid, zich min of meer op de achtergrond houdende : de volgende morgen de gebruikelijke volksbijeenkomst, met de president blijkbaar in de beste stemming na de ontvangst te Langsa. En toen weer 160 km terug naar Medan --- Onveiligheid en productie kern der moeilijkheden Over dr. Sumitro's pogingen om in het buitenland economische deskundigen aan te trekken was Sumber (Djakarta, 25/7) van mening, dat wij bij de bestudering van dit vraagstuk niet verder zullen komen met subjectieve vitterijen óp de persoon van de uitgenodigde experts, zoals. b.v. de critiek op dr. Schacht. Wij doen er beter aan ons af te vragen wat feitelijk de kern is van onze binnenlandse moeilijkheden. Liggen zij werkelijk op het financieel vlak ? De kern van de moeilijkheden, waarvoor wij staan ligt in de stand van de onveiligheid en de productie. Bij de laatste moet er nor®wJ-.?eO.:?venwjcht J?est_aaP tussen kapitaal en arbeid, met daarnaast een duidelijk streven naar nationale kapitaalsvorming. Hierdoor wekt men bij de arbeider de overtuiging, dat hij zijn krachten werkelijk geeft voor het belang van de staat en niet voor de belangen van vreemdelingen. Met andere woorden, wanneer de veiligheid, een integrerende voorwaarde voor de opvoering van de productie in onze staat, gegarandeerd is, zal men zeker ook de financiële-, economische-, statistische- en bank-mocilijkheden kunnen voorkomen. Of de resultaten van missie-Sumitro voor de opbouw van onze staat effectief zullen zijn, hangt dus niet af van de adviezen, die de gevraagde deskundigen straks zullen geven, maar geheel van onszelf, die de adviezen in de praktijk moeten toepassen. Dr. Schacht mocht vroeger dan een Nazi finaucieci deskundige zijn, de mens Schacht zal echter de grondslagen van onze democratische staat niet kunnen ondermijnen. --- Acht personen verdronken EDMUNDSTON, (CANADA), 30 Juli (AFP) Minstens acht personen, onder wie enkele kinderen, zijn Maandag verdronken toen een veerpontje van waaruit zij de jaarlijkse roeiwedstrijden op het meer van Coran gadesloegen, omsloeg. De oorzaak van het ongeluk moet worden toegeschreven aan een te zware belasting van de pont aan een zijde. Tot nu toe zijn vier slachtoffers uit het water gehaald, naar de overigen wordt nog gedregd. --- De goudprijs De goudprijs was gisteren qualiteit A R 33,50, qualiteit B R 32,50 en qualiteit C R 31,—. --- Marktnoteringen (Medegedeeld door Dunlop en Kolff) 30 JULI 1951 Nivas suiker 1. S.H.S. V 245 )ex stapel Veem 2. H.S. V 225 •) Tjirebon Koffie 1. Robusta Lampong V 510 G 505 R. 2. Robusta Lampong K 510 Sept. lev. 3. W.1.8. V 700 4. Arabica V 840 Citro n e 1 I a 1. A. Contract V 21 K 20 Aug./Sept. lev. Peper 1. Zwarte Lampong K 2235 e.k. T.-Betong 2. Witte Muntuk V 3750 fob. P.-Pinang 1. Ondern. V 105 , 2. AA. V 85 ) 3. A. V 75 ) zonder zak Ked e 1 e 1. P.M.I. Djember V 200 Kat. I d j u 1. Surabaja V 210 Kat. Tanah 1. Gepeld & ongesorteerd V 290 Kruidnagelen 1. Zanzibar V 1700 G 1650 2. Kroë V 1500 K 1350 Maïs 1. Gele nieuwe oogst V 140 Inducement 1. Djakarta G I.9TA Rubber: fob hoofdhavens, Augustus Sheets 1 7.90 kopers II 7.50 gedaan „ 111 7.05 verk. Crepe 1 8.30 gedaan Sheets I e.k. ready Priok 6.80 gedaan Tone: irregular --- Dewey in Malakka SINGAPORE, 30 Juli (Reuter). De gouverneur van New Vork, Thomas Dewey, die op het ogenblik een tournee door het Verre Oosten maakt, zou Maandag een vliegtocht maken boven het gebied waar Britse troepen .zuiveringsacties uitvoeren. De gouverneur zal worden vergezeld door de Britse commissaris-generaal in ZO-Azië, sir Malcolm McDonald. Na de operaties vanuit de lucht te hebben aanschouwd, zal Dewey een tocht per jeep van Kualalumpur naar Kajang maken. Deze streek staat bekend als de meest gezochte schuilplaats van de terroristen. Een bataljon troepen uit Suffolks en een bataljon Maleise troepen zijn hier gelegerd. Vermoedelijk zal Dewey een onderhoud hebben met luitenant-generaal sir Harold Sriggs, die in dit gebied de leiding heeft. --- HEDEN AVOND The 5 Sim* Cats J) 6569 " % — J --- Hoge prijzen in Engeland Arbeiders eisen maatregelen LONDEN 29 Juli (Reuter). De Britse vakverenigingen die de beginselen van de Labourpartij aanhangen, en gezamenlijk ongeveer 2.500.000 arbeiders vertegenwoordigen, hebben een vcrklarjng uitgegeven waarin zij er met grote nadruk bij de regering op aandringen meer te doen om een einde te maken aan het voortdurende stijgen van de prijzen. In een aantal resoluties die ter tafel zijn gebracht voor het algemene vakverenigingscongres, dat in September zal worden gehouden, wordt geconstateerd dat de winsten van de grote zakenlieden voortdurend stijgen, terwijl de zakken van de arbeiders steeds leger worden. De eis aan de regering om een einde te maken aan het stijgen van de prijzen is scherp gesteld en men venvacht dat deze dis op de komende algemene vergadering zeer veel steun zal ontvangen. De I.abourregcring heeft haar macht voor een groot deel te danken aan de vakverenigingen. --- Prawda over anti-revolutionnaire acties in China PARIJS. 30 Juli (AFP). De correspondent in Peking van het officiële communistische orgaan „Prawda", S Deliouchinc, verschafte Maandag enkele bijzonderheden over de arrestaties v^n „Amerikaanse en Chiang Kai Shck-aienten" in China. x Volgens deze correspondent zoudpn deze maand in Sjanghai twee „Amerikaanse Kuomintang-agcnten", Den Ven Chiun en Chan Chia Chi, zijn gearresteerd,'di: financieel en economisch nieuws hadden verzameld en doorgezonden naar een speciaal spionnage-centrum in Hongkong, de „Hongkong Malakka Handelsmaatschappij". Deze agenten zouden eveneens „pogingen hebben gedaan om een gewapende anti-rcvolutlonnaire beweging in Sjanghai op te richten, waaraan gewone misdadigers en leden van de Japanse en Kuomintang spionnagedienst deelnamen". De correspondent meldde tenslotte dat de bevolking in NW-China het volksleger had geholpen om een gewapende bende onder leiding van de Amerikaanse spion Usman te doden. --- De minister van binnenlandse zaken, mr Ishaq Tjokrohadisurio (midden), heeft een bezoek gebracht aan Palembang waar hij een bestuursconferentie bijwoonde. Op het vliegveld werd de minister verwelkomd door de gouverneur van West-Sumatra, dr M. Isa, (links) en dr A. K. Gani. (Foto Ipphos) --- De verkiezingen in Jogja De secretaris van het kantoor voor de algemene verkiezingen in Jogja, de heer Prodjopramudjo, verzoekt ons mede te delen, dat de verklaringen over de algemene verkiezingen in Jogja (zie ons blad van Maandag 23 Juli) niet van hem afkomstig zijn, zoals in het bericht werd gezegd. De heer Prodjopramudjo maakt ons er verder op attent, dat slechts de voorlichting van de partijen en andere organisaties veel te wensen overlaat en niet van de dienst voor algemene voorlichting, zoals wij meldden. Van de dienst voor algemene voorlichting worden dan ook wei plakkaten en spandoeken aangetroffen. Voorts schrijft de heer Prodjopramudjo ons, dat de staat van oorlog en beleg geen grote hindernis vormt voor de goede gang van zaken der verkiezingen. --- Voor wat hoort wat! Naar aanleiding van de verklaringen afgelegd door de Australische minister van buitenlandse zaken even voor net verlaten van Indonesië sch-eef in Medan op 24 dezer Ha r ia .. Urn u m de volgende beschouwing: Hoewel Richard G. Casey verklaard leeft, dat zijn bezoek aan Indonesië een „vriendschappelijk" karakter droeg, beoogde hij toch een zeker doel. Hij liet doorschemeren, dat hij bereid was besprekingen te veeren over het Pacific-Pact, waaneer- van Indon?-sisch-e zijde daartoe de wens geuit werd. Daarnaast verklaarde hij, dat het Australische standpunt tx>.v. Irian nog dezelfde gebleven was. Beide verklaringen stonden mogelijk met elkaar in nauw verband en kunnen als volgt geïnterpreteerd worden: „Australië zal zijn standpunt t.o.v. West-Irian wat verzachten als Indonesië bereid is tot het Pacific-Pact toe te treden." Zoals men weet, is het gemeenschappelijk defensie-plan van Amerika, Australië en New Zealand, dat als eerste stap tot het Pacific-Pact beschouwd wordt, kortgeleden gepubliceerd. Het zal tegelijk met het vrcdesverdag met Japan ondertekend worden. De kans bestaat, dat Indonesië, omdat het schadevergoeding van Japan zal eisen, bij het vredesverdrag betrokken zal worden. In dit verband heeft men vooral met bet oog op het defensie-plan van het Amerikaanse blok, grote belangstelling voor de vraag welke plaats Indonesië met ■ zijn oliebronnen zal innemen. Het is niet uitgesloten, dat Amerika en Australië op dit ogenblik van Indonesië de „garantie" trachten te krijgen, dat bij een eventuele oorlog de oliebronnen en de marinebasis te Surabaja aan de deelnemers van het Pacific-pact ter beschikking gesteld worden. Als tegenprestatie zal terugave van West' Irian aan Indonesië licht opgenomen worden, als Indonesië maar bereid gevonden wordt om de voortschrijding van het communisme in haar gebied te belemmeren. Sm Po (Djakarta, 24/7) toonde zich uitermate verbaasd over minister Casey"s uitlating, dat de kwestie Irian de goede betrekkingen tussen Australië en Indonesië niet in de weg staat. Maar dat moest ze ook niet. De kwestie Irian is immers een zaak tussen Indonesië en Nederland. Australië staat daar buiten. Als het zijn positie van buitenstaander consequent volhoudt dan zal een botsing tussen Indonesië en Australië even ongerijmd lijken als een botsing tussen een spoortrein en een zeeschip. --- Het leven in Djakarta Vandaag zullen van clcctrische energie worden afgesloten de groepen 82, B 3 en Bó. Zaterdagavond werd de Pasar Malam Gembira, die zoals bekend onder auspiciën van de Persatuan Pegawai Polisi voor de tijd van een week in het Prinsenpark wordt gehouden, officieel geopend. Een rondgang door de pasar malam volgde op het doorknippen van he» lint. Behalve de permanente standjes, zijn er nog volksspelen aan de vermakelijkheden toegevoegd. In zijn openingsrede zei de • voorzitter van het Pasarmalam-comité, de heer Sutajib Hadidarmo, dat het de eerst» maal is dat de politie zich met dergelijks aangelegenheden bemoeit. De bedoeling van deze actie is dan ook niet ander» dan dat de politie zich populair wil maken onder het volk. De Nederlandse Toneelvereniging 0.1.v. Henk Smit geeft op Zaterdag 4 Augustus in de Schouwburg de eerste voorstelling van het blijspel „Ik ben getrouwd" van de Italiaanse auteur Guglielmo Zorzi. De NTV heeft voorts in studie het bekende toneelspel „Overschotje" van Dano Niccodemi. Met de opvoeringen van „Ik ben getrouwd" viert de NTV haar 20-jarig bestaan. --- Met de president op reis (V) Oostkust met zijn vele problemen gaf ir Soekarno grootse ontvangst Spanningen door het grondenprobleem en verhouding arbeider - ondernemer (VAN ONZE HOOFDRED ACTEUR) Medan, 26.Juli. De Oostkust met zijn vele problemen — acute en latente — was het volgende punt op het programma van de president tijdens de reis over Sumatra. Hier lagen en liggen de kaarten anders dan in de Minangkabau. Er,zijn spanningen in verband met het grondenproblccm dat weer verband houdt met de overheersende plaats van de Europese cultures. Een ander aspect van die aanwezigheid is het vraagstuk van de verhouding tussen arbeiders en ondernemers, dat weer allerlei bijzondere kanten heeft omdat de representatie van de arbeiders geschiedt door een politieke vakvereniging — de Sarbupri, een dochterorganisatie van de Sobsi. Had niet vlak voor de komst van de president een organisatie van autopersoneel bij resolutie laten weten, dat de president beter weg kon blijven.omdat zijn komst toch niets zou kunnen veranderen aan de noden des volks? De RTC die de schuld van alle moeilijkheden is ... . enz. enz enz. De ontvangst die de president ter Oostkust heeft gevonden logenstraft de gedachte.dat men maar vrij lauwtjes tegenover dit bezoek zou staan, op zo overtuigende wijze.dat het nauwelijks de moeite waard is er een woord aan te wijden. In Medan kwam de president tengevolge van een storing aan de motoren van hCt vlicgtuig,dat hem zou vervoeren, veel te laat aan:dc aangekondigde massavergadering kon niet doorgaan. Ondanks deze teleutstciling,dic velen uren lang op het vliegveld en langs de weg gebonden bet zonder dat men ook maar wist waarom de president niet op het aangekondigde uur verscheen, was er een zo overweldigende belangstelling dat ir Soekarno en zijn gezelschap slechts met de grootste moeite zich door de stad konden voortbewegen. Er waren volgens de Medanse politie 100.000 a 150.000 mensen op de been.Het allergrootste deel daarvan bevond zich op de Esplanande.waar het spreekgestoelte was opgericht. De president nam de moeite de menigte toch nog kort toe te spreken en uit te leggen, dat uitstel in dit geval geen afstel betekende :de massa-meeting gaat alsnog door en wel, naar alle waarschijnlijkheid, op de laatste dag van het verblijf ter Oostkust. Bij het vertrek van de Esplanade speelden zich onwaarschijnlijke taferelen af: wat verder in de stoet had men geen idee van wat er eigenlijk gebeurde en - ist men alleen met zekerbeid, dat men in een welhaast onontwarbare knoop zat. Met vee! geduld en zonder ongelukken of incidenten werd deze tenslotte ontward. Dit alles was niet belangrijk : wel belangrijk was dat Medan de president een overweldigende ontvangst bereidde. Wie zou menen, dat de president eigenlijk niet welkom zou zijn in het centrum van de rode agitatie ter oostkust heeft zich dus danig vergist. Het bloed kroop, waar het niét, gaan kon. Daamit nu weer voorbarige conclusies te trekken als zou de communistische infiltratie via do vakbeweging dus alleen een spookbeeld zijn zou ook bepaald gevaarlijk zijn. Maar wel bewees deze demonstratie opnieuw, dat de persoon van de president een nog altijd ten volle de bewondering en genegenbeid op zich verzamelt, die de basis vormden van zijn loopbaan als leider der nationale beweging. Het prestige van zijn persoonlijkheid bleek trouwens in de vergaderingen, die hij gisteren te Bindjai en Pangkalan Brandan hield, nog eens bijzonder overtuigend. In een centrum van Sarbupriactiviteit aan te dringen op harder werken was een daad, die dit prestige op de proef stellen : de arbeiders in Pangkalan Brandan te verstaan te geven, dat de regering overweegt het vernielde oliebedrijf — thans „geëxploiteerd" door de arbeiders — aan de BPM terug te geven, getuigde eveneens van moed. In Bindjai roerde de president in het kader van zijn beschouwingen over de taak van het nieuwe Indonesië het vraagstuk van de arbeidsprestatie aan; hij deed dat niet op een nieuwe manier, maar wel in een omgeving die daarvoor bijzonder gevoelig moest zijn. De reactie was onverdeeld gunstig.ofschoon een zeer aanzienlijk deel van zijn gehoor toch uit ondernemingsarbeiders zal hebben bestaan. Trouwens:de lavancn waren op deze bijeenkomst in de mcerdcrheid,toen de president bij de aanvang van zijn rede een soort appel nominal hield, en achtereenvolgens de autochtonen, de Bataks en de lavanen verzocht zich als zodanig kenbaar te maken. Het resultaat liet aan duidelijkheid niets te wensen. Dusi:onder»nuigsarbciders, generaliserende gezegd. De indruk van het beroepdat de president op hen deed Om te werken en nog eens te werken en niet bij een officiële werkdag van 7 uur door slabakken de werkelijke arbeidstijd tot enige uren terug te brengen, was op zichzelf verrassend. Trouwens : het was een van die meetings die als het ware vanzelf gaan. Het contact was er aanstonds en de reacties uit het publiek bewezen, dat de spreker was begrepen. De vraag, die zich nu voordoet is, wat dit alfes uithaalt ? Zeer veel, indien de woorden van de president in de herinnering levendig kunnen worden gehouden : wanneer — om in het propaganda jargon te blijven — de ..follow-ttp" na deze injectie met gezonde begrippen omtrent de taak van de staatsburger bebootlijk is verzorgd. Wanneer de destructieve propaganda over imperialisme en kapitalisme, de overbodigheid van buitenlands kapitaal, de wenselijkheid om gronden uit het cultuurgebied aan infiltrerende settlcrs te laten ende „deviezenproducenten" het leven zuur te maken na de reis van de president op de oude voet kan worden voortgezet, zonder dat tegenstroom wordt gegeven, heeft dit bezoek maar een zeer beperkt nut. ■Ditzelfde geldt voor het olicbedrijf te Pangkalan Brandan. Wie het stadje,eertijds de zetel van een bescheiden vestiging van de BPM — bescheiden dan in vergelijking tot Pl&dju.maar op zichzelf toch een geweidig bedrijf — binnenrijdt, vindt zich tegenover een nachtmerrie uit het verleden geplaatst. Als men zegt, dat er geen steen meer op de andere staat, overdrijft men schomeiijk : het naargeestige is juist, dat al die vernielde gebouwen en installaties er nog staan , in diverse stadia van beschadigingen daardoor een veel sterker indruk maken dan het geval zijn wanneer men de bezoeker zou vertellen:hicr stond eens het emplacement en de fabriek van de BPM. De meest trieste indruk maken wellicht twee ogenschijnlijk onbeschadigde betonnen watertanks die met vriendelijk groen.als een boeket zo dicht, de indruk maken van bloempotten uit de kwaadaardige fantasie van een caricaturist. Schokkender dan de zinloze resten van de installatie der fabriek was dit beeld van de verval. Gij wilt allen, dat het bedrijf weer gaat werken — aldus de president. Daarover zijn wij het dus eens. Maar wie moet het bedrijf herbouwen ? Moet het worden teruggegeven of genationaliseerd ? Van de arbeiders, die zich tot dusver tegen de teruggave hebben verzet, en die zelf de olieexploitatie zon beetje verzorgen, voor zover dat dan mogelijk is, is maar één antwoord te verwachten. Nochtans was er geen interruptie toen de president betoogde, dat nationalisatie op dit ogenblik inopportuun zou zijn. Men krijgt de indruk, dat de arbeidersbevolking in Brandan de toestand realiseert en rijp is voor een besluit, dat naar in een volgende vergaderig in iets beslister vorm werd aangeduid door Roeslan Abdulgani: de regering is niet bereid de nationalisatie te bevorderen. Ergo: zij zal thans de knoop doorhakken en de BPM in de gelegenheid stellen, de exploitatie te hervatten. Niet onwaarschijnlijk heeft hiermede tevens het overeenkomstige * geval dat zich afspeelt in Tjepu een beslissing gevonden en zal ook het bedrijf in Tjepu worden terugegeve" aan de BPM. Ook hier, intussen is tegenstand te verwachten, en alleen wanneer de woorden van de president, zijn argumenten en uitspraken, een levend geheel blijven en niet een ..voorbijgaand verschijnsel" vormen, kan men verwachten dat zonder schokken de normale toestand wordt bereikt en de BPM weder tot exploitatie van het bedrijf overgaat. Noch het kapitaal, noch de bekwaamheid bezitten wij voorlopig, zei Mas Roeslan later in Langsa. --- In het gebouw van de landraad in Malang werd de zaak Neve behandeld. V.l.n.r. Voorste rij: E. W. de Neve, Sastrokusumo. Kwee Sik Djicn alias Sutrisno. Moh. Rif ai. (Foto PIA) --- Presidentieel Kabinet? In Semarang constateerde Nasional 26 dezer, dat de stemmen, die een presidentcel kabinet met Hatta als premier wensen, niet alleen op Java, maar ook in Sumatra hoe langer hoe luider klinken. Een bewijs, dat men niet meer tevreden is over de huidige regering. Kunnen wij echter zulk een kabinet ook krijgen? Wij hebben hier al gehad een presidentee!-. een parlementair of een coalitie-kabinet. Geen daarvan heeft het echter lang tegen de oppositie in en buiten het parlement kunnen stand houden. De toestand is nu zo, dat een buitengewoon sterk kabinet een noodzaak is geworden, anders kunnen wij de moeilijkheden, vooral de binnenlandse, niet te boven komen. De ongerustheid in de samenleving stijgt met de dag. De verwarde toestand in onze economie is nu zo groot, dat een inflatie niet meer tegen te houden is. Men schijnt dit thans te beseffen. Verder begint men ook te begrijpen, dat niet elke willekeurige persoon in het kabinet kan zitten, vooral niet als premier, vandaar dat nu een presidentcel kabinet met Hatta als ministerpresident verlangd wordt. Mogelijk kan dit verlangen gezien worden als een bewijs, dat men de inmenging van de partijen niet langer goedvindt. De personen, die in het kabinet gekozen worden, moeten inderdaad onze volle aandacht hebben. Wij zullen geen verbetering krijgen als zij nog altijd enkel de partijen vertegenwoordigen. Verder moeten de kabinetsleden, wil men het program behoorlijk ten uitvoer brengen, de moed hebben om de orde en rust te handhaven. Ze moeten durven optreden tegen de ordeverstoorders al mogen ze RMS...A.UI of zelfs D.I. heten. Daarnaast moet het kabinet de samenleving zuiveren van diefstallen op grote schaal. Economische objecten moeten beschermd worden tegen obstructieve elementen. Het is te begr,ijr (Afgesloten 29 Juli) „Soep-toestanden — Verbetering? Goed, maar hoe ?•— Mensen van kaliber in kabinet noodzakelijk — Goede resultaten hangen niet af van adviezen der buitenlandse experts, maar van onszelf — Waar staat Indonesië bij volgende wereldoorlog ? pen. dat voor dit alles mensen van ander kaliber en mentaliteit nodig zijn. Mensen, die streng durven te zijn tegen een ieder, die hun plannen proberen te dwarsbomen. Zij moeten in het belang van land en volk hun populariteit in het spel durven zetten. Zuike mensen zijn er niet veel, vooral niet in de partijen. Eerlijke mensen worden alleen buiten de partijen aangetroffen. Wij betwijfelen het echter nog of Hatta, wiens bekwaamheid wij door en door kennen, wel de gewenste resultaten zal kunnen boeken. Zolang de partijen nog altijd hun eigen mensen candidaat stellen zal Bung Hatta geen vrijheid hebben in zijn keuze, terwijl wij weten, dat wij niet trots kunnen zijn op onze partijkampioenen. --- Lezers schrijven: De verkiezingen in Jogja Het bericht in uw dagblad van Maandag 23 Juli 1951 — betreffende een interview tussen PIA en den heer Prodjopramudjo, secretaris van het kantoor voor de algemene verkiezingen in Jogjakarta, getiteld : „Geen interesse voor verkiezingen in Jogja", — heeft in verscheidene kringen enige opschudding teweeg gebracht. „De voorlichting, zowel van de dienst voor algemene voorlichting als van de partijen en andere organisaties laat veel te wensen over", aldus de secretaris. Wet verwondert ons echter, dat zulk een gezegde zijn oorsprong kon vinden van een secretaris varf de kantor periiilihan pusat propinsi (Kantoor voor de algemene verkiezingen in Jogja). Want, goed en wel beschouwd, berust het niet of welslagen der verkiezingen niet ten volle op de activiteit van de K. P.P.P. ? Is genoemde dienst niet ten volle verantwoordelijk voor de technische uitvoering van de algemene verkiezingen ? En hebben de partijen en organisaties ook niet campagnes voor de verkiezingen gehouden, hetzij langs legale, hetzij langs, illegale weg? __^ En per slot van rekening, het is eigenlijk een beetje te voorbarig om nu al voorspellingen te maken inzake het resultaat der verkiezingen, want die zijn net een week begonnen en worden pas op de ld November beëindigd. Dan pas kan men conclusies trekken of meningen uiten, maar niet nu ! I Jogja, 26 Juli 1951 H. M. ---