SCHIPHOL'S ONZICHTBARE HAND REIKT OVER DE GEHELE WERELD Met seinsleutels worden de „Connies" veilig de haven binnnengeloodst SCHIPHOL: een grote lap beton, dat platform heet, met de bedrijvigheid van mensen en machines; startbanen, waarop vliegtuigen hun aanloop nemen naar alle wereld streken en de glazen ruimten van de gebouwen. Daar omheen: de polder. De vlakke verlatenheid, waarin de torentjes van Amstelveen en Alsmeer oppieken als periscopen voor het leven, dat daaronder ligt. Al het andere, links en rechts rondgestrooid in het land, is voor de bezoeker weinig méér aantrekkelijk dan het hek van de brug over de Ringvaart. Een stel antennepalen met wat draad en een paar huisjes, ergens achteraf tussen de suikerbieten en de winterknollen. Dat is alles. Alles? Laat ze schuiven de knapen, die in zon keetje met de koptelefoon achter de seinsleutel zitten --- VEILIGHEID IN STREPEN EN PUNTEN DE verkeersleider in de toren op 't veld is 'n belangrijk man. Dat is ie, ook al verstaat ge van dat brabbelend microfoon-Engels geen woord. Hij is een zéér belangrijk man. Hij is de verkeersagent van Schiphol en heus, met stopborden en hand-opsteken komt hij er niet. Maar veel gedroomde romantiek moet bij hem verstarren in de nauwkeurigheid van passer en rekenlineaal. In het gecijfer met hoogten, afstanden en tabellen. O, te beleven is er genoeg en spanning ook, in die oude verkeerstoren zo schrijft Carel Enkelaar in „De Volkskrant". Daarover later. Maar: één verkeerd woord en er gebeuren ongelukken. Van hem is alles en iedereen direct afhankelijk. In die verkeerstoren heeft geen mens tijd voor romantiek. Het avontuur van verre landen en vreemde mensen, het contact met de werelden aan de andere zijde van de keerkring, dat vindt ge dan ook tussen de suikerbieten en de winterknollen, ergens, in de polder. Op het knusse zolderkamertje van meneer Van der Hoek fluiten de punten en strepen in acht koptelefoons. Punten en strepen uit Montreal, Batavia en Lydda. Op een vliegveld in de woestijn en tussen de palmen van de eveaaar zit een bruine knaap te sleutelen. Hij weet niet of het Skiephol of Sjiphol is, maar in zijn code-boek, staat PA AM en dat verstaat iedere telëgrafist op de hele wereld. --- TIJD VOOR ROME TTET is twintig voor één. Tijd voor JL±Rome. Gerard Molthof — eindexamen Mulo, rookt shag — draait zijn golflengte, want de kist, die via Rome op weg is naar huis, verwacht . op Chiampino het weerbericht. En een hele stapel andere telegrammen moet nog door. Nou ja, en dat is het eigenlijk, wat er in PHK gebeurt. „Telegrammen versturen en ontvangen". De lui zelf praten er vlot over, want, het is waar, ze dóen niet anders. Maar als dat ene telegram met al die Q's en K-en — onleesbaar voor een normaal, natuurlijk mens — niet werd verzonden en indien dat andere hier niet werd ontvangen tja, dan kwam Van Veenendaal met zijn olie-magnaten misschien ergens boven Egypte terecht in de oefengranaten van het afweergeschut en de kist van New Vork dook tussen Londen en Prestwick in een troep duikelende parachutisten van de Royal Air Force. Uitzonderingen? De kaart op vliegplannen-bureau van Schiphol hangt volgeprikt met vlaggetjes. Een tros van die gele dingen staat als een bos hyacinthen boven op Bremen: munitie, die de lucht in gaat. Boven Bergen op Zoom oefenen duikbommenwerpers en in de buurt van Frankfort tanken de Amerikanen in de lucht. Schietoefeningen, verkenningsballons, parachutisten en munitie, „het stikt ervan", zeggen ze op Schiphol. De Westerse Unie is een opstakel op de luchtweg naar Lissabon en Paramaribo en dat opstakel komt in het vliegplan. Op de Munt heet zoiets: „Rijverkeer omgelegd", maar het komt op hetzelfde neer. De verreschrijvers in de telexzaal ratelen de telegrammen op het papier en in PHK vertaalt het potlood de fluittoontjes, die van duizenden kilometers ver hier komen binnendwarrelen, in overigens even geheimzinnig letterschrift. In Kopenhagen viel een radiobaken uit en Calcutta repareert een landingsbaan. De telexhamertjes razen en PHK schuift zijn koptelefoon op. --- „ER KOMT MIST” IK vlieg op 6000 meter," seint de KLM-kist, die juist uit Cairo vertrok en het toestel, dat op Schiphol zijn motoren staat warm te draaien, om die kant op te gaan, gaat duizend meter lager. De onzichtbare hand van Schiphol reikt over heel de wereld en geen vlieger ontkomt aan haar greep. Istamboel, Kano, Malta, Damascus en Lissabon, namen, die voor de radiowezens in PHK geen andere suggestie hebben dan voor de gewone aardbewoner Naarden-Bussum en Amersfoort. Niet helemaal natuurlijk. Want altijd gaat het om de veiligheid van de mensen. Om de beveiliging van het luchtruim, dat voor de mens van vandaag een tweede wereld werd. Dagdienst, nachtdienst, de oren van PHK luisteren naar de geluiden van de aether en vingers vormen de letters, waaraan het leven kan hangen van bemanning en passagiers, „Neem een andere koers, want er komt mist. Kies een nieuwe hoogte, RAF-bommenwerpers oefenen." Boven de Atlantis drukt een telegrafist de telefoon aan de oren en hij luistert naar de verkeersagent van PHK. --- OKINAWA GEWONE jongens zijn het. Met drie-jarige HBS of MULO-A. De boterhammen eten ze uit een papiertje en Maarse & Kroon brengt hen naar huis. Maar laat ze hun gang gaan. Als ze achter dat Morse-aparaatje zitten, nemen ze het op tegen de hele wereld. Hun baas is trots op hen en fier vertelt hij 't verhaal van die ene die op een goeie dag uit de duizenden" geluiden in zijn telefoon, de vliegvelden van Okinawa en Rio de Janeiro „pikte". Hebben ze ook niet de KLMgezagvoerder een goede reis gewenst, toen die van Kemajoran zijn vertreksein kreeg? . En om terug te komen op dat Naarden-Bussum en Amersfoort: daar wo- nen geen Arabieren, die ruzie maken met de Engelsen en in Cairo wel. Dat maakt van die verkeersbeveiliging een opwindend avontuur, dant PHK steek elke dag zijn neus in de potjes van anderen. --- „DE PEST AAN MEKAAR" OP 19 November kregen de Arabieren in Karachi en de Joden in Damascus „zo gloeiend de pest aan mekaar", dat er over en weer geen telegram meer werd verzonden. Dat kan niet bij een intensief en geregeld luchverkeer. Tussen de suikerbieten en winterknollen zat Hollenberg. Hij hoorde dé scheldwoorden in punten en strepen over en weer vliegen en hij nam een kloek besluit. „Geef maar hier", seinde zijn sleutel naar Damascus en sindsdien gingen de telegrammen tussen Damascus en Karachi via Amsterdam. Brussel kwam daar onmiddellijk van profiteren. Een Belgisch telegram voor Calcutta, kwam via Parijs en Rome nog in Damascus. De man daar had Karachi nodi-* om het door te geven. „Krijg de pip", zei de Damascener (in zijn eigen taal) en hij kwam aankloppen bij Amsterdam. En op die gedenkwaardige dag kwam een Belgisch weerbericht uit Damascus via Amsterdam en Karachi 24 uur later in Calcutta aan. „Een kleine de pressie, later opklarend", zeg PHK, Ja, met de punten en strepen van de heer Morse komt op dat zoldertje ook de politiek om de deur, en toen Nederland zijn tweede politionele actie in Indonesië begon, kwam voorlopig het laatste bericht uit Karachi: „Very sorry, maar het mag niet meer. Sec you later . Want daar zit een aardige jongen in Karachi. --- PARKEERTERREIN T"\E Rijksluchtvaartdienst weet, ime zij naar Schiphol stuurt en meneer Rombouts zorgt wel, dat de zaak daar loopt. Meer dan dat. Want het is de glorie van PHK, dat het beschikt over verbindingen, waarop de hele wereld jaloers is en dat de collega's van Brussl en Parijs komen vragen hun telegrammen door te zenden. Ze „mogen elkaar wel", Brussel, Parijs en Amsierdam. En daarom gebeurt het. Maar eerlijk gezegd is het niet alléén collegialiteit van Schiphol Luchtverkeer is tenslotte ook een zaak en als dat gratis dienstbetoon aan lucht vaartmaatschappijen en diensten van nu, straks betaald gaat worden, „dan hebben we de relatie", zegt meneer Van der Hoek. Daarom worden de apparaten steeds weer moderner en komen er binnenkort weer nieuwe bij. Elke vierkante meter in PHK betekent een deel van de wereld en heel langzaam wordt dat knollenveldje in de polder bij Schiphol het parkeerterrein van de hele wereld. Het is twintig voor één. Tijd voor Rome. Gerard Molthof draait zijn golflengte, want de kist, die via Rome op weg is naar huis, verwacht op Chiampino het weerbericht. En een hele stapel andere telegrammen moet nog door. Maar hij krijgt er de kans niet voor. Op het tijdstip, dat bij ingewikkelde internationale voorschrifen is vastgesteld voor Rome en Amsterdam, zitten Madrid en Parijs te werken op dezelfde golflengte. Van de tien minuten, die Molthof mag gebruiken, zijn er al vier verloren. En het Spaans-Franse gesprek gaat maar door. „Donder op," seint te Italiaan, blijkbaar nog niet bezield met de geest van het Heilig Jaar, maar de Spanjool en de Fransman horen het niet. En dan wordt Rome kwaad. De Italiaanse punten ratelen als een gillend machine-geweer de lucht in; Madrid en Parijs leggen het af. „Witheet is-t-ie," lacht Molthof. Maar de tien minuten zijn vol en dan werkt Rome weer met Parijs. Niet iedereen is een heer in het radio-verkeer Schiphol bij nacht Zojuist is er een Constellation uit de hangar gehaald en de mecano's laten „de kisf' warmdraaien. De passagiers drin ken een laatste kop koffie voor de reis naar Batavia een aanvang neemt: een reis, waarop het vliegtuig veilig wordt geleid door de telegrafisten van PHK. --- Karte Krabbels (K-g) De Indiase politie is er eindelijk in geslaagd om een beruchte Tibetaanse vrouwenhandelaar te arresteren. De man had de reputatie handel te drijven in meisjes uit Tibet, Nepal, China en uit tal van andere landen, met welk bedrijf hij een fortuin verdiende. Men had gedurende maanden van Calcutta tot Nanking naar deze Tïbetaan, Kishla Koshula, gezocht tot de politie hem te Allahabad kon arresteren. Hij had zes meisjes bij zich uit Nepal, China en Tibet. Zijn afzetgebied was het gehele Verre Oogsten. „Voor de Tïbe+aanse meisjes maakte hij de beste prijzen", aldus de politie bekendmaking. * Voor de achtste keer is een 63-jarige Hamburger, Paul Muller, samen met zijn 18-jarige dochter door een reddingsboot opgepikt bij een poging om met een klein zeilbootje naar Zuid-Amerika te varen. Hoewel ervaren zeelieden zijn pogingen zelfmoord noemen is de man vastbesloten het weer te proberen. % Mevrouw Leslie Weir, de enige blanke vrouw, die ooit in audiëntie werd ontvangen door loijïen de Dalai Lama in Tibet, is in Singapore aangekomen met de eerste schilderijen, die ook gemaakt zijn van de heilige plaatsen in dit gebied. Zij vertelde, dat de betekenis van het feit, dat zij als vrouw door de Dalai Lama werd ontvangen afgemeten kan worden.aan het feit, dat zelfs de dieren, die in de omgeving van de Dalai Lama vertoeven alleen van het mannelijk geslacht mogen zijn. Wat grote indruk op haar maakte was de lijfwacht van de Dalai Lama bestaande uit een aantal mannen uitgezocht uit een bijzonder groot ras dat in een ver afgelegen deel van oostelijk Thibet woont. Zij waren tussen de twee en twee en een halve meter hoog en onder hun rode gewaad droegen zij bovendien stokken om hun toch al brede schouders nog breder te laten schijnen. Toen de Dalai haar vroeg welke westerse verbeteringen zij voor zijn rijk kon voorstellen, noemde zij ziekenhuizen, die er toe zouden kunnen bijdragen het leven van zijn onderdanen te verbeteren. # Als u last hebt van luchtziekte, dan wacht u in Venezuela een zwaar leven, omdat er nauwelijks een ander vervoermiddel is dan het vliegtuig. Venezuela is van de ezel overgestapt naar het vliegtuig; het heeft wegen en treinen overgeslagen. Er gaat daar het verhaal van de mïllionnair, die voordat hij stierf, zich naar Caracas liet vliegen om een station te zien % De postbode gaat toch ook eens proberen via margarine promotie te maken of een huis te krijgen. Zon olijke robbedoes! --- Aero Holland verantwoordelijk voor vliegramp ? De Raad voor de Luchtvaart heeft uitspraak gedaan in het geval van het Nederlandse Verkeersvliegtuig van de Aero Holland, waarin Koos Vorrink op weg naar Noorwegen met een regeringsopdracht verongelukte en werd gewond en de twee bestuurders gedood werden. De Raad constateert met stelligheid, dat de vlucht onder de bestaande omstandigheden met dit onvoldoende uitgeruste vliegtuig niet had behoren te worden uitgevoerd. Met het radiostation Kopenhagen was de verbinding op enigszins grotere afstand niet mogelijk. Evenmin konden radiografisch uitgezonden weerberichten worden opgenomen. Blijkens de getuige van de KNMI is de eerste bestuurder erop gewezen, dat de weeromstandigheden zeer ongunstig waren en dat het optreden van een warmte front niet voor twintig uur GMT Kopenhagen was gepasseerd. Zo had de gezagvoerder in elk geval de vlucht enige tijd moeten uitstellen. Het is de Raad daarom onbegrijpelijk dat de leiding van de Aero Holland tot het doen uitvoeren van de onderhavige vlucht onder de bestaande omstandigheden besloot. Buitendien werd de vlucht uitgevoerd door een gezagvoerder, die een karaktereigenschap, eigen was, waardoor hij niet de nodige waar. borgen bood om onder moeilijke omstandigheden de vlucht veilig te volbrengen, terwijl niet middels de linktraining zijn geschiktheid als vliegtuigbestuurder op gezette tijden werd getoetst. --- ZO WORDEN PARACHUTISTEN OPGELEID. Bij de moderne oorlogvoering heeft men parachute-troepen nodig, om de vijand achter de stellingen aan te vallen. De Amerikaanse luchtlandingstroepen worden te Port Benning, Ga., opgeleid. Langs een paar lijnen springen de soldaten met hun parachute van de 75 meter hoge toren. --- Opleiding Ned. Infanterist straks 12 maanden? Amerikaanse wapenleveringen brengen wijzigingen mee Een zestal Nederlandse officieren is gedetacheerd bij het Amerikaanse bezettingsleger in Duitsland en een studiecommissie van Nederlandse officieren maakt op het ogenblik een rondreis langs militaire opleidingscentra in de Vereitigde State», Deze reis en tieiaemniigen houden verband met de te verwachten Amerikaanse wapenleveranties aan Nederland, die op hun beurt wellicht een wijziging in de opleiding en de organisatie van het thans op Engelse leest geschoeide Nederlandse leger met zich mede brengen. --- STUDIECOMMISSIE AAN HET WERK Over deze mogelijke wijziging in organisatie heeft A.N.P. te hevoegder plaats nadere informaties ingewonnen. De militaire commissie, die thans een studiereis door de Verenigde Staten maakt, onderzoekt in hoeverre er verschillen bestaan tussen de Amerikaanse opleidingsmethoden, waarvan deze verschillen moeten worden toegeschreven en of het al dan niet aanbeveling verdient zodanige methode in het Nederlandse leger over te nemen. Desgevraagd werd tevens verklaard, dat de bewapening, die Nederland van Amerika zal krijgen, ten volle de pogingen van de legerleiding wettigt om geschikte oefenterreinen te verkrijgen. Als gevolg van het nieuwe doel, dat met de opleiding wordt beoogd, zal de opleiding van Nederlandse officieren, onderofficieren en manschappen wijzigingen ondergaan. Een jaar geleden lag het accent nog op de uitzending naar Indonesië. De daarvoor vereiste opleiding, voornamelijk gericht op het optreden van de soldaten in kleinere eenheden, werd in vijf maanden gegeven. Thans is de opleiding meer gebaseerd op het optreden in groter verband en op de onderlinge samenwerking van de verschillende wapens. Deze opleiding duurt voor de infanteriesoldaat twaalf maanden. --- CIJFERS Ter oriëntatie laten wij hieronder nog enkele cijfers volgen over de bewapening van een moderne Amerikaanse infanteriedivisie, bijzonderheden, die in Amerika zijn vrijgegeven. Aan de hand van de ervaringen uit de tweede wereldoorlog heeft de nieuwe Amerikaanse infanteriedivisie van 17.702 man haar driehoeksgrondslag van drie regimentsgevechtsploegen behouden. Haar sterkte is echter, vergeleken bij die uit de tweede wereldoorlog, toegenomen met 20%, terwijl haar vuurkracht volgens deskundigen met 250% is vergroot en haar beweeglijkheid met 100%. Bij iedere divisie zijn thans 137 middelbare tanks. Een Amerikaans infanterieregiment telt thans 3.450 man, die beschikken over de volgende wapens: 1886 Garand geweren; 919 automatische pistolen; 135 automatische geweren; 27 geweren voor sluipschutters; 84 lichte mitrailleurgeweren; 12 zware mitrailleurgeweren; 59 mitrailleurg,.weren kal. 50; 31 pistoolmitrailleurs; 27 lichte bazooka's; 53 zware bazooka's; 27 mortieren van 70 mm; 13 mortieren van 81 mm; 8 mortieren van 4,2 inch. Een Nederlandse infanteriedivisie, zal, indien zij in de toekomst over een dergelijke bewapening zou kunnen beschikken, vele malen in kracht toenemen. Er bestaat echter niet de minste twijfel over, dat andere landen ondertussen ook de bewapening in aanzienlijke mate hebben opgevoerd. --- 1000 kw zender in V.S. De Amerikaanse Marine heeft de bouw aanbesteed van een nieuwe radiozender, die een vermogen zal hebben van een millioen watt. (1000 Kilowatt), en daarmede de sterkste radiozender ter wereld zal worden. De zender zal worden opgesteld nabij Jim Creefc in de West Amerikaanse staat Washington. Men verwacht hiermede alle Amerikaanse zeestrijdkrachten in de Pacific te kunnen bereiken, ongeacht de weersomstandigheden. --- DE KLEINE WERELD Tengevolge van een explosie in een mijn te Fohndorf in Stiermarken .verden tenminste zes mijnwerkers gedood en acht gewond. Met ingang van 4 Januari is de gouverneur van Djakarta verhuisd van Koningsplein zuid 6 naar van Heutzboulevard 5, aldus deelt het «ouverneurskantoor mede. In verband met vele teleurstellingen om toegang tot Bali verzoekt de Kepalah Daerah Bali Aneta bekend te maken, dat de toegang tot Bali via Gilimanuk alleen mogelijk is met voorafgaande toestemmingen. De Nederlandse ambassadeur in India, A. Lamping heeft een bezoek gebracht aan de gouverneur-generaal Shri C. Rajagopalachari om hem uit naam van het corps diplomatique te New Delhi de beste wensen over te brengen bij het begin van het nieuwe jaar. Vier arbeiders werden gedood en 26 gewond tijdens een vergadering van socialisten te Bombay, waar de politie genoodzaakt was tot schieten over te gaan. Vijfentwintig personen werden gearresteerd. Pandit Nehru heeft te Poena het eerste Indiase nationale laboratorium voor wetenschappelijk onderzoek geopend. In zijn rede verweet de premier van India de industriëlen en financiers, de ontwikkeling der wetenschap in India te hebben belemmerd. Dezer dagen is in Groningen overleden de gepensionneerd generaalmajoor van het KNIL J. Pesman. Generaal Pesman werd reeds voor de oorlog gepensionneerd, doch bij het uitbreken van de oorlog werd hij weer in werkelijke dienst geroepen. De overledene bereikte de leeftijd van 62 jaar en was officier in de Orde van Oranje Nassau. * Majorie Jackson, een meisje vat Nieuw-Zuid-Wales, heeft het wereldrecord van 10.8 seconden over de 100 yards geëvenaard tijdens de finale van de Australische athletiek-kamp.'oenschappen voor dames. Het officiële record staat op naam van Fanny Blankers-Koen. • Een verkeersvliegtuig dat trachtte te landen op het met sneeuw bedekte vliegveld van Salt Lake City is verongelukt. Volgens de eerste berichten zijn tenminste vier personen gewond, maar er is geen melding gemaakt van doden. Het vliegtuig was een DC-3 afkomstig uit Denver. Waarschijnlijk heeft de piloot de macht over heli toestel verloren tengevolge van een windvlaag, aangezien er een sneeuwstorm woedde. Het vliegtuig raakte een auto, die bij de landingsbaan» stond. --- Naasting van bedrijven in Hongarije OOK VAN NEDERL. ONDERNEMINGEN De Hongaarse regering heeft bekendgemaakt, dat alle ondernemingen met meer dan tien werknemers zullen worden genaast. Hieronder vallen ook alle grote buitenlandse maatschappijen, met name enige Nederlandse, Engelse en Amerikaanse firma's. Schadeloosstelling wordt toegezegd aan alle eigenaren, die binnen 90 dagen een desbetreffend verzoek zullen indienen. Philips Radio werd met name genoemd in het decreet. De Koninklijke Shell heeft reeds geruime tijd geen contact meer met haar Hongaarse onderneming. De Shell bezit in Hongarije een, verkoopsorganisatie en verder een raffinaderij te Csepel bij Boedapest. Britse kringen in de Hongaarse hoofdstad schatten de Britse ondernemingen, die door het decreet worden getroffen, op „verscheidene millioenen ponden". De Britse regering zou volgens deze kringen „zonder twijfel grote aandacht besteden" aan deze kwestie. Onder de Amerikaanse concerns, die onder de bepaling vallen, bevinden zich ook de Vacuüm Oil Company en de Standard Electric, van welke firma onlangs een tweetal leden van het personeel onder beschuldiging van spionnage is gearresteerd. Een Franse woordvoerder maakte bekend, dat de directie van de laatste Franse firma, welke nog in Hongarije aanwezig is — de chemische fabriek Air Liquid — nog geen bericht had gekregen, dat haar fabriek genationaliseerd zou worden. De overige Franse firma's waren deze zomer reeds uit eigen beweging overgegaan in handen van de Hongaarse regering. Men was te Boedapest van mening, dat, nadat het nieuwe decreet in werking zal zijn getreden, er geen belangrijke ondernemingen meer in handen van Hongaarse of buitenlandse particulieren zullen zijn. Men schat het aantal ondernemingen, dat in het gebied van Boedapest genaast zal worden, op 1500. Hieronder bevinden zich fabrieken, drukkerijen, scheepvaart-maatschappijen, grote garages, restaurants, die meer dan 10 kellners in dienst hebben, en verscheidene textielzaken. Reuter weet uit Stockholm te melden, dat de regering van dit land een krachtig diplomatiek protest heeft ingediend tegen de naasting van Zweedse firma's in Hongarije. Verder heeft dit land bij wijze van protest de handels en betalingsovereenkomsten voor onbepaalde tijd uitgesteld. --- Hongaarse consulaten moeten sluiten De Amerikaanse regering heeft aan Hongarije verzocht zijn consulaten te New Vork en Cleveland tegen de 15e Januari te sluiten, aldus maakte een woordvoerder van het ministerie van buitenlandse zaken bekend. In welingelichte kringen verklaarde men te Washington, dat deze maatregel een repressaille lijkt voor de arrestatie van de Amerikaanse burger* Robert Vogeler, vertegenwoordiger van de American Telephone Company, dié van spionnage werd beschuldigd. Eerder had de Amerikaanse regering verklaard, dat de tegen Vogeler uitgebrachte beschuldigingen zonder enige grond waren. --- FAMDLIE BERICHTEN De Heer en Mevrouw RYKX — Wagenaar geven met blijdschap kennis van de geboorte van hun zoon ALBERT WHXEM Hosp. Bangkatan_i ~ Januari ,5^ Boeloe Tjina 453-84 ---