IN MEMORIAM N.S.T. Veel kwam in korte tijd tot stand en tot bloei WIJ, volk van Indonesië, verklaren bij deze dat Indonesië onafhankelijk is, Aangelegenheden betreffende de overdracht van de macht enz. zullen op zorgvuldige wijze en binnen zo kort mogelijke tijd geregeld worden. In naam van het Indonesische volk, (w.g.) Soekarno, Hatta." Ziehier een vertaling van de tekst der onafhankelijkheidsproclamatie, om 10 uur in de morgen van de 17 de Augustus 1945 door ir. Soekarno voorgelezen op de voorgalerij van zijn toenmalige woning, Pegangsaan Timur 56, Djakarta. Wat de beide grote Indonesische leiders toen voor ogen stond, is thans, vijf jaar later, bereikt : de onafhankelijke eenheidsstaat Republik Indonesia. De souvereiniteit van 27 December 1949 was in hun ogen min of meer een „fase" ~ evenals Linggadjati-accoord, Renville—'principes, Van Royen Roem Statements en Ronde Tafel Conferentie. Het einddoel was niet alleen de onafhankelijkheid, maar ook dc eenheidsstaat, die het gehele vroegere Nederlandsr-Indie zou moeten omvatten* De eenheidsstaat is thans, op Nieuw Guinea na, een feit. --- T.DR. MANSOER EEN „GOOD LOSER” TOEN het met zoveel pijn en moeite bereikte aceoord van Linggadjati, na vele malen aan- en uitgekleed te zijn, eindelijk formeel ondertekend werd (25 Maart 1947), leek de oplossing van het Indonesische conflict in zicht. De vreugde bleek echter van korte duur. Nog geen vier maanden nadat de heren Sjahrir en Schermer - hom onder het waakzaam oog van Lord KiUearn hun handtekening-en onder de 17 artikelen hadden geplaatst, ontstond het gewapende conflict, dat in de geschiedenis zal voortleven als „eerste politionele actie". Op Sumatra's Oostkust leidde deze tot de hezetting door Nederlandse troepen van het gehele latere NST-g;ébied (tot de Asahan-rivier), en hier bleken vooraanstaande Indonesiërs plannen te hebben ontwikkeld voor de vorming van een zelfstandig Sumatera Timur bürjien het raam van Linggadjati. Onmiddellijk na het begin der politionele actie trad het door Tengku dr. Mansoer geleide comité „Daerah Istimewa Sumatera Timur" op de voorgrond. Het richtte zich tot de luitenant-gouverneurgeneraal met een verzoekschrift, waarin werd verzocht om zelfbestuur voor Oost-Sumatra binnen het raam der te vormen Verenigde Staten van Indonesië. Volksbetogingen te Medan en elders onderstreepten de eisen van dr. Mansoer's comité. Een maand of twee later, begin October 1947, kwam dr. Van Mook — die aanvankelijk nogal sceptisch tegenover de actie van het comité D.I.S.T. scheen te hébben gestaan — persoonlijk poolshoogte nemen op de Oostkust. Dit bezoek overtuigde blijkbaar de luitenantgouverneur-generaal, want nog geen toeek later werd de Daerah Istimeiva Sumatera Timur formeel als staatkundige eenheid erkend. Het comité D.I.S.T. werd omgevormd tot een voorlopige vertegenwoordigende raad, op ivelke raad voorlopig ook de bevoegdheden van de sultanaten zouden overgaan. In afwachting van nadere regelingen^ou de Recomba in nauwe samenwerking met de voorlopige raad het bestuur voeren. RADJA KALIAMSJAH bemiddelaar --- TREINRAMP IN INDIA Volgens in New Delhi binnengekomen berichten is het aantal doden dat bij de treinramp nabij Mughalsera£ ten oosten van Benares te betreuren valt, gestegen tot 33. Van de ongeveer 200 gewonden is de. toestand van 35 zeer ernstig. --- GOOD LOSER ZO heeft dan vandaag de Negara Sumatera Timur opgehouden te bestaan. Haar tegenstanders kunnen zeggen, dat de NST het onderspit heeft gedolven, omdat Sumatra's Oostkust nu toch is opgegaan in de eenheidsstaat. Maar niemand zal kunnen ontkennen, dat het NSTgebic-d in de afgelopen jaren een snellere en vooral rustiger ontwikkeling heeft genoten dan welke deelstaat ook. De door vriend en vijand hoog geachte dr. Mansoer zeide ons laatst, dat hij een „good loser" wil zijn. Hij geloofde in federalisme, maar legde zich thans neer bij het verlangen van de meerderheid, die de eenheidsstaat wenste. Zijn enig streven in de laatste fase van zijn Wali Negara-schap is geweest te voorkomen, dat de vreedzame ontwikkeling in dit gebied zou worden verstoord. Hij is daarin geslaagd, zodat de Negara Sumatera Timur mèt de Republik Indonesia de enige deelstaat zal zijn, die zonder uitbarstingen en zonder schokken zal opgaan in de eenheidsstaat. ' En daarom brengen ook vrij, Nederlanders en dus buitenstaanders in de Indonesische politiek, deze „good loser" thans een eresaluut. --- Critiek op Amerikaanse politiek in Azië Sir John JPratt, de vroegere expert voor Aziatische aangelegenheden van het Engelse ministerie van buitenlandse zaken en tijdens de oorlog hoofd van de afdeling Verre Oosten van het ministerie van voorlichting, heeft te Londen verklaard, diat het feit dat de Verenigde Naties de nationalistische regering van Chiang Kai Shek blijven erkennen, de gehele wereld met oorlog bedreigt. In een brief aan de „Times" zei hij : „Achttien maanden lang.< blokkeerden Chiang Kai Shek en zijn vrienden de kust van het Chinese vaste land en bombardeerden zij Shanghai. Zij werden door Amerika van wapens en geld voorzien. De Verenigde Naties bleven zwijgen. Toen evenwel de Noo^d Koreanen een inval deden in Zuid Korea werd ons verteld dat het op grond van het handvest onze plicht is om samen te gaan met de Verenigde Staten teneinde de agriessie te weerstaan." Hij verklaarde dat het regiem van Chiang Kai Shek tot ongelooflijke diepten van corruptie afzakt, terwijl hij het Pekingregiem < prees als zijnde zuiver van bedoelingen en gedisciplineerd. Hij verklaarde niet van mening te zijn, dat spoedig een wereld- I oorlog zal uitbreken, doch hij i waarschuwde tegen het kansspel j van de Amerikaanse politick h__ Azië. Hy zei, dat als het tot een j wereldoorlog zou komen en de j Verenigde Staten zouden blijven ' vasthouden aan een vertegenwoor- ! diger van Nationalistisch China : bij de Verenigde Naties, Engeland dan de oorlog zou ingaan met een j hand op de rug vastgebonden. --- „VLAGVERTOON” De KLM opent geen verliesgevende lijnen of houdt deze in stand terwille van „goodwill" of „vlagvertoon". Waar ook in het buitenland bekend is dat de KLM meerdere malen is overgegaan tot opheffing van lijnen of verlaging der frequentie, behoeft geen vrees te bestaan dat Nederland de indruk wekt in dit opzicht boven zijn stand te leven. Niet als bewijs doch als aanwijzing moge worden vermeld de uiting van een luchtvaartdeskundige van f internationale naam: „The KLM is the best run company in the world." Ook ontdaan van de elementen van internationale hoffelijkheid heeft zulk een uitdrukking als algemene indruk haar waarden Het bedrag dat aan de KLM na aanneming der ontwerpen in totaal aan nieuwe middelen kan toevloeien bedraagt 80 millioen, waarvan 15 millioen worden gebruikt voor de deelneming in de GIA. Per 1 Januari 1950 waren bij de KLM totaal 1006 man vliegend personeel in dienst, waarvan 331 vliegers. --- Uit de Sovjet-zone ontsnapt Drie hooggeplaatste leden van de liberaal democratische partij zijn Donderdag uit de Sovjet-sector van Berlijn naar het westen uitgeweken om te voorkomen dat zij door de Oost-Duitse veiligheids, politie werden gearresteerd. Een van hen, Wilhelm Buelk, verklaarde later uit het raam van zijn woning te hebben moeten springen om aan een arrestatie te ontkomen. De drie vluchtelingen zijn lid van het Oost-Duitse provinciale parlement. * In totaal zijn gedurende de maand Juli 145 leden van de liberaal democratische partij om politieke redenen naar de westelijke sector van Berlijn gevlucht, 23 van hen bekleedden hoge furfcties in de partij. --- De Kleine Wereld De Noorse regering heeft een schip van 10.000 ton ter beschikking gesteld van het opperbevel van de strijdkrachten der Verenigde Naties in Korea. * Verscheidene autoriteiten van de Oost-Duitse Liberaal-Democratische partij zijn naar de Westelijke zone gevlucht, waar zij om asyl hebben verzocht. * Aneta verneemt in Djakarta, dat de eerste plaatsvervangend H.C. in Indonesië, mr. A. H. C. Gieben. eind September naar Nederland zal vertrekken om aldaar een nieuwe functie te aanvaarden. * De Britse Commissaris Gene Sir Maleolm MacDonald is per vliegtuig uit Singapore naar Noord-Borneo vertrokken. Gisteren explodeerde een bom in het hoofdkwartier van de Belgische communistische partij "te Brussel. Er ontstond een brand die spoedig door personeel der sooorwegen van het in de nabijheid gelegen station kon worden geblust. De schade is aanzienlijk. * Een woordvoerder van het Israëlische leger deelde in Tel Aviv mede, dat 11 Arabische smokkelaars in de afgelopen week zijn gedood in vuurgevechten met de Israëlische politie in de Negev woestijn. * Pakistan en Iran zijn overeengekomen een gezamenlijke commissie in het leven te roepen, die de grenzen moet vaststellen van de sectoren van de Pakistaans- Iraanse grens, waarvan de lijnen nog niet zijn vastgesteld. * De leider van de oppositie in het Britse Lagerhuis, Winsten Churchill, die in Straatsburg de zittingen heeft bijgewoond van de Europese raad, is in Londen teruggekeerd. --- Ondanks moeilijkheden Economisch herstel Wij willen thans niet teruggrijpen in de geschiedenis van de Indonesische revolutie. Wel willen wij thans even stil staan bij iets wat verdwijnt : de Negara Sumatera Timur, die ophoudt te bestaan nu de eenheidsstaat is geproclameerd. Radja Kaliamsjah Sinaga verklaarde in de slotzitting van de Negararaad, dat de NST er trots op is meer te hebben kunnen doen voor de welvaart cii ontwikkeling dan welke andere negara of daerah ook. Daarom, en tevens omdat de NST een voorbeeld was van samenwerking tussen Indonesiërs en Nederlanders waar elders haat en strijd i het beeld beheersten, zij op deze plaats nog éénmaal in ruwe trekken de historie dezer Negara gereleveerd. --- NEGARA DE raad Daerah Sumatera Timur stelde een ontwerp-regeling op aangaande de staatkundige organisatie en koos dr.Mansoer met algemene stemmen tot Wali Negara, waaruit reeds bleek, dat men de voorkeur gaf aan de status van „negara" boven die van „daerah istimewa" voor dit gebied. Tevens werd een commissie benoemd om voorbereidingen te treffen tot algemene verkiezingen, teneinde te komen tot een waarlijk democratische volksvertegenwoordiging. Deze verkiezingen zouden voor 1 Januari 195Ö gehouden moeten worden (door de latere ontwikkelingen konden zij geen doorgang vinden). Toen begin December 1947 de in de voorafgaande maand aan de luitenant-gouverneur-generaal aangeboden regeling op de staatkundige organisatie nog niet was bekrachtigd, werd de raad ongeduldig. In een motie werd er op aangedrongen bij de centrale regering om zo snel mogelijk haar beslissing te laten weten. Men moest nog twee weken wachten, maar toen kon dr. Mansoer — op de dag dat ministers Beel en Neher de Oostkust bezochten — officieus mededelen, dat Sumatera Timur binnen enkele dagen een deelstaat zou zijn van de VSI. Op Eerste Kerstdag werd bij besluit van de luitenant-gouverneurgeneraal Sumatera Timur verheven tot een Negara. Op Oudejaarsdag stelde de raad de regeling op de staatkundige organisatie vast, die 27 Januari 1948 werd afgekondigd. Twee dagen later werden de Wali Negara en de leden van de raad plechtig beëdigd. In Maart 1948 geschiedde de officiële overdracht van de rechten en bevoegdheden der overheid aan de Negara Sumatera Timur. T. DR. MANSOER good loser --- Korte Krallels (K-g) Immigranten, die zich in Australië vestigen hebben de tandartsen aan het klagen gebracht, want volgens de tandartsen zijn de tanden en kiezen van buitenlanders veel moeilijker te trekken dan die van de mensen, die in Australië zijn geboren. Men neemt aan dat land en water in Europa elementen bevatten, die noodzakelyk 'zijn voor gezonde tanden. Vele immigranten, die in Australië kwamen zonder gebreken aan hun tanden en kiezen, zeggen dat ze spoedig na hun vestiging in Australië last van hun tanden begonnen te krijgen. De tandartsen beklagen zich bovendien over het feit dat nieuioe Australiërs hun tanden liever laten uittrekken, dan ze te laten vullen, zoals dat in Australië de gewoonte is. ® Daar zij vreesden, dat het kopend publiek de Hollandse whisky zou verwarren met Schotse of Australische whisky, brachten enige whisky — verkopende firma's een bezoek aan het Australische hoofd van de douane Zij verklaarden, dat de etiketten op de flessen met Hollandse whisky suggereren dat deze whisky uit de Schotse Hooglanden afkomstig is. De minister heeft derhalve bepaald, dat de verkopers van Hollandse whisky het woord „oude" van de etiketten moeten verwijderen als de whisky niet minstens vijf jaar in het vat de gelegenheid heeft gekregen om belegen te raken. Een 55-jarige Arnhemmer is met een heel zonderlinge boodschap aan de toegang toi het Koninklijk Paleis Soestdijk gekomen. Op een spiritistische seance had hij van een overleden bloedverwant de waarschuwing ontvangen, dat in het paleis een bom was neergelegd, die op 3 Augustus te middernacht zou ontploffen. Direct na het ontvangen van deze alarmerende tijding was de man op de trein gestapt om de Koningin te waarschuwen. Hij kwam evenwel niet verder dan de paleiswacht, die hem terugbracht naar het station. Deze nogal zonderlinge belevenis zou nooit in de krant zijn gekomen, als er niet een klein bijkomstigheid was geweest: de man had geen geld genoeg voor de terugreis, strandde daardoor in Ede en werd daar zwervend door de politie aangetroffen, die hem naar het bureau bracht. Daar heeft' de man toen het hele verhaal verteld. © Een dagblad in Richmond (Virginia) heeft de gewoonte om de kaartjes van Korea af te drukken tegen -de achtergrond van een kaart van de Amerikaanse staat Virginia. Zo wordt duidelijk hoe groot de afstanden zijn. Niet duidelijk voor iedereen echter. Het blad publiceerde onlangs deze brief van een lezer:-: „Een lid van mijn personeel is plotseling vertrokken om zijp. twee zusters uit Enfield weg te halen qmdat uit de kaart filijkt, dat de communisten slechts op enkele kilometers, afstand van deze stad zijn." ® De postbode: „Unitariërs aller landen, verenigt U !" --- SUMATRA-BLOK HET jaar 1949 stond overigens in het .teken van de tegenstelling, federalisme-unitarisme, waardoor de Indonesische politiek werd. beheerst. Dr. Mansoer deed alie moeite om te komen tot een Sumatraanse eenheid, een geheel Sumatra omvattend „blok" dat Sumatra's belangen zou kunnen behartigen in een Indonesische federatie. In Medan vonden twee Sumatra-conferenties plaats, doch absolute afzijdigheid der republikeinse gebieden van dit eiland en onenigheid in eigen kring deden het pl^n mislukken. In Juli vond tijdens de inter-Indonesische conferenties te DJokja en Djakarta ac verzoening' plaats tussen BFO en Republiek, zodat de Indonesiërs een eensgezind front konden vormen op de Haagse RTC, die de overdracht der souvereiniteit zou leiden. De overdracht der souvereiniteit bleek echter slechts een aanloop naar de eenheidsstaat, en zo kreeg de Negara Sumatera Timur het de laatste zeven maanden het hardst te verduren. Terwijl elders in Indonesië de ene negara na de andere werd geliquideerd, voerden de aanhangers der Republik Indonesia op Sumatra's Oostkust een felle actie tegen de NST, die culmineerde in het Kongres Rakjat. De voorstanders der Negara zaten evenmin stil, doch hoe de verhoudingen hier ook gelegen mogen hebben — het getij in Indonesië was tegen de federatieve structuur. Vandaar dat de NST-regering de vertegenwoordigende raad voorstelde de RlSregering te machtigen ook namens haar op te treden bij de onderhandelingen met de R.I. over de vorming van een eenheidsstaat. De raad ging- hiermede aceoord, op voorwaarde echter dat Sumatera Timur een uitgebreide autonomie zou krijgen. Toen de commissie tot liquidatie der NST hier aan het werk ging, bleek deze voorwaarde niet te zijn vervuld. Volgens het huidige ontwerp wordt Sumatera Timur een niet-autonoom onderdeel van de provincie - Noord- Sumatra, waarin ook Atjph en Tapanuli worden ondergebracht. Niettemin heeft de N.ewra .Sumatera Timur zich hierbij neergelegd, opdat de vorming van de eenheidsstaat niet wordt vertraagd en opdat rust en orde in dit gebied beioaard blijven. Slechts heeft de NST-raad in zijn laatste zitting een motie aangenomen, waarin de RIS-regering. wordt verzocht de eisen in zake autonomie voor Sumatera Timur aan de nieuwe regering van de eenheidsstaat over te brengen. De Voorlopige Raad der N.S.T tijdens een harer zittingen --- VERDEELDHEID INMIDDELS was het wel duidelijk geworden, dat niet alle groepen der bevolking het eens waren met de gang van zaken der Oostkust. Velen hielden het oog gericht op Djokja en wensten niet mede te werken aan wat zij zagen ais een verdeel-en-heers politiek: het vormen van deelgebieden buiten de Republik Indonesia. Zij beschouwden het oprichten van de NST als een „heulen met de vijand", en die „vijand" was dan dr. Van Mook. De afzijdigheid dezer republikeinen kon echter niet verhinderen, dat snelle vorderingen werden met de economische opbouw van dit cultuurgebied. Onveiligheid en sabotage waren in de anderhalf jaar, die verliepen tussen de eerste en de tweede politionele actie, op Sumatra's Oostkust onbekend. Tal van ondernemingen werden weer geopend, en het treinverkeer werd in alle richtingen hervat. Na de tweede politionele actie — die o.m. leidde tot de aansluiting van Zuid-Asahan en Labuhan Batu bij de NST — werd dit anders. De uitspreiding der Nederlandse troepen over Tapanuli maakten het NST-gebied voor vele strijdgroepen en benden tot een dankbaar - operatieterrein. Het begon met de overval op de tabaksondernemingen Klumpang en Klambir Lima onder de rook van Medan^ in Februari 1949. En het zou duren tot de overdracht der souvereiniteit, tien maanden later, eer de veiligheid enigszins terugkeerde op de wegen en op de kebons. Ondanks al het moorden en branden bleef J_et economisch herstel zich echter voortzetten: de export groeide, en Sumatera Timur werd Indonesië's voornaamste deviezenbron. --- NAZI-SLACHTOFFERS ONTVANGEN SCHADEVERGOEDING Voormalige slachtoffers van de Nazi's hebben aan geld en eigendommen voor een geraamd totaal van ongeveer 100 millioen Amerikaanse dollars teruggekregen aldus een aankondiging van de Amerikaanse Hoge Commissaris in Duitsland. Dit is het eerste totaalgetal van deze aard, dat werd gepubliceerd sinds in JuU een aantal eisen werd ingewilligd. Slechts 88.000 dollar hiervan ging naar een Joodse organisatie welke ten doel heeft eigendommen te verzamelen van de Joden die zonder erfgenamen zijn overleden. --- Nederland leeft niet boven zijn stand op luchtvaartgebied In de memorie van antwoord aan de Eerste Kamer over de tegemoetkoming aan de KLM voor de geleden verliezen en de nadere regeling van de verhouding tussen het Rijk en de KLM zeggen de ministers van Verkeer en Waterstaat en van Financiën 0.m.: Ten aanzien van de deelneming der KLM in de Garuda Indonesian Airways mag vertrouwd worden dat de investering op zijn minst zal leiden tot een behartigenswaardig doel, namelijk de nauwe samenwerking op luchtvaart gebied tussen Nederland en Indonesië. Naar de huidige inzichten kan voor de KLM in de eerstkomende jaren een groei van ten hoogste 10% per jaar binnen het bereik der mogelijkheden worden geacht. De KLM zal een deel dezer uitbreiding kunnen verwerken met het bestaande apparaat. Indien echter blijkt dat de uitbreiding ten volle verwezenlijkt zal kunnen worden, zullen enkele nieuwe productiemiddelen moeten worden aangeschaft. Voor de periode tot en met 1952 zijn hiervoor in het onderhavige voorstel gelden tot een totaal bedrag van 26.500.000 gulden uitgetrokken waarvan 21 millioen zijn geraamd voor een mogelijke aanschaffing van 5 vliegtuigen, gerekend naar de thans geldende prijzen. De overige 5.500.000 gulden zijn voor investeringen in andere activa die nodig zijn in verband met de dan vergrote bedrijfsomvang. --- Australië ontkent gerucht „GEEN ACCOORD MET V.S. OVER QUEENSLAND” De Australische waarnemend premier M.A.W. Fadden heeft de door de Sovjet-Russische pers gelanceerde berichten tegengesproken, waarin werd gemeld, dat Australië Queensland aan de Verenigde Staten heeft afgestaan voor de oprichting van militaire bases. Op het Australische hoge commissariaat in Londen betitelde men de overeenkomst, zoals die volgens de Sovjet-Russische pers zou zijn gesloten tussen Australië en de Verenigde Staten als „hoogst onwaarschijnlijk". Volgens deze berichten zou Australië erin hebben toegestemd Nieuw Engeland, Nieuw lerland en de Manus-eilanden onder bescherming te plaatsen van de Verenig ie Staten. Voorts zou de Verenigde Staten toestemming zijn verleend, om het gehele Noordelijke deel van Queensland te gebruiken als militaire basis. Officiële Australische kringen in Londen deelden mede, dat deze berichten schijnen te berusten op zuivere fantasie. Men wees erop, dat Australië thans bezig is met uitgebreide werkzaamhedetn om van een van de Manus-eüanden een marine-basis te maken, hetgeen stellig niet het geval zou zijn, indien werd overwogen om ; dit gebied over te dragen aan de j Verenigde Staten. Zij voegden hieraan toe, dat de Australische regering nauwkeurig oVerleg pleegt over defensieproblemen met de Amerikaanse regering, maar dat een aceoord, zoals door de Sovjet-pers wordt gesuggereerd, niet ter sprake is gekomen --- GEN. TSVETAYEV † Naar de Russische pers meldde is op 11 Augustus overleden de commandant van de militaire academie van het Rode Leger te Frounze, kolonel-generaal Viatschelav Tsvetayev. Hij nam deel. aan de revolutie van 1918, en bevrijdde Noord Rusland „na een hevige strijd tegen de Anglo-Amerikanen en Witrussen" aldus deze berichten. --- Gesloten documenten teruggevonden Van de zijde van Scotland Yard werd Vrijdag te Londen officieel bevestigd, dat de documenten, welke enige dagen geleden op het station van Euston van een Amerikaans atoomgeleerde werden gestolen,, zijn teruggevonden. De politie heeft echter nog geen contact gekregen met de eigenaar van de documenten, die in een koffer zijn verpakt. Er wend een persoon in verband met deze kwestie gearresteerd, doch hij wordt in eerste instantie niet van diefstal van atoomgeheimen beticht. De politie meent, dat de koffer door een gewone stationsdief werd ontvrjeemd en dat er geen politieke betekenis aan de affaire moet worden gehecht. --- FAMILIEBERICHTEN Geboren : INGRID SOLASTIKA dochter van A. v.d. BERGH— Berkelbach v.d. Sprenkel D.S.M. T. Balai. 11-8-1950 634—561 C Fam. VAN GRONDELLE, a.b. m.s. „Ophir', p.p.e. . 634—562 C ---