OOST KUST Pasar Malam geopend Zaterdag jl. is de Pasar Malam op het Merdekaveld geopend, en van heinde en ver stromen mensenmenigten van alle richtingen naar het centrum van vermaak toe, allemaal opgewekt en blijde gestemd nu er tenminste weer iets anders te zien valt dan de dagelijkse bioscoop. Door Bangun Siregar werd in een korte openingsrede het doel van de Pasar Malam uiteengezet: de opbrengst er van zal ter beschikking worden gesteld voor de voltooiing van de Gedung Nasional, waarvan nu het hoofdgebouw nog pas klaar is. Voor de bouw van de vleugels heeft men nog ongeveer Rp. 2,— millioen nodig. In het geheel is de Pasar Malam door Lian Hoek <_ Co. voor Rp. 517.000,— op zich genomen, waarvan de Gedung Nasional stichting Rp. 250.000,— tot Rp. 300.000,— hoopt te krijgen. Verder zullen ook enkele percentages aan de organisaties van het politie-personeel en de Universiteit Noord-Sumatra worden toegekend. Door mevr.' H. Muda Siregar werd het lint doorgeknipt, waarop de genodigden, vooropgegaan door gouverneur mr. S.M. Amin, de pasar malam betraden. Eigenlijk is er niet veel te zien. De CV Barisan heeft er een stand waar diverse machinerieën worden tentoongesteld. De PMI is er met een bloedtransfusiestand vertegenwoordigd, en verder is er een tentoonstelling van plaatselijk gefabriceerde bloempotten, e.a. tentjes. Voor het overi_ ge is de Pasar Malam voor een zeer belangrijk deel bezet door de dobbelspelen: voor Rp. 1,— krijgt men 4 kansen om ringetjes te gooien waarbij-allerlei prijzen gewonnen kunnen worden. Verder zijn er de diverse loterijen, blikkenwerpen, Pijltjes gooien en wat niet al. De traditionele draaimolen ontbreekt ook niet. Voorts zijn er de tentjes, typisch voor Medan, waar men zich tegoed kan doen aan de moderne djoget of ronggeng. Deze trekken wel de meeste publieke belangstelling. En verder is daar de openluchtbioscoop, waar kinderen voor en achter het scherm geboeid naar de levende beelden zitten te turen. Rondom de pasar malam gaat het niet minder gezellig toe: men vindt er tentjes, waar men zich heerlijk aan allerlei soorten sot. of bami kan te goed doen. --- Officieren vergaderden In de Balai Pradjurit vond eergisterinorgen een vergadering plaats van de Ikatan Perwira Republik Indonesia (bond van Indonesische officieren) van het Garnizoen Medan, waarbij door officieren, die als vertegenwoordigers van dit garnizoen hadden deelgenomen aan het onlangs gehouden congres van de bond te Bandung, uiteenzettingen werden gegeven over de op genoemd congres genomen beslissingen. Ook door de andere afdelingen van de bond in Territorium I zijn dergelijke bijeenkomsten gehouden. --- De kapitaalsuitbreiding van de Senembah In een artikel over de kansen van Nederlandse ondernemingen in Indonesië schreef het Nederlandse dagblad „Het Vrije Volk", dat vooral na het optreden van het nieuwe kabinet deze niet zo ongunstig zijn. De president-commissaris van de Senembah Mij. heeft daar in een toelichting voor de pers op wijzigingen in de kapitaalsstructuur bij dit bedrijf nog eens met nadruk op gewezen. Buitenlandse belangen hebben blijkbaar zoveel vertrouwen in de ontwikkeling daar, dat zij bereid zijn voor een bedrag van 9% millioen deel te nemen in een onderneming, die haar belangen nog steeds in hoofdzaak in Indonesië heeft. En het bestuur van deze onderneming heeft zoveel vertrouwen in de ontwikkeling, dat het voor een bedrag van 5 millioen gulden een beroep op het Nederlandse kapitaal durft te doen. Samenwerking met andere buitenlandse groepen in Indonesië kan overigens onze positie in dat gebied slechts versterken en kan misschien andere Nederlandse ondernemingen als voorbeeld dienen, aldus het Vrije Volk. --- GOUVERNEUR AMIN NAAR DJAKARTA Vanmorgen is met het eerste vliegtuig naar Djakarta vertrokken gouverneur mr. S.M. Amin, die, afhankelijk van de werkzaamheden, een a twee weken in de hoofdstad zal blijven. Het doel van het bezoek aan Djakarta is, naar verluidt, een algemeen rapport aan de regering uit te brengen over de situatie in Noord-Sumatra, in het bijzonder ten aanzien van de veiligheid en orde in Atjeh, waarover door de veiligheidscoördinatie Noord- Sumatra in een Zaterdagmorgen gehouden bijeenkomst een algemeen overzicht is gegeven. Verder zal de aanvraag van Rp. 34 millioen, het deel van de begroting voor Noord- Sumatra, dat tot nu toe nog niet is ontvangen, een der belangrijke punten van bespreking tussen gouverneur Amin en de regering vormen. --- PROF. DE LANGEN OVER INDONESIE (Vervolg van pag. 4) tiek in aanraking? Merkte u er bijvoorbeeld veel van de komende verkiezingen?" ~Ik ben er in ondergedompeld. Men praat ook hierover mei een medicus veel openhartiger. Het Indonesische volk maakt zich over de verkiezingen niet erg druk. In Europa wordt zo iets veel wilder voorbereid. Ik heb er nogal wat voordrachten gehouden en daarbij wel eens gezegd: ~Jullie praten nu altijd over het ontwakende Zuidoost Azië. Maar ik zou de vraag willen stellen: als Azië ontwaakt, betekent dit dat het sliep. Veel belangrijker dan de opmerking dat Azië ontwaakt is, is de vraag waarom het zo veel moeite en het zo lang duurde eer het ontwaakte. Jullie lopen anders de kans, wéér in te slapen " ~Wat was het antwoord van «le Indonesiërs daarop?" --- SLECHTE GEZONDHEID „Er werd dan gelachen, en zij vroegen mij: „Weet U het antwoord?" Ik wees er dan op, als één van de oorzaken, dat Zuidoost Azië een ongezond werelddeel was geworden. Ziekten als malaria, framboesia en vele andere maakten het volk minder krachtig. Daarvan was weer een gevolg: slechtere voeding. Het was eigenlijk zó, dat de volkeren in dit gebied chronisch ziek en slap waren en da 4 zij niet tot daden konden komen. Alles groeit in de tropen nu eenmaal voorspoedig, dus ook de vijanden van de mens, de parasieten en de microben". In dit verband", zo vervolgde prof. de Langen, „heb ik er wel eens op gewezen, dat wij, Nederlandse artsen, door het volk gezond te maken er behoorlijk toe hebben bijgedragen, dat het wakker werd en zich op de vrijheid kon voorbereiden. Er is een bekende uitspraak van de Franse kolonisator Le Mareehal de France Lyau'teau: „La seule excuse de la colonisation c'est le médicin". De Indonesiërs van hun kant gevea toe, dat de Nederlandse artsen hun het' beste werk leverden." „En de Sticusa, de stichting voor culturele samenwerking?" „Zoals u misschien weet ben ik een van de oprichters van de Sticusa Zij werkt practisch gesproken alleen in Djakarta en Makassar. Maar zij zou in de kleinere steden beter werk kunnen doen. De Sticusa staat niet slecht bekend, zij lijdt eerder aan onbekendheid. In het begin werd te veel aan Kunst met een grote K gedaan. Onder de heer Koolhaas is dat veel beter gegaan: hij heeft voortreffelijk werk verricht"-„Merkte u ten aanzien van de Sticusa iets van ressentimenten tegenover de Nederlanders?" „In het algemeen zou ik willen zeggen, dat deze veel minder sterk zijn dan men wel eens aan de hand van officiële uitspraken zou denken. Er zij n ongetwijfeld ressentimenten aanwezig, maar daar stel ik dan meteen tegenover, dat Nederland van de psychologie en de biologie va-^ het Oosten altijd maar weinig heeft willen begrijpen. Ik ben overal even vriendelijk ontvangen. Van de onveiligheid merkt men als Europeaan niets. Een beetje humor doet wonderen, Nederland zit vol sterke verhalen, die bij controle ter plaatse onjuist blijken te zijn- Ook over Nieuw Guinea heeft men in Nederland een verkeerd inzicht". „Hoe bedoelt u dit?" „Me- denkt dat dit „een zaakje van Soekarno" is. Ten onrechte. Het is een nationaal probleem, diep ingegroeid. Het volk is 't volkomen met Soekarno eens- Zij beschouwen het als een deel van de Ne,_ (142*.) Stemming: quiet, slightly easier. MEDAN. (E.k. ex wagon Belawan Rp. p. kg.) RMA RSS I 11.75 g. (11.50) RMA RSS II 11.25 g. (11.—) RMA RSS 111 11.— g. (10.75) --- Repatriëring naar Nederland blijft nog voortduren In 1954 kwamen 15.000 Nederlanders uit Indonesië naar het vaderland terug, m 1955 zullen het er zeker 20.000 zijn. Als de repatriëring in dit tempo doorgaat zullen in drie jaar alle Nederlanders, die nog in Indonesië vertoeven, naar ons land zijn teruggekeerd. Met deze woorden schetste de voorzitter van de Federatie van Katholieke Nederlandse Ambtenaren en Particuliere Werknemers in Indonesië (KNAF), de heer J. Haring in Utrecht de omvang van het vraagstuk der repatriëring, huisvesting, assimilering en tewerkstelling, dat wordt opgeroepen door de terugkeer van zovelen en de belangrijke taak die de KNAF daarbij te vervullen heeft. De heer Haring sprak zijn voldoening uit over de motie van het KVP-Kamerlid De Graaf — die zelf op de jaarvergadering aanwezig was — omdat daardoor een geordende overtocht kan bereikt worden. Hij sprak zijn vreugde uit over de morele en materiële winst, die de behandeling van de bijslagwetten in de Kamer heeft opgeleverd, maar meende, dat bij de aanpassing van de pensioenen niet alleen rekening moet worden gehouden met andere pensioenen, maar ook met de gestegen kosten van levensonderhoud. Tenslotte opperde hij bezwaren tegen de voorgestelde overgangsregeling bij de algemene ouderdomsverzekering, die het noodzakelijk maakt zes jaar in Nederland te wonen voor men recht heeft op pensioen, en zag hij ook gevaren schuilen in de aanpassingsregeling. De jaarvergadering van de KNAF herdacht twee gedenkwaardige feiten : de tienjarige bevrijding van de Japanse overheersing en het eerste lustrum van de vakorganisatie. De heer P.A. Kerstens ging op be|de feiten in een herdenkingsrede nader in. Tenslotte sprak de heer C. Kruis, hoofd van de afdeling arbeidsbemiddeling van de directie voor arbeidsvoorziening, over de arbeidsbemiddeling. Er staan op het ogenblik nog 742 gerepatrieerdèn als werkloos bij de arbeidsbureaux geboekt. Het werkelijke aantal werklozen is vermoedelijk veel groter, maar nog al te veel gerepatrieerdèn weten de weg naar de arbeidsbureaux moeilijk te vinden, bovendien hebben ze een onjuiste voorkeur — en dat geldt vooral voor de jongeren — voor ~witte boord" banen. Het cijfer van 440 gerepatrieerdèn, die de rijkswerkplaatsen sinds 1951 bezochten, en van 244 leerlingen thans, ligt laag. Er zullen nog 45.000 Indische Nederlanders terugkeren, waarvan een derde met wisselend opleidingspeil, een derde met lagere school en een derde op kampong-niveau. Het is daarom zaak, dat aan de voorlichting, opleiding en assimilatie alle aandacht wordt geschonken. --- PEDRO --- Indonesia Raya over wapenaankopen De aankoop van een partij Garand-karabijnen van de Berrettafabrieken in Italië door de vorige minister van financiën dr. Ong Eng Die, ten behoeve van de landmacht heeft in legerkringen grote beroering gewekt en is o.a. een punt van discussie geweest op de conferentie van de Dtatan Perwira Republik Indonesia (bond van offictereu van de B-I.), onlangs te Bandung gehouden, aldus Indonesia Raya. Reeds vóór de regering-Ali stelde de toenmalige minister van defensie, Sewaka, voor om Springfield-karabijnen in Canada te kopen voor de landmacht. Een onderzoek wees echter uit, dat deze karabijnen slechts repeteer-gewertn waren, terwijl de landmacht automatische wapens nodig had. Desondanks werd kort daarna een offerte van de WCA (World Commerce Association) in Amerika voor levering van deze Springfieldkarabijnen door mr. Ali Sastroamidjojo — toen nog ambassadeur in New Vork — serieus genomen. Toen spoedig daarna mr. Ali Sastroamidjojo minister-president werd, gaf hij zelfs opdracht aan de minister van defensie, mr. Iwa, om op de offerte van de WCA in te gaan. De landmacht maakte hiertegen echter dusdanig bezwaar, dat er voor tot aankoop werd over. gegaan op het laatste moment besloten werd een tweetal officieren naar Amerika te sturen om zich te overtuigen van de kwaliteit van de Springfield-karabijnen. En inderdaad bleek toen, dat deze karabijnen niet aan de eisen voldeden. De WCA gaf echter niet op en kwam prompt met een nieuwe offerte, thans voor levering van Garandkarabijnen uit Amerika. Een verder onderzoek bracht echter een nog ontstellender feit aan het licht: het bleek niet alleen, dat het onmogelijk was voor de WCA om de karabijnen uit Amerika te leveren, "maar ook dat de WCA slechts een ~actentas-exporteur" is, een pseudo-exporteur zonder kapitaal. Inmiddels kreeg men een nieuwe offertej thans voor levering va.. Garand-karabijnen door de Berretta-fabrieken in Italië. (Toevallig heeft de persoon, die de WCA vertegenwoordigde in de besprekingen met de Indonesische autoritciter,, ook de vertegenwoordiging van de Berretta-fabrieken voor Amerika!). De chef-staf van de landmacht herinnerde de regering echter aan de bittere ervaringen van wapenleveringen uit Italië: in 1951 had men nml. 3.000.000 patronen uit Italië geleverd gekregen, die onbruikbaar waren. De landmacht vond het daarom wenselijk om in plaats hiervan FN-Calibre 30T65-karabij_ nen te bestellen, die bovendien reeds in gebruik zijn in Engeland, België en Canada. De FN-fabrieken in België hadden zich reeds bereid verklaard een vijftal prototypen als monster naar Indonesië te sturen. Terwijl de besprekingen hierover nog gaande waren en zonder overleg met de landmacht — en dus ook zonder de noodzakelijke technische adviezen van leger-experts — tekende dr. Ong Eng Die plotseling het koop-contract van de Garandkarabijnen met de Italiaanse Berretta-fabrieken, zodat het leger voor een fait accompli werd geplaatst. Nog meer argwaan wekte dit optreden van de ex-minister van financiën> daar het contract gebaseerd was op de prijs van 112- U.S. Dollar, zonder levering van bajonet en scabbard, terwijl de offerte van WCA neerkwam op 92- U.S. Dollar inclusief levering van bajonet en scabbard. --- Beursoverzicht Amsterdam In het overzicht van de Amsterdamse beurs dat radio PCJ Zaterdagavond gaf werd gememoreerd, dat de recente koersstijgingen beleggers voor ernstige problemen plaatsen. Vooral degenen die, aangetrokken door de hoge prijzen, tot verkoop zijn overgegaan staan thans voor de vraag of zij nieuwe objecten moeten aankopen dan wel afwachten. En voor het laatste is er zeker alle reden, aldus dit overzicht. Donderdag werd op de Amsterdamse beurs een naoorlogse recordomzet bereikt. Aankopen uit het buitenland speelden daarbij zoals gebruikelijk, een grote rol. De inflationistische tendenzen in verschillende landen zijn daarbij natuurlijk in sterke mate van invloed. Opvallend is ook, dat het buitenland niet langer alleen internationale fondseh koopt, maar nu ook tot aankoop van voorname locale fondsen overgaat. Ook viel op dat dat er deze week voor Koninklijke Olie slechts weinig belangstelling bestond terwijl ook AKU en Philips niet zo erg gevraagd waren. Wel bestond goede vraag naar Unilever, Kon. Hoogovens (met 17y2% dividend, waarvan 5% in aandelen), Van Gelder, Fokker e.d. Van de nieuwe Indonesische regering verwacht men op de Amsterdamse beurs een gezonder financieel-economisch beleid, reden waarom men tot herwaardering der Indonesische fondsen overging. Hierbij werd vooral aandacht besteed aan de toonaangevende fondsend. Daarnaast was de transactie tussen VDM en Senembah van belang: Senembah steeg in een week tijd niet minder dan 35 punten. De aankoop van scheepsvaartfondsen uit het buitenland duurt voort, waarbij men zich echter concentreert op de grotere maatschappijen. Over het algemeen bewoog de beurs zich in stijgende lijn, waarbij niet alleen de buitenlandse maar (juist daardoor )ook de binnenlandse aankopen van belang waren. Voor obligaties bestond weinig belangstelling. Deze moesten doorgaans zelfs iets prijsgeven. --- NIEUWE DIRECTIE DE OOSTKUST Aan een buitengewone aandeelhoudersvergadering van de Cultuur Maatschappij De Oostkust zal worden voorgesteld tot directeur te benoemen de heer E. M. Vorstman, laatstelijk algemeen vertegenwoordiger van de V-DM. in Indonesië, en tot commissaris de heer L. J. Jiskoot. Laatstgenoemde is commissaris van de Verenigde Dcli Maatschappijen. De benoeming van beide heren houdt verband met het aftreden van de huidige directeur, de heer P. W. Janssen en van de commissaris J. E. F. A. Alberdingk Thijm. Deze heren zijn tevens directeur, respectievelijk commissaris van de Senembah Maatschappij. Zoals bekend heeft de Senembah onlangs haar gehele bezit aandelen De Oostkust overgedragen aan de Verenigde Dcli Mijen. --- Rubatex naar de beurs De N.V. Rubatex, Eerste Nederlandse Schuimrubberfabriek te Nigtevegt, zal binnenkort overgaan tot een uitgifte van aandelen. Thans zijn voor nominaal 250.000 gulden aandelen geplaatst. Tegelijkertijd met de emissie zal voor alle aandelen beursnotering worden aangevraagd. He. maatschappelijk kapitaal zal worden vergroot van 250.000 tot 1.250.000 gulden. Vorig jaar heeft het bedrijf zeer gunstig gewerkt, aldus de directie. Het dividend werd verhoogd tot 14 percent tegen 12 percent over 1953. --- Verkorte balans van de Bank Indonesia De verkorte balans van de Bank Indonesia opgemaakt op 31 Augustus 1955 na kassluiting luidt als volgt: " ■*_ Afdeling Circulatiebankzaken Oebe» 31/8 24/8 Munt en muntmateriaal goud, saldi aan convertibele valuta en vordering op de regering wegens storting in goud te haren behoeve bij I.M.F. en 1.8.R.D.: Goud en convertibele valuta Rp. 922.390.030,74 Vordering in goud op de regering „ 30.780.349,98 Rp. 953.170.380,72 Rp. 953.170.380,72 Deviezenfonds, valutarekening: Goud en convertibele valuta Rp. 1.292.«334.925,53 Speciaal Rekening (Converti-6ele valuta? _ 171.000.000.— Overige valuta „ 161.015.853,81 „ 1-624.650.779,34 „ 1.590.061.785,21 Geconsolideerde voorschotten aan de regering (art. 42) „ 3.838.000.000,— ~ 3.838.000.000,— Voorschotten aan de regering „ 5.743.305.935,78 „ 5.812.922.784,13 Vordering op de regering in Rupiahs wegens storting te har«n behoeve bij I.M.F. „ 171.000.000— „ 171.000.00»,— Rp 12.330.127.095,84 Rp. 12.365.154.950,06 Credit. Oeviezenfondt,, buitenlandse passiva Rp. 1.671.854.306,50 Rp. 1.674.457.170,34 Bankbiljetten 1_ omloop „' 8.209.699.178,50 „ 8.232.697.452,50 Rek?ning pooraut saldi : van de regering Rp. —,— Idem, b .zondere rekening inzake _.C.A.hulp Rp. 494.868.240,80 van IMF «o LB.R.D „ 185.793.402,49 Rp. 680.661.643,29 Rp. 680.661.643,29 sub totaal Rp. 10.562.215.128,29 Rp. 10.587.816.266,13 «-fdtoiuw Bankzaken „ 1.767.911.967,55 „ 1.777:338.683,93 Rp, 12.330.127.095,84 Rp. 12.365.154.950,06 f, e „ m. . Afdeling Bankzaken Vordering in vreemde courant betaalbaar Rp. 375.060.924,07 Rp. 368.526.241,88 Kassen (Pasmunt) , 233.807,08 „ 237.474,71 «J._conto's en voorschotten op onderpand betaalbaar in eigen courant » 422.976.657,36 „ -429.434.913,26 Belegging van kapitaal, reservefonds, bijzondere reserve en pensioenfonds Rp. 209.491.848,21 „ 209.219.655,92 .antoren, woonhuizen en inventaris - 14.915.853,86 „ 14.870.048,60 *-*««««_, rekeningen „ 154.218.215,01 „ 153.392.187,34 Sno totaal 1.176.897.305,59 Rp. 1.175.680.521,71 __«__! C!r