Geweldige verandering Wij staan, zeide zij, aan f}e vooravond van een geweldige verandering, geweldig zowel voor zover betreft hetgeen zij belooft als dat waarmee ze de mensheid bedreigt. Een verandering zó snel in vergelijking met hét tempo der sociaal-ekonomische omwenteling in de tweede helft der Vorige eeuw en met dat der ontwikkeling' in cle twintiger en de dertiger jaren yan pnae eeuw, dat zij een beroep doet óp al onze denkkracht en fantaz.ie, op onze vermogens van aanpassing en doorzicht en in het bijzonder op de kwaliteiten van meed en op-r? ünhc-iu die een vrije pers bij mogelijkheid k^n oj-,brengen. De korre-ade cainv van praktisch onbegrensde macht en haast onbelemmerde mechanische 'beha zal stuurloos zijn — zal zelfs we xniet overleefd worden — tenzij al dcv, voorwaarden vcnvuld worden. In dagen, iev/ijl wij co de drempel va-.i een nieuw" tijdperk staan, kunnen die krachten, die zo broodnodig zijn, zicfi niet ontplooien. Niet airaiits weikêil \ onze nieuwsbladen, n_-_..0 radio, onze televisienetten onder rcgcringakonitróle, waardoor belangrijk^ hrormr-n van inlichting en varrlifh'.ing uitgeschakeld worden, ze worden bovendien door de eigen bfgranzingen belemmerd. In g.rote dolen van, ons la-.id graait een partij-ipers, werkzaam in staden met één nieuwsblad. Bovendien heöben alle bladen te worstelen met het probleem van hege eji steeds stijgende bedrijfskosten, waardoor onder hen een enorme sterft» ontstaat. Mark Sthridge, ds uitgJsproken liberale redaktionele leider van de te Louisvfllè verschijnende C o u r i e i- J o u i- 11 a 1, zei onlangs in een bespreking van de situatie: „Toen ik de wereld van cle pers binnentrad, bestonden in ons land . dagbjaöen en ongeveer 16.000 weekbladen. Thans zijn er, volgens de 1 .ve, 1753 dag- en 9.531 weekbladen in de VB. Twintig dagbladen sneuvelden het vorige jaar — 0113 op één na beste jaar! — doch dit is meer één hQjffdsiuk viit deze o - kis. Sedert 1910 is de ten.. il -vs van verzwakking van de kon-. kurrentie tussen de bladen voortdurend sterker geworden. In dat Jaar bestonden in 6SO Amerikaanse steden konkm-rerende dagbladen, thans heeft men ze nog slechts in 87 steden". Alle tekenen wijzen er op, dat hst zo door zal gaan. Ethridg* bracht dezs tendens in verband met de toeneming van cle aanvallen op de burgerlijke vrijheden en met de angst en de geest van konformisme die er het gevolg van zijn. In april ondernam R-obert M. Hitchin een scherpe, „vriendschappelijke" aanval op de pers. Teken-end was dat hij haar ondernam op een bijeenkomst van de vereniging van uitgevers van. Amerikaanse nieuwsbladen. Ook hij wees daarbij op het hoge sterftecijfer onder de nieuwsbladen en op de groei, dientengevolge, van een persmonopolie, — en, in het algemeen, van een éénpartij-pers. --- Onafhankelijke pers broodnodig Gezien deze situatie hebben onafhankelijke dag- En weekfrlad»n, die niet telkens cv aouder naar de adtratieve afdeling kijken, en zich niet laten beïnvloeden door openbare en private instellingen welke zich c.i-ledig hcudsn met akties om ons te redden van hot gevaar van een kommunistische diktatuur, -een grootse taak. Zij kunnen bestaan dank zij financiële opofferingen van ankele toegewijde idealisten, clan wel dcor de loyale steun van lezers die beseffen dat de verschijning ervan een levensvoorwaarde is voor de demokratie. Hoofdzaak is dat een onafhankelijke liberaal-vooruitstrevende pers blijft bestaan. Haar invloed en haar macht zijn groter dan de oplaagcijfers aangeven. Ook zonder massa-cirkulatie hebben zij doei- vermelding van de ware feiten en vrije eerlijke interpretatie daarvan, -een too.iemende invloed. --- Vrijheid of politie-staat The Nation heeft, bekende mevrouw Kirchwey, geen afgerond program voor de eeuw van het atoom. Wat wij zéker weten is, dat dank zij de nieuwe bronnen van energie en beheersing van de materie in handen der mensen de wereld tot nieuwe hoogten van gezondheid van levensstandaard en van vrijheid opgestuwd kan worden. Wij wetpn dat de veranderingen die komende zijn, een dieogaande' omwenteling teweea' zuilen brengen m elk-e sektor van ons ma atschappelük leven, in de machtsverhoudingen, de sociale instellingen en de ekonomische struktuur. Die omwenteling kan geleidelijk zijn. althans in het begin, maar de uiteindelijke uitkomst ervan valt buiten onze verbeelding Mogelijk is ook, dat. het resultaat niet zal zü-n vrijheid, maaide meest komplete pohti-e- en kazernestaat die ter wereld denkbaar is. Ook kan een wereldkartel van de atoomenergie beheersende mogendheden groeien. Of wellicht een wereldregering. Maar : hoe de komende wereldrevolutie ook zal zijn, welke ook haar gevolgen zullen wezen, wij hebben in elk geval onze traditie van eerlijke voorlichting en bezonken interpretatie' te handhaven en zullen de demokratische tegim-clen naar beste krachten blijven verdedigen. Ket karakter van do pers, m het bijzonder de dagbladj??rs, is een diiekte af-pieeeiing vsn dat der samenleving waarin ril haar taak te vervullen heeft In cc.n maatschappij waarin bepaalde "edachtenst.'omingen overheersen en Ie mensen omtrent fundamentele verhoudingen in hoofdzaak gelijk denken, ns'.'aiïe! gaande eipan stellen aan het regeringsbeleid, kan een nieuws- of klad maar in geringe mate van de .generale lijn" afwijken. Daar is de een faktop die door konformisme ontstaat en het konformisme versterkt. Wij hebb=n dit gezien in de koloniale periode, toen Indonesië neg ofïieftN Nederland~>-Indië heette, eo:i 1 i;:!--vak dat thans definitief tot. het verleden behoort. Da Nederlandse pers ■/-.af toen de opvattingen weer van d? Europeanen, en dezen dachten vrijwel allen gelijk over de betekenis der Ne-' oierlandse 'overheersing. Bijna allen waren het er over eens, dat die overheersing rechtmatig en normaal was, dat de Indonesiërs zich niet zelf zou- den kunnen regeren, dat de Europeanen in elk opzicht de meerd-ren waren en de meerderen zouden blijven. Deze gedachten waren zo overwegend dat ze richting-gevend waren voor ds door Nederlanders geredigeerde Liad'n. Dagbladen voor de puropese bevolkingsgroep die het recht van Indonesië op onafhankelijkheid zoud"n verdedigen konden niet bestaan :ze zouden een vee! te beperkte lezerskring hebben gehad en praktisch geen inkomen uit advertenties, die uit de kringen van het Europese zakenleven afkomstig zouden moeten zijn, gekregen hebben. --- Aneta’s macht. Dit konformisme was de oorsprong van de macht die Berretty zich als direktéur van Aneta over de pers wist te verwerven. Aneta zond aan alle in het Nederlands geredigeerde, bladen niet enkel dezelfde dagelijkse nieuwsberichten, doch ook dezelfde verslagen, beschouwingen, vertalingen van stukken uit buitenlandse bladen enz. De bladen gingen hoe langer hoe meer op elkaar gehjfcsr, wat, in verband met, het betrekkelijke kleine verspreidingsgebied waarop elk blad tengevolge van de. grote afstanden aangewezen was, niet'als een ernstig bezwaar werd gevoeld. Er dreigde een dagblad-monooolie te groeien; en de mogelijkheid van verdediging van afwijkende denkbeelden over de rechtmatigheid der koloniale overheersing was, althans in de dagbladpers uitgesloten. --- Maandag werd op Pinlu Besi bij het Diaconie Hofje een nieuw hospitaal, voor ouden van dagen geopend. Mevr Breedtveld, de oudste inwoonster van het Hofje knipte het lint door (Foto --- Muziek voor de feestdagen Speciaal voor de feestdagen van december heeft Philips drie grammofoon platen uitgebracht die de si'uer op Sinterklaas en Kerstmis kunnen helpen verhogen. Op P 34421 H zingt het kinderkoor „De Merels" onder leiding van Leida Hulscher oude en nieuwe Sinterklaas liedjes. Het is helemaal geen geweldig artistiek zingen, het is gewoon een groepje schoolkinderen met frisse stemmen; maar het is aardig. Het koortje wordt begeleid door het kwartet van Jan Corduwener. De Merels zingen met de zelfde Begeleiding op P 34208 H Kerstliederen. Voor wie het in de hitte van deze d.a--gen moeilijk valt de Kerstfeer die hij in Nederland gewend is, te vatten, beluistere bepaald deze plaat „met atnosfeer". Voor degeen die Kerstmis in wat moderner ritme wil vieren, is er dan nog B 21458 H, waarop Rosemary Clooney aan de ene kant Count your biessings zingt, en aan de andere kant White Christmas. --- De grote Loterij (Vrrvt'lx ittn jiug. -) Rp. 500.— 112291 59500 379255 323510 39773.4 285620 83067 398936 115199 260636 304622 36016 359529 3S153 4?_G5 155804. 307376 216002 174789 263052 247723 372S30 344774 1Q175S 34915c. E00143 221853 162811 155593 246851 379567 138464 203393 28S359 176247 375448 303759 345770 336634 367157 Si'56.9 176504 327214 £31043 242003 8J3933 60730 259195 142886 179141 63009 337.865 141133 244541 125!. . S1533 400192 48568 297142 21.7261 157063 303230 357228 236889 278247 34644 149332 280992 353750 226169 3Ü7773 210539 231466 15154 90078 370251 352738 291556 25757 187416 244559 48820 235727 59044 74964 367676 251982 71345 239228 231489 28868 402795 171062 80230 175298 312677 408193 384972 273872 318SC. 73166 286824 409977 269525 206422 374191 319779 148383 280922 259610 56811 370582 174065 292336 282323 58561 93702 134986 197398 358435 158061 217415 128098 291580 191793 114622 94372 271074 98406 352842 325149 318803 390195 385497 226074 264231 272880 271309 367574 214555 3(56581 99051 172997 382666 75876 215355 15954 397061 29815 127226 405111 5*8398 304467 329082 205673 3C3237 365352 155771 70769 194346 21774 269525 325908 367419 193454 318321 234456 186429 304163 177259 243223 78432 274112 210731 366817 79740 4C6483 342435 61694 2986*8 365896 267041 87477 293626 330526 183775 152556 98140 218341 70771 19264 76523 408973 343380 397905 36900 335541 118331 186755 137441 245851 301659 278866 179242 406561 148335 75055 86556 351982 110581 3S9267 404187 72584 320710 132590 35092 360199 Rp. 250.— 409C14 374142 287773 149924 404934 233217 274970 73445 145896 212295 381223 318082 100833 152346 280575 321376 296782 360949 293737 2846S7 116831 287948 189412 298160 303421 281467 • 38670 163161 56585 124302 373612 143140 159378 110730 354752 116404 206326 330926 284802 311157 79647 166345 338834 212749 335720 154878 263024 117814 205438 354881 168248 301559 406220 246721 100790 349597 394003 232523 232974 228154 177677 174512 354074 201446 283648 201602 336068 365871 355167 373843 339339 363468 239980 357423 349662 95690 315666 54828 87342 379803 29004 350034 30853 395502 175503 264654 223579 36348 85027 91914 122530 128738 258S63 102764 39297 333377 363377 363600 311312 58235 217074 199915 276929 22864 282330 158730 291558 103034 10056 151957 341614 285565 405346 312954 188838 301456 275789 22294 316491 142249 | 353241 304034 179700 280823 6971" 55962 243800 295043 208117 121764 140100 184627 333908 74296 27146 276429 295373 392326 71122 183982 247735 152562 354020 188930 290457 i' --- Aan : TOKO SEPATU BA TA, PASAR BA^StJ 51/53, DJAKAETA. Mijne Heren, Hierbij deel ik U mede ook dit jaar bij U in de toko zitting te houden en de kinderen te ontvangen. Ik mogs U hierbij verzoeken Uw to^o te reserveren vanaf 30 Oetotoer t/m 5 December 's middags va-h 4 uur tot 6.50 uur. SINT NICOLAAS. SERVICE HOUSE wffTTm Pasar Baru 51/53 --- j TRAWOM- & EXPEDITIEBEDRIJF j i JAN S" i | Djalan Garoda 28 — Djakarta — Tel. G. 2322 f g Djalan Raja Pelabuhan 23 Tg. Priok Tel. P. 41 * * INKLAUTNG — AFSCHEEP — TRANSPORT 5 i & ASSURANTIES t > «■». >HB»>. >BS«V >B*». -«BtV, -««Bk. ••^BK <<■)», >^V >■*>. •<■», "««*» Hedenavond en morgenavond om 20.00 uur | AB FLINZNER en I GEKALD VAN DEK KÏIEEFT .f; ■ voor het laatst op de planken in het blijspel POMA K I ü S Balkonplaatsen vandaag en morgen :.iog ver- 1. krijgbaar tussen 10.0Q en 11.00 en 10.00 en 20.00 uur aan het loket van de schouwburg. Ja..j«llJ!'i^L:>»^i«Ji.l»W»lirc»j3gl.;.jnPil»|lß|l| I | ■ 111 H 111 IüIIIMIIHI I --- Piano Handel „LIOE^ Petjenongan 15 Tel. Gbr. 2901 Djakarta c STEMMEN * REPAREREN e MODERNISEREN e en POLITOEREN Reparaties worden onder GARANTIES afgeleverd. EUROPA? Bestel tijdig Uw Bultzakken, Rol- en Hoofdkussens bij agent „BEWI ARIMBI" Djl. Padangr No. 25 (jiïinanjkabau) (Hr. Guldenaar) tevens aanname reparatie/hsrbekleden van alle soorten stoelkussens, zowel salon als staalbuls. --- Faits divers Wist u flat er alleen al in Europa, en dan meestal door Jaarlijkse „prijkb", 7,o'n 100 nieuwe muzick-talenten worden ontdekt ? En aangezien -dit aantal waarlijk begaafden hoogstens 1 procent uitmaakt van de zich jaarlijks ivandienentle instrumentale solistes? kan men dus gevoeglijk aannemen 4ai er per jaar zon 10.000 jonge musici hoopvol de eerste stap naar beroemdheid ondernemen. Waar die andere 9900 blijven? In d£ êerste plaats vinden die in vrij groui aantal onderkomen bij de vele orkesten, ensembles en opera's die de na-oorlogs:.--kulturele opbloei heeft mcegei-. »-M. l.r. met name dient daarbij de rsjjlo niet vergeten te worden. AJleen al ;;> èeti klein land als Nederland zijn er me< r dan 30 ensembles in vaste radio-dienst. En dat dan op het gebied dei-'klassiek-'. "u'ziek; telt men er de lichte muze bij dan moet het aantal minstens verdubtieïd worden. En ook in die amuzcments-ensembles vinden vele jontjeren t.ie hun techniek beheersen maar die artistiek niet al te begaafd zijn, een o-jderkomen. De tijd dat een band of strijkje bestond uit driekwart lieden» die geen noot hadden leren lezen, is ver voorbij. En daarvoor wordt trouwen aan al die ensembles een te hoge eis gesteld, speciaal bij de radio. Voor de top, de begenadigde musici zijn er dus de vele soorten van muziekprijzen om zich op korte termijn te onderscheiden van het gros der aankomenden. Immers, wie op zijn gebied eenmaal een erkende prijs in de wacht heeft gesleept, kan vrij zeker rekenen op aanbiedingen van de talloze koncertbuveau's en impresario's. Om van aanbiedingen bij de onstilljare grammofoon-industrie of immer op nieuw talent jagende radio nog te zwijgen. Maar ook dit heeft zijn ke^-zijde. Want juist dat jagen op „nieuws", die mode ook hij het publiek van telkens weer een nieuwere grammofoonplaat to wi'leh hebben, doet. vele jongeren na een korte opbloei weer in het vergeetboekje komen. lyiet name hij de zangkunst Is cat het geval, zowel bij de klassieke muziek als hij het chanson. De zangers van formaat d'ifl zich kunnen handhayen in hun populariteit, zijn zeldzaam. Ter-; wijl hun kunnen en hun kunst rijpen, worden zij achterhaald, door de Nieuwste Ster. Voor de talloze juries van de even. talloze muziekprijzen brengt het enorme aanbod van jonge krachten mee, dat zij hun norm zo boog mogelijk moeten handhaven om de werkelijk waardevol- Jen er uit te schiften. En meer en meer ziet men dan ook dat een jurie weigert om de prijs-zelf toe te kennen; dat msv. volstaat uit de honderden mededingers er enkelen een soort aanmoedigingsof troostprijs toe te kennen, maar dat men de echte ..bekroning" achterwege !aat om niet een aureool te verlenen aan wie niet werkelijk in aanmerking komen. Zo heeft onlangs de jurie voor de befaamde Paganini-prijzen noch do eerste noch de tweede prijs toegekend. De derde prijs ging naar de Italiaanse violist Luciano Vi'di, en de kierde prijs naar de jonge Nederlander Louis fcltuurop. Goede solisten beiden, zoals de jurie zei, maar toch niet goed genoog om de naam Paganini eer aan te doen. Hoezeer het aantal orkesten sneller is toegenomen dan het aantal rersterangs solisten, kcncertnieesters on dirigenten, blijkt wel uit de vooridureJïide verschuivingen die eir plaats vinden. Als iemand zich maar net onderscheiden heeft bij een regionaal orkest, krijgt hij al aanbiedingen roor iets beters, onverschillig in welk land. Maar omgekeerd worden ook erkende brachten vaak met duur gi;ld aan een minder beroemd orkest gebonden, om daardoor het niveau van dat orkest omhoog te helpen. Zoals nu net weer cle dirigent Walter Süsskind, die benoemd Is tot djrekteur vam het symfonSe-orkest van To^onto, waar hij de Britse dirigent sir Ernest Mac Mülan opvolgt, nadat hij in twee jaar tyd achtereenvolgens verbonden was aan de symfdnie-orkesten van Liverpool, Birmingham, Londen en de BBC. Wat die regionale orkesten, speciaal in Duitsland en Engeland, ook vaak doen om hun aanzien te verbeteren, is het bestellen van komposities bij beroemde komponisten. Uiteraard tegen goede prijs alsmede, wat voor de komponist vaak belangrijker is, met de garantie van een minimum aantal uitvoeringen. — Het is maar al te vaak dat een moderne kompositie slechts één of twee uitvoeringen beleeft, en 'dan weer in het archief gaat onder het motto : het publiek heeft nu eenmaai liever Beethoven. ■— Wat natuurlijk enzin is, want „het publiek" heeft net zo goed aan Beethoven moeten wennen als aan Stravinski, en het heeft beiden gelijkelijk geaccepteerd. Maar goed, om de eigen schepping een kans te geven bij het publiek werkelijk een beetje .bekend te worden, -komponeron tegenwoordig dus vele komponisten ivoor de „kleinere" •,ykoaten. Zoals-nu iuir,t weer de 83-1 Engelse componist Vaughan WilHams. He zijn achtste symfonie voltooide ia opdracht van het Hallé-orkest uit Manchester. Daar zal de dirigent air John Barbirolli' het in mei aantaande ten doop houden, en vervolgens, btens kontakt, ook enige uitvoeringen in Londen geven. Daar komt het op 14 mei in de beroemde Rovaf Festival Hall. Wat dan voor da verarcpi.do Vaughan Williams aanleiding was om te zeggen: potdorie, dfy'n moet ik ijpa 84 warden pok, want, een keur-er'- yj;v mijn werk in de Festival Hall moet ik zelf nog eens meemaken. De aanhouding van Tan A Ho, eigenaar van de strootje-sfahriek Kedaulatan Rakja.t in septembar jl. 'do- PM in Salatiga is gewijzigd in s'adsarrest. Hü wordt verdacht van het omkopan van Mudajat, hoofd van de dienst voor de industrie van de residentie Pati, di? onder arriest is, door hem een auto ten geschepte te geven. --- Negentig jaar strijdt The Nation nu tegen het groeiende konformisme Onafhankelijke kranten en weekbladen zijn niet. groot, maar invloedrijk Eerlijke voorlichting en geloof in demokratie zijn thans broodnodig door D.M.G. Koch Op J 9 juni- jij was het 90 jaar geleden dat het bekende Amerikaanse wp*. blad T h é N a t i o n werd opgericht. Het eerste nummer verscheen in het jaar waarin de Burgeroorlog tussen de noordelijke en de zuidelijke staten van N-Amerika. met een besliste overwinning van dè 'noordelijken eindigde. Het was een zeer roerige tijd. President Abraham Lincoln was enige dagen na zijn tweede verkiezing tot president van de herstelde linie verinoord, en de uitvoering van de ReeonstrucUon, de konsoiidering van de nieuwe verhoudingen, moest zijn uekwame en mensksn^ïge leïiWag missen. De zuidelijke staten waren een kolkende zee van verbitterde tegenwerking tegen de nieuwe wetten, die de gewezen Negerslaven de juridis-ehe vrijheid schonken, doch het ktesrecht aan de blanke zuiderlingen onthielden. De piantersaristokratie had de grondslag van haar bestaan verio.ec, en ook de Negers waren op zoek naar een nieuwe maatschappelijke status. De Atlantische staten in het noord-oostelijke deel der, lands verkeerden in een proces van snelïe industriële ontwikkeling, en daar leefde de vrijhaudelsgedachtc; de tegenstelling tot de eis der katoenprodueerencie zuidelijke Staten van invoering van beschermende rechten was de voornaamste oorzaak geweegt van het uitbreken van de Burgeroorlog. In deze strijd koos The Nation de zijde der noordelijke en noord-oostelijke staten. Het weekblad werd in 1865 opgericht door twee jongeren, Godkin en Garrison, die de liberaal-ekonomiscfte opvattingen van Adam Smith, het „laissez fairs", verdedigen en in het algemeen de ideeën van het Victoriaanse tijdperk in Engeland voorstonden. Her, was een liberaal orgaan in de ck'stija, beste zin van het woord, verdedigde de demokratische beginselen die dank zij Thomas jefferson in de grondwet der Unie verankerd waren, en kwam met kracht van argumenten op voor cte belangen der Negers als gelijk-gerechtigde Amerikaanse staatsburgers. In 1913 kwam de redaktie in handen van een neef van een der oprichters, üswald Garrison Villard, die inzag dat N -Amerika de periode van hst ongebreidelde „laissez faire" ontgroeide, dat :1e industriële eeuw andere eisen gin;» stellen. Jaren vóór Roosevelt met zijn New Deal de Amerikaanse ekonomie een nieuwe stimulans gaf, werden cte grondleggende beginselen ervan in The Nation verdedigd. The Nation heeft al die jaren eea hoge standaard van cerlijkhck', onpartijdigheid en ridderlijke strijdbaa gefcfcMaaid. Het blad schiep zich tam toegewijde lezerskring en had van de aanvang af grote invloed, dank zij üe moed waarmee de redaktie voor naar overtuiging streed en de bekwaamheid dor medewerkers die zij wist aan te trekken. The Nation heeft van alle in Amerika verschijnende dag- en weekbladen "de langste en mooisi-Le staat van dienst en geniet ook in c!e kringen der politieke tegenstanders een onverholen respekf De oprichting 90 jaar geleden, werd herdacht in een bijeenkomst te New Vork die geplaatst werd in he-t teken van .verwachting van de enorme veranbrengen zullen. Bekende geleerden gatoepassing van de atoom-e-nergie brengen zullen. Bekende geleerden gaven hun visie. Lord Boyd-Orr hield een indrukwekkend betoog over de noodzaak van wereldvrede. Mevrouw Eleanor RcoseveK hield een treffe-nd pleidooi voor internationale samenwerking. En. tot slot sprak de hooïdredaktrice van The Nation, mevrouw Freda Kirchwey, een der mees-t betekenende, nobelste vrouwen van het huidige Amerika, die reeds meer df.-n 35 jaren aan de redaktio verbonden is, over de wijzigingen die zich in. ds algemene maatschappeiyke sfeer zullen voltrekken als gevolg van de rsvoiutionerende werking der toepassing van de a-toom-e-nergie, en die geweldig zullen zijn, el kunnen ze thr-.ns nog ir■■•.", worden overzien. En ze legde nachuk op de noodzaak, de liberaal-demokratische beginselen hoog te honden e-n de vrijheid van de jaors door alles heen te verdedigen. De toespraak van mevrouw Kirchwey was als samenvat-tehd overzicht dermate belangrijk, dat het de moeite loont, het voornaamste er uit hier aan te geven. Want wat zij zeide, was niet alleen voor Amerika van betekenis, maar voor alle modem-industriële landen, e-n daardoor voor de gehele wereld. --- De taak Enige malen z|n pogingen gedaan om afwijkende opvattingen tot hun recht te doen komen, in 1919 werd te Semarang door een groepje vooruitstrevende Nederlanders het weekblad De Taak opgericht. Dit werd mogelijk gemaakt door de financiële opofferingen die enkelen der promotors zich getroostten. Het weekblad beleefde, vooral na de verplaatsing van de redakticzetel naar Batavia, enkele jaren va-n prachtige werkzaamheid onder de voortreffelijke leiding van J. van Gelderen, die later hoogleraar werd, ir A. C. de Jongfc, i« Th. Vreede en anderen. De inhoud stond op hoog peil en, bij alle kritische strijdbaarheid, was de toon steeds beschaafd. Maar het periodiek miste de onontbeerlijke kommerciële basis en kon zich deze in de twintiger iaren, waarin de westerse bedrijfswereld zich snel uitbreidde, •ook niet verweven. In 1924 moest, de uitgifte gestaakt worden. In 1938, na het regiem- De Jong met zijn barre koloniale reaktie, die cok in de kringen van verder-ziende Nederlanders weerstanden opriep, werd een nieuwe poging ondernomen om stem te geven aan de kritiek op het toenmalig beleid. Ben groepje vooruitstrevend? Nederlanders besloot tot uitgifte van een tweemaal per maand verssliynend, in vrijzinnige geest geredigeerd orgaan. Het kreeg de naam Kritiek e » Opbouw. Die poging slaagde doordat ieder con amore voor het 6lad werkte; honoraria v-oor medewerking werden niet betaald. Het blad leefde dank zij het enthousiasme en de toewijding dergenen die er hun krachten voor gaven. Het groeide en kon na twee jaren driemaal per maand virschijrter.. Toen het in verband met de kapWuiatie in maart 1942 verdwijnen moqst. had het een klein voordelig saldo op de bank. Maar een kommerciële basis had het evenmin als D e T a a k En had het uitbreken van de oorlog met Japan niet tot opheffing ervan genoopt, dan zou het naar alle waarschijnlijkheid evenzeer slachtoffer geworden zijn van het koloniale konformisme, al nam zün invloed geleidelijk toe. In de herinnering dergenen wier vrijwillige arbeid het blad droeg, blijft het leven doordat het gelegenheid schonfc hun overtuiging uit te dragen, van hun opvattingen over de in die dertiger jaren verderfelijke strekking van het koloniale regeeiïbeleid, van hun geloof in de demokratie tè getuigen. In beginsel is er tussen de positie van The Nation en die van De Taak en Kritiek en Opbouw geen verschil. Ook The Nation heeft te vechten tegen een konformisme dat in de strekkingen er sociaal-eikonomische ontwikkeling, de sterke centralisering van het Amerikaanse bedrijfsleven met zijn monooolizeringstendens, wortelt. En in verhouding tot de bedrijfsresultaten zijn die van The Nation gering. Maar zij heeft het voordeel van een ruim en betrekkelijk koopkrachtig verspreidingsgebied, waardoor de uitgifte op een vaste basis rust. En ze heeft 90 jsren lang het hoofd boven water ■ kunnen houden dank zij de toegewijde waardering van een lezerskring die overtuigd is van haar eerlü'te voorlichting en door alles hepn geboft in de demokratie. --- Kasip A. Ed. Schmidgall Tellings. Kasip, Kamus singkatan Indonesia pertama, £itg- i"1 Sjihih Indonesia, Rp 35.— De heer Schmidgall Tellings, die in zijn dagelijks -werk op verscheidene manieren met de taal te maken heeft, ho-adt zich ook in zijn vrije tijd met de taal bezig, en als oud-journalist doet hij dat bij voorkeur met de taal zoals die gebruikt wordt in een van dp belangrijkste gebiedpn waar de taal gebruikt wordt, de krant. In wetenschappelijke tijdschriften heeft hij al heel wat gepubliceerd over de merkwaardigheden in het taalgebruik van de krant, die — en wel heel sterk in Indonesië — altijd te kampen heeft met gebrek, gebrek aan nlaats en aan tijd. Het gebrek aan tijd levert allerlei ~slordigheden" op in de kra^fentaal die echter dikwijls veel kunnen onthullen over de levende spreektaal. En het gebrek aan plaats leidt tot reeksen afkortingen. In 1547 heeft Schmidgall al een 'lijst van afkortingen gepubliceerd, zoals hij die in de Indonesische pers had aangetroffen, E':aar „de stroom rees al meer en meer", zodat in 1948 al een sterk uitgebreide lijst moest verschijnen. Van deze lijst maakt menigeen nog dankbaar gebruik, maar inmiddels zijn al weer heel wat nieuwe afkortingen verschenen. Die heeft hij nu allemaal verwerkt tot een werkje dat voor het eerst niet meer lijst, maar woordenboek heet; het telt dan ook 417 pagina's. Er staan aardige afkortingen in, zoals het efficiënte P4P, het vriendelijke POPPI en het aartsvaderlijke Jakop; en ook de gruwels waarvan KemPen, pardon het ministerie van voorlichting, het oktrooi schijnt te hebben, zoals Djurupenkatj, Djapenkopra; en goede vondsten. aV Pesat, UDARA, Petani, Kompas en Peta. Schmidgall heeft zijn boek in drieën gedeeld. Eerst Indonesische afkortingen waarbij enige buitenlandse die hier algemeen gebruikt worden, vervolgens Engelse, Duitse en Franse, naar taal gescheiden, dan' Latijnse, en tenslotte internationale kenmerken van auto's en vliegtuigen. Deze indeling vermindert de waarde, van het boek aanmerkelijk. Wie de 'betekenis van een afkorting wil zoeken, weet meestal ook niet cle taal van de komplete woorden ; het ware dus veel logischer alle afdelingen van het boek saimen te voegen, onverschillig de oorsprong van de woorden. Het gaat om het alfabet. Kasip is op zichzelf een aardige titel, want het is de afkorting van de naam van het boek, en daarnaast betekent het telaat. Zoals ieder woordonboek, komt ook dit telaat, omdat het altijd een periode behandelt die op de dag van verschijnen alweer enige maanden tevoren is afgesloten. In dit boek staat nog net wel Imada (een Woord uit juli), en nog niet BDP (een woerd uit augustus). Moge bij een nieuwe uitgave het alfabet de voorrang gegeven worden boven de afstamming van de afkorting. WM --- Zo druk ivas het overal waar Sint Nikolaas in zijn fraaie P, 4711 in de hoofdstede lijke straten verscheen. De pilden juichten ivel zo hard als de jongen (foto Ipphos) --- Italië broadcast naar Indonesië De Ittliaanse ambassade in Djakarta deelde mecie, dat ter versterking van de kulturele banden tussm Italië en Indonesië, Radio Rome dag°lij'« een programma in h?t Indonesisch ssal uitzenden tu=sen 5.15 en 5-45 uur plaatselijke tijd op ac volsend? golflengten-: 13.91, 16.88 en 1958 meter. --- Ageoda Woensdag :>Q novcmlicf ASTORIA : '1*»- uiiitr 14.15, 19.0 Q. 21.30 Sun Vaüey serenade (a.1.). 16.30 CATHAY : The far country (17) 15.00, 18.00, 21.15 CINEMA : One sood turn (a.1.) 13.00. 18.00, 21.00 GARDEN HALL : Rear window (17) 15.00. 13.00, 21.00 GLOI'E : Man in the aark UT) 15.00. 18.00, 21.00 MENTENG : Our girl Friday (17) 15.00. 13.00, 21.00 MAJESTIC : One millior. BC 1:1.4 j 21.00 ÜJÏiROPO-LE : Saaciir. (17) 13 30, 18.30, 21.-5 REK : Amber (17) 15.9*. 13.0Ö, 21.00 r'VOLI É Menlemb-ih Tuhsn di Tanah sutji 15.C0. ::,.oö. 21.00 ROXY : Menjembah Tutoan dl Taii-ah out<: 15.00. 18.», 21.00 SiWrö : Menjembah Tuhan di Tanah Sutjl 14.30. 19.00. 21.30 HOGE COMMISSARIAAT ; 20.00 uur ia het v".ü;-:ichr:ii2rpiv:'.K"::i aan Msraika Barat 3 de films! Gas il.imbur.-rse icolrnmijnc.n en hun tïak in de gasvoorvnening van Nederland), Slapt optcn trommelde- (de Instrumenten van een orkest), Ztérfleaee'S eleven centurics, Kleurrijk Nederland. Kinderen zonder geleide hebben geen toegang. --- Radio RRI Djakarta Woensdag, 30 november 6 10 Irama rumba-eü bolero - 6.30 Orkest f'us-M Kentjaaa instrumentaal — <.uo N& - 7.10 Tapian Na Uli mj 19 48 Al?, voorlichting; — 19.53 Intermezzo — 20.00 Reportage — 20.10 ..De Windmolens" — 20,23 programma-overzicht _ 23.30 Sluiting. Neder^Bdse uitzending op 16.88, 19.40, 19 71 m : 18.00 Nieuws — 15.10 Nieuwsjournaa-1 .—' 1» 17 Verzoekjes — 18.40 Reportage _ 18.45 Bekende melodieën door solisten — 19 05 Studiemogelijkhed^ in Nederland voor OW kinderen — 13.15 'intermezzo — 19.13 Hc"obv en spe! — 19.23 E-'rating. 29-3 Nieuws — 20.40 Nieuw3journaal — ?0 47 Verzoekjes — M'.lO i.©s ac mau af", düfcuasle «- 21 20 Bekende melodieën door sc'lsten — 21.51 Reportage — 21.56 Promehade-Kcnciert — 22 15 Hobby en spel — 20.19 jjleuws — 22.22 Beurs — 22.24 Programma- OteiÈlcht — 22.25 Avondgebed — 22.30 Sluiting. In Den Haag is op 81-jarige leeftijd overleden de heer G. W. F. de Ruytfcr Kórver, vroeger dirigent van de voormalige Stafmuziek en van Toonkunst te Djakarta. ---