Toenemend gevoel van onbehagen Auschwitz-proces al ach maanen Confrontatie zonder einde met het Duitse geweten FRANKFORT _- Toen in december van het vorig jaar het Auschwitzproces in Vranktort begon, was het voor het Duitse publiek aanvankeujk een van de vele processen die sedert vier jaar in versterkte omvang in Duitsland plaatsvinden. Processen waardoor men tijdens de oorlog vooral m Oost-Europa begane misdaden wil bestraffen. Vandaag, acht maanden later is het anders. Het lijkt er wel op alsof de Duitsers hebben ingezien dat bij deze rechtzaken ook hun jongste verleden aan de orde wordt gesteld. Auschwitz - dit Duitse concentratiekamp op i-ools grondgebied tussen Krakau en Kattowitz gelegen - deze naam wekt overal waar hij wordt uitgesproken zeer onbehagelijke gevoelens. --- 3-miljoen Ongeveer drie miljoen mensen, voornamelijk Joodse burgers uit geheel Euro- Pa vonden in Auschwitz de dood in de gasovens. Zeker 150.000 werden daarnaast aoor phenol-injecties gedood, doodgeschoten, opgehangen of op andere gruwelijke wijze om het leven gebracht. De rechtbank in Frankfort beschuldigt ac m staat van beschuldiging gestelde SSmannen daar bij te hebben geholpen. Hoewel volgens het Duitse strafrecht alleen de persoonlijke schuld van de beklaagden kan worden vastgesteld geschiedt op iedere procesdag toch méér aan dat De zeer uitvoerige berichtgeving m de Duitse pers speelt daarbij ongetwijfeld een grote rol. Lezers en luisteraars worden steeds weer geconfronteerd met de gruwelijke gebeurtenissen en feiten, die mogelijk werden door het dulden dan wel actief steunen van een politiek systeem. --- Liever streep er onder "uiteraard znn er nog heel wat mensen die verlangen dat eindelijk ee._| e_i. streep wordt gezet onder het verteden Ook zgn er natuurlijk altijd nog cc„ h.' enTn' VumLiT™** we.daden wUlcn «*tten7n de Duitse *"" rekening dan^r^ereffenT"' ** ** S|^rn^nd^^^oS nemend gevoel van onzerheid vast te steltf. . ,»?. b*rglnnen de soldaten-organisal»__ .f verel"gingen van voormalige leden van de „Waffen S.S." zich al van de ..moord-commando's in uniform" te distancieren. Ook het onbehagen over het reit, dat de processen thans pas plaats £nch_n_£ een ÜJdVak dUS wa«medePmen Duit*. _• TmSS . oemru<*t stuk van de Duitse geschiedenis te hebben afgeslo* ten, verdwijnt meer en meer door hetgeen deze processen openbaren. --- Gebrek aan bewijs Van de 950 personen waartegen het openbaar ministerie een onderzoek instelt, omdat zij in Auschwitz handlangers van de nationaal-socialisten waren, zitten er om te beginnen twintig op de beklaagdenbank. Ongeveer honderd, misschien nog een paar minder, zullen zich niet meer moeten verantwoorden, omdat de bewijzen onvoldoende zijn. Eventuele getuigen zijn na twintig jaar met meer in leven of hebben het kamp Auschwitz niet meer levend verlaten. Omdat er geen bizonder strafrecht voor nationaal-socialistische misdaden in de bondsrepubliek bestaat, moet dit bewijs volgens het algemeen recht worden geleverd. De problematiek van een rechtbank, die bij het wijzen van een vonnis geheel op getuigenverklaringen moet afgaan, is duidelijk. Met de goede wil alléén van de getuigen komt men er niet. Zij moeten ook nog een goed geheugen hebben. Af en toe blijkt helaas, dat mensen die duizenden afschuwelijke en gruwelijke beelden voor ogen hebben, personen of namen verwisselen en eenvoudig niet meer bij machte zijn zich na twintig jaar nog aan bepaalde gebeurtenissen in de juiste volgorde te herinneren. Voor de beklaagden is dit soms gunstig, ware het niet, dat men juist bij dergelijke getuigen kan beleven, dat een of twee gebeurtenissen in hun geheugen zijn gegrift, alsof zij nog maar enkele dagen gjeüedien zijn gebeurt!. Daarin heeft ook het nieuwe leven geen verandering gebracht, dat zij na de oorlog hebben getracht elders in de wereld te beginnen. Wanneer zij dan uit Mexico, uit Amerika, uit Israël, Frankrijk of Polen en natuurlek ook uit Duitsland zelf naar frankfort komen en tegenover hun kwelgeesten van weleer komen te staan, komt alles hen weer even levendig voor de geest als in de dagen dat het verschrikkelijke met hen gebeurde. En het gaat wel geen van de 250 getuigen anders dan die ene die zei: „mijn wonden waren al lidtekens geworden, maair nu zijn ze weer open en bloeden weer " --- De beklaagden Wat zijn dat voor mensen, die men dag in dag uit steeds nieuwe, steeds verschrikkelijker misdaden ten laste legt? Waaraan kan men de beklaagden herkennen? Er zijn enkele kenmerken: de ouderwetse pakken bij sommigen, een wat bleke gelaatskleur, stevige schoenen met dikke zolen, drie of vier lopen wat moeilijk Zg allen, de SS-offieieren, de Gestapo-mannen, de artsen, verplegers, die nu voor hun rechters staan, leefden tot voor kort als normale burgers temidden van andere burgers. Zij waren apotheker, hadden een goedgaande dokterspraktijk, waren, in zaken — opvallend is, dat vijf van hen als boekhou-. ders werkzaam waren — waren landbouwer en zelfs ziekenverpleger. Zij waren waarschijnlijk wel vaders, die trouw voor hun gezin zorgden. En wanneer de vele getuigen en de vele getuige-verklaringen er niet zouden zijn, wat zij eens miiisldtrevein', zou men hen zeker niet kunnen aanzien. Thans als moordenaars of handlangers van moordenaars opgespoord en in staat van beschuldiging gesteld, zijn zij koppig, verschansen zich achter uitvluchten, kunnen zich aan niets meer herinneren, weigeren meestal verklaringen af te leggen. Da_r zit bijvoorbeeld de uiterst-intelligente kamp-apotheker, die het gebeuren in de rechtzaal ironisch, men zou bijna kunnen denken geamuseerd gadeslaat, naast de primitieve brute Oswald Kaduk. Wanneer deze in slecht Duits verklaringen afratelt of bij een getuige-verklaring in woede uitbarst, dan krijgt de toeschouwer een wel zeer tastbare indruk waarom alle gevangenen in het kamp doodsbang waren voor deze man. Ook vandaag staat hij stram in de houding met de pink aan de naad van de broek wanneer de president van de rechtbank hem wat vraagt. De „Volksduitser" uit Roemenië met zijn Slavisch accent doodde met de beruchte slag van zijn hand krachteloze mensen alleen om aan de „volbloed-Duitsers" te bewijzen, dat hij een der hunnen was.Dan is er de Gestapo-man Bogner, met een hard, hoekig, boosaardig gezicht met dichtgeknepen mond, een van zijn „taak" bezetene, die de Polen meer haatte dan de Joden. Maar er zit ook de tengere gevoelige SS-verpleger Breit Wieser, van wie men bijna kaïn geloven dat hij er van daag nog onder lijdt, dat onider zijn toezicht de eerste vergassingsproef met bijna duizend Russisdhe krijgsgevangenen wend uitgevoerd. --- Verward De enige arts die op de beklaagdenbank zit, dokter Lucas, een rond, niet on-sympathiek gezicht, geremd, verward, niet in staat één zin ten einde te brengen zonder herhaaldelijk te keel te schrapen en te stotteren — ongetwijfeld een geval voor een psychiater. Hij trad toe tot de S.S. omdat hij daar kon paardrijden en het gevoel kreeg er maatschappelijk „bij te horen". Tenslotte de adjudant Rudolf Höss, de eerste commandant van Auschwitz, een arrogant, hautain man met witte haren, 67 jaar oud, die er steeds weer op hoge toon op wijst, dat hij officier was. De door hem gebezigde kanselarij-toon ontmaskert de man. En dan is er nog de met een gruwelijke, primitieve humor behepte Josef Klehr, ook een S.S.-verpleger, van huis uit meubelmaker. Hij neigt voortdurend zijn hoofd op zij, aisof hij van een tafelblad wil nagaan of het wel mooi glad en pas is. Dezelfde houding die hij misschien wel innam, toen hij de injectienaald met phenol in de hartspier van zieken stootte, niet om ze te genezen. Hij alleen wordt er al van beschuldigd op deze wijze twintigduizend mensen te hebben gedood. De overige beklaagden voltooien het beeld naar de ene of andere kant. Wat doet het er toe? Zij verbleken toch achter hun daden. En deze zullen nog geruime tijd niet alleen een rechtbank, maar ook de gedachten en misschien ook het geweten van velen bezighouden, wanneer over de daders allang niet meer gesproken wordt. (DK). --- PLATFORM IN DE RUIMTE CAPE KENNEDY, 1 sept. (AFP). — In Cape Kennedy, Florida, zal dinsdag voor het eerst een raket van het type „Titan- S/A" worden gelanceerd, waarvan de derde trap uit een ruimteplatform bestaat. De raket, die zo hoog is als een gebouw van 12 verdiepingen, moet een belangrijke rol spelen in het Amerikaanse ruimteprogramma van de komende jaren. De derde trap, het ruimteplatform, zal een satelliet in een baan brengen welke verschilt van de eigen baan. Het doel van de proef is de stabiliteit van het platform na te gaan. Het zal in 100 minuten om de aarde draaien. Tevens is het van belang hoe de satelliet door de derde trap wordt gelanceerd. De kunstmaan is voor deze gelegenheid een metalen bol van 1700 kg die geen enkel instrument bevat. --- Ontvangst op Soestdijk ________ Konin«ta heeft op paleis t^^Kmtf \***«*««23reïï! «res voor Kind erchinn-gle, dat ln Rot-ten^d 1 «*«*£ OP Me ™, na__ p£te_? VOrStU** temiMen ™ --- Tito ontmoet Gheorghiu-Dej BELGRADO, 1 sept. (Rtr.). — President Tito van Zuid-Slavië en president Gheorghiu-Dej van Roemenië zullen elkaar op 17 september ontmoeten bij de plechtigheden aan het begin van de werkzaamheden voor een waterkrachtcentrale aan de Donau bij de IJzeren Poort. Het wordt hun tweede ontmoeting binnen drie maanden. Op 22 juni hadden zij een onderhoud in een Roemeense grensplaats. Genoemde werkzaamheden die Zuid-Slavië en Roemenië gezamenlijk zullen uitvoeren, hebben ook een verbetering van die bevaarbaarheid van de Donau ten doel. De uitvoering zal zeven jaar in beslag nemen en de kosten zijn geraamd op 1,4 miljard gulden. Het akkoord hieromtrent werd op 30 november van het vorige jaar door de twee staatshoofden getekend. --- Scheidende rechter bekritiseerde pers ~_____r*>_i£*~rï^ De vice-president constateerde d™t' de openbaarhe d inzake st.af__i.__ _ langrijk goed is, dat hlt'^Sot'b.laM ria. *_ daarbij de pers »anwe_lg is, maaf dat de persverslagen in het algemeen naar zijn smaak te sterk in de sens^ti-. ' fn H.Sveer.WOrdt gakken en de koppen n de kranten niet overeenkomstig het bebSL 80 _*e zaak 2ijn* Men moet gold bedenken dat de verslagen in de krant.n de d)_f-rZWaring van str*f betekenen vow bedo. HnqUenten- De openbaarheid is n°et reze°r|ld-1vri°0r sensatielust van de krantllezers, aldus mr. Dorama. --- 2 arrestaties in Roosendaal DEN HAAG, 1 sen. ■_. van de diefstal vw f^laar aanleiding zeme van het v™?* ' öu-000.— uit de ka- Roosendaal is commandotroepen in twintigjarige di>n^.'gi.i.searresteerd de van Ei.V aien*stplichtige soldaat G. C. restee™rhèwat^r 4 is 8W ~i RotterdW 7L\ dl^a"F A- H F. van D. V. iSr'e^^af?I!;illelld «wn wie den hebbenTLn i7_. d_ Beibedrag van 7nB0b(wetlteSiS afgelegd' Het achterhaald. WUU(J.— kon nog worden --- BUS VERONGELUKT: 20 DODEN tussen Be" HorL"^ = * ***** mensen het lev™ * Brasilia *** ™ werden gewona.^^ffekost 75 Pcr«>nen --- Vrouw aan stuur Een bewijs dat de emancipatie van de vrouw in Spanje snelle vorderingen maakt, is wel het feit dat er dagelijks meer vrouwen achter het stuur van een auto verschijnen. Ook het aantal auto's wordt steeds groter, en de ongelukken houden daarmee gelijke tred. Wie veroorzaken nu de meeste ongelukken? „Natuurlijk de vrouwen", zeggen de besnorde bruingebrande Spanjaarden, wanneer een Spaanse schone hen op levensge- Voor dikke idealisten Van voorzichtige dames Don Juan en zijn Novia vaarlijke wijze de pas afsnijdt of bij het parkeren enkele malen flink tegen hun bumper aanbotst. „Maar het is ln ieder geval plezierig te kunnen constateren dat er steeds meer lieve gezichtjes boven het stuur opduiken" Ben diepigaaind onderzoek bracht echter verrassende resultaten. Vam de slechte naama van de „voouw achter het stuur" blijft niet veel meer over. Van alle ongelukken die in het adlgetopen jaar in Spanje plaats vonden, was slechts anderhalf procent aan de Spaanse vrouwen te wijten. Wel moet hierbij rekening worden gehouden met het feit dat er van het aantal uitgegeven rijbewijzen slechts zes procent in het bezit van het zwakke geslacht is. Met dat al veroorzaken de vrouwen toch minder ongelukken dan de mannen. Om een algemene indruk te krijgen vam de vrouw achter net stuur, wendden de onderzoekers zich tot de mannen dlie aan de bron staan, tot de autorijscholen. Hier bleek dat de Spaansen de theorie veel sneller onder de welgevormde knie krijgen dan de mannen, maair daar tegenover staat dat bij het in praktijk toepassen vam deze kennis, de mannen hen verreweg de baas zijn. Het te vooral in de stad dat de vrouwen slechte weggebruikers 2ijn. Hun aandacht wordt snel afgeleid door de makeup en de juwelen van een aindier senora die op straat wandelt, of die in de aiuto zit die haar juist passeert. Ook de bontjas van die dame en de kleur van die anldere auto trekt haar belangstelling. Vrouwen raken ook eender in die war door de vele verkeersborden, stoplichten en politieagenten, die ze als onnuttige obstakels op hun weg beschouwen. Maar juist omdat zij zich van die tekortkomingen bewust zijn, rijden de Spaanse vrouwen veel voorzichtiger en veroorzaken minder ongelukken dan hun mannelijke collega's. --- Rookspoor in de lucht Deze suggestieve opname van het Britse stuntteam, de „Pelicams", werd gemaakt tijdens een voorstelling voor de pers, welke dezer dagen door de vliegers werd gegeven als voorproefje op de grote luchtvaartshow van Farnborough, waar zij ook een aantal voorstellingen zullen geren. Tifdens de shows van Farnborough zullen de „Pelicans" fn letterlijke zin nauw samenwerken met een ander Brits stuntteam, de „Gnats". --- UIT HET LAND VAN SINTERKLAAS Don Quijote's en Snaco's Zware beproeving (Van onze correspondent) Spanje was en zal altijd wel blijven het land van de kontrasten. Cervantes toonde dit reeds met de lange, magere en idealistische ridder Don Quijote en diens kleine, dikke en realistische schildknaap Sancho Panza. Heel Spanje is nog vol met Don Quijote's; en Sanchos. In La Manche, de streek waar Cervantes' helden hun avonturen beleefden is dezer dagen een zeer bijzondere vereniging opgericht, namelijk de Orde van Sancho Panza. ? d,e.t