I BIUARTFABRiEK MONARCH. TAFELBILJARTS, B^™G vervangen groote Biijarts. j Verkrijgbaar bij J. ELSE'NEURQ, AOlStefdaill. --- CIOARETTES PATENT VERPAWW A.GOODLUCK&C2 CAIRO EGYRT --- TELEGRAMMEN. DE OOSTERSCHE QUAESTIE. De conferentie te Moedania. CONSTANTINOPEL, 6 Oct. (Reuter). Eert officieele mededeeiing zegt, dat de volgende bijeenkomst van de conferentie te Moedania is uitgesteld, terwijl de hooge commissarissen hun regeeringen raadplegen over de kwestie van Thracië. Er zijn moeilijkheden gerezen over het punt, Of men den Turkschen troepen behoort toe te staan, Oost-Thracië binnen te trekken, of niet voordat het vredesverdrag is geteekend. Ook eischen de Turken, dat het toezicht der geallieerden op Thracië binnen een maand zal zijn ingetrokken. LONDEN, 6 Oct. (Reuter). De zaken t- Moedania gingen vrij goed. Gisteren, toen de Turksche voorstellen een politiek karakter aannamen, tot de behandeling waarvan de geallieerde generaals niet bevoegd waren. In Engelsche kringen gelooft men, dat de huidige moeilijkheid niet is veroorzaakt door de houding der Grieksche generaals, maar ge» heel door de onverzettelijke houding der Turken. Venizelos is uit Londen vertrokken, nadat hij zich bij het onvermijdelijke had neergelegd. De crisis is geheel te wijten aan wat men noemt: de dubbele houding der Turken, dat n.l. de verzekeringen van Angora niet overeenkwamen met die, welke gegeven waren door de plaatselijke Turksche vertegenwoordigers. --- De eischen der Turken. CONSTANTINOPEL, 6 Oct. (Reuter). Gedurende de heele conferentie te Moedania drongen de Turken voortdurend aan op iets meer positiefe dan een belofte. De geallieerden wendden dus invloed aan om het terugtrekken der Grieksche troepen té verkrijgen tot een lijn, vastgesteld door de generaals voor het openen Van de vredesconferentie. Zij kwamen hier telkens op terug, tn dat motief gaf het verzoek in, dat aan de Turksche gendarmerie zou worden toegestaan onrr.rddellijk Thracië te bezetten. De Turken wepsohen een wel omschreven verbintenis, en bij gebrek aan „zwart op wit" verklaren zij, dat zij klaar staan om tot andere middelen hun toevlucht te nemen. De Grieksche generaals, die gisteren te Moedania zijn aangekomen, hebben nog niet met de Turken gesproken, maar hebben aan boord een conferentie gehad met de geallieerde generaals. --- Onverzettelijkheid der Turken. CONSTANTINOPEL. 6 Oct. Uit nationalistische bron wordt vernomen, dat Ismed I asia het voorstel der geallieerden heeft verworpen om binnen dertig dagen na de voorloopige bezetting Oost-Thracië aan de Turken over te dragen. Ook wilde hij niets weten van het aanbod om de controle-commissies in Thracië te "vestigen. --- Lord Curzon naaf Parijs. LONDEN, 6 Oct. Na afloop van de bijeenkomst van het Engelsche Kabinet, waarin het verslag van Sir Charles Harington, nopens de Onderhandelingen te Moedania, werd besproken, is lord Curzon vanmiddag naar Parijs vertrokken. Er was bepaald,, dat hij Poincaré vanavond om 11 uur nog zou spreken. Men verlangt, dat de twee ministers de lijnen van een gemeenschappelijke politiek zullen vaststellen, met het oog op de nieuwe eischen, door de Turken gedaan, welke hebben geleid tot de schorsing van de conferentie te Moedania. PARIJS. 7 Oct. (V. D.) De besprekingen in den afgeloopen nacht schijnen een bevredigend verloop te hebben. Er zou ziin besloten toe te stemmen in een bezetting der Turksche gendarmerie van Thracië, zoodra dit gebied door de Qrieksche troepen zal ziin ontruimd. Vertegenwoordigers der geallieerden zouden worden aangewezen voor controle over het weer in bezit stellen van Thracië aan de Turksche autoriteiten. Deze vertegenwoordigers zouden Thracië na een maand weer verlaten. Hedenmorgen zullen de geallieerden de instructies opstellen, die aan de Hooge Commissarissen zullen worden gezonden. --- De houding van Engeland. LONDEN,6 Oct. (Reuter). Bonar Law verklaart zich in een brief aan de „Times" grootendeels eens met de houding van de regeering in de kwestie van het Naburige Oosten. Hij zegt: Als men den Turken geen besliste waarschuwing had gegeven, zouden deze, overmoedig door hun overwinning, hebben getracht, Constantinopel en Thracië binnen te dringen. Het was juist, dat de Engelsche regeering heeft getracht, deze ongelukken te voorkomen, maar niet juist, dat de last van die noodige actie op Engelatjd alleen kwam te rusten. Het voorkomen van moorden op groote schaal te Constantinopel en in den Balkan is niet een speciaal Engelsch belang, maar een belang van de menschheid. Het schijnt daarom onze plicht, duidelijk aan onze vrienden en bondgenooten te zetten dat de positie van Constantinopel en de engten een even essentieel deel is van de vredesregeling als een schikking met Duitschland en als de Franschen niet geneigd zijn ons daar te steunen, zullen wij geen alternatie! hebben, behalve het navolgen van de regeering,van de Ver. Staten, en onze aandacht te bepalen tot het waarborgen van meer onmiddelhj.ce belangen van het rijk. --- De toestand te Constantinopel. BERLIJN, 6 Oct. Het bericht van het afbreken van de conferentie van Moedania heeft te Constantinopel de grootste ongerustheid veroorzaakt. Naar verluidt staan de voorhoeden van de Turksche cavalerie nog slechts 100 kilometer van Stamboel af, en men rekent tr op, dat de stad zal worden bezet. De Grieksche en Armeensche bevolking vlucht, terwijl de Turken zich reeds gereed maken om Moestafa Kemal te Constantinopel met evenveel geestdrift te ontvangen, als. hij te Angora is binnengehaald. Kemal Pasja heeft aan de inwoners van Constantinopel een boodschap gericht, waarin hij de bevolking op het hart drukt, rustig te blijven en vertrouwen te hebben in zijn leiding. Het manifest eindigt met de woorden: Thracië zal Turksch blijven. Het proces tegen de moordenaars van Rathenau. BERLIJN 6 Oct. Vandaag is te Leipzig cte oom van Techow Behrens verhoord, die hem heeft aangegeven. Hij vertelde van den vader van Techow, die helaas te vroeg gestorven is om de opvoeding van zijn jongste zoons te voltooien. Ernst Techow heeft een tijdlang hard gestudeerd, maar hij geraakte aan den boemel. Ernst Techow had veel vrienden en kameraden uit zijn militairen tijd. Zijn oom was hèm aanvankelijk zoo goedgezind, dat hij hem lot erfgenaam had benoemd. Twee dagen voor den moord op Rathenau had hij. nog met zijn neef gesproken en hij hem een sterk gebrek aan politiek inzicht ontdekt. Tot zijn groote verbazing kwam zijn neef enkele dagen daarna weer bij hem.Toen zij aan tafel zaten vroeg B°hrens hem, wat hij wel zeide van dezen vreeselijken moord, waarop een woordenwisseling ontstond. Den volgenden ochtend ontving Behrens de couranten, waarin Techow als moordenaa.- werd genoemd. Hij ging met een pistool naar de slaapkamer van Techow, die uitriep: oom, geloof mij, ik ben de moordenaar niet, ik heb echter den wagen bestuurd. Tevergeefs probeerde zijn oom hem ertoe te krijgen, degenen te noemen, die hem hadden aangezet, deel te nemen aan het complot. Hij liet de revolver in de kamer in de gedachte, dat Techow zich misschien zou doodschieten, waardoor oe familie deze schande zou zijn bespaard! De beklaagden Schütt en Diestel, de bestuur, ders van de garage, waar de auto weid gestald, zijn moeten verschijnen, daar zij verzuimd hebben, de zaak aan te brengen. Evenwel blijkt, dat zij eerst na het volbrengen van den moord goed begrepen hebben, waarover het ging, en dat hun geheimhouding toe te schrijven is aan angst, dat hun zaak zou verloopen, hetgeen dan ook werkelijk is geschied. Te Leipzig wordt, aldus de „N. R. Ct." veel en zenuwachtig gesproken over de Organisatie Consul. Het heeft namelijk grooten indruk gemaakt, dat de beklaagde datgene, wat zij gezegd hadden om Zichzelf vrij te pleiten, onder suggestie Van hun eigen verdedigers hebben herroepen, om de Organisatie Consul niet in een slecht daglicht te stellen. De verdedigers, die bijna alle secretarissen van Duitsch-nationale vereenigingen zijn, offeren hun eigen cliënten op, opdat toch maar niets van de Organisatie Consul zou kunnen worden gezegd. Deze praatjes hebben opnieuw voedsel gekregen, omdat sedert' twee dagen de beklaagden door eert buitengewoon groote hoeveelheid groene politie van en naar de gevangenis Worden geleid. Men spreekt ervan, dat in de laatste dagen zich te Leipzig vele groote blonde jongelui hebben vertoond met een ster in het knoopsgat, die het voornemen zouden hebben, beklaagden te bevrijden. --- Voor de gewonde Ziel der Menschheid. 1) „Er Is een verwarring in ons denken; dai het doel der kunst de voortbrenging van schoonheid zou zijn, terwijl toch schoonheid in kunst enkel en alleen het middel en niet haar Volkomen en laatste beteekenis moet wezen,* Met deze uitspraak heeft de wereldvermaarde Indische wijze Rabrindranath Tagore zich geschaard aan de zijde yan de bestrijders van het reeds aftandsche axioma: „I'art pour I'art". Doch al behoort elk kunstwerk ook een hoogere roeping te vervullen en een verheffende strekking, hetzij indirect, hetzij direct te behelzen, toch doet 't niet voldoen aan dezen eisch niets af van de kunstwaarde van 'n boek. Ik wil hiermee alleen maar zeggen, dat de bevechters van 't „I'art pour I'art" zich door voortvarendheid niet mogen laten verleiden, om alle werken, waaraan niet 'n bepaald goede tendenz ten grondslag ligt, zonder meer als »geen kunst" te bestempelen. Immers 'n mensch, die niet aan zijn roeping beantwoordt, houdt daardoor toch niet op mensch te zijn. Zoo ook is het met de kunst. Kunst, die niet haar hooge taak In de menschelijke samenleving, een taak van veredeling en verheffing, vervult, beantwoordt niet aan haar roeping, hetgeen echter haar essentie niet aantast. Maar indien ooit, dan is het in den tegenfc'oordigen tijd, dat deze dure plicht op de kunstenaars rust, nu de wereld tot het uiterste gebracht in algemeeene ontreddering dreigt te verzinken, nu pessimisme, immoraliteit en verwildering de menschheid in haar klauwen houdt als een afgezwakte, weerstandslooze prooi. Doch neen, het is geen zware plicht, maar veeleer een heerlijke gunst, een voorrecht voor de kunstenaars om thans te mogen wijzen op het schoone, het edele, en het verhevene, wat nog in het leven onzer dagen is te vinden. Als apostelen, als met vijf talenten begenadigden, die er vijf nieuwe moeten bij verdienen, en die eens zware rekenschap zullen moeten afleggen van het beheer hunner geestelijke rijkdommen, moeten de hedendaagsche schrijvers den volkeren toonen, dat in het licht der eeuwigheid de aardsche ellende een zoete last wordt om te dragen, waardoor men vele verdiensten kan deelachtig worden. Helaas, slechts weinige auteurs zijn zich van deze prachtroeping bewust, maar toch er zijn er, en tot dezen behoort ook de Zwitsersche dichter, Heinrich Federer. Ofschoon zijn meesterlijke vertelling: „Spitzbube über Spitzbbube" in de vijftiende eeuw speelt, is zij toch van een brandende actualiteit. Evenals thans, was Europa toen het toqneel van diplomatieke kuiperijen, terwijl de gespannen vrede alom door wapengekletter werd verontrust. Evenals thans hadden de menschen toen het groote gebod der naastenliefde vergeten en streefden met als leuze: „Het doel heiligt de middelen" naar de goederen dezer wereld, naar klatergoudcn roem en valsch» eer. Het is duidelijk, dat Federer onder invloed van den nood der tegenwoordige tijden naar dit tijdperk heeft gegrepen om, zooals hij zelf heeft verklaard für die vervvundete Seele der heutigen Atenschheit denke umi rede sle, wie sic w011e.... in dieser Erzahlung einen tróstlichen Fingerzeig zu finden. „Ein kleiner Flnger is es nur" voegt hij er bescheiden aan toe „wie es auch nur ein kleines Buch ist. Aber auch ein kleiner Finger kann richtig und weit, weithin zeigen!" Het is een bont, warm boek van heerlijke romantiek. Geen romantiek evenwel van hemelbestormende helden of wónder-wrochtende duizend-kunstenaars, maar van echte, reëele menschen van vleesch en bloed. Zelfs de alom als een wonderdoener èn heilige vereerde kluizenaar Nikolaus von der Fïüe, is in heel zijn optreden en levenswijze een zuiver menschelijk figuur, zij het dan ook een superieur. Met bewonderenswaardige menschenkennis heeft de schrijver zijn typen geteekend, zoowel den oer-krachtigen, op God alleen vertrouwenden, vromen „Bruder Klaus", als den nietigen, in aardsche zorgen voor zijn zieke vrouw opgaanden, geldzuchtigen grijzen kanselier Simon Quicker, gezant van den verkwistenden Oostenrijkschen aartshertog Sigismund, en den lichtzinnigen, jongen Don Juan, Heinz 1 Bürgler, den sluwen afgezant van den rreslepen Milanees Sforza. Federer toont zich in dit boek een sterk psycholoog, maar in tegenstelling met den ontledenden, minutieus uitpluizenden Franschman Paul Bourget, die als het ware vivisectie op de psyche zijner romanfiguren I toepasl, faat hij ons het karakter zijner personen zien uit de daden, die zij stellen, en uit de beweegredenen, die hem leidden. Hij theore- • tiseert met, maar geeft ons de bloed-volle, trillende realiteit Het gegeven van het verhaal is van alle kleinere bij-episoden ontdaan uiterst simpel. Zoowel de bcn-viveerende aartshertog van Innsbruck Sigismund, als de veinzende ïegent te Milaan, bforza, zenden afgezanten naar den Zwitserschen kluizenaar. Nikolaus von der Flüe, die door zijn invloed op de hem vereerendc Zwitsers verhindert, dat deze als huurlingen in da vreemde legers gaan dienen, terwijl hij hen de naastenliefde, den vrede, de ijdelheid van alle aardsche glorie en de nietigheid van alle aardsche beslommeringen voor oogen houdt. Indien we met arglist, drogredenen en schijnheiligheid onze zaak aan den eenvoudigen vromen man voor leggen, zoo redeneeren beide vorsten, dan zal hij onze zaak steunen en zijn landgenooten aanraden als huurlingen bij ons in dienst te treden. Doch noch de gierige, dorre, oude, mieserige Oostenrijksche schatmeester, noch de door Sforza gezonden, lichtzinnige, zinnelijke, en slimme Heinz Bürgler kunnen den heiligen man om den tuin leiden. Hij doorziet hen met een enkelen blik en rukt hen de phariseesche maskers af, terwijl hij hun diepste gedachten en verlangens bloot legt. Onverrichter zake keeren de diplomatieke zen- j delingen naar hun meesters terug, doch door [ het krachtdadig woord van den kluizenaar tot inkeer gebracht hebben zij een regeneratie ondergaan, die hen tot nobele, de yoosheid van al het aardsche inziende menschen gemaakt. Een der mooiste en meest aangrijpende passages in dit boek is wel het verhaal van den verstooten, kleinen Jonker Eimil Durrer, die verteert van verlangen om tegen de Turken te gaan vechten, maar door een steeds voortwoekerende tering wordt weerhouden om rijn onstuimige begeerte te verwezenlijken. Tragisch is het contrast in deze kinderfiguur, wiens ziel van groote daden droomt, maar wiens uitgeputte machtelooze lichaam iedere krachtinspanning te veel is. Het inwendige vuur v'reei langzaam zijn jonge krachten weg, en als hij eindelijk op genezing hopend een pelgrimstocht onderneemt naar den heiliger, broeder in dk donkere bergkloof, bezwijkt hfj onderweg aan een longbloeding. Het is een mengsel van tragiek, humor, en levensernst, dit mooie boek, waarvan de frlssche stijl ook dichterlijk beeldend vermogen bezit En al is het ook door sommige details lectuur voor volwassenen, dit doet niets af yan de innerlijke waarde ervan, want het zijri juist de volwassenen, die de haast ondragelijke last der tijden ten volle gevoelen en besef-, ten, jm die dus vooral dezen kleinen „Fingerzeig 200 hoog noodig hebben. H. v. M. 1) Heinrich Federer: „Spitzbube über Spitzbube". Eine Erzahlung. G. Grote, Beriin. --- De Commissie van Herstel en de Duitsche betalingen. PARIJS, 6 Oct. (Belga). De Commissie van Herstel maakt een nota openbaar, waarin zij zegt, dat de laatste door haar gepubliceerde staten geen volledige lijst vormen van de betalingen, door Duitschland gedaan ter uitvoering van het verdrag. De staten bevatten niet de waarde der papiermarken, opgeëischt door het bezettingsleger, de waarde van andere requisities en diensten, door het bezettingsleger geëischt, en de betalingen, op de geallieerde compensatiekantoren gedaan, hetgeen tezamen globaal geschat wordt op 2 milliard 150 millioen goudmarken. Ook bevatten de staten niet de schatting van de waarde der staatsgoederen, gelegen :n het aan Polen afgestaan deel van Opper-Silezië. --- De hulp aan Rusland. GENèVË, 3 October. (N. T. A.) Het Nansensteuncomité heeft medegedeeld: De afgevaardigde van het Italiaansche comité tot steun aan kinderen heeft het gebied der Kirgiesen, Astrakan, de Kaukasus, de Oekraïne, de Krim, Tsaritsin, Saratof en Moskou bezocht. Overal was de oogst slecht. De hulpverleening met voedingsmiddelen in die provincie zal eind December a.s. uitgeput zijn. Het zelfde is het geval in bijna alle streken, waarover rapport is ingekomen. Uit de rapporten blijkt, dat ongeveer een millioen menschen midden November in hongersnood zullen verkeeien. In Samara verwachtte men nog in Juni een oogst van 70.000 ton landbouw.producten. Waarschijnlijk zal er slechts 7500 ton geoogst kunnen worden. Dit bericht wordt bevestigd door de rapporten van Lander, die de sowjetoverheid vertegenwoordigt in de door Nansen bestuurde organisaties. Volgens de laatste statistieken Zal het noodig zijn meer dan een millioen ton graan in de streek van de Welga in te voeren vóór den aanstaanden oogst. De directie van het Russische centrale bureau voor de statistiek berekent, dat de geheele oogst voor Rusland en de Oekraïne 33 millioen ton zal bedragen voor een bevolking van 100 tot 110 millioen zielen. De sterfte onder het vee is verschrikkelijk geweest in dertien provincies. Het aantal paarden is tot op de helft verminderd. Het horenvee is met 32 % verminderd. --- Do Fascisten en de Italiaansche Regeering. ROME, 6 Oct Minister-president Facta is heden naar Rome teruggekeerd, nadat hij aan de Riviera met den koning en te Turijn met Qiolitti besprekingen had gevoerd. Do ministerraad werd onmiddellijk bijeengeroepen, om te beraadslagen over den toestand, welke door het optreden der facisti is ontstaan. De meeste leden van het kabinet waren van oordeel, dat de Kamer nog niet moet worden ontbonden, doch tegen einde October nogmaals moet worden bijeengeroepen. ROME, 6 Oct. (Belga.) Naar uit Triest aan de „Popoio d'ltalia" wordt gemeld, zijn de gemeenten Lona en Salurn door fascisten bezet. Volgens het „Giornale d'ltalia" heeit het onderhoud tusschen den hertog van Aoste. den koning en Giolitti in politieke kringen den indruk gewekt, dat de premier wenscht af te treden. BERLIJN, 6 Oct. De Italiaansche bladen pubiicceren . geheime instructies der fascisten, volgens welke de fascistenclubs in het tijdperk van 22 Oct. tot 4 Nov. in de buurt van Rome zouden bijeenkomen onder het voorwendsel, dat zij voor hun genoegen reisden. Onder leiding van Mussolini zou men de regeering ten val brengen, waarna nieuwe verkiezingen zouden worden gehouden. BERLIJN, 6 Oct. De fascisten hebben na het ontslag van den commissaris-generaal Credaro, Triënt ontruimd. Hun terreur in Zuid-Tirol wordt verder voortgezet door hun optreden te Salurn, waar zij het aftreden van den gemeenteraad eischten. --- BUITENLAND. ALGEMEEN OVERZICHT. Wat gebeurt er in het Oosten? Laten we de quaestie maar zeer duidelijk stellen: is Frankrijk bezig Engeland en de wereld te bedriegen? De vraag klinkt onsympathiek, maar de aandachtige lezer stelt haar toch uit zich zelf als conclusie van hetgeen hij leest in de telegrammen. De conferentie te Moedania is onderbroken, wijl de Turken het recht wenschten onmiddellijk Thracië te bezetten en binnen een maand daaruit alle Grieken verwijderd wilden zien; zij hadden geen geduld om te wachten op het resultaat der te houden groote conferentie, maar drongen en dwongen tot besluiten, die buiten de bevoegdheid der gedelegeerde generaals lagen, omdat zij niet een leuter militair, maar een zee sterk politiek karakter droegen. Zij wilden zwart op wit de erkenning: Oost-Thracië aan de Turken, zonder eenige waarborgen — van hun kant — voor de rechten der minderheden. Daarop konden de generaals niet ingaan. En vandaar de onderbreking. Het telegram volgens hetwelk de generaals opnieuw naar Moedania zouden zijn vertrokken, nadat zij die plaats ternauwernood verlaten hebben, maakt een zonderlingen indruk, des te vreemder, wijl de regeering te Londen officieel laat bekend maken, dat er niets verder kan worden gedaan, voordat er besprekingen hebben plaats gehad tusschen Curzon en Poincaré. Die besprekingen worden thans gehouden te- Parijs. Daar zal de Britsche minister zeker van de Fransche regeering opheldering vragen omtrent de rol, welke Franklin Bouillon daarginds te Moedania speelt: of hij daar 'bezig is op eigen gelegenheid of krachtens orders uit Parijs tegen Engeland te intrigeeren. Men moet n.l. weten, dat niettegenstaande — zoo laat de Britsche regeering officieel publiceeren — op de conferentie uitsluitend tusschen generaals èn louter over militaire aangelegenheden van gedachten zou worden gewisseld, daar ook waren Hamid bey, de vertegenwoordiger der nationalisten te Konstantinopel, en verschillende andere politieke ambtenaren der regeering van Angora. Ook Franklin Bouillon was aanwezig. En het heeft, zegt het bericht, niet ontbroken aan aanwijzingen, dat de Turken bij het stellen van nieuwe eischen een zekere mate van aanmoediging hebben ontvangen door de meeningen, welke Franklin Bouillon heeft geuit. Daar echter de Turksche eischen in strijd zijn met de geallieerde mededeeling, welke twee weken geleden door Poincaré, Curzon en Sforza werd onderteekend, wordt algemeen verondersteld* dat de Fransche vertegenwoordiger zonder volmacht der Fransche regeering heeft gesproken. Ja, zou men dat laatste te Londen zelf inderdaad gelooven? De Fransche pers komt tegen het vermoeden als zou Frankrijk in "den persoon van den genoemden gedelegeerde een dubbelhartige rol spelen, krachtig op, en de „ 1 emps verklaart met zoetelijke politieke vroomheid, dat, ondanks alle moeilijkheaen, de hoop op het spodig tot stand komen van den vrede niet behoeft te worden opgegeven, dank zij de samenwerking tusschen de geallieerden. Bonar Law daarentegen, schreef reeds, voordat van de voorloopige mislukking der conferentie iets bekend was, in de „Times" een artikel, waaruit bleek, dat hij Frankrijk verdacht van oneerlijke manoeuvres daar in bet Oosten, „liet is" — aldus schreef Bonar Law — onze plicht aan onze Fransche bondgenooten openlijk te zeggen, dat de positie van Konstantinopel en de zeeëngten een essentieel deel der vredesregeling vormt, evenals de schikkingen met Duitschland, en dat, indien de Franseben niet bereid zijn om ons te helpen, er voor ons niets anders zal overblijven dan de regeering der Vereenigde Staten na te volgen en onze aandacht te beperken tot de bescherming van de meer onmiddellijke belangen van het rijk. Dat wii dus zeggen: de Entente eraan te geven. Venizelos, Griekeniand's agent, is te Londen en te Parijs zóó pessimistisch geworden, dat hij zich de woorden heeft laten ontvallen: „Ge zult zien, dat Kemal ten slotte van de geallieerden alles gedaan zal weten te krijgen, wat hij wil." Het iigt er maar aan — voor de verhouding tusschen de Entente-mogendheden — of dit geschiedt met Engeland's berusting in een diplomatieke en politieke nederlaag of onder Engeland's protest tegen een heimelijk gekonkel tusschen Parijs en Angora. In Amerika- werkt de houding der regeering te Lenden blijkbaar meer sympathie dan die te Parijs. Morgenthau, die eertijds gezant der Ver. Staten in Konstantiniopel is geweest, heeft althans, in een rede op de bankiersconferentie te New-York, aan de houding van Engeland in het Naburige Oosten warme hulde gebracht. In de jongste twee weken, zoo zeide hij, heeft Engeland de beschaving gered. Niemand kan weten, behalve zij, die achter de schermen staan, welk een groot vredeswerk Engeland opnieuw heeft verricht, Geen woord over Frankrijk — een zwijgende kritiek! Ja, men weet het nu eenmaal van te voren: Frankrijk zal te Moedania er zeer zeker voor zorgen zich door zijn optreden de Turken niet tot vijanden te maken; het gaat slechts gedwongen mee met Engeland, en op een gegeven oogenblik zal Marianne John Buil even in den steek laten en Moestafa vriendelijk onder vier oogen nemen. Want het eigenbelang is de basis en het einddoel van de Oostersche politiek van elk der daarbij betrokkene landen. De bescherming van de belangen der menschheid, der Christenheid vooral, komt op de allerlaatste plaats, dient slechts als dekmantel, als leuze. Wat Engeland in Palestina doet uit eigenbelang: de Joden tot heer en meester maken van het land, datzelfde doet in heel het Naburige Oosten Frankrijk tegenover de Turken, die het als gewillig werktuig tegen Engeland in zijn hand wil blijven houden, ter verzekering van zijn politieke en economische positie in den Levant en in. Klein-Azië. Met groote belangstelling mag men dus afwachten, of uit het onderhoud tusschen Curzon en Poincaré en het verdere verloop der gebeurtenissen blijken zal, dat Frankrijk — al of niet — te.Moedania een dubbele rol speelt. Met de gebeurtenissen in Griekenland behoeft de Entente minder rekening te houden, indien zij erin slaagt onderling de eenheid en eensgezindheid te bewaren. Griekenland kan, wat Oost-Thracië betreft, geen vuist zetten, wijl het geen hand heeft. Het is duidelijk, dat de socialisten in Oostenrijk een heftige campagne zullen gaan voeren tegen het kabinet-Seipel, nu dit ten koste van eenige nationale offers, Oostenrijk van den economischen onder-' gang heeft gered. De rooden — blakende van patriotisme! — schreeuwen van: „hoogverraad", van een „verkoopen van Oostenrijk aan de drie leidende groote Europeesche mogendheden. Natuurlijk uit louter afgunst en oppositie; echter zal dr. Seipel hun ongetwijfeld bij zijn verslag in het parlement den mond weten te snoeren, althans de onoprechtheid en het oneerlijke van hun tooneelkabaal aan de kaak weten te stellen. En het socialistische relletje in Oostenrijk zal (ongetwijfeld uitloopen op eenzelfde échec als dat van de fascisten in Italië, wier rechts-revohitionaire „Putsch"-plannen nu — jammer voor hen! — verijdeld worden door het feit, dat de bladen geheime instructies der fascisten publieeeren. In deze stukken wordt bepaald, dat de fascistenclubs in het tijdperk van 22 October tot 4 November in de buurt van Rome zouden bijeenkomen onder het voorwendsel, dat zij voor hun genoegen reisden. Onder leiding van Musolini zou men dan een staatsgreep uitvoeren, het parlementsgebouw bezetten en de regeering. ten val brengen, waarna nieuwe verkiezingen zouden worden gehouden en een voorloopige regeering zou worden benoemd. Zonderling (maar gelukkig!) dat de voorbereiding van dergelijke staats- en andere „grepen" meestal zoo gebrekkig blijkt te zijn, dat zij in tijds bekend worden en aldus kunnen werden voorkomen. --- GEMENGDE BERICHTEN Gebrek aan diplomaten in Frankrijk. Onze correspondent te Parijs schrijft d.d. i October: De moeilijkheid geschi' c personen te vinden om Frankrijk als gezant te Berlijn en bij het Vahcaan waardig te vertegenwoordigen, schijnt met gering te zijn. Mij werd uit de nabijheid van de „Quai d'Orsay" medegedeeld, dat de Minister-president Poincaré reeds ge. ruimen tijd bezig is plaatsvervangers voor Laurent en Jonnart te zoeken, maar tot nu toe er niet in is geslaagd den juisten man voor de juiste plaats te vinden. De moeilijkheid schuilt niet in het gemis aan bekwame politieke persoonlijkheden, die ook buiten de beroeps-diplomaten, ongetwijfeld zijn te ontdekken, maar in de financieele draagkracht, die vereischt is, om een dergelijke positie te aanvaarden. De bezoldiging der Fransche diplomaten is dusdanig, dat men persoonlijk over een vrij aanzienlijk vermogen moet beschikken,. om op zelfs niet overdreven wijze, dit land waardig in den vreemde te vertegenwoordigen. Dit werkte reeds sedert lange jaren storend op den lust een diplomatieke loopbaan te kiezen, zoodat de keuze uit beroepsdiplomaten al zeer gering is. De politieke personen, die er in aanmerking voor komen, beschikken allen evenmin overeen voldoend persoonlijk vermogen, om de oven. gens aantrekkelijke gezantschapspost te aanvaarden. Poincaré heeft derhalve niet alleen met de noodige begaafdheid, maar ook met financieele mogelijkheden rekening te houden. Dit is des te moeilijker, waar de Minister van Financiën niet genegen zal zijn, en terecht, in deze tijden van bezuiniging, de salarissen en representatiekosten te verhoogen. Hiermede in verband zal, naar mij werd verzekerd, langer dan men hoopte, de benoeming der Fransche vertegenwoordigers te Rome en te Berlijn uitblijven. De zelfde moeilijkheid zal zich wellicht ook spoedig voor Constantinopel voordoen. --- Prof. dr. Daels over de Vlaamsche Hoogeschool te Gent. Men schrijft ons: Beze maand nog beginnen in het BelgiscL parlement de besprekingen over de vervlaam. sching van de Fransche staatsuniversiteit te Gent. Zonder twijfel zai er weer erg geknoeid worden met het recht van de Vlamingen. In verband hiermede heeft de bekende prof. dr. Frans Daels, op 1 October, bij gelegenheid van eene Vlaamsche oud-strijders-vergadering te St. Niklaas in Waasland, kritiek uitgeoefend op het verslag der centrale sectie uit de Kamer, waaruit blijkt, dat deze wet voor de vervlaamsching der Gentsche Universiteit al even slecht dreigt te worden als die voor de vervlaamsching dei besturen twee jaar terug. Aan de rede van prof. dr. Daels is het volgende ontleend: Volgens art: 4 mogen de faculteiten aan d(/ vervlaamschte hoogeschool Fransche leergan. gen inrichten, teikens als' zij deze nuttig achten. Toen ik dat heb gelezen, zonder welke beperkende bepaling ook erbij gevoegd, rees onmiddellijk voor mijn geest het beeld op van de Vlaamsen-vijandige en Vlaamsch-onkundige hoogleeraars, die enkele gebrekkige Vlaamsche lessen zouden geven om met de wet in orde te zijn en den echten leergang in 't Fransch zouden behouden. Mijn vaste meening is: Liever nu niets, dan nieuwe huichelarijen en die nieuwe verbittering en nieuwen opstand kweeken. De tijden rijpen en met eerlijkheid zal het toch moeten eindigen, willens of niet. O, wij vreezen geen paar facultatieve Fransche leergangen. Wij hebben zelfs gezegd aan al wie het hooren wil, dat zoo de faculteit van geneeskunde te Gent vervlaamscht wordt, wij, die onzen huidigen gedwongen Franscher. leergang in 't Vlaamsen hebben uitgegeven, er zullen aan houden ieder jaar facultatieve Fransche lessen te geven; en wij hopen vast er een paar Engelsche en Duitsche bij te voegen, wel verstaan als aanvulling van onzen Vlaamschen leergang om aan de studenten kort en bondig de internationale terminologie aan te leeren, en ze tot wetenschappelijke wereldburgers te maken. Maar wanneer een wetsvoorstel het inrichten van Fransche leergangen benevens de Vlaamsche bepaalt en dit bij beslissing van faculteiten, waarin een Vlaamschvijandige meerderheid stelselmatig wordt onderhouden, dan moeten wij alarm roepen. De wet zou integendeel ter gelegenhed van de vervlaamsching van de Hoogeschool te Gent, de zaak der faculta. tieve leergangen in beperkenden zin eens moeten behandelen. leder faculteit kent zich nu hei recht toe niet-wettige leergangen op eigen hand in te richten en — luister wel — voor deze niet wettige leergangen van de studenten examen te eischen. Dat recht moet volstrekt geregeld en beperkt worden. Het verslag der hoofdafdeeling doet het tegenovergestelde. Wij hebben reeds vroeger gezegd: Wordt Gent gedeeltelijk Fransch gehouden, dan moet Luik in dezelfde mate Vlaamsen worden als Gent Fransch moet zijn. Dat en dat alleen is gelijkheid in rechte en in feite en al het ander is bedrog. Luik is veel dichter bij de Vlaamsche provincie Limburg gelegen dan Gent bij de Waalsche provincie Henegouwen en in Waalsche streken, zooals Charleroi, zijn er een grooter aantal menschen, die alleen Vlaamsen kennen, dan in Vlaamsche steden, het aantal menschen, die alleen Fransch kennen. De Walen noemen dat zich met Waalsche zaken bemoeien, maar wat denken ze clan wel van Vlaamschonkundige Walen, hoogleeraar te Gent, en die als lid der „Assemblee Wallonne" de Waalsche bevolking gaan opruien tegen hei Vlaamsch rechtherstel, de ons beloofde hoogeschool uitschelden als „Von Bissing-school" en de door het parlement aangenomen wet als „Von Bissing-wet". De oud-strijders hebben in vuur en bloed Vlaanderens recht bevestigd en dr. Daels persoonlijke meening is, dat wij Vlamingen in geen geval mogen dulden, dat in een pseudo-vervraamscirrg jiöögescndoT hooTtr-reergangen m ac twee talen worden gegeven, want dat is de verdubbeling met al haar nadeelen. Liever nu niets! De tijden zijn snel aan 't rijpen! ---