Duitschland in cijfers En de stad Berlijn Er wordt in Duitschland veel te weinig getrouwd. En dat, terwyi de rijksregeering allerlei middelen tebaat neem»;, om den ondernemingsgeest op dit gebied te bevorderen! Het aantal ongehuwden is 8 millioen grooter dan dat der gehuwden en bovendien is het aantal ongehuwde vrouwen nog veel grooter dan dat der hardnekkige „Junggesellen". De hoogst gelegen groote stad in Duitschland is München: het ligt 520 M. hoog boven de oppervlakte der zee; dan volgt Augsburg met 490 en Ulm met 478 meter. Het laagst van alle groote steden in Duitschland is Bremen gelegen: 2 M., waarop Hamburg met 6 en Stettin met 7 meter volgen. Het meest regent het te Freudenstadt in het Zwarte Woud, want daar telt men 151 c.M. regen per jaar. Op de Zugspitze wordt 138 en in München 93 c.M. bereikt. Maagdenburg mag de meest regenarme stad van Duitschland genoemd worden, want per jaar bereikt de regen slechts een hoogte van een halven meter. De hoogste doorsnee-temperatuur wordt merkwaardig genoeg in Frankfort a. d. Mam genoteerd, namelyk 9.8 graad Celsius, hierop volgen dan Karlsruhe en Stuttgart met 9.7 graad Celsius. De laagste temperatuur werd met 5.7 graad te Treuburg-Marggrabowa in de Mazuren genoteerd. Lang niet alle Duitschers hebben uitsluitend Duitsch als hun moedertaal. Meer dan 72.000 inwoners van het ryk spreken wendisch, 80.000 mazurisch, drie kwart millioen Poolsch en 40.000 een andere niet-Duitsche taal. Bovendien worden er nog vreemde talen gesproken door de vele vreemdelingen, die Duitschland bezoeken. Hun aantal bedroeg 1930 ruim 1.2 millioen, maar daalde onder invloed van de algemeene wereldcrisis 1932 op 600.000. Hun aantal wordt verdeeld over de groote steden en de badplaatsen. Schaumburg-Lïppe is het land, waar de meeste menschen een natuurlyken dood sterven, namelyk tengevolge van een bereikten hoogen leeftyd, van 10.000 inwoners byna 55 pet per jaar. Het laagst staat dit percentage uiteraard in de wereldsteden: in Berlijn daalt het tot 5.6 pet. en in Hamburg op 7.3 pet. per 10.000 inwoners. De meeste menschen sterven in Duitschland aan een hartkwaal, dan volgt kanker, waaraan 24.4 pet. van 10.000 menschen ten offer valt. Ook hier slaat Beriyn een record: het heeft met 30.5 de meeste kanker-gevallen, terwyl het kleinste aantal, 13.5 op 10.000, in Oldenburg wordt aangetroffen, Het grootste aantal gevallen van zelfmoord komt voor in Hamburg, 10.6 pet. per 10.000 inwoners en het kleinste in Hohenzollern, 1.4. Voor geneeskundigen is het interessant, te vernemen, dat het hoogste sterftecyfer van zuigelingen, namelyk 12.1 op honderd levend geborenen, voorkomt in het industriegebied van Opper-Silezië, terwyl Hessen-Nassau met 5 pet. het laagste sterftecyfer noteert. Ruim 10.000 landverhuizers hebben in 1932 Duitschland verlaten. Ruim 10 pet. van hen moet tot de metaalindustrie en het electrisch bedrijf gerekend worden. In de laatste tien jaar is hun aantal voortdurend gestegen. In de tachtiger jaren van de vorige eeuw bedroeg hun aantal in doorsnee 150.000, waarby dan nog aan de mogeiykheid gedacht moet worden, welke door de Duitsche koloniën werd geboden. Merkwaardig doet het aan, wanneer men vaststelt, dat onder deze 10.000 landverhuizers van 1932 ruim 6000 vrouwen waren. Per 100 inwoners telde men in 1932 4.6 telefoontoestellen en 33.4 telefoongesprekken over het gansche jaar. Het spreekt vanzelf, dat Beriyn met 11-7 per 100 inwoners het hoogste aantal toestellen heeft; op de tweede plaats staat München—Pasing met 10, op de derde plaats Hamburg-Altona met 9.4 en tenslotte Bremen met 9.3. De laagste getallen vindt men aangeteekend over Gelsenkirchen met 2.6, Mühlheim-Ruhr met 3.0 en Bochum met 3.4 aansluitingen per 100 inwoners. Naar verhouding vindt men het hoogste aantal auto's genoteerd voor München, namelyk 1 op 24 inwoners, dan volgen Stuttgart met 1 op 29, Neurenberg met 1 op 32, Frankfort a. d. Mam met 32 en Dresden met 33. Het kleinste percentage biedt Hindenburg in Opper-Silezië met 1 wagen op 122 inwoners. In doorsnee telt men op 41 Duitschers een auto. In de luchtvaart staat ook alweer niet Beriyn, maar Keulen vooraan. Van hieruit vertrokken het jaar 1932 4800 machines, dan volgt Beriyn met 4200 en Frankfort met 3200. Men noteerde in 't geheel 200.000 luchtpassagiers. nes, dan volgt Berlijn met 4200 en Frankfort met 3200. Men noteerde in 't geheel 200.000 luchtpassagiers. Voor my ligt een boekje, dat eruit ziet als een kleine roman, het draagt tot titel: „Beriyn" en het is versierd met het wapen der rijkshoofdstad. Helaas is het niet de pakkende karakteristiek, welke dr. Goebbels van zyn politiek arbeidsveld heeft gegeven in boekvorm, maar een jaarlijks verschynende statistiek van de stad Beriyn. Ondanks zyn nuchter aandoenden inhoud van cyfers en getallen is het toch de moeite waard, want 't geeft ons een indruk van de veelzydigheid in het Berlynsche leven, van de toenemende drukte in 't verkeer, van de toename der bevolking, van den algemeenen woningtoestand, van geboorten en sterftegevallen en wat zoon wereldstad al meer oplevert en noodig heeft, by voorbeeld prezen voor levensmiddelen, huur, onderwys, belastingen, medisch onderzoek en nog veel meer. Zoo had ik by voorbeeld nooit vermoed, dat niet Januari, maar Februari hier de koudste maand van het geheele jaar is. Misschien is dat een byzaak, maar het is toch interessant, dat de laagste temperatuur te Beriyn Februari 1931 namelyk minus 9.4 graad Celsius, is genoteerd, een graad lager dan 1931, voorts, dat men Februari 1932 zelfs minus 15.2 graad Celsius van den thermometer heeft afgelezen tegen minus 8.7 graad in Januari. Ook Maart is lang niet zoo voordeelig als ik vermoedde, want in 1932 bedroeg in die maand de laagste temperatuur nog 12.1 graad Celsius en in 1931 heerschte hier nog in Maart een ystemperatuur van 9.4 graad, hetgeen niet bepaald een voorproefje van de komende lente genoemd kan worden. In de jlaren 1931 en 1932, waarover het „Statistische Jahrbuch der Stadt Berlin" uitvoerig verslag geeft, was het aantal echtscheidingen nog zeer belangryk. Zoo werden er 1931 rond 8000 huwelyken voor ontbonden verklaard en 1932 steeg dit getal tot 8630! Hecht men geloof aan de these, dat het zevende jaar in ieder huwelyk van belang is voor de verdere toekomst, dan zal het opvallen, dat de meeste huwelijken na een verloop van vyf tot zeven Jaar zyn ontbonden. Dat aan zulke echtscheidingen de mannen meestal meer schuld dragen dan de vrouwen, wordt door het zoogenaamde zwakkere geslacht meestal beweerd en merkwaardig genoeg stelt de statistiek van Beriyn ze nog ln t geiyk! Zoo gaven 1931 by voorbeeld 6762 mannen de reden tot echtscheiding op en hierby valt het op, dat nalatigheid ten opzichte van de echtelijke verplichtingen vaker genoemd wordt dan echtbreuk. Opvallend laag is het aantal gevallen, waar de man zyn vrouw aan haar lot heeft overgelaten en slechts in een enkel geval leest men over lichamelyke dreigementen. Tot in de kleinste détails geeft deze statistiek een beeld van het leven in de wereldstad, wy leeren de pryzen kennen van levensmiddelen en gros en en détail, stellen vast, dat er volgens opgave van het hoofdbureau der Berlynsche politie in 't geheel byna 20 000 café's bestaan, wat niet eens erg veel genoemd kan worden, want in doorsnee 'beteekent dat voor 1932 op 282 hoofden een lokaal. Het kleinste aantal wordt voor het district Steglitz aangegeven, waar — ondanks de dichte bevolking — op 466 inwoners een lokaal komt. De city, dus de zakenwyk, waar de meeste kooplieden wonen, heeft het grootste aantal lokalen, waar Berliner Kindl en Schultheiss-Patzenhofer gedronken wordt. Wanneer we tenslotte dan nog ervaren, dat de politie, het zoogenaamde „Überfallkommando" 1931 voor 10.491 ernstige vechtpartyen en het daarop volgende jaar zelfs 13.154 maal gealarmeerd werd, om de publieke orde te herstellen — dar. moeten wij met een gevoel van bevrediging vaststellen, dat 't er met de handhaving van rust en orde onder het tegenwoordig bewind heel wat beter uitziet dan in de moeilyke jaren, welke achter ons liggen. --- Uit de Tijdschriften ROEPING Het Februari-nummer van het maandblad „Roeping" wordt geopend met Gedichten van Paul Vlemminx en Matthias Kemp, voorts zyn er verzen van J. Babelowsky, Luc van Hoek, Alex Campaert en Gerard wydeveld, welke laatste een vertaling maakte uit het werk van den in Nederland nog steeds te weinig bekenden Engelschen coventry Patmore, door Paul Claudel nader bekend gemaakt op het vasteland. Wydeveld blykt een uitstekend en zeer gevoelig vertaler. Reeds vroeger publiceerde hy ln „Roeping" een proeve van een vertaling der „Herdersdichten" van Vergilius, die op byzonder frissche wyze het antieke origineel weergaf. De hoofdredacteur van „Roeping", de yverigi. Gerard Knuvelder, wijdt zeer waardeerende studies aan de figuren van Prof. Gerretson en van Anton van Duinkerken. Op aannemelijke wyze brengt hy de staatkundige werkdadigheid van den Utrechtsehen hoogleeraar Gerretson in verband met diens gedichten, geoundeld als „Experimenten" en in 1912 voor het eerst uitgegeven onder den schuilnaam Geerten Gossaert. Wel zéér hoog wordt Gerretson door Knuvelder aangeslagen, de criticus heeft byna geen woord van kritiek over zyn object. Ook het opstel over Anton van Duinkerken is lang niet ongunstig. Doch de beoordeelaar houdt zich uitvoerig bezig met de vraag, hoe hy V. D. moet rangschikken als historicus. Men vraagt zich af, waarom Van Duinkerken eigenlijk gerangschikt moet worden onder de historici. Alleen, omdat hy als letterkundig criticus, in tegenstelling tot de meesten zyner tydgenooten, de geschiedenis der letterkunde niet verwaarloost en ook boeken bespreekt, die ouder zyn dan vandaag of gisteren? Zulk een historische belangstelling hebben vele critici aan den dag gelegd, zonder dat men er een probleem van maakte, en zonder dat de „vak-historicus" zich ertegen verzette. Pater M. Molenaar M.S.C, beschouwt de matigheidsactie en in het byzonder de bestrijding van het alcoholisme als een vormende beweging. De realiteitszin, ontwakend by de offervaardige matigheidsapostelen zal — aldus schr. — „in de toekomst hoe langer hoe minder behoefte doen ontstaan aan welbezette zalen, goed bezochte landdagen en congressen, zy weten hun kracht gelegen buiten de ruimte en boven de getallen. Om den intiemen en heiligen aard van het offer voelen ze zich minder behaaglijk in zoon openbaarheid, in zoon sfeer van voorzitters, secretarissen, gechargeerde en gedechargeerde penningmeesters". H. Mathon bestudeert de Fransche buitenlandsche politiek sedert 1919 en pleit voor de behartiging van de „Universaliteit der Nederlandsche volksgemeenschap". Behalve verhalen en proza van Matth. Kemp zijn er verder boekbesprekingen, waaronder een korte kritiek op het boek van Dr. H. van Lieshout over „Onze onevenwichtige Jongeren". De criticus, Gerard Knuvelder, toont aan, dat dit boek geschreven werd in de jaren 1930 en 1931. waarbij de auteur zich al te makkelijk liet leiden door allerlei toevallige actualiteit, zoodat hy de hoofdzaak uit het oog verloor. --- Prof. dr. H.F. Hackmann Prof. dr. H. F. Hackmann, hoogleeraar aan de Gem.-Universiteit te Amsterdam, is voornemens als zoodanig zijn eervol ontslag te nemen, daar hy dit jaar den 70-jarigen leeftyd bereikt. Heinrich Friedrich Hackmann werd geboren te Osnabruck op 31 Aug. 1864. Hy doorliep het Ratsgymnasium in zyn geboortestad en studeerde vervolgens aan de Universiteiten van Leipzig en Góttingen. Vervolgens was hij pastoor te Shanghai en directeur der Deutschen Schule aldaar. Verder is dr. Hackman nog als Pastor werkzaam geweest aan de Deutschen Gem. in Camberwell-London en als privaat-docent aan de Universiteit te Góttingen. Sinds 1913 is hy hoogleeraar aan de Gem. Universiteit in de Ned. hoofdstad om te doceeren in de Alg. Godsd. Geschiedenis en de gesch. van den Isr. Godsdienst. Dr. Hackmann ondernam vele buitenlandsche reizen. Zoo maakte hy van 1901—1903 een tournee door China en Azië (Korea, Japan, Thibet, Birma en Ceylon) en van 1910—1912 studiereizen in Oost-Azië en Indië. Prof. dr. Hackmann is lid van de Kon. Academie van Wetenschappen en doctor honoris causa van de Universiteit te Bazel. Zyn voornaamste werken zyn: Die Zukunftserwartung des Jesaia, 1893; Chineesche Schriftzeichen, 1900; Vom Omi bis Bhamo, 1904; Der Buddhismus, 1905—1906; Welt des Ostens, 1912; A German Scholar in the East, 1914; Laien Buddhismus in China, 1924; Cinesische Philosophie, 1927; Der Zusammenhang zwischen Schrift und Kultur in China, 1922 en Chineesche Wijsgeeren, 1930. --- Bisschoppelijk Museum te 's-Bosch Woensdag brachten de Commissaris der Koningin in Noord-Brabant, het College van Gedeputeerde Staten en de griffier der Staten een bezoek aan het Bisschoppelyk Museum. Z. H. Excellentie Mgr. Diepen leidde tezamen met eenige bestuursleden van het Museum de bezoekers persoonlyk rond. Namens de laatsten sprak de Commissaris der Koningin een hartelyk dankwoord voor de ontvangst en het genotene. Kinderportret van Henriëtte Pessers, illustratie uit „Roeping" van deze maand --- Goethe als bioloog Zijn eigen onderzoekingen Johann Wolfgang von Goethe heeft, veelzijdige geest als hy was, die het geheele geestesleven van zyn tijd trachtte te omvatten, ook zyn aandacht gericht op de biologische onderzoekingen en theorieën zyner dagen. Reeds in 1784 (dus 150 jaar geleden) verscheen zyn eerste publicatie op dit gebied, waarin hy als een der eersten het tusschenkaaksbeen by den mensch beschreef. Daarna volgde een aantal geschriften over de vergely kende vormleer van den mensch, van dieren en planten. Om deze eenigszins te kunnen beoordeelen, moet men rekening houden met de biologische strevingen van Goethe's tyd. Nadat door onderzoekers als Linnaeus een groot aantal soorten was beschreven en gerangschikt in een min of meer overzichtelyk stelsel, trachtte een volgende generatie zich rekenschap te geven van de onderlinge overeenkomst tusschen verschillende soorten, en bestudeerde de geleidelijke toename in ontwikkeling die blijkt als men het geheele systeem van levende wezens overziet. Van een eigenlijke evolutiegedachte was echter nog slechts by zeer weinigen sprake: Lamarck, die haar verdedigde, stond vrywel alleen. Maar des te grooter was het aantal der geleerden die, zooals Cuvier en St. Hilaire, de vergelykende morphologie of vormleer van planten en dieren beoefenden. Ook ontbrak het niet aan allerlei theorieën, die hier richting trachtten te geven. Ook Goethe's geest werd hierdoor geboeid. Het streven der vergelijkende morphologie om in veelheid van vormen te zoeken naar een overeenkomst, naar een gemeenschappelijk bouwplan, moest wel worden toegejuicht door den dichter die in de natuur zag „das Ewig-Eine, das sich vielfach offenbart." Het is dan ook een dichter, geen exact of wijsgeerig denker, die in zyn werken aan het woord is. Wel bevatten deze een rijkdom van ideeën en vaak poëtische beschouwingen die de verkondigers van het „Goethe und kein Ende" wel eens geprezen hebben als diepe natuurphilosophie. Hun waarde voor de biologie is echter vaak overdreven, terwyl de philosophische waarde ook niet mag worden overschat. Goethe ziet de overeenkomst in bouw van planten en dieren in symbolischen, idealistischen zin als de uitingen van één gedachte, die zich op velerlei wijzen openbaart. Werd met deze voorstelling de idee verbonden van een Schepper, dan kon men spreken van een -aanvaardbare philosophie. Dank zy Goethe's neigingen tot het panteisme blijft alles echter van een vage, zwevende symboliek, die in het stoffelyke zoekt naar iets hoogers, maar blijft zoeken omdat zij het bovenstoffelyke niet ten volle durft erkennen. Zooals in vele zyner werken blyft Goethe ook hier zweven tusschen realiteit en verbeelding, en verkondigt een pseudo-mystiek die by Anthroposophen e.d. ook in onzen tyd nog haar weerklank vond. Men kan echter den genialen dichter bewonderen zonder zyn philosophische beschouwingen te willen deelen. Wat Goethe's eigen onderzoekingen betreft, is reeds vermeld dat zyn eerste publicatie van 1784 handelde over het tusschenkaaksbeen van den mensch. Wel was hij niet de eerste die dit ontdekte en beschreef, maar zyn vernandeling trok de aandacht, omdat het bestaan van dit been wees op een overeenstemming in bouw tusschen den schedel van menschen en dieren. Zes jaar later trachtte hy aan te toonen dat de schedel eigenlijk uit wervels is opgebouwd: een theorie die toen opgang maakte, maar thans verlaten is. In zijn „Metamorphosen der Pflanzen" vindt men een reeks van beschouwingen over de verschillende deelen eener plant, zooals bladeren, bloemen, meeldraden en stampers, die met elkaar worden vergeleken. Goethe wijst op de onderlinge overeenstemming dezer deelen, en tracht al deze organen terug te voeren tot één grondvorm, namelyk een blad. Men denke echter niet dat Goethe hiermee een plaats innam onder de verdedigers der afstammingsleer. Hy zoekt slechts naar een symbolische eenheid, sn blykt vaak bereid de werkelykheid voorby te zien om wille van een fraaie gedachte. Toen hy zijn werk aan Schiller had voorgedragen schudde deze het hoofd en zei: „Dit is geen ervaring, dit is een idee." En de minder begaafde maar nuchterder vriend had ditmaal gelyk! Hoezeer Goethe soms verviel in nuttelooze Spielerei op dit gebied blykt wel uit een werkje, dat hy een jaar voor zyn dood schreef. Hierin wordt gewezen op het verschijnsel dat de bladachtige deelen eener plant meestal spiraalsgewys om den stengel staan. De vertikale tendens van den opstygenden stengel vertegenwoordigt hier een mannelyk element; de spiraalvormige groei van knoppen, bladeren en bloemen is een vrouwelyke tendens! — Alleen begaan sommige auteurs die deze beschouwingen terecht waardeloos noemen zelf een groote fout door hier te spreken van „natuurphilosophie", zoodat de wijsbegeerte als het ware schuldig verklaard wordt aan deze fantasieën. Dergelijke oncontroleerbare theorieën hebben nu eenmaal met philosophie niets uit te staan! Bekend is ook hoe de tachtigjarige Goethe zyn belangstelling toonde voor het wetenschappelyk „duel" tusschen de Fransche geleerden Cuvier en St. Hilaire, dat in 1830 de geheele geleerde wereld in beroering bracht. Cuvier was de grootste anatoom van zyn tijd, en hij beoefende ook de vergelijkende methode. Hy hield echter streng vast aan de onveranderlijkheid van het soortbegrip, en bestreed met kracht elke evolutionnistische gedachte. Daartegenover verkondigde Geoffreoy St. Hilaire ideeën die zoozeer den nadruk leggen op de overgangen tusschen verschillende vorlpen, dat men in hem wel een aanhanger heeft gezien der afstammingsleer. Goethe volgde den strijd tusschen de twee Parijsche geleerden met de grootste belangstelling, en vergat de berichten over de Juli-revolutie voor de mededeelingen uit de Académie. Intusschen heeft ook hier de historie een juister oordeel geveld. Wat niet wegneemt dat ruim een eeuw geleden dit wetenschappelyk tweegevecht meer belangstelling wekte dan byvoorbeeld in onze dagen de stryd tusschen mechanisme en vitalisme, die ondanks zyn principieele beteekenis door heel wat biologen wordt beschermd als onvruchtbaar geredeneer. Goethe's studie over vleeschetende planten, die onze kennis inderdaad heeft verrijkt, bewijst eveneens dat waarneming en beschrijving hem meer winst brachten dan zyn biologische theorieën. Deze laatste zyn merkwaardig als uitingen van zijn geestesleven, maar moesten toch het veld ruimen voor een juister beschouwingswyze. Men kan met recht zeggen, dat by Goethe de dichter den bioloog in den weg zat! Wel kan onze moderne wetenschap van hem leeren den eerbied voor de geheimen der natuur, welke door den mensch nooit ten volle worden ontsluierd: „Was sic deinem Geist nicht offenbaren mag, „Das zwingst du ihr nicht ab mit Hebeln und mit Schrauben." Hierin ligt een wyze les voor hen die meenen, dat alle raadselen moeten wijken voor hun kolven, pincetten en microscopen, en die den onuitputtelijken rijkdom van het leven door een reeks van formules volledig meenen te kunnen . verklaren. IC. 8 --- Opgravingen IN MESOPOTAMIë De Allard Pierson Stichting verneemt uit Bagdad, dat de drieledige expeditie van het Oriental Institute der Universiteit te Chicago, die onder leiding staat van den Amsterdamschen hoogleeraar prof. dr. H. Frankfort, verbonden aan die Stichting, opzienbarende ontdekkingen heeft gedaan. In Teil Asmar, in de ruïnes van het oude Eshnunna, had de expeditie reeds verleden jaar een tempel uitgegraven, die aan den God der Vruchtbaarheid was gewijd en uit den tyd van Sargon van Akkad dateert. Onder dezen tempel liggen de ruïnes van zyn voorgangers die in de voorafgaande eeuwen achtereenvolgens in gebruik zyn geweest. In de diepst gelegen en dus oudste van deze tempels zijn nu deze maand zeer byzondere beelden gevonden, in buitengewoon goeden staat bewaard. Zelfs de zwarte kleur van haar en baard der manneiyke figuren, en de oogen, met pupillen uit lapis lazuli of asphalt, en oogappels uit schelpen gesneden, zyn bewaard. Sommige beelden hebben een onder de Babylonische werken uit zoo ouden tyd ongeëvenaarde kunstwaarde en de stijl is in het algemeen zonder parallel. Dit komt, omdat de tempel uit een vroegeren tyd stamt dan die, waartoe de oud-Sumerische vondsten van Ur, Lagash en andere plaatsen behooren. De zeer omstreden ouderdom van die vondsten kan nu ook, op grond van de nauwkeurige observaties in Teil Asmar gemaakt, met zekerheid worden vastgesteld. De graven van Ur moeten in het vervolg omstreeks 2750 v. Chr. gedateerd worden, de nieuw ontdekte tempel in Teil Asmar valt kort na 3000 v. Chr. De beelden waren by een reconstructie van den tempel opgeruimd en onder den vloer naast het altaar begraven. Dat verklaart hun byzonder goede conservatie, want het peil van den tempel ligt 9 Meter onder het huidige grondoppervlak, zoodat de sculpturen tegen den vernielenden invloed van het regenwater beschermd waren. Van zeer byzondere beteekenis is nu het feit, dat zich onder de twaalf beelden er twee bevinden, die niet, zooals alle tot nu toe ontdekte Sumerische beelden, menscheiyke vereerders van de goden voorstellen, maar die als cultus-beelden in den tempel opgesteld waren. Zij verschillen dan ook geheel van de overige vondsten. Het eene stelt voor de Magna Mater, het andere de God der Vruchtbaarheid, aan wien de tempel ook in latere tyden was gewyd, en die beter als de personificatie van de levenskracht in de natuur is op te vatten. In de naby gelegen ruïnes van Khafaje, waar een afdeeling van de expeditie opgravingen onderneemt, wordt een ongeveer even oude tempel, die aan den Maangod Sm gewyd was, uitgegraven. Hier zyn inscripties gevonden, die Khafaje identificeeren met een beroemde Sumerische .Koningsstad", Opis (ook nog door Xenophon en zyn 10.000 bezocht), waarvan de ligging onbekend was, hoewel een andere expeditie er drie jaar lang naar gezocht had. De derde afdeeling van de Oriental Institute expeditie, die in Assyrië, in Khorsabad, werkt, een stad, die omstreeks 720 v. Chr. gebouwd is, heeft ontdekt, drit het koningspaleis en een der voornaamste tempels op een byzondere manier in het stadsplan geplaatst waren, en verbonden waren met muren en poorten, zoodat zij tezamen een citadel vormden. Bij een der poorten zyn merkwaardige reliëfs en andere beeldhouwwerken ontdekt. De opgravingen worden op alle drie plaatsen nog voortgezet. --- Maastrichtsche kunstenaars en de liefdadigheid Op de jongste byeenkomst van den Limburgschen Kunstkring te Maastricht heeft de positie der Maastrichtsche Kunstenaars met betrekking tot de liefdadigheid een voorwerp van bespreking uitgemaakt. Gedurende den laatsten tijd is het eene gewoonte geworden aan de Maastrichtsche Kunstenaars voor de meest verscheidene liefdadige doeleinden medewerking te vragen. Daarby werd dan meestal ook nog aangedrongen op het schenken van olieverfschilderyen. Het beroep op dezen vorm van liefdadigheid heeft echter een zoodanige vlucht genomen, dat het noodig werd geoordeeld zich hiertegen te wapenen. Dit klemde te meer, wyl zy, die op de milddadigheid der kunstenaus een beroep deden, al te vaak, indien er aankoopen dienden gedaan te worden of opdrachten verstrekt, zich elders oriënteerden. De Maastrichtsche Kunstenaars besloten, teneinde althans eenigermate te ver gaand beroep op hun mildadigheid te remmen, aanvragen door te zenden naar eene te benoemen commissie, welke zal adviseeren of het verzoek in verband met omstandigheden voor inwilliging in aanmerking komt. --- Jubileum prof. dr. A.J.v.d. Broek Te Utrecht heeft zich onder voorzitterschap van prof. dr. J. A. J. Barge een comité gevormd ter voorbereiding van de huldiging van prof. dr. A. J. P. van den Broek bU gelegenheid van zyn 25-jarig jubileum als hoogleeraar in de ontleedkunde. Goetht --- Geval van stigmatisatie Een protestantsch meisje Een geval van stigmatisatie, dat als pure suggestie, dus op geheel natuurlijke wijze te verklaren, of bescheidener: te beschouwen viel, was tot heden nog niet aangewezen, noch door de geneeskunde, noch door de psychologie. Zoon geval zou nu vastgesteld zijn door den medicus dr. Alfred Lechler uit Neustadt. In een werkje over Konnersreuth deelt deze geneesheer de wonderlijke geschiedenis mede van een 30-jarig Protestantsch meisje, die veel gelijkenis vertoont met de stigmatisatie van Konnersreuth. In het R.K. Artsenblad vinden we er onder bovenstaanden titel een beschrijving van, onderteekend door den Overveenschen arts C. G. J. Bos. Wij veroorloven ons de kern van het belangwekkende artikel hier over te nemen: Elisabeth K. is een Protestantsch meisje, hysterisch en met ongeveer dezelfde voorgeschiedenis als Thérèse Neumann, ook eerlijk, bescheiden en braaf. In 1928 kwam zij in het sanatorium „Lebenswende", waarvan Lechler directeur is, in Februari 1929 neemt Lechler haar als hulp in zijn huishouding op, zij blijft half patiënte. Goeden Vrijdag 1932 klaagt zij, na een lichtbeeldenavond over het Lijden van Christus, over pijn in handen en voeten; denzelfden avond begint Lechler met zijn experiment. In hypnose suggereert hij Elisabeth, dat op de pijnlijke plaatsen wondteekenen zullen verschijnen: den volgenden dag, bij het ontwaken, waren er inderdaad gezwollen, open plekken. Hij suggereerde haar nu, in waaktoestand, dat zy binnen eenige uren bloederige tranen zal weenen, zy moet zich tydens haar werkzaamheden sterk concentreeren. Het succes is niet minder grcot. Daarna begint een geheele reeks suggesties, met en zonder hypnose, nu onder voortdurende controle van Lechler en een paar diaeonessen. Men ziet de wonden langzaam ontstaan, opengaan, bloeden. Er komen visioenen. Elisabeth moet de hjdensgeschiedenis uit den Bybel lezen en zich daarna krachtig concentreeren: nu, zonder „Fremdsuggestion", valt zy in slaap, en, zooals wy dat van Thérèse N. lezen, kan men op haar gelaat het inwendig-geziene raden. Zü vertoont ook alle eigenaardigheden van den hypnotischen slaap, van het niet-kunnen-begrüpen der situatie (Th. N. begreep ook het verraderiyke niet van den Judas-kus), van het niet-kunnentellen enz., van de splitsing der persooniykheid. Ook het stofwisselings-onderzoek vertoonde merkwaardige dingen. Lechler suggereerde zyn patiënte in waaktoestand, dat zy ln een week 7 pond in gewicht zou toenemen: inderdaad was zy precies 7 pond zwaarder geworden, ofschoon de zeer geringe voedselopname niet meer was geweest dan anders en terwyl zy den geheelen dag zwaren arbeid moest verrichten." Na eenige opmerkingen ook uit persoonlijke ervaring, over den invloed der „psychogeniteit" op de stofwisseling dezer patiënten, vervolgt dr. Bos: „Er zijn zoovele wonderlijke dingen die geen wonderen zijn. Wat leert de officieele geneeskunde ons van de telepathie, van de parapsychologie? Niets. En toch bestaan zij, onloochenbaar. En zoo ook alleen kan Lechner de verklaring geven van helderziendheid in hypnose en van de onloochenbare helderziendheid van Th. N. Prof. Mager wees daar indertijd reeds op, in zijn voordracht voor de R.K. Artsenbeweging. --- Verschilpunten Elisabeth K. heeft het zoover niet gebracht. Zij spreekt ook niet aramaeisch, zooals Th. N. Hiervan geeft L. de bekende onderbewustzijn-verklaring; hij had daarbij, ter illustratie, een in de hypnose-litteratuur bekend geval kunnen vermelden, het geval van het dienstmeisje, dat in hypnose Hebreeuwsch sprak, heele zinnen uit den Bijbel. Het bleek, dat zij vroeger bij een dominee gediend had, die 's nachts in een aangrenzende kamer, tijdens haar slaap dus, hardop uit den Bijbel placht te lezen. Dit meisje was zich van haar geleerdheid ook niet bewust. De treffende analogie van deze experimenteele stigmatisaties en de stigmatisatie te Konnersreuth, doet Lechler dan ook besluiten tot een natuurlijke verklaring van deze laatste. Er ligt misschien iets stuitends in deze psychische vivisectie (die overigens geschiedde met volkomen goedkeuring van het slachtoffer), maar wij mogen Lechler dankbaar zijn, dat hij een duister probleem weer een heel stuk verhelderd heeft, terwille van de waarheid, ik zwijg dan nog maar van de wetenschap." Dr. Bos, die blijkbaar van deze materie meer dan gewone studie heeft gemaakt, bindt aan deze beschrijving ten slotte eenige interessante persoonlijke beschouwingen. Model van een H. Hartgroep ontworpen door de kunstwerkplaatsen Ramakers te Celeen (LJ, welke wordt uitgevoerd op een hoogte van 3 M. voor de parochie Ossendrecht. Bij gelegenheid van het honderdjarig bestaan dezer parochie en naar aanleiding van het zilveren priesterfeest van den ZeerEerw. heer pastoor A. Vermunt wordt deze groep in Juni onthuld --- Victor de Stuers En de kunst van het debat Bij de wijziging van het reglement van orde in de Tweede Kamer is doorden afgevaardigde Sneevliet een beroep gedaan op de zeer vrijmoedige manieren van Victor de Stuers volksvertegenwoordiger. Prof. Aalberse merkte echter op, dat de befaamde vrijmoedigheid van Victor de Stuers hem nooit „bulten zijn boekje" dreef en hem ook niet in conflict zou hebben gebracht met het nieuwe reglement van orde. Deze opmerking van den heer Aalberse wordt met instemming aangenaaid door den „Oproerigen Krabbelaar" van „Het Volk", die er een aardige herinnering aan verbindt. Hij schrijft: Beelden uit vervlogen dagen doemden op toen ik dat las. Wat een prachtige kop, die van De Stuers, als hy zoo in actie was, door een dichten kring van hoorders omgeven. Dan kwam er ook een andere man in actie, óók een eerste-klas exemplaar: de oude Lohman. Deze beide kampioenen konden elkaar niet zetten. Het was een oude veete uit den tyd toen Lohman minister was en De Stuers chef van „Kunsten en Wetenschappen" Maar als Lohman de volle aandacht had. dan greep De Stuers naar een wapen, waarover niemand anders beschikte: hy trok een vel papier uit zyn map en begon te teekenen. En hoe! Welk sterfelijk mensch kon dan de verzoeking weerstaan om te kyken wat de meesterhand op het papier tooverde? En men hoefde slechts even meer naar rechts te schuiven, in de rechte lyn, om van Lohman's plaats naar die van den caricaturist te komen. In een ommezien voltrok zich de volksverhuizing. Zouden die prenten, heb ik me dikwyis afgevraagd, nergens meer te vinden zün? Maar trok De Stuers zoo fel van leer, o, hoe boos werd Lohman dan. Hy ging voor den voorzitter staan en met hevige armzwaaien bracht hij zijn protest uit. Maar de Voorzitter was wel zoo wijs, niet in te grijpen. Niets aan te doen! Want de oude artiest was ook een caricaturist met het woord, en zyn beelden waren wel zóó fyn, dat daar geen hamer tegen te hanteeren viel. Daarom was het antwoord van Aalberse aan Sneevliet zoo juist. Geen majesteit is onschendbaarder dan die van het woord, als het zich inderdaad Koninklijk te gedragen weet. En verliest het door deze purperen kleedy zyn gevechtswaarde? Integendeel! Het raakt den tegenstander, maar biyft voor hem ongenaakbaar. Vermyd slechts alle plompheid. En zeg dan waar het op staat. Ziedaar het recept! Deze opmerking geldt niet alleen voor de parlementaire debatten, die in de iaatste decennia zoo zelden het superieure karakter van bloemlezing-stukjes vertoonen, maar wat A. B. K. hier zegt als gebruiksaanwijzing van de woordmacht heeft zeker ook zijn beteekenis voor de letterkundige en andere meeningsverschillen, die tegenwoordig allentwege in de bladen worden uitgevochten. Wij leven in het tijdperk der gedesorganiseerde polemiek. De wetten van 't twistgeschrijf worden door welhaast geen enkel publicist meer in acht genomen. Men vecht maar raak, zonder zorg voor zijn stijl, zonder ontzag voor zijn tegenstander, dien men intusschen niet verkleinen kan of men schaadt zijn eigen bewijsvoering. En zoodoende gaat bij het publiek de eenheid verloren van de kunst van het debat in vergadering, tijdschrift of dagblad. ledere tegenstelling wordt ingekrompen tot een ordinaire ruzie! Slechts „eerherstel" aan de majesteit van het woord", aan de majesteit van den geest, kan deze kwaal verbeteren. Victor de Stuers ---