Nederlandse zuiveringsactiê op Zuid-Celebes
.k-vrij Nederland" publiceert een opzienrend artikel over de Nederlandse zuive- op Zuid-Celebes, gestaafd met een ""al onder ede afgelegde verklaringen, Bjia lugubere bijzonderheden gorden ver-1 over de wijze waarop deze actie door ■rlandse militairen is gevoerd. In ons , dartikel van gisteren wordt deze kwes- PrJj'en aangesneden; wij geven hier de FJwwaken van het „Vrij Nederland"-artikel C**r» alleen in hun samenvatting en met Faglating van de gruwelijke details. Vooraf gaat
een stukje geschiedenis.
I." Augustus 1945 keerden een aantal verj~jïenwoordigers van Celebes, n.l. Ratu j^gie, Andi Pangeran en Andi Sultan jaeng Radja van ,een reis naar het eiland *v* terug. Zij brachten hot nieuws van de r^fûankelijkheidsverklaring met zich mede. r?eral verschenen ook op Celebes de roodste vlaggen en werd het Indonesia Raja ««longen. Er werd een Indonesisch bestuurs- JPParaat ingesteld, met als hoofdpersonen {?'« Langie, Tadjoeddin Noor en Nadja?^ddin Daeng Malewa. (De twee laatstgenoemden namen later zitting in het kabinet de nieuwe staat Oost-Indonesië.) r "6 algemene toestand was rustig en aflatend. Het bestuur verklaarde zich voor samen*e,rsing op basis van de rede van Van Mook, ««houden te Sidney. , «> September kwamen de Australiërs op "®* eiland. Commandant was de brigadier-s*-"aal Iwan Dougherty en de Nederlandse «"'«er aan het commando toegevoegd was "^gner. ■ Al spoedig kwamen er conflicten. In Oeöer 1945 knalden een aantal Ambonnezen ™*tißen neer die roodwit droegen. Niettemin *'ng de bevolking door met zich te örganir eQ, o.m. In de Poesat Keselamatan Rakjat Wkmesia (de P.K.R.S.). Zij overhandigden jjP 4 Januari 1946 een petitie aan de Austrasche generaal met het verzoek, die door te «den aan de UNO, waarin de vrijheid van bii 5 werd gevraagd en de aansluiting <_<!__ republiek. De petitie werd echter niet hoewel hij ondertekend was J** circa 450 radja's, adathoofden, leiders amhta'le maatschaPPeliike stromingen en C«iv1 de nieuwë Nederlandse resident, Lion 194« werden in December 1945 en Januari «Y0 besprekingen gevoerd, waarbij besloten to '*> ln afwachting van de gebeurtenissen ,P Java, de status quo op Celebes te hand- RaTen" Nieuwe conflicten braken echter uit. Uit t anBic werd gevangen genomen, vani*nVi ava landden een aantal gewapende re- die een actie op Celebes beier n nun getal is verre overschat en larat? rePubükeinse penetraties zijn niet ge- ÜRr rteerd)- De onrust groeide, de Austraa 8 verdwenen, de politieke partij, de PNI, W verboden en ook de PKRS en hun schol * gesloten. bes D beg°nnen de Nederlanders op Celevan £6n Srote schoonmaak-actie, ongeveer jj^ Ueeember 1946 tot Februari/Maart 1947 __•«_? *?** d»* er meer dan 20.000 mensen bij 8«dood werden
Een sombere lijst,
kin» de Begevens die het blad ter beschik"g «taan, blijkt het volgende: _?_.»_, de streek bij Palloppo stierven ongeveer achtduizend mensen, *erdft ij'ke bestuursleden van de P.N.I. <W » gevangen genomen en gedood zon-3 te zijn. kom Pl6 Januari 1947 werden bij de aansar 3' Van de President Soekawati te Makasverl?P er Pare-Pare 23 mensen op de passar Vp,^°°rd, waaronder vele zonen van de 'wanten van de Radjah. jY' Op _U Januari werden twee Radjahu ns gedood (Kareng Karoewisi en Kareng Lr^edjoe), voordat hun zaak was onderst en voor zij gevonnist waren. 3947 *n 'de maanden Januari en Februari . *7 werden opnieuw een aantal mensen ter d°£d gebracht, ar, ler volgen als voorbeeld verschillende '?°nderlijke gevallen: van 3 Maart 1947 werd S°eradi> hoofd jjj. een vervolgschool, gevangen genomen. Da *'erd ondervraagd, maar niet geloofd. viel Werd geslagen tot hij dood neer-
Satiip Vers^aB werd gedaan door iemand, die 2 n met hem in de cel heeft gezeten. •^ahahP 12 Februari 194? werd Abdoel BepaVt ondefwiizer aan een Mulo-school, op- Ab(jQ , ,n °Pgebracht door luitenant Ritman. van Wahab antwoordde, dat hij lid was geäij,^ n enkele vereniging. Hierna werd hij °Ps_f>h6n en z']n lichaam werd aan een touw %»£•?' Het, hele lichaam was bont en Madj " "*i ligt nu nog in het kampement Q J^-116, door Pp lö Juni werd Abdoel Rasah gepakt dag *er§'- Ellywood van Madjene. De hele •^ierpn6l^. -Jl'** aan een boom gebonden vol öbij jj' viiftien dagen werd hij vastgehouleu e" ,Veel geslagen. Daarna weer losgelar°nds d-"e maa^ toe beticht van °ader- VtoUwe,.actic. Opnieuw gearresteerd. Zijn gepa^' dle zwanger was, werd eveneens op- Se:iiv,„ en moest ongeveer 40 km langs steile 4ll«gen lopen. •stUur "p 12 December 1946 richtte het be- Van an vMenara" (Vereniging tot regeling eei br «VOlksbelan^ te-Makassar zich met kasSar le *°t de assistent-resident van Maeen _ en tot de burgemeester, waarin zij datiiir. °0t aanta' misdrijven met naam en d°or r, **oemde; de brief was ondertekend eiög. uonggeng Dg. Ngasa en L. Daeng Gasveld gebracht waar velen werden mishandeld en doodgeschoten.
Wij vrouwen kunnen zeker niet vaststellen, wie er onder de vermoorden schuldigen waren of niet, dat is het recht en de plicht van de regering. Maar we zijn erg geschokt door de manier, waarop die zuivering door militairen geschiedde. Zuivering door militairen op deze wijze veroorzaakt een gevoel van vrees en haat bij het volk. Vrees omdat er geen enkele waarborg is om je ziel en bezittingen veilig te stellen. Haat, omdat de willekeurige handelingen alle grenzen van de godsdienst, menselijkheid en recht te buiten gaan.
Met deze brief bedoelen wij, vrouwen, geen protest in te dienen of bezwaren te opperen. Het'is alleen maar onze bedoeling om U van die daden in kennis te brengen. Wij hopen dat deze handelingen uw aandacht mogen trekken en uw hart zullen ontroeren, zodat U stappen zult nemen om deze zaak in het reine te brengen, zoals de wens is yan elk godsdienstig mens, bezield met gevoelens van menselijkheid en recht. Wij durven hier te voorspellen dat deze militaire handelingen de oorzaak ervan zullen zijn, dat onze samenleving hier nooit meer vredig en rustig zal worden. De geschiedenis van de militaire druk van Japan en Nazi-Duitsland tijdens de oorlog bewijst voldoende, dat rust en orde in een land niet bereikt kunnen worden door middel van het opwekken van gevoelens van vrees en haat, door middel van willekeurige handelingen, die niet gebaseerd zijn op godsdienst, menselijkheid en recht.
Wij brengen U de groet en de eerbied over van de vrouwen van Makassar, Namens de sociale vrouwenvereniging, Nj. Salawati Daud. Nj. Sikado dg. Nai. Nj. Tjonkenjf, Nj. Ranrahg Toea. Nona Djohoriah. Nj. Kasim. NJ. Maladjong. Vrij Nederland besluit met dit naschrift: Wij publiceren "deze schriftelijke verklaringen zonder commentaar. Wij leggen ze in hun naaktheid aan 't Nederlandse volk voor. Wij zwijgen verder, spreken van gelijk noch ongelijk, maar vragen alleen dat het Nederlandse volk deze zaak ernstig genoeg zal ne»men om haar voor onkreukbare rechters te brengen. Én voor het overige herhalen wij de wobrden, waarmee hel voorlopige republikeinse bestuur van Celebes zich op 27 Januari 1946 tot het Nederlandse gezag wendde: „De Almachtige God zal hierover oordelen en uitmaken, wie verantwoordelijk gesteld moeten worden'voor het vele leed, dat veroorzaakt werd, en zeer waarschijnlijk nog veroorzaakt zal worden.
---

Bijz. Raad van Cassatie.
De Bijz. Raad van Cassatie beeft gistermorgen de volgende uitspraak gedaan:
De straf van de Friese S.S.-er A. Tjallema uit Finkum is van 15 jaar tot 10 jaar R.W.1., onder aftrek van voorarrest, teruggebracht.
---

Besluiten, Benoemingen, enz.
TUK, 7 Juli. Benoemd tot chef-machinist aan de CoöP- Zuivelfabriek „Ons Belang", de heer "Tiesnitsch van Jelsum. BLESSE, 7 Juli. Benoemd tot kantoorhoudster der P.T.T. te Blesse, mevr. A. v. Leeuwen—Dassen. • BERLIKUM. Benoemd tot onderwijzeres aan de school voor C.V.O. te Berlikum mej. B. Plantinga te Huizum. TWIJZELERHEIDE. Benoemd tot tijdelijk onderwijzer aan de 0.1. school alhier de heer S. v. d. Wal te Oostermeer. Eind-examen R.H.B.S. te Assen. ASSEN', 5 Juli. Geslaagd voor B: J. Groenewold te Oosterwolde. Mulo-examens. ASSEN, 5 Juli. Geslaagd voor diploma A: H. Luding, Oosterwolde (meisje); T. Oenema en W. Kastelein, Elsloo. BLESSE. Te Meppel slaagde mej. S. Colenbrander voor het examen onderwijzeres. WARTENA. Geslaagd voor het examen Landbouwkundig ingenieur te Wageningen, de heer-J. Driesen afkomstig van Wartena. GIETHOORN. Benoemd tot heemraad 'van het waterschap Vollenhove de heer J. Voetelink, burgemeester van Giethoorn. De heer D. Beekama, Ie ambtenaar ter seceretarie, alhier, Is benoemd tot adjunctcommies Ie klas ter prov. griffie van Friesland. . Benoemd tot tijd. onderwijzeres aan de 0.1. school te Giethoorn (Zuid), mej. E. A. Maazen te Zwolle. — Aan de rijksuniversiteit te Groningen slaagde voor het voorbereidend examen godgeleerdheid M. Strikwerda, Marum.
---

DE VROUWEN KLAGEN BIJ DE RESIDENT. „Om godsdienst, menselijkheid en recht”.
Woni^ gember 1946 richtte een aantal brief tn*Sj vrouwen zich met de volgende sident territoriale commandant, de re- Eiaatäpr^!1 Zmd-Celebes, het hoofd van het ■^ak-ioo bestuur, de burgemeester van »Zoaiarnn anderen: Il Dp s u Hoógedelgestrenge weet ts vanaf de Lt p ]946 volgens het besluit van <Jig(f * "--G. de staat van oorlog afgekon- Pare-P, de streken Makassar, Bontham, Deze"i> J Mandar* de macht van oorl°g S?af aan militairen l(>diK ach,fn Vr'.ibeid van handelen wat ze rftn aan ötfen, zonder dat ze gebonden wa*en. n Wpten'Be wet of voorschrift. Wij, vrou!°g de rnî"t ccl goed dat in staat van °°r" is voor aire macht erg groot is, maar het bancjelj °ns erg moeilijk om alle militaire U Decernh" rechtvaardigen, die sinds Beniner liA bedreven zijn. Wij zijn van 'ot gronn . militaire macht, hoe groot ook, selijkhe H,ag moel hebben godsdienst, mengen, zoal- -11.l1. rRcM' De militaire handelin° gevhm eek tijdens de zuivering in de tric. m'T van Bara-Baraja (10-12-46), üis-46) VartSSar; Bal°ca. Barombong (12-12--4fi), di,i *• tndom Goa< Kaloekoeang (13-12--12-46). v oedJ°end-Tanah; Djongaja (16--a (16-i«> •ififtendom Goa en Samboengdja- Rron7p" ' District Darise, overschreden £n recht n Van de Sót!s(üenst, menselijkheid "'"deren ,wertJe" w* vrouwen- en kleine Bestei(i »'. babies en zuigelingen, bloot- Qesten ir _r<^'en en de felle zonneschijn en |en Vai] "W^klk toekijken, dat de bezittinka noo_.<T~ Personen van bovenvermelde Zond"5; nB6/00" °P aanwiiT. onf,erzoek. enkel en alleen '*■*) vrouwe*8 Van enkele personen, werden e". mannen en kinderen naar een
---

200 Friezen op bezoek bij de Zeeuwen
De landbouwjongeren gemeenschap Zeeland zal deze week als gasvrouw optreden van 200 Friese boerenzoons en boerendochters. Op het programma staat een excursie naar Walcheren op Woensdag 9 Juli en een landdag te Goes op Donderdag 10 Juli. Tijdens deze landdag zal het Zeeuwse openluchtspel „En de tweede Is daaraan gelflk" vi.n J. Eggermont worden opgevoerd. )
---

Laatste positie Ned. passagiersschepen.
7 Juli. Delftdijk: 6-7 van Londen te Antwerpen. Eemdük: 5-7 van Rotterdam te Batimore. Java: 5-7 van Amsterdam naar Java. Joh. van Oldebarnevelt: Batavia—Amsterdam, pass. 6-7 Algiers. Kota Gede: Rotterdam—Batavia, pass. 6-7 23 uur Quessant. Maaskerk: 9-7 van Lagos naar Port Harcourt. Nigerstroom: 4-7 van Pointe Noire naar Loanda. Noordam: Rotterdam—New Vork, pass. '6-7 om 17 uur Scilly. Volendam: Batavia—Rotterdam, 5-7 3 u. van Aden. Zuiderkruis: Rotterdam—Batavia, 4-7 van Sabang.
---

Atmosferische Waarnemingen ONWEER IN FRIESLAND.
(Overzicht samengesteld naar rapporten van diverse waarnemers.) In Juni ondanks extreme warmte geen zware onweders. Totaal aantal onweersberichten *) 27 (donder en/of bliksem) (Mci 16) Totaal aantal onweers- en weerlichtberichten 30 (Mei 26) Aantal onweersdagen 2) 9 (norm. 7) (Mei 4) Data met donder en/of biksem: 1, 4, 5, 8, -15, 21, 27, 29 en 30 Juni. i) Meerdere melding van 1 datum, 1 bericht. 2) Elke dag met donder en/of bliksem
---

Chronologisch Verslag.
In het begin van de maand zaten we nog midden- in de hittegolf, die in Mei was begonnen. Op Zondag 1 ontstond boven het midden van het land een zwaar onweer, dat te Jutfaas zware schade aanrichtte aan het gewas en te De Bilt hagelstehen van plm. 2 cm doorsnede deed neerdalen. Hoewel de bui zich naar het N.O. voortbewoog, kregen we toch in onze provincie niet veel meer te zien dan een enkele bliksemstraal en wat weerlicht uit het Z.W.
---

De eerste hittegolf ten einde!
Eindelijk, op Woensdag 4 vinden er ingrijpende wijzigingen in de algemene druksituatie plaats. Des morgens ligt er bvj de ingang van het Kanaal een lagedrukgebiedje, dat zich in N.O.lijke richting verpaatst.
Op het kaartje ziet men nog de grote warmte in' ons land. die reeds sterk bedreigd wordt door het koudefront, dat Vlissingen al is gepasseerd. Over Frankrijk nadert ondertussen nog aanzienlijk koudere lucht, die in de loop van de nacht eveneens in Nederland zal aankomen, wat ook in Friesland gepaard zal gaan met onweders, die we hieronder nader zullen beschrijven.
Ie bui. Juist voor de middag hoort de waarnemer in Lemmer de eerste donder, evenals die in Haulerwijk en Wolvega. In Kortezwaag en Rotsterhaule geschiedt dit om 12.15 en in Akkerwoude om 13.17.
De bui, die zich hoofdzakelijk op hoog niveau afspeelt, gaat in Rotsterhaule 'en Wolvega vergezeld van hevige slagregen, terwijl Lemmer slechts enkele iregenspatjes voelt neerdalen. De afkoeling aan de grond is echter nog zeer gering en pas later op de dag zal de definitieve verdrijving van de nog aanwezige tropische lucht plaats vinden.
2e bui. Om 5 uur des middags loopt de frontlijn tussen koude en warme lucht van Alkmaar via Amersfoort en Den Bosch naar Baerle-Nassau.
De tegenstellingen zijn zeer groot: Eindhoven heeft 29' gr. C, Vissingen slechts 18 gr. C. Te verwachten is, dat de onweersactiviteit tegen de avond zal toenemen.
10 uur: Het front is nu in Friesland aangekomen en strekt zich via Frankfort en. Zürich uit tot de Middellandse Zee. Reeds is donder waargenomen uit Z.W.-lijke richting en na een voorloper zien we na 8 uur de weerselementen tot volle ontplooiing komen. Wolvega: slagregen van 20.10—20,16, Rotsterhaule van 20.50— 20.56; „fantastische" regen uit een koperkleurige'lucht; Lemmer: inktblauwe lucht. Net als bij het Pinksteronweer in Mei ligt de Oostelijke scheidingslijn van de bui ongeveer in de buurt van Wolvega en trekt de kern ten Westen van deze plaats in een ongeveer tussen N. en N.N.O. gelegen'richting op.
Toch is het zoals de heer Broersma uit Akkerwoude later aantekent „geen buitengewoon zwaar weer". We willen, om een indruk van het plaatselijke karakter te krijgen (een onweer wordt toch afgemeten naar de zware slagen), hieronder de dichtstbijzijnde slag in de diverse waarnemingsplaatsen vermelden, waaruit tevens goed de N.N.0.-lijke of Oostelijke verplaatsing naar voren komt.
Wolvega 2 sec. (20.22); Rotsterhaule 2 sec. (20.52); Kortezwaas 6 sec. (20.37); Lemmer 6 sec. (21.10); Snikzwaag 8 sec. (?); Haulerwijk 11 sec. (21.46); Akkerwoude 4 sec. 22.03 en 22.07).
Na 22.15 neemt de onweersactiviteit sterk af.
3e bui. Na middernacht trekken er nog buien langs de Z.0.-rand van de provincie en neemt de waarnemer te Akkerwoude 11 ontladingen waar tussen 10 voor 1 en 20 voor 2.
Neerslag. De volgende morgen worden er vrij grote hoeveelheden afgetapt: Rottum 40, Oldeholtpade 35, Appelsga 25, Kortezwaag 15 'mm. Let vooral op het grote verschil met Rottum! 8 Juni. Een trog van lage 'druk passeert op deze Zondag ons land en geeft sterke temperatuurdaling ln de hogere lagen. Al wordt de hoogste temperatuur slechts 16.5 gr. C. (15 gr. minder dan de vorige Zondag), toch ontstaan er hoge cimulo-nimbi.
Door de sterke verticale temperatuurgradient en de vochtigheidstoename tot boven 5 km, vgl. Rel. vochtigheid voor de trog op 500 m 74, 1000 m 68, 2000 m 84, 3000 m 48, 4000 m 52, 5000 m 28 %; na de trog op 500 m 91, 1000 m 90, 2000 m 87, 3000 m 90, 4000 m 71, 5000 m 62 %
spelende condensactieverschijnselen zich tot op grotere hoogte af, wat aanleiding geeft tot flinke hagelval.
Wolvega spreekt reeds de hele middag van donder uit W. of N.W. met doorgaande regen, doch na plm. 20 uur begint het pas goed.
Uit de plaatsen Wolvega, Opeinde,-Rotsterhaule en Akkerwoude komen nagelmeldingen, terwijl op 3 km. afstand van Snikzwaag zelfs grote stukken ijs vallen (jammer dat de doorsnede niet was opgenomen). Daarbij treden hevige rukwinden tot 7 Beaufort op, uit Westelijke richtingen.
Om 23 uur passeren opnieuw buien, thans met matige regen. De heer H. P. de Jong te Snikzwaag telt er 3, die plotseling opkwamen.
Zondag 15 Juni. Opnieuw vindt er een trogpassage plaats, waarbij fn de middag om 16 uur lichte donder in het N.O. wordt waargenomen te Kortezwaag, wanneer het daar van 4.45 tot dat tijdstip • flink geregend heeft. De trekrichting is Z.W.- N.O. Ook in Wolvega wordt eerder op de middag donder gehoord.
Op Zaterdag 21 heeft het alleen geonweerd in het N.O. van de provincie. Akkerwoude meldt rond het middaguur lichte donder in Z. en O. richtins*. Het is op deze dag, dat het koufront passeert van een kleine depressie van 1012-5 millibaar, die vlak ten N. van ons land over de Noordzee naar Denemarken trekt. Het is meteen de laatste onweerswaarneming uit N.0.-Friesland in de maand Juni.
---

BOKKE HEIDEHIPPER
577. Bokke' heeft goed gezien, het ie inderdaad Minkc Tejoenater, die enkele ogenblikken later, gezeten op een groot wild varken, in razende vaart het zandpad naar Bokke'e woning inétormt. Bokke schuift zijn pet wat naar achteren en zegt: Daar ie zeker weer iets aan de hand het ie de laatste tijd veel te rustig geweest, hm, 't zal me benieuwen wat Minke te zeggen heeft, maar 't zal we! niet veel goeds zijn. Minke is intussen van haar vreemd eoortig roe,gestegen, bindt het dier aan een berkeboompje en groet de mannen.
578. Kom binnen Minke, zegt Bokke, en vertel eens wat je op dit uur naar mijn woning voert. De nieuwe fGrie-t--man*) is ontvoerd, hijgt Minke, en zijn jonge vrouw ook; ik vermoed dat de Woudmannetjes hier de hand in hebben. Nu de oude koning dood ie en zijn zoon Piter Kikkert de scepter zwaait, worden de zwarte duiveltjes weer oproerig en proberen hun macht opnieuw uit te breiden.-fk heb ze de laatste nachten herhaaldelijk op de heide zien rondspoken en Germ Bôle vond vanmiddag een speer. (*) Grietman = burgemeester.)
---

Het lichte onweer tijdens de tweede hittegolf.
Opnieuw gaat de luchtdruksituatie van de eerste dagen van Juni zich herstellen en het kwik rijst met sprongen. Voor Vrijdag 27 (de recorddag) worden op vele' plaatsen onweersbuien in het vooruitzicht gesteld, doch de actiecentra trekken voorbij naar Engeland, waar het des morgens ontzettend „heet" toegaat. Wel vallen er om 7.30 te Lemmer en 8,27 te Kortezwaag enkele dikke druppels, doch onweer wordt niet vernomen. Toch had Snikzwaag om 5.05 één donderslag gehoord en werd ons bij geruchte bekend, dat het ook in Bolsward licht geonweerd had, zodat 27 Juni als onweersdag moest worden gerekend.
28 Juni. Licht geflikker uit het Zuiden (waargenomen om 23 uur te Lemmer), is hierna het voorteken, dat ook d^e warmteperiode zijn hoogtepunt gehad heeft. De heer Bakker te Wolvega raakt dan via een vroege hengelaar, de heer J. Dijkstra, door eigen waarneming bekend met de lichte donder uit Z. tot Z.W. richting, afkomstig van ver voorbijdrijvende buien, die 16.29 van Z. naar N. over Nederland trekken. (In de avond zwaar weer in Limburg.) _- Tenslotte worden op 30 Juni de waarnemers uit Wolvega en Kortezwaag op precies hetzelfde tijdstip wakker door onweer, veraf in het Z.O. De regen is op dit vroege morgenuur van bijzonder weinig betekenis. Jg-
---

HET WEER IN Z.0.-FRIESLAND.
Juni-voorspelling van De Bilt slaagde hier voor temperatuur, doch niet l voor neerslag.
Temperatuur. Gemiddeld 19 gr. C. (normaal 16.2); afwijking +2.8 gr. Hoogste 34 gr. C. op 27 Juni (vorig record 32.7 gr. in 1941). Laagste 3.9 gr. C. op 13 Juni record 1 gr. in 1923). Aantal zomerse dagen (= max.-temp. 25 gr. of meer): 10 (normaal 3). Vgl. aantal in 1946: 0; 1945 3; 1944 0; 1943 3; 1942 3 1941 9; 1940 4; 1939 5; 1937 4. Aantal tropendagen (= max.temp. 30 gr. of meer): 6.
Frederiksoord 30 mm; 12 regendagen Oldeholtpade 78 „ 12 Rotturn 76 „ 12 ~ Appelscha 74 „ 14 „
Marum 64 „ 13 » Lemmer 61 „ 12 „ Kortezwaag 58 „ 13 „ Gemiddels 70 „ 13 Normaal 52 „ 14 „ Grootste dagsom 39.5 mm op 5 Juni te Rottum. Groot zijn de verschillen op deze dag: Lemmer 15.7 mm; Kortezwaag 16.3 mm. Nog enige gegevens van andere stations: Juni-som te 's Heerenhoek (O.) 103 mm (38 mm op 5 Juni) Witmarsum 91 mm (27 mm op 9 Juni) Hattem 79 mm (23 mm op 5 Juni) Jg-
---

Geestelijk leven Het kerkelijk leven in het huidige Rusland.
De Aartspriester André Serguéenko, Pastoor der Russische Kerk te Meudon(Parijs) is dit voorjaar gedurende de Paastijd te Moskou en Leningrad geweest, als lid der Russische Kerkelijke Delegatie, welke van Parijs naar de Sovjet-Unie is gekomen op uitnodiging van de Patriarch van Moskou.
Maandag 30 Juni sprak hij hierover in Den Haag. De toestand der Russische Orthodoxe Kerk in de Sovjet-Unie kan, volgens hem, als volgt omschreven worden.
De Russische Kerk was direct na'de revolutie van de staat afgescheiden. Zij is nu volkomen vrij. De staat mengt zich nooit in de innerlijke aangelegenheden der Kerk. Er bestaat een speciale Raad voor Kerkelijke zaken der Russische Orthodoxe Kerk. Deze raad wordt beneemd door de Regering en dient uitsluitend als verbindingslichaam tussen de Kerk en de staat in alles wat het werkelijk leven naar buiten betreft, d.w.z. de.regeling van materiële en zakelijke aangelegenheden: b.v. heropening der kerken, hun teruggave aan de Kerk, verstrekken van het nodige bouwmateriaal voor normale"prijzen, enz.
De Kerk zelf echter wordt bestuurd door de Patriarch van Moskou thans P. Alexis) en de H. Synode, wiens beslissingen worden genomen zonder enige staatscontrole. De Kerk ontvangt ook geen enkele financiële steun van de staat. Ook betaalt de Kerk aan de staat geen belasting. Er zijn nu in de Sovjet-Unie 29.000 gemeenten en 33.000 priesters, 90 bisdommen en 71 bisschoppen en ook 90 kloosters. Thans zijn twee academies geopend te Moskou en Leningrad) en tien seminaria. Het aantal van Priesterroepingen is zeer groot, er zijn veel jonge studenten. De tekortkoming aan geleerde krachten (professoren) is voorlopig groot. De preek in Rusland neemt een zeer belangrijke plaats in. Er wordt gepreekt niet alleen over zuiver geestelijke problemen; heel dikwijls heeft de prteek een apologetiscn en pol^mistisch karakter: de beginselen van het materialisme worden openlijk van de .kansel becritiseerd en bestreden.
Thans wordt gewerkt aan de opening van een kerkel|ke drukkerij. In de eerste plaats zal met het drukken van de H. Schrift en vervolgens met liturgische boeken begonnen worden. Nu verschijnt al (gedrukt echter in de Staatsdrukkerij) een tijdschrift der Patriarehie en een Theologisch tijdschrift. De kerken zijn overvol, mensen van alle leeftijden en geslachten, zeer veel kinderen, ook militairen en leerlingen van militaire scholen. Het aantal dopelingen is zeer groot, kindei en en volwassenen. Heel dikwijls moet men dopen in groepen van 50 mensen en verschillende keren per dag. Ook veel huwelijken en begrafenissen. De catechisatie voor kinderen heeft plaats in de kerk, in een speciale preek, doch ook als stelselmatig onderwijs. Het aantal communieanten stijgt zeer aanzienlijk: dit jaar werden in een kathedraal van Moskou (Thegania) 400.000 verschillende communieanten geregistreerd(in de Paastijd), in 1946 was hun aantal 250:000.
Alle andere religieuze richtingen bezitten in Rusland dezelfde rechten als de Orthodoxe Kerk en zijn volkomen vrij in de uitoefening van hun eredienst.
---

Ohristusbelijders in de P.v.d.A.
In het „Gereformeerd Weekblad" begint Dr. N. J. Hommes een serie artikelen over bovenstaand onderwerp. Hij stelt, als ondertitel de vraag, of er brj hen, die uit het rechtzinnig-kerkelijk kamp naar de P. v. d. A. overgingen sprake is alleen van „oprechte gehoorzaamheid aan God of van beginsel-narcose?". In het bijzonder geldt het betoog, van Dr. IfSm,mes het offensief, dat vooral in „In de Waagschaal" ingezet is en wordt vervolgd tegen de antithese-partijen en gedachten. En omdat „op politiek terrein de A.R., op kerkelijk gebied de Gereformeerden daarbij de hoofdaanval hebben te verduren — hetgeen geen verwondering kan wekken, daar zij het meest consequent leven en strijden uit de antithese —, daarom zijn wij als Gereformeerden bij deze smartelijke en fatale tweespalt onder Christusbelijders inzake politieke activiteit, het nauwst betrokken". De strijd is', aldus de schr., opgedrongen. „Met de mannen van de „Waagschaal" om recht en noodzaak der antithese, met de mannen van art. 31, die ons verwijten, dat wij de antithese niet ernstig genoeg nemen, ja op menig punt eigenlijk verraad plegen". Omdat ook in eigen midden er leden der kerk' zijn, die hun plaats thans innemen in de P. v. d. Ä., kan geen laa*» maar-waaien-systeem worden gevolgd, maar zal ernstig moeten worden afgevraagd, of de P.v.d.A. de juiste weg is of wel een verkeerde. Want „tenslotte gaat het hier in deze strijd met de mannen van de Waagschaal om het to be ór i_ot to be onzer christelijke politieke actie, ja zelfs om het zijn of niet-zijn van onze totale inventaris in de geestelijke worsteling op elk terrein van het leven. Daarom moeten wij hier principieel toetsen, keuren en kiezen naar welke tenten wij Israël moeten oproepen".
---

De Kerk en de doodstraf.
Na afloop van de oorlog is er in Noorwegen van kerkelijke zijde voor gewaarschuwd om bij de veroordeling van landverraders gebruik te maken van de doodstraf. En wel hierom, omdat de doodstraf in etrijd is met de christelijke ethiek en omdat men met betreking tot de preventieve werking van de doodstraf zeer 6lechte ervaringen beeft opgedaan. In 1945 werd de do*lstraf voor bepaalde overtredingen ingevoerd. De minieter van justitie rechtvaardigde dit door te wijzen op het heersende rechtsgevoel bij het volk. Reeds toen werden er in het Storting bepaalde bedeningen geopperd en men verzocht de Hoge Raad de grootste voorzichtigheid te betrachten om van deze straf gebruik te maken. Men deed zelfs het voorstel om de doodstraf weer af te schaffen zodra men met de landverraders zou hebben afgerekend. Het Noorse kerkblad schreef indertijd: „Zelfs wanneer het zo is, dat het overgrote deel van het volk op het ogenblik de doodstraf ingevoerd wil zien in de berechting vân de landverraders, zegt dat nog niet, dat het rechtsgevoel van het vol dit verlangt. Het rechtsgevoel van het volk dit verlang*. Het die in een volk gedurende een lange tijd tot uitdrukking komt, en is geheel iets andere dan de stemmingen en de gevoelens, die naar voivn komen als weerslag van een opgewonden atmosfeer, die er heerst, kort na afloop van 'n oorlog. Dergelijke stemmingen, de ervaring heeft het geleerd, zijn van korte duur."" Deze prognose is juist gebleken. Op het ogenblik, na twee jaar, reageert hat rechtsgevoel van het volk anders. De Kerk is van mening, dat hel de zaak is van het gerechtshof om de wetten, die aan het volk zijn gegeven, te handhaven. Daarom heeft zij thans niet deelgenomen aan de discussies vóór of tegen de doodstraf. Verder is zij van inzicht, dat men de landverraders niet met zachte handschoenen moet aanpakken, doch streng moet behandelen. De straffen moeten zo zijn. dat men probeert uit de veroordeelden behoorlijke mensen te maken. Tenslotte is de Kerk van mening, dat de doodstraf in vredestijd niet nodig is en dat deze een christelijk volk onwaardig is. Mochten de wetten aangaande de doodstraf niet veranderd worden, dan moet steeds df van begenadiging open blijven, waarvan men zeker steeds meer eebruilf zal maken.
---

Radioprogramma WOENSDAG 9 JULI. HILVERSUM I (301.5 M.).
7.— NRU Nieuws. 7.15 Ochtendgymnastiek. 7.30 VARA Muziek bij het ontbijt. B.— NRU Nieuws. 8.15 VARA Socialistenmars. 8.18 Luchtige morgenklanken. 8.50 Voor de vrouw. 9.— Operette-programma. 9.30 NRU Waterstanden en politieberichten. 9.35 Symphonie, Schubert. 10.— VPRO Morgenwijding. 10.20 NRU Voor de vröttw. 10.35 Zang en piano. 11.— RVU Lezing. 11.30 VARA Populair non-stop-programma. 12.— Vaudeville-orkest. 12.30 Kalender. 12.35 Vaudeville-orkest. I.— NRU Nieuws. 1.15 Orgel. 1.45 Negro spirituals. 2.— Voor de vrouw. 2.15 NRU Omroep-kamerorkest. 3.— Voor de jeugd. 3.45 Op bezoek bij zieken. 4.15 Voor de jeugd. 5.15 Jan Vogel en zijn accordeonorkest. 5.45 NRU Het rijk overzee. 6.— NRU Nieuws. 6.15 VARA Varia en mededelingen. 6.20 Zang met gitaar en orkest. 6.30 RVU Lezing. 7.— Metro sax kwintet. 7.15 NRU Het nieuws uit Indonesië. 7.30 VPRO „Ons leven en ons geloof". 7.45 Lezen in de bijbel. B.— NRU Nieuws, 8.05 VARA Dingen van de dag. 8.15 NRU Orkest. 9.15 Hoorspel. 9.55 Dansorkest. 10.30 Viool en piano. 10.45 Sport, voetballen. 11.— NRU Nieuws. 11.15 Op vleug'len van muziek. 11.25 Gram. 12.— Sluiting.
---

HILVERSUM II (415.5 M.).
7.— NRU Nieuws. 7.15 Ochtendgymnastiek. 7.30 NCRV Orkest. 7.45 Woord voor de dag. B.— NRU Nieuws. 8.15 Jo Vincent kwartet. 8.30 Gram. 9.— Ochtendbezoek bij onze zieken. 9.30 NRU Werken voor strijkkwartet. 10.30 Morgendienst. 11.— NRU Viool en piano. 11.45 NRU Familieberichten uit overzese gebiedsdelen. 12.— Gram. 12.30 NCRV Vocaal kwartet." I.— NRU Nieuws. 1.15* Mandolinata brengt een licht en' luchtig programma. 1.50 Piano. 2.— Reportage. 3.15 Trio. 4.— Een praatje voor onze jeugdige postzegelverzamelaars. 4.15 Zingende jeugd. 4.45 Voor onze jongens en meisjes. 5.30 Omroeporkest en -koor. 6.20 Vacantietips. 6.30 NRU Programma voor de Ned. strijdkrachten. 7.— NRU Nieuws, en weeroverzicht. 7.15 A. Stapelkamp. 7.30 Het actueel geluid. 7.45 Gram. B.— NRU Nieuws. 8.05 Programma-proloog: 8.15 Reportage. 9.15 „Feestelijke klanken. 9.40 „Taferelen uit de geschiedenis van de Romeinse beschaving". 10.— Orgel. 10.30 NRU Nieuws. 10.45 Avondoverdenking. 11.— NRU Orke_t. 12— Sluiting.
---

REGIONALE OMROEP NOORD
Woensdag: 9 Juli. 18.15 De Stem van het Noorden. Hierin o.a. commentaar op Noordelijke watersportgebeurtenissen door J. G. 'Mulder. 18.35 R.0.N.-sextet 0.1.v. Louis l!¥enth. 19.— Landbouwkwartier. Dr. W. J. Thijn: ..Gezondheidsdienst voor Dieren in de provincie Drente". 19.15 Hilversum IL 19.30 Gram.muziek. 19.45 Noordelijk strijdkrachtenprogramma. 20.— Sluiting.
---

Financieel-economisch overzicht Zal het Plan-Marshall Europa redden?
De Parijse mislukking kan de West-Europese landfen niet beletten een herstelplan op te stellen!
(Van onze financiële medewerker)
Misschien zal in de verre toekomst 5 Juni, de dag waarop minister Marshall voor de universiteit van Harvard het grote reconstructieplan voor Europa heeft bekend gemaakt, in Europa tot een algemene feestdag worden uitgeroepen. Het is namelijk niet uitgesloten, dat voor dit voorstel met één slag de reeds meer dan twintig jaar oude plannen om in Europa tot een nauwere economische samenwerking te geraken, tot verwezenlijking zullen komen. Hierdoor zou een eerste, doch tevens beslissende stap worden gedaan op de weg naar de Verenigde Staten van Europa, een weg die tot dusver absoluut onbegaanbaar had geleken. W%t noch commissies, noch conferenties .sedert 1919 ooit hebben kunnen bereiken zou nu door de noodtoestand welke Europa bedreigt verwezenlijkt kunnen worden.
Amerika heeft gevraagd om een algem. reconstructieplan voor EuA>pa en al is de Parijse conferentie mislukt, niets zal de West-Europese landen kunnen weerhouden om gezamenlijk cAi herstelplan op te stellen. Dit plan zal men echter alleen dan kunnen maken "indien de nationale reconstructieplannen, die sedert de oorlog o.a. in ons land, in Frankrijk en in Noorwegen zijn gemaakt, tot één groot geheel worden samengevat. Ook Engeland, heeft bij de publicatie van het Witboek over het nationale inkomen, dat tezamen met de begroting telken jare wordt gepubliceerd, het materiaal voor een nationaal plan bijeengebracht; doch nu moeten al deze nationale plannen — Gunnar Myrdal, de secretaris van de Commissie voor ,J_uropa •s er nog onlangs op — tot één groot plan worden samengevoegd. In al deze nationale plannen^zijn grote exportschema's opgesteld, doch men heeft hierbij geen rekening kunnen houden met de uitwerking van de nationale plannen op de economie der andere landen. Eerst indien dat geschiedt,'zal men tot een planmatige opbouw van Europa kunnen komen. Men heeft hierover reeds jarenlang getheoretiseerd, doch steeds zijn de weerstanden te sterk gebleken om tot een nauwe samenwerking én tot onderlinge afpassing van de economie der verschillende landen te geraken.
---

Planbureau te Genève.
Dat de economische commissie voor Europa * van de Verenigde Naties ernst met de zaak maakt, blijkt onder meer wel uit het feit, dat te Genève een Planbureau zal worden opgericht, dat op korte termijn al deze afzonderlijke nationale plannen tot een groot globaal plan voor Europa zal samenvoegen. De bekende Engelse econoom N. Kalbor is tot directeur van dit bureau benoemd. Dit grote reconstructieplan voor Europa kan alléén dan slagen, indien de landen waarop het betrekking heeft, er in zullen toestemmen een stukje van hun nationale souvereiniteit op te 'geven. Het slagen van het plan hangt af van de vraag of de verschillende landen hun eigen belangen ondergeschikt willen maken aan de wederopbouw van Europa _ in zijn geheel. Tot dusver zijn alle plannen tot de nauwere samenwerking op economisch zowel als op politiek gebied hierop gestrand. De nood in Europa is op het Ägenblik echter zo groot en de uitweg uit de impasse hangt zo uitsluitend af van de .Amerikaanse steun die door minister ' Marshall is toegezegd, dat wij nauwelijks kunnen vrezen dat de vooraanstaande Europese politici niet zullen inzien dat slechts een enge en planmatige samenwerking tussen de' West-Europese mogendheden redding kan brengen.
---