Crisis in den landbouw Moeren in nood Enkele jaren geleden, vlak voordat de groote activiteit der regeering op bet gebied der agrarische steunverleening inzette, leefden onze boeren over de heele linie in een allerminst benijdenswaardigen toestand. Het beeld van den val der graanprijzen, die eerst in 1922 op de helft en toen in 1930 op een kwart van den prijs uit 1920 naar beneden sprongen, teekent eigenlijk ook den val van den boer en welstand; van 1922 af kon de landbouwer nog net leven door de reserves, die hij in beter jaren opspaarde — in 1930 als die reserves zijn opgeteerd en de groote krach komt, kan hij niet meer leven. Een kleine enquête, door de Staatscommissie-Ebels ingesteld naar het inkomen van de boeren in 1927 — dus twee jaren vóór het uitbreken van de groote crisis — wees reeds uit, dat het inkomen der landbouwers uit arbeid omstreeks dien tijd „zeer sterk achterstond bij dat van andere bevolkingsgroepen, terwijl een vrij groot kapitaalbezit toch nog niet in staat was het inkomen uit arbeid en kapitaal te zamen tot eenzelfde hoogte te brengen als andere bevolkingsgroepen uit arbeid alleen reeds bereikten."!) Dezelfde commissie berekende het loon van een volwassen mannelijke arbeidskracht in den landbouw in guldens: 2) per jaar per dag 1924/1925 1032 3.44 1925/1926 845 2.82 1926/1927 689 2.30 1927/1928 633 2.11 Reeds geruimen tijd vóórdat de wereldcrisis het heele bedrijfsleven deed ineenstorten, verdiende de gemiddelde boer in ons land dus aanzienlijk veel minder dan zelfs de ongeschoolde arbeidskrachten in de industrie. In afzonderlijke rapporten uit de verschillende cultuurgebieden van ons land werd aan de commissie herhaaldelijk de juistheid van dit feit bevestigd. In het Noorden bijvoorbeeld werd op de zeeklei in de zes jaren van 1924 tot 1930 gemiddeld een bedrijfswinst gemaakt van slechts ƒ 12 per H.A.; „een pachter in de genoemde (normale) omstandigheden heeft dus niet in zijn levensonderhoud kunnen voorzien. In het Zuiden was de gemiddelde winst over die jaren ƒ 37 per H.A.; een onder dezelfde voorwaarden verkeerende pachter zou hier, wanneer hij niet veel uitgaven heeft, misschien nog kunnen rondkomen." 3) En zoo kan men voortgaan. Toen de crisis dan ook eenmaal uitbrak waren de gevolgen voor den boerenstand, die al enkele jaren op den rand van een levensmmimum leefde en wiens weerstandsvermogen totaal was ondermijnd, funest. De cijfers van het inkomen der mannelijke arbeidskrachten, zooals hierboven voor de jaren 1924—1928 weergegeven, liepen terug tot: per jaar per dag 1929/1930 579 1-93 1930/1931 262 0.87 1931/1932 77 0.26 In het laatstgenoemde jaar werkte de Nederlandsche boer dus voor een bedrag van één gulden vijftig cents per week gemiddeld — wanneer hij tenminste al zijn verplichtingen nakwam. De commissie-Ebels, die eigenlijk de vraag bestudeerde „of en zoo ja in hoeverre en door welke oorzaken in den landen tuinbouw eene wanverhouding bestaat verre en door welke oorzaken in den landtusschen de bodemprijzen en productiekosten eenerzijds en de opbrengst der producten anderzijds" kwam voor het eerste crisisjaar tot de conclusie dat een dergelijke wanverhouding duidelijk viel aan te toonen en voor het tweede dat zij „ongekende afmetingen" had aangenomen. Zij schrijft letterlijk: 4) „De noodtoestand in de akkerbouwbedrijven was voor de regeering aanleiding steun te verleenen aan den verbouw van tarwe en suikerbieten. De bedragen, welke hierdoor aan den landbouw zyn ten goede gekomen, zyn mede in onze berekeningen verwerkt, terWijl ook een geringe daling der pachtprijzen in aanmerking is genomen. Desniettegenstaande bleef de wanverhouding van zoodanigen omvang, dat het aan de landbouwers ten goede komende loon 144 millioen gulden of ƒ 69 p e r H.A. hooger zoude moeten zyn geweest om een kleine ondernemerswinst van ƒ 3 per H.A. te kunnen opleveren, zooals in de jaren 1924— 1929 werd bereikt." Al arbeidende werden de boeren in die dagen steeds armer. In de jaren 1930—1931 en 1931—1932 leden zij verliezen van resp. ƒ 10 en ƒ 73 per H.A. Toen is inderdaad gebleken dat de landbouwers tot vertwijfeling kunnen komen. Op verschillende destijds gehouden vergaderingen en congressen hadden hun eigen leiders hen nauwelijks meer in bedwangen sloegen de golven van verbittering en protest zóó hoog dat de heele Nederlandsche pers geen woorden genoeg kon vinden om tot bedaren te manen. Tenslotte heeft de regeering ingegrepen en den landbouw gesteund met een reeks maatregelen die inderdaad eenige verlichting in het lot der boeren hebben gebracht. De cijfers van de boekhoudbureaux geven over het heele land voor 1932—1933 nog een netto-verlies van ƒ 28 per H.A., doch het jaar daarna 1933—1934 eindelijk weer een positieve opbrengst van ƒ 18 per H.A. Over het laatste jaar echter, 1934—1935 loopt die opbrengst, voor zoover de cijfers bekend zijn, weer achteruit. Nu is de toestand in de bodemeultuur niet overal dezelfde. De regeering' streeft er uitdrukkelijk naar onze afhankelijkheid van den buitenlandschen in- en uitvoer te verminderen door den landbouw zooveel mogelijk uit te breiden ten koste van de veeteelt. De graanprijzen werden dus hooger gehouden, de graanbouw aantrekkelijker gemaakt, dan de prijzen van de veehouderij - producten. Tot nu toe werden de eerste slechts tot 20 pet. aangepast bij de prijzen van de wereldmarkt, de laatste reeds tot 60 pCt. Een andere tak van bodemeultuur, de pluimveehouderij ondervindt zelfs tegenslag van de beschermingsmaatregelen, doordat hij zijn grondstof — de granen die tot voer moeten dienen — in verhouding tot de wereldmarktprijzen veel te duur moet betalen. Insiders schatten het bedrag, dat in den toeslag op de graanprijzen dooide pluimveehouders betaald wordt op 17 millioen! En dat de tuinbouw nog steeds ver van den landbouw af staat is geen geheim. Had dus de landbouw nog een opbrengst, die een zelfs voor dezen „aangepasten" tijd sober bestaan mogelijk maakte, de veeteelt en de andere takken van organische productie konden dat meerendeels niet bereiken. Oók n u niet — met al de steunmaatregelen, die genomen werden. Er is, aldus kon Ir. W. Droesen dan ook verklaren op de jongste vergadering van den L.TJB. te Utrecht, al heel weinig reden om afgunstig te zijn op de boeren. Geen stand werd zwaarder door de crisis getroffen. Als Wij de meest beklagenswaardigen uit handel en industrie, de werkloozen, plaatsen tegenover de evengroote groep van geruïneerde boeren en tuinders en van de 60.000 gezinnen van kleine boeren, dan weet ik niet waar de crisislast het zwaarst is. De boer en tuinder kunnen zich zeker gelukkig' ij.._iwi". dat zy den geesel van het niets doen niet kennen, maar financieel staan zij ver achter bij den stedelyken werklooze. Gedurende de 3 laatste jaren was de gemiddelde winst per bedrijf van een 25-tal kleine boeren (1 tot 5 H.A.) in Noord-Limburg ƒ 45.57, ƒ 215.19 en ƒ 4153. In Zuid-Limburg werden gedurende al die jaren verliezen geleden, over 1934—1935 niet minder dan ƒ 186.70 gemiddeld door 7 kleine boeren. In Noord-Brabant brachten 25 kleine boertjes het in het boekjaar 1934—1935 tot een gemiddeld inkomen van ƒ 97.28 en 25 collega's met iets grootere bedrijven (van 5 tot 10 H.A.) verdienden ƒ 354.81. Geen wonder dat de afvloeiing uit deze bedryfjes naar de werkverschaffing een beangstigenden omvang gaat aannemen. Ik ken een Limburgsche gemeente waar reeds 150 eigenlyke boertjes dien weg zijn opgegaan. In deze laatste woorden ligt de aanduiding van een ernstig gevaar, dat uit den steeds aanhoudenden nood van den boeren- stand voortvloeit: hij wordt verlaten. Wie het overzicht, hierboven gegeven, aandachtig heeft gevolgd, kan zich reeds erover verwonderen, dat de landbouw in het algemeen zich nog staande heeft kunnen houden tot den dag van heden. Blijft in de toekomst de situatie zoo, dan zal ook daarin ongetwijfeld verandering komen. Waarom dat niet mag gebeuren, daarover een volgend artikel. — X — 1) „Verslag der Staatscommissie 1927 betreffende den landbouw", blz. 285. 2) Idem blz. 270. 3) Idem blz. 107. 4) Idem blz. 314—15. --- Weerbericht VERWACHTING: Matige tot zwakken, Zuid-Oostelijke tot Zuid-Westelijken wind, half tot zwaar bewolkt of betrokken, weinig of geen regen, weinig verandering in temperatuur. Hoogste barometerstand: 769.3 te Memel en Boedapest. Laagste barometerstand: 741.1 te Vestmanör. Zon op 7.14 - onder 4.14 - Licht op 4.44 Maan op n.m. 4.21 — onder v.m. 8.34 Laatste kwartier lg November 12.56 v.m. --- Het Ned. product in Indië Ons import-aandeel in 1931 en thans In een vorig artikel hebben we ons uitgesproken over de mogelijkheid, dat Indië wellicht over eenige jaren weer zal belanden op het importniveau van 1931, dat een waardetotaal aanwees van rond f6lO millioen (tegen f 1166 mill. over 1929 en f 292 mill. in 1934). Ons aandeel daarin beliep pl.m. 17 J_ pCt., het is daarna teruggeloopen tot 12'/i a 13 pCt. (niettegenstaande enkele contingenteeringsmaatregelen ten onzen gunste) en het zal ook dit jaar vermoedelijk niet véél boven laatstgenoemd percentage uitkomen. Zelfs rekening houdende met een verdere nuttige industrialiseering van het Indische gewest, waardoor begrijpelijk ook de Nederlandsche industrie getroffen wordt en bij een zich ontwikkelende Indische katoen-industrie zelfs in hóóge mate, — mag het toch zeker niet als overdreven worden beschouwd, dat zeg 15 a 1 6 pCt. van den totalen Indischen import over eenig jaar ten goede komt en blijft aan het Nederlandsche product. Hetgeen derhalve bij 'n Indisch importpeil (van het jaar 1931) ad pl.m. f 600 m.m. voor ónze fabrikaten een afzet zou beteekenen van circa f9O m. 's jaars, waartoe vanzelf ook een hooger liggend prijzenniveau zal moeten bijdragen. En daar zijn we thans, niettegenstaande wat toenemenden textielexport, in de verste verte niet aan toe. Onze uitvoer naar Indië over de eerste 3 kwartalen van 1935 bedraagt nog geen f 23 millioen en zal per ultimo van dit jaar dus op rond f 30 m.m. komen. Zelfs eene verdubbeling van den Indischen invoer zou ons daarom nog niet aan den ons toekomenden afzet helpen en bij een mogelij ken teruggang van den textielexport (vanwege fabricage in Indië) zullen we er zelfs zeer belangrijk onder blijven. Natuurlijk zal bij een herleving van de Indische „cultures" weer een betere vraag komen naar diverse machinerieën en werktuigen alsook naar bepaalde meststoffen, welke Holland in vroegere jaren in behoorlijke hoeveelheid naar Indië placht te leveren. Voornamelijk waren die goederen echter bestemd voor de Java-suikerindustrie. welker productie voorloopig wel niet hooger mag worden aangeslagen dan ca. 1.500.000 tons (in 1937), d. i. ongeveer de helft van het kwantum der goede jaren. Onze industrie zal het dus voor een goed deel in een véél grooteren afzet van andere goederen moeten zoeken en daarom geven we hieronder een overzicht van den afzet gedurende het éérste halfjaar 1931 en stellen daarnaast wat er van dien afzet in deze tijden nog is overgebleven. Om verder 'n idee te geven van wat die export naar Indië ook voor de z. g. Indische reederijen beteekent, hebben we er het bruto-gewicht der verschepingen over de betreffende perioden aan toegevoegd. Voornaamste producten ex. Neder-1 a nd, ingevoerd in N e d. I n d i ë (in duizendtallen) : Jan./ Juni Jan./ Juni c.i.f. waarde Br. gew in gids. in K.G. 1931 1935 1931 1935 Biscuits 252 47 298 79 Boter 81 192 52 347 Margarine 139 62 229 224 Cacao en chocolade 338 181 264 220 Kaas "' 360 237 328 376 Condens e.d. 526 431 1184 1926 Suikerwerk 196 61 232 98 Conserven v.a.s 370 77 487 176 Bier v.a.s. 495 235 1826 1227 Jenever v.a.s. 291 110 777 333 Wynen v.a.s 229 113 340 228 Sigaren 591 110 149 36 Tabak (gekorven) 682 293 316 150 Lynolie 250 100 785. 535 Verp. Geneesmiddel. 248 75 83* 26 Meststoffen v.a.s. 4565 536 45940 9241 Verven v.a.s 307 95 532 205 Zeepen 70 36 133 118 Gloeiperen 435 275 79 40 Jan./ Juni Jan./ Juni c.i.f. waarde Br. gew. in gids. in K.G. 1931 1935 1931 1935 Papier v.a.s. 880 293 2683 2144 Leer- en leesb. e.d. 959 424 333 201 IJzer v.a.s. 293 82 3126 935 Spoorstaven e.d. 207 4 2536 33 Buizen e. d. 319 16 1648 97 Geb. constr. e.d. 326 30 1725 83 IJzerdraad e.d. 69 — 602 — Draadn., bouten e.d. 150 23 935 159 Emaiilewaren 74 17 139 17 Koperdraad e .d. 149 118 199 277 Locomot. en mater. 113 8 351 11 Stoomketels e. d. 103 12 208 20 Dynamo's, motor. e.d. 132 64 96 78 Hijsch- en hefwerkt. 83 5 143 6 Werkt, toestellen voor div. fabrieken 1051 150 1808 290 Electr. kabels 94 66 241 280 Materiaal v. el. inst. 246 487 140 306 Manufacturen e.d. Gebl. en ongebl'. st. 8349 2631 4163 2212 Gev. en gedr. stoffen 443 49 190 37 Bontgew. stoffen 100 65 69 36 Neteldoek e. d . 142 31 47 19 Sarongs e. d. 710 39 273 21 Andere soorten 1394 394 689 252 --- COSMOPOLITICA TWEE MAAL HITLER Onlangs hebben we iets verteld uit het intieme leven van Adolf Hitler, uit het kluizenaarsbestaan dat hij leidt, terwijl de andere kopstukken van het Nationaal-Socialisme niet ongaarne goede sier maken. We vertelden van zyn soberheid en van de enkele afwisselingen, die hy zich in zijn zorgvol leven gunt door te dineeren met onbedorven, frissche jongedames uit de hooge kringen. I Een uitvoerige biografie en karakteristiek van dezen merkwaardigen, machtigen man is thans verschenen by het Europa Verlag te Zürich. Volgens de N. R- Ct. verzekert de schryver van het werk, Konrad Heiden, die al eenige werken over het Nationaal-Socialisme in het licht heeft gegeven en thans tot ondertitel heeft gekozen: „Das Zeitalter der Verantwortungslosigkeit," dat de dingen die hij mededeelt deels op eigen waarneming berusten, deels op studie van alle bereikbare, openbare en vertrouweiyke bronnen, en ten slotte ook op mededeelingen van ingewyden, waarvan sommigen zelfs thans nog in de nabyheid van Hitler arbeiden. Heiden is uitgeweken en noemt zijn zegslieden niet. Heiden noemt Hitler een „Massenerschütterer", maar geen beheerscher der massa. Hy is een eenzaam mensch, die uit angst in de politiek is gevlucht. Het is hem gelukt de massa te vleien en te boeien. De schryver opereert verder met onderscheidingen, die tegenwoordig bij zielkundigen en letterkundige critici geliefd zyn. „De mensch Adolf Hitler is te vergelijken met een medium dat „phaenomenen" (materialisaties) voortbrengt, in dien zin, dat hij een tweeden, door een geweldige wilsinspanning geschapen, Hitler voortbrengt, aldus zegt de schryver. In den rusttoestand ligt deze als het ware in den normalen Hitler verborgen; in de oogenblikken van extase treedt hy op den voorgrond. Deze splitsing der persoonlijkheid maakt het oordeel over Hitler zoo moeilijk, zoowel naar het uiterhjk als naar het karakter. Men zou een onderscheid kunnen maken tusschen de twee persoonlijkheden: Hitler en den Leider." De eerste is volgens Heiden een alledaagsch mensch, liefhebber van films en van operettemuziek, iemand die „in bouwplannen zwelgt" en droomt van een nieuw grootsch partij gebouw, van een grandiozen herbouw; van de rykshoofdstad, de andere is de volkstribuun die in den Bürgerbraukeller te München een pistoolschot in het plafond lost, die voor het ryksgerecht zegt: „Er zullen hoofden vallen", die het woord vindt: „De aarde is er niet voor laffe volken". De kanselier die vier uur.lang met opgeheven arm voor de voorbijtrekkende S.A. staat, die in 1933 den socialisten in den Ryksdag toeroept: „Ik wil uw instemming niet; Duitschland zal vry worden, maar niet door u" — dat is de Leider. Aan een wonder behoeft men hierbij niet te denken. Wy hebben hier te doen met een krasse en zuivere splitsing der persoonlykheid, een verschijnsel dat psychiaters welbekend is. Eigenaardig is de sterke meewerking van den wil die als een wig in deze spleet dringt, die de twee. persoonlijkheden uit elkaar rukt en met elkaar verwisselt. Hitler is de gevoelsmensch, de „kunstenaarsnatuuu", de onvergelykelijke stemmingsbarometer van de massa, die op de politieke atmosfeer aanstonds sterk reageert. Hitler is „de passieve kurk van de revolutie" gelyk Otto Strasser hem heeft genoemd, die steeds de hoogte der strooming aangeeft, die de omstandigheden niet beheerscht, maar er door gedragen wordt, die byna nooit besluiten weet te nemen en met elke beslissing talmt tot het uiterste. Deze Hitler roept Otto Strasser toe: .Autarkie is onzin, wij moeten een nieuwe wereldoeconomie voor den duur van 2000 jaar opbouwen", maar die dadelijk daarop, als Otto's broer Gregor daartegen opkomt, inbindt en zegt: „Nu goed, autarkie, misschien over 100 jaari maar voorloopig hebben wij de wereldoeconomie nog noodig." De man die de stomme massa, welke onbewust is van zichzelf, met zyn geestelijk oor hoort spreken en die zieletaal onder woorden weet te brengen, maar ook de schrik der buro's, die zijn redacteur een oorvijg geeft; de rykskanselier tenslotte die uit een map op onderteekening wachtende wetsontwerpen het bovenste neemt en er zoolang over praat dat zijn adjudant meldt dat de auto voor staat en die dan de map maar weer onverrichter zake weglegt. Maar de man die 's nachts om twee uur aan den Ryn plotseling in een vliegtuig stapt en dan in den loop der volgende twaalf uur honderden menschen, o.w. zyn besten vriend (Röhm) laat doodschieten, de man die op het partycongres tot een jong meisje zegt: „Je zult dezen dag nooit vergeten" en haar dan zoolang aanstaart, tot zy begint te schreien — dat is de Leider. De Leider was hy ook toen hy by de Feldherrnhalle (te München, by den Putsch van 1923), de Beiersche politie toeriep: „Geeft u over!" Maar toen hy na de eerste schoten in zijn auto sprong — was hij Hitler. Deze splitsing der persoonlijkheid is bij Hitler al vroeg begonnen. Reeds in zyn jeugd was ze waarneembaar. „De Leider bezit alle eigenschappen die zich door wilsinspanning laten versterken. Zyn energie is groot, zyn besluiten zyn snel, voor eigen en anderer leed is hy hardvochtig; hij is bestaand tegen groote inspanning, matig ln genot en een kabinetsraad kan als het moet twaalf uur aan èèn stuk duren. Maar deze Leider leeft steeds maar kort, dan zakt hy weer in en maakt plaats voor het-natuurlyker menschelyk wezen Hitler „De eigenschappen van den Leider zouden wegens hun korten duur nauwelyks voldoende zyn voor een groot succes. Zy worden echter in dat opzicht aangevuld door de eigenschappen van Hitler. Hy heeft, dank zy zyn gevoeligheid, een groot stuk wereld in zich; hij weet van menschelijke roerselen, die nauw verband houden met de politiek, veel meer dan overigens scherpere geesten — trouwens alleen over dat wat met zyn wezen strookt. Wy hebben hem eens zyn wijze van lezen hooren uitleggen; hy neemt slechts in zich op wat in zyn kraam te pas komt; het andere dat wellicht zakelijk van meer beteekenis is, maar waarvan hy voor 't oogenblik de bruikbaarheid niet inziet, laat hy zwemmen „Hitler kent zijn wereld, de wereld van den politieken mensch, tot in alle hoeken en gaten; maar m* kent de zakelyke wereld niet. Soms gelukken hem verwonderlyke zetten: toen zyn diplomaten hem in het voorjaar van 1935 bezwoeren, Engeland nu niet verder op stang te jagen, voegde hy aan de bruskeeringen juist nieuwe vlooteischen toe — en kreeg gelijk. De Engelschen heten zich dupeeren en stemden er in toe. -By zyn intuïtieve aanvoeling der wereld komt een eigenaardig logisch vermogen. Hy kan met dwingende logica op een praemisse voortborduren en geraakt dan, als de praemisse juist is, tot verrassende inzichten. Maar in de eerste plaats zijn de praemissen by hem slechts in een bepaalde sfeer, t.w. in die van den politiek reageerenden mensch, juist. Verder ontbreekt hem de eigenschap begrippen en oordcelen tegen elkaar af te meten; hij kan ontwikkelingsreeksen afleiden, maar geen tegenspraken vaststellen. Als hij dat toch probeert komt hij meestal tot verkeerde gevolgtrekkingen. Zoo schonk de goede fee hem een zeldzamen zienersblik in de toekomst, maar de booze bedierf dat geschenk, door hem de geestelijke middelen tot controle van zijn waarnemingen te ontzeggen...." --- Reisbelasting Het ontwerp in de maak Uit de Memorie van Antwoord betr. hoofdstuk I der Rijksbegrooting heeft men kunnen lezen dat de regeering zich thans een concreet denkbeeld gevormd heeft omtrent de in te voeren reisbelasting. Zij schijnt een methode op het spoor te zijn die noch een belemmering voor het zakenleven, noch een al te groote mogelijkheid tot ontduiking oplevert. Over deze voortvarendheid kan men zich slechts verheugen. Zelden is een belasting met zulk een welwillendheid door het publiek ontvangen als deze, ofschoon het hier wederom een ernstige inperking van de veelal zoo hoog geprezen vrijheid betreft. Zooals dat ook bij de invoerrechten het geval is, heeft deze belasting van huis uit een tegenstrijdigheid in zich: het fiscale deel en de beschermende strekking staan tegenover elkaar: de belangen van de staats- en die der volkshuishouding loopen niet parallel. De regeering verklaart, en dat is begrijpelijk, dat de belasting in de eerste plaats fiscaal moet zijn. Wij hopen echter dat zij bij het zoeken naar het juiste tarief — dat kan in een geval als dit niet anders dan door experimenteeren gevonden worden — toch niet voor een drastische beperking van den touristen-exodus zal terugschrikken. Nog niet zoo lang geleden I) heeft een onzer medewerkers de onvermijdelijke noodzaak aangetoond van reorganisatie van ons volkshuishouden. Hij heeft daar gewezen op de verschillende offers die ons yolk in de toekomst daarvoor zal hebben te brengen, en het blijkt dat het beperken van buitenlandsche pleizierreisjes nog een der minst pijnlijke middelen is om de spanning in onze betalingsbalans te verminderen. Evenwel — zelfs met een beschermende reisbelasting zou in dit opzicht slechts half werk verricht zijn, indien daar niet mee gepaard ging een krachtige reorganisatie van ons hotelwezen en het vreemdelingenverkeer in het algemeen. Het is een bekend feit dat het reizen in ons land schrikbarend duur is. Toen de Australische Schot Mr. Robertson ons land bezocht, was dat ongeveer zijn voornaamste impressie, blijkens de interviews die hij destijds aan de pers toestond. Dat is echter niet alleen een gevolg van het hooge-prijs- en belastingpeil in ons land, maar ook van de onvoldoende aanpassing van ons hotelbedrijf. De hotels waar men voor minder dan ƒ 2.50 kan slapen, of beneden de ƒ 1.50 kan dineeren zyn te tellen, indien men niet in de volkslogementen verzeild wil raken. Wat het eten betreft is het nog niet tot de hoteliers doorgedrongen, dat veel gasten zich met een eenigszins mindere kwaliteit tevreden zouden willen stellen als hun portemonnaie daarmee gespaard werd. De hotels zijn op het gebied der aanpassing bij het restaurantbedrijf ten achter. De voornaamste taak ligt hier weggelegd voor het particulier initiatief, maar toch is het niet ondenkbaar dat de regeering een stimuleerenden invloed zou kunnen oefenen, bij een aanpassing die vroeg of laat toch moet komen, b.v. door het verleenen van bescherming afhankelijk te stellen van de aanpassing der hotels. Door samenwerking van overheid en bedrijfsleven zijn nog heel wat verwaarloosde millioenen binnen het land te houden. Het heilzame gevolg daarvan zou voelbaar zijn niet alleen in het hotelbedrijf zelf, maar ook in den winkelstand en bij andere groepen der bevolking. 1) Zie „De Tyd" van 4 Nov. --- Sabotage ? Geen hypotheken meer verkrijgbaar H;t is bekend dat het sedert de indiening van het wetsontwerp tot verlaging van sommige vaste lasten en van huren zeer moeilijk is in ons land hypotheken te krijgen. Het is te verklaren dat, hangende de onzekerheid die de indiening en later de halve terugneming van deze wet hebben geschapen, de banken eenige terughoudendheid betoonen. „Ons Noorden" publiceert thans een artikeltje van „deskundige zijde", waarin verzekerd wordt dat de sluiting der hypotheekmarkt te danken is aan een georganiseerd verzet. „De eigenlijke kwestie schijnt," aldus de zegsman van „Ons Noorden", „deze te zijn. De hypotheeknemers als Hypotheekbanken, Levensverzekeringmyen, notarissen e. d. schijnen zich door de maatregelen van den minister van Justitie gedupeerd te gevoelen, en in hunne belangen geschaad. Als tegenmaatregel hebben ze toen onderling zich verbonden om verder geen gelden meer op hypotheek te verstrekken (het betreft aanvankelijk speciaal boerderijen en landerijen, later ook uitgebreid tot gewone huizen) totdat de Minister wijziging in zijne maatregelen zou hebben aangebracht, en wel zooals de Heeren dat wenschen. Een en ander werd den Minister bij de plaats gehad hebbende besprekingen uitdrukkelijk medegedeeld. De Minister heeft de heeren daarop verzocht daaraan geen publiciteit te i geven; men kon dit den hypotheekgevers persoonlijk mededeelen wat de Heeren dan ook blijkbaar doen." De schrijver wijst ook op de ongewenschte gevolgen van dit besluit en het onaanvaardbare van den daardoor geschapen toestand: Als dit lang duurt zal het crediet, onontbee: - lijk voor den handel, onherroepeiyk moeten vastloopen, wat ook de Heeren hypotheeknemers denken dat binnenkort gebeuren aal. Als nu de Minister weet, dat dit voor de deur staat, dan moet hü toch onverwyld de noodige tegenmaatregelen treffen waardoor in de credietgeving op de een of andere wyze wordt voorzien of hy moet de strengste maatregelen nemen tegen degenen die zyn eenmaal genomen maatregelen saboteeren. Indien Minister van Schaik reeds vanaf 1 Mei (d. 1. nog vóór de indiening van het wetsontwerp — Red. Tijd) bekend is met het standpunt en de houding van de Heeren hypotheeknemers, kan men het toch niet anders dan onverantwoordelijk noemen om een dergelyken toestand te laten voortduren totdat deze volmaakt onhoudbaar geworden is. Het kwaad in den beginne keeren gaat met de minste bezwaren gepaard. Of moeten er eerst onnoemelyk veel verliezen geleden worden of faillissementen plaats hebben voordat men ingrijpt? Het „maar laten uitzieken" is hier om de groote belangen die op het spel staan onmogelijk. HaJfslachtigé maatregelen hebben nog nooit iets goeds uitgewerkt! Aldus de deskundige van „Ons Noorden". Dat de hypotheekbanken met het verleenen van tweede hypotheken voorzichtig worden, nu het wetsontwerp geen rente-marge overlaat als compensatie voor het meerdere risico, is ten volle begrijpelijk. Doch de positie van eerste-hypotheekhouders wordt door het ontwerp geenszins zoo aangetast, dat het een sabotage als boven omschreven, billijkt. Wij weten niet of de insinuatie in „Ons Noorden" juist is en wij wenschen haar ook niet te gelooven alvorens zij ons bevestigd is. Het lijkt ons wel wat sterk, dat alle hypotheeknemers plotseling zoo eensgezind één lijn zouden trekken. Maar indien de mededeeling juist is, dient het optreden der hypotheekgevers, die zich door lijdelijk verzet buiten de aanpassing wenschen te houden, bekend gemaakt en openbaar afgekeurd te worden. --- Belangrijk Nieuws Verdere opmarsch der Italianen; Sassa Baneh bezet; thans bijna geheel Noord-Abessinië en Ogaden in handen der Italianen. Incident te Sjanghai; Japansche marinier door Chinees doodgeschoten; Japan zeer verontwaardigd. Koning George zal waarschijnlijk reeds Donderdag Londen verlaten. Kingsford Smith nog niet gevonden. \ Drie Duitsche ballons boven Groningen in nood; een ervan gedaald. Schip gezonken aan de lersche kust; 18 menseben verdronken. Viering van het 10-jarig bestaan van den R.K. Vredesbond te 's Hertogenbosch. Bij gelegenheid van het 111-jarig bestaan der N. Z. H. Redding Mij. is een aantal onderscheidingen der Mij. uitgereikt. KNVB-competitie: Nederlagen van VSV, Heracles, PSV en Velocitas. — Eerste overwinningen van KFC, DHC, Tubantia en Roermond. IVCB-competitie: Onze Gezellen en WZ loden hun eerste nederlagen. — Leidende clubs handhaven zich verder. Drie nieuwe zwemrecords gevestigd by de wedstrijden om de kampioenschappen van Amsterdam. Kiefer verbetert opnieuw het wereldrecord 100 meter rugslag. Het KNGV zal geen turnsters en turners naar de Olympische spelen zenden. Beurs; Nauwelijks prüshoudend, later vaster. --- Onze artikelen De nood van de Nederlandsche boeren. Nederlandsche producten in Ned.-Indië. De Reisbelasting. Sabotage der Hypotheeknemers? Mr. H. A. Diderich: De nieuwe Duitsche wetten. De inauguratie van prof. P. N. van Eyck. Ex-libris van Bieruma Oosting. Aanwinsten in het Utrechtsche Museum. Haemoglobine. Een nieuw afsnoerverband. Filmnieuws: „Liebesleute" te Berlijn. Cosmopoliticon: Twee maal Hitler. o o --- DIT NUMMER BESTAAT UITTWAALFBLADZIJDEN ---