BUITENLANDS OVERZICHT Olie en politiek NIET LANG GELEDEN is er aardolie in Alaska ontdekt. Daardoor zijn er niet alleen economisch wijzigingen in de krachtsverhoudingen te verwachten maar ook politiek. Het Amerikaanse goed-geïnformeerde weekblad „United States News and World Report" merkt in dit verband op dat het Midden-Oosten bijvoorbeeld een minder belangrijke olieleverancier zal worden. Voorts — en dat is een ander politiek gevolg — worden de VS opnieuw minder afhankelijk van andere landen die tot nu toe olie leveren. Gezien het feit dat de Sovjet- Unie wellicht niet voldoende zal hebben aan de eigen produktie, is met name dit laatste van belang. Bovendien kunnen de olievondsten in Afrika, Zuid-Amerika en het Midden-Oosten voldoen aan de behoefte in West-Europa en Japan, maar deze landen zullen, wanneer zich in genoemde gebieden politieke crises voordoen, meer afhankelijk worden van de V.S. Olie speelt een rol in de internationale politiek. Bijvoorbeeld in de pogingen om een vrede tussen Israël en de Arabische landen te bewerkstelligen. Door de olievondst in Alaska worden de VS nl. minder afhankelijk van de Arabische olieproducerende landen, hetgeen kan doorspelen in de politieke stellingname. DE VERENIGDE STATEN en West-Europa gebruiken ongeveer drie-kwart van de wereldolieproduktie. Enkele maanden geleden moesten de Verenigde Staten de helft van hun oliebehoefte door import dekken. Door de vondsten in Alaska kan de Amerikaane import weer op 12,2 procent van de behoefte worden geteld. Bovendien bestaat er een kans, dat nog meer olievoorraden ir het Noordpool-gebied aanwezig zijn, waardoor ook andere Westerse landen minder afhankelijk van het Midden-Oosten kunnen worden. Een nauwe samenwerking tussen Canada en de Verenigde Staten wordt door de olievondsten van Alaska ook mogelijk. Canada heeft nog enorme olievoorraden, die door een tekort aan afzetmarkten niet geëxploiteerd worden. In Ottawa wordt nu voorgesteld, dat dit land een oliepi.jpleiding van Alaska naaide Verenigde Staten bouwt, in ruil voor een grotere afzet van eigen olie op de Amerikaanse markt. Ook zou Canadese olie wellicht naar Japan en Europa verkocht kunnen worden. Canada zal echter ook over eigen oliereserves willen beschikken. Van belang is vooral dat Canada en de Verenigde Staten in tijden van crises over eigen olie kunnen beschikken, en dat hun bondgenoten hiervan ook zullen kunnen protitoren. Bij deze Noordamerikaanse olievoorraden komt dan ook nog de olie van Zuid-Amerika. De olie van Ecuador, Peru en Columbia zal tot gevolg kunnen hebben, dat Venezuela als belangrijkste olieproducent van Zuid-Amerika wordt overvleugeld. ir H ir AL DEZE OLIEVONDSTEN zijn van groot belang voor West-Europa en Japan. Op het ogenblik koopt Frankrijk 86 procent van zijn olie in Arabische landen, Italië 82 procent, West-Duitsland 75 procent en het Verenigd Koninkrijk 73 procent. Japan is voor 90 procent afhankelijk van Arabische olie. In Angola en Nigeria stijgt de olieproduktie echter met de dag; Japan heeft een toenemende belangstelling voor olie uit Borneo en slaagt er wellicht in olie aan eigen kusten te vinden; Australië zal binnenkort in eigen oliebehoefte kunnen voorzien. In Libië, een van de Arabische landen die conflicten met het Westen uit de weg tracht te gaan, stijgt de olieproduktie regelmatig, evenals in de kleine pro-westerse sheikdommen Aboe Dhabi en Oman. In het Westen neemt men aan, dat Rusland tegen 1980 een 375 miljoen barrel olie per jaar zal moeten importeren. Moskou is reeds begonnen de eigen olie-export te verminderen, maar zal deze niet stopzetten, omdat dit een methode is om Westerse valuta te verkrijgen. Hoewel de Sowjet-Unie over aanzienlijke oliehoeveelheden beschikt, zijn de exploitatiekosten hoog, evenals de transportkosten. Het grootste deel vin de olie komt uit Siberië, terwijl deze olie hoofdzakelijk in het Europese deel van de Unie wordt verbruikt. In het Westen neemt men daarom aan, dat de Sowjet-Unie zal trachten olie uit Irak, Algerië, Egypte en wellicht Iran, te verkrijgen in ruil voor hulpprogramma's. Rusland is er volgens Westerse waarnemers niet zo zeer op uit de Arabische staten over te halen om de Westerse oliemaatschappijen te nationaliseren, maar wil wel trachten de Westerse invloed in de Arabische landen te laten afnemen. Dit is een probleem voor het Westen, zolang de olieproduktie in andere delen van de wereld nog niet zijn volledige capaciteit heeft verkregen. Voorlopig lijkt het er op, dat alleen de Verenigde Staten in korte tijd onafhankelijk van Arabische olie zullen zijn, maar de andere Westerse landen nog niet. --- Eeuwfeest Hof van Justitie op Antillen WILLEMSTAD — Met een saluutschot zal op donderdag 1 mei de viering van het eeuwfeest van de invoering van de codificatie en de instelling van het Hof van Justitie op de Nederlandse Antillen beginnen. Op een ontvangst voor genodigden op het gouvernementslnris zal de gouverneur een gedenkpenning en een gedenkboek worden aangeboden. Daarna is er een plenaire zitting van het Hof van Justitie, waar op o.m. het koninklijk besluit tot instelling van het Hof van Justitie en het kantongerecht van 4 september 1968 zal worden voorgelezen. Ter gelegenheid van het eeuwfeest zal er op Curagao een symposium over internationale privaatrecht worden gehouden. --- Rembrandt in Rijksmuseum AMSTERDAM — In het Rijksmuseum ln Amsterdam zal van IS september tot en met 30 november 1069 de tentoonstelling „Rembrandt 1669-1969" worden gehouden ter gelegenheid van het feit dat de grote Hollandse meester 300 jaar geleden ln Amsterdam gestorven is. De tentoonstelling omvat schilderijen en tekeningen, die meestal nog niet, of een aanzienlijk lange tijd geleden, in Nederland werden tentoongesteld. Het zullen een twintigtal hoogtepunten uit Rembrandts schilderkunstig oeuvre zijn en een keur van 120 tekeningen, uit musea en particuliere verzamelingen uit de gehele wereld. Het etswerk zal getoond worden in de tentoonstellingszalen van het rijksprentenkabinet. Met de tentoonstelling „Rembrandt 1669-1969" zullen de nieuwe tentoonstellingszalen, welke in de oostelijke binnenplaats gebouwd zijn. worden ingewijd. --- Reddingstoestel voor duikboten BOSTON - Het instituut v ooitechnologie van Massachusetts heeft bekendgemaakt, dat het een toestel heeft vervaardigd, waarmee hulp geboden kan worden aan in nood verkerende onderzeeboten. Het kan tot een diepte van 1520 meter gaan en is radiografisch bestuurbaar vanaf een oppervlakteschip. De Amerikaanse marine meent, dat het nu mogelijk zal zijn hulp te bieden aan duikboten binnen 24 uur ha het eerste noodsignaal. Tot de vervaardiging van het nieuwe toestel werd opdracht gegeven in 1963, nadat de Amerikaanse kernduikboot „Thresher" was verdwenen met 129 man aan boord. --- Grootste staafantenne in de ruimte In de wereldruimte cirkelt thans een radio-astronomische Explorersatelliet, gelanceerd door de Amerikanen. De Satelliet zelf is ongeveer zo groot als een mens en bezit intrekbare antennes. De Explorer cirkelt voor wetenschappelijke waarnemingen op een hoogte van gemiddeld 600 km rond de aarde. Op een bevel vanuit het grondstation komen de antennes in werking. Deze antennes zijn uniek. Het blijken, in uitgeschoven toestand, de langste staafantennes van de wereld te zijn. Het geheel is langer dan de Eiffeltoren te Parijs of onze eigen TV-zender, zie schema. Zonnepanelen aan de satelliet geven de Explorer zijn eigen energieopwekking. Vanuit een centrum in Florida wordt de verbinding met de satelliet onderhouden. --- Wegwijzers in de Wiskunde De algebra der verzamelingen In het vorige artikel werd duidelijk gemaakt dat we met verzamelingen kunnen .rekenen' zoals we met getallen kunnen rekenen. Vandaar dat men in de wiskunde rustig spreekt over de algebra der verzamelingen ook 'el over algebra van Boole. Over dit onderwerp zijn hele boeken geschreven en deze soort algebra vormt een heel belangrijk onderdeel van de moderne wiskunde. Nu ligt het voor de hand dat de vraag wordt gesteld: Dat is nu allemaal wel aardig, maar is het eigenlijk niet meer dan wat hersengymnastiek? In het voorafgaande artikel werd hierover al iets opgemerkt, maar naar aanleiding van een opmerking van een geachte lezer wil ik toch nog iets verder hierop ingaan. In de eerste plaats: cok bij de „ouderwetse schoolalgebra" werd heel vaak de vraag gesteld: Wat is het nut hiervan? En dan moest meestal het antwoord luiden: Dat blijkt later wel, want bij het kennis maken met de grondbeginselen der wiskunde kan men niet direct inzien wat het nut ervan is. Hierbij wordt nog voorbijgegaan aan hel feit dat men niet bij elke studie kan vragen naar het directe nut. Er zijn zoveel wetenschappen die geheel of gedeeltelijk worden bestudeerd uit belangstelling voor de wetenschap op zichzelf. Er zijn nu eenmaal (gelukkig!) veel mensen die de wiskunde bestuderen, zonder zich af te vragen: Maar wat doe ik daar nu mee in de praktijk? In de tweede plaats: de algebra der verzamelingen heeft toepassingsmogelijkheden >' tal .an gebieden. Reeds werd gewezen op het gebruik ervan bij het construeren van elektrische schakelingen. Men is er in geslaagd een elektrische schakeling als het ware te vertalen in een formule uit de algebra der verzamelingen. Heel vaak kan nu zon formule vereenvoudigd worden, precies zoals in de gewone algebra heel vaak ingewikkelde vormen vereenvoudigd kunnen worden. Zon vereenvoudigde vorm in de algebra van Boole kan nu omgekeerd weer worden omgezet in 'n eenvoudiger elektrische schakeling en u ziet: de wiskunde is dienaresse geweest van de elektrotechniek! Een heel ander gebied: waarschijnlijk hebben de meesten van u wel eens gehoord van de zogenaamde waarschljnlljkheidsleer. Deze wetenschap staat in nauw verband met de statistiek. Bij de ontwikkeling van deze wetenschappen heeft ook de leer der verzamelingen een belangrijke rol gespeeld. Ook de moderne logica maakt tegenwoordig graag gebruik van resultaten van de theorie der verza,-melingen. Ten slotte: het is zelfs mogelijk (en in het buitenland gebeurt het ook) om op de lagere schrjl de leer der verzamelingen toe te passen bij onderwerpen als het bepalen van de g.g.d. en het k.g.v.! Voorlopig genoeg over eventuele toepassingsmogelijkheden. Aan het slot van het vorige artikel stond de belofte dat nu ingegaan zou worden op enkele bijzondere gevallen bij het bepalen van oorsnede en vereniging van verzamelingen. Laten we eens uitgaan van twee verzamelingen A en B die geen elementen gemeenschappelijk hebben. Bijvoorbeeld de verzamelingen (2, 4, 6) en (1, 3. 5). Wat is nu de doorsnede van deze twee verzamen? (Dat is