Hendrik Jan Toxopeus wil 'Rottumeroog begeleid laten wandelen' „Alsje geen zand hebt, kun je er ook niet mee spelen" door Herman Veenhof ROTTUMEROOG — Gisteren vierden Hendrik Jan en Jannie Toxopeus hun twintigjarige bruiloft. Op Rottumeroog. waar ze indertijd elkaar al de ringen om de vinger schoven. Ook toen was die daad al clandestien, want sinds in 1965 vader Toxopeus als laatste strandvoogd werd ontheven uit zijn ambt, is het waddeneiland verboden gebied, op last van Rijkswaterstaat. Zelfs de oude Jan Toxopeus moest vanaf toen een vergunning aanvragen voordat hij zijn geboortegrond mocht betreden. „En dat heeft-ie altijd vertikt, uit principe. Tot zijn dood in 1979", zegt Hendrik Jan Toxopeus, sinds goede vrijdag bezetter van het doorgaans onbewoonde reepje duinlandschap. Nog drie dagen blijft hij er stuifdijken en waterbewegingen bekijken, zet zijn vrouw caffeïnevrije koffie van regenwater en zit de tienjarige tekkel Nanuk verwoed achter de konijnen aan, al maakt myxomatose meer slachtoffers onder die diersoort. Ook de trouwdag bleef gisteren niet ongestoord. Een delegatie van de Waddenadviesraad kwam op bezoek en bracht het aantal hotemetoten en journalisten dat zo nodig naar Rottumeroog moest op ruim zestig. Toxopeus had de 'overweldigende belangstelling echt niet voorzien'; de pers zelf wel. Want achter de in waterdicht oranje gehulde ruggen van woeste zeebonken op een snelle rubberboot-met-boordcomputer over de Waddenzee rauzen, is oneindig veel fijner dan het volgen van de algemene beschouwingen in de gemeenteraad van Pietluttemaburen. Als het om de Wadden gaat, is media-aandacht verzekerd. Het landvolk werd vervoerd met de speedboten Searider, Orca en Cycloon, eigendom van enkele Groninger ondernemers, die vrijwilligerswerk doen voor de sinds kort binnen de Nederlandse Reddingmaatschappij opererende KNZHRM. Vooral noorderlingen staan sympathiek tegenover de actie van Toxopeus. Ook omdat het weer eens 'Grunnen' tegen de Randstad is. „Voor het opspuiten van zand en kust werk op Texel geven ze zestien miljoen uit, maar ja daar zijn campings en toeristen. Rottumeroog kan verdwijnen en daar hoeven ze maar drie ton per jaar aan te besteden." „ 't Is wel bedenkelij k voor de democratie dat je tegenwoordig alleen nog maar iets kunt bereiken met burgerlijke ongehoorzaamheid, want dat blijft het wel natuurlijk", zegt één van hen. Toxopeus' actie is geslaagd, daar is geen twijfel over mogelijk. Hij wilde de aandacht vestigen op een andere toekomst voor Rottumeroog dan het in de Eems laten verglijden, zoals Rijkswaterstaat voor ogen staat. Na een week ging de anders harde minister Maij-Weggen van verkeer en waterstaat overstag. Niet alleen mogen de Toxopeï hun termijn op het eiland blijven, daarna kunnen ze naar Den Haag komen omdat de bewindsvrouw hun advies bij haar oodeelsvorming wil betrekken, zei ze in een opmerkelijk persoonlijk telefoontje aan Toxopeus' zus in Delfzijl. En in de zomer zal de politica zelf met het echtpaar een dagje rondstruinen op Rottumeroog. De ambtenaren van Rijkswaterstaat staan er wat beteuterd bij; in feite is de kogel al door de kerk geschoten door hun bazin zelf. De provincie Gro ningen, de gemeente Hefshuizen, de Waddenvereniging en de Waddenadviesraad doen heel vaag overeen standpunt. Officieel mag hij het natuurlijk niet, die Toxopeus. Maar iedereen kraakt van sympathie voor de scheepsmachinist met pijp en alpinopet, die zijn boot gewoon tegen het eiland parkeerde en de sleutel onder de mat voor zijn voormalig ouderlijk huis pakte. „Ik wist nog precies waar-ie lag", grijnst Toxopeus, als w< onze laarzen uitstommelen voor de groenhouten barak met stenen fundering en uitkijktoren. De romp van de oude vuurtoren van Rottumeroog. Het verplaatsen en opknappen ervan kostte 650.000 gulden, ruim twee onderhoud van het eiland, aldus Toxopeus. Hendrik Jan Toxopeus: „Je moet het eiland bege leid laten wandelen, zorgen dat het zand d_art' recht komt, waar de natuur groei geeft. AU il geen zand hebt, kun je er ook niet mee spelen, dat weet een kind." ...Rijkswaterstaat werkt al dertig jaar verwoed aan Rottumerplaat, dat wel is vergroot maar nog geen begroeid eiland is, terwijl een kant en klaar stuk natuur als Rottumeroog praktisch wordt verwaarloosd... Op het normaal onbewoonde eiland wavpert dezi weken wasgoed aan de lijn bij het huisje in de buurt van de barakken van Rijkswaterstaat. --- Vertrouwen Autofabriek Volvo in Bom maakt meer auto's dan zij verkoopt. De directie kon kiezen uit twee alternatieve oplossingen: de produktie aanpassen aan de vraag. Maar zoiets kost banen en dat doet pijn. Zij kon uiteraard ook pogen de vraag op te krikken. Dat is alleen maar jammer voor de concurrentie. Dus koos Volvo voor het laatste. Sindsdien horen we via de STER voor en na de radionieuwsdienst van het ANP dat de 400-serie, die in Bom wordt gemaakt, zon goede zakenwagen is. En inderdaad, de enige in serie gebouwde personenauto van eigen bodem mag er zijn, al wekt het prijskaartje bijna de indruk in een Scandinavisch land te zijn gedrukt. Om de een of andere duistere reden kleeft echter aan de 'Volvo made in Holland' nog steeds het Daf fodil-imago. hamen met de niet opvallend lage prijs zou dat weleens de verklaring kunnen zijn voor het gebrek aan vertrouwen in het Bornse produkt dat de gemiddelde Nederlandse automobilist demonstreert. Vertrouwen is kennelijk het sleutelwoord van de oorverdovende reclamecampagne van Volvo Nederland. Maar zij laat de luisteraar wel met een paai vragen achter. „Geniet het vertrouwen!", roept een man met donkerbruine stem aan het einde van elke spotje. Maar wie moet in wie of wat vertrouwen hebben? Vertrouwt Volvo de kopers van haar produkt? Is Volvo te vertrouwen? Is de Bornse auto het vertrouwen van de automobist waard? En dan dat genieten? Wat valt er nu precies voor wie te genieten? Het feit dat in elk spotje een dealernaam of de naam van een leasebedrijf valt, maakt de kwestie er niet simpeler op. Een ding bereikt het desbetreffende reclamebureau er wel mee: de naam van zijn account zoals dat in die kringen heet, gaat over de tong. In elk geval wordt er de publiciteit mee gehaald. En nog steeds is er een gouden regel in de reclamewereld: hoe ze over je praten is minder belangrijk dan dat ze over je praten. Maakt dat reclamebureau soms stiekem reclame voor zichzelf op kosten van Volvo? Want een succesvolle campagne heeft op het reclamebureau hetzelfde effect als een injectie met groeihormoon op een kalf. En alleen dat laatste is verboden, dus geniet het vertrouwen, wat er ook mee bedoeld wordt. --- Onzeker De onzekere factor in de nu druk op gang gekomen discussie is de natuur. Wat er precies met Rottumeroog gaat gebeuren, kan niemana aangeven. Meegepraat wordt er door Rijkswaterstaat, de afdeling natuur, fauna en milieubeheer van het ministerie van landbouw, de provincie Groningen, de gemeente Hefshuizen en de Waddenvereniging. Rijkswaterstaat schopt Toxopeus niet van Rottumeroog af, maar houdt nog vast aan het advies. Ir. H. Nijdam geeft geen commentaar op de actie of de politieke haalbaarheid van zijn advies aan de minister. Die is waarschijnlijk afgenomen door Toxopeus' kraakbeweging. NMF-spreekbuis Visser zegt dat de totale oppervlakte van Plaat en Oog in de afgelopen decennia niet is afgenomen en dat de natuurlijke ontwikkeling nu eenmaal verkleint en vergroot. Toxopeus' bezwaar is juist dat Rijkswaterstaat al dertig jaar verwoed aan Rottumerplaat werkt, dat wel is vergroot maar nog geen begroeid eiland is, terwijl een kant en klaar stuk natuur als Rottumeroog praktisch wordt verwaarloosd. „Alle dijken die je hier ziet, zijn door mijn vader aangelegd. Daarna is er niets meer gebeurd", zegt hij vanuit zijn uitkijktoren. Visser, voor Radio Noord: „Geld is niet het motief om de natuur op Oog en Plaat haar gang te laten gaan. Het principe, daar gaat het om." --- Pannekoeken De opa van Hendrik Toxopeus werd in 1908 strandvoogd van Rottumeroog; dat was toen twee keer zo groot en lag een stuk westelijker. Het eiland zelf wordt in de annalen al rond 1350 genoemd, was een overslagplaats voor Groninger handelaren en had een vuurtoren met verschillende kleurvlakken die precies vertelden hoe je het eiland moest ronden. Hen- drik werd in 1944 op Oog geboren, hij had nog drie zussen. „Het was toen een heel gebied. Vader had vijf 'knechts', zoals dat toen heette, en paarden, varkens, schapen en kippen. We deden veel zelf en gingen af en toe met de boot naar Noordpolderzijl, en dan naar Usquert met paard en wagen om inkopen te doen. Als wij waren geweest, was de winkel leeg. Soms vergat mijn moeder de gist, dan kregen we geen brood maar pannekoeken. Die hoef ik dus nu niet meer." Rottumeroog slaat aan het westen af en groeit aan in het oosten; het wandelt zoals andere Waddeneilanden. Al eeuwen; sinds 1731 is Rottumeroog bewoond en vier keer moest de voogd zijn woning verplaatsen. Hoe dichterbij de diepten van de Eemsmonding, hoe meer druk en minder groei aan de oostkant en hoe harder de afslag aan het westen. Rijkswaterstaat houdt het op een oostelijke koers. Dan zijn er drie oplossingen: of je klemt het eiland vast in betonnen dijken; of je laat Rottumeroog in de geul zakken; of je verdedigt wat je hebt tegen de zee. In januari koos de diensl in een advies aan Maij-Weggen voor de tweede variant. Het onderhoud dat er nu wordt gepleegd in de vorm van rijshoutdammen, korte strekdammen en stenen noppenmatten tegen de duinen, zou worden gestaakt. Rottumeroog zou tot zandplaat worden in verloop van vijftien, dertig jaar. Het verankeren van het eiland in steen wil niemand. Vanaf de toren op Rottumeroog is Borkum te zien, met de betonwallen en de flats schitterend in de middagzon. Zo is zelfs dat foeilelijk gemaakte nep- Watteninsel' nog mooi. Maar het aan de ketting leggen van Nederlands kleinste waddeneiland is te Duits, is de gevoelswaarde. Toxopeus denkt dat Rottumeroog niet oostelijk, maar zuidoostelijk wandelt. Het eiland kan langs de Eems worden geleid en komt dan over enkele decennia tussen de Groninger kust en de Eems te liggen, krijgt van beide kanten druk en wordt daardoor ronder en hoger. Rijkswaterstaat gaat daar nu tegenin. „Ik snap het niet. Eerst stoppen ze dertig jaar geld in vooral Rottumerplaat, om dat te behouden en nu laten ze een echt eiland zomaar schieten. Had dat dan meteen gedaan. Nu strijden ze tegen de afslag van de westkust. Je moet het eiland begeleid laten wandelen, zorgen dat het zand daar terecht komt, waar de natuur groei geeft. Als je geen zand hebt, kun je er ook niet mee spelen, dat weet een kind." De voogdentelg is dus voor het versterken van de zuidoostkant van Rottumeroog, de natuurlijke kruiprichting. Nu zijn daar vooral de Zuiderduintjes te zien. Toxopeus kende die nog als heuvels met helmgras; nu steken ze als een streep zand nog net uit het water. In 1965 had het eiland ook nog twee dobben, met zoet water en padden. Dat is nu alles verzand, al is de plek nog groener dan de omgeving. Toxopeus wil niet per se zelf voogd worden. „Ik doe dit niet uit een ongezonde familietraditie. Een ander mag het ook. Het gaat mij om een inventarisatie van zand- en waterbeweging en het kunnen meepraten over de adviezen van Rijkswaterstaat. Dit eiland kan met weinig geld en vrijwilligers goed worden behouden. --- Bijdragen van J. Cordia, R. Ubels en G.Wilts Streeksgewijs Zeerover Aanstaande zaterdag wordt in Kampen het nieuwe vaarseizoen van de 'bruine' vloot feestelijk ingeluid met de jaarlijkse Hanzedag. Aan de IJsselkade, stroomafwaarts van de stadbrug zijn de prachtige schoeners, klippers en tjalken van de Hanzestad Compagnie te bewonderen. Een dertigtal traditionele zeilschepen liggen in hun volle glorie aan de Kampense kade. Enkele schepen houden 'open huis. Op de wal staan zaterdag tal van kraampjes van verenigingen en stichtingen die zich willen presenteren aan het publiek. Een groot terras, veel muziek en diverse demonstraties van sportverenigingen en straatartiesten zullen het beeld op de kade bepalen. De kade is niet toegankelijk voor auto's. De hele zaterdagmiddag kan het publiek actief kennismaken met de oude zeilvaart en zich inschepen voor een vaartocht op een van de bruine schepen langs het IJsselfront van Kampen. Kinderen, maar ook volwassenen die zich op de Hanzedag in een zeeroverspak steken, moge mee op een speciaal voor h gereserveerd "zeeroversschip" De best verklede piraten mak bovendien kans op een . Avonds wordt de Hanzedag afgesloten met een schippersbal De zeerovers hoev