Opzienbarende wegenmachine De Opbouw LEEUWARDEN- Het wegenbouwbedrijf De Opbouw heeft een machine in bedrijf genomen, die wat zijn mogelijkheden betreft een primeur mag worden genoemd voor Nederland en vermoedelijk voor West-Eurropa. De machine egaliseert, zorgt voor de verdichting en afwerking van het le bewerken terrein in één arbeidsgang en dat is noa nn toond in de wegenb- 'd. De ontwikkeling van het apparaat, dat inndaag werd gedemonstreerd bij het Veembedrijf aan de James Wattstraat, heeft twee jaar geduurd. Behalve de innovatie-afdeling van De Opbouw werkte het Dokkumer constructiebedrijf Korte-Friesland mee aan het projekt. terwijl het ingenieursburo IHNin Leeuwarden technische ad heeft gegeven. Opzet van De Opbouw was een kwaliteitsverbetering te bewerkstelligen. De machine die nu is ontwikkeld komt oorspronkelijk uit West- Duitsland, maar m Friesland is een aantal functies toegevoead, die in een programma zijn verwerkt. Het apparaat werkt volautomatisch, wat bij de mensen die ermee werken al de bijnaam „het wonder" heeft opgeleverd. De overgang op handbediening kost overigens weinig moeite. De Opbouw trok enige tijd geleden de aandacht met de ontwikkeling van de „groene dijk", die in de omgeving van Zwarte Haan. bij de Waddenzee, is aangelegd. Dit experiment is goed geslaagd, zegt Opbouw-directeur Rinze Post. De onderneming, een dochter van Pax. heeft ook een platenlegmachine ontwikkeld met gebruikmaking van luchtdruk. --- Gedeputeerde Staten: Geen afschaffing van vastrecht op electriciteitsnota LEEUWARDEN - Gedeputeerde Staten willen afzien van het afschaffen van het vastrecht in de electriciteitstarieven. Zij stellen dit voor, nu de Vereniging van Exploitanten van Electriciteitsbedrijven i(VEEN) zich tegen het afschaffen van het vastrecht heeft gekeerd. In ide statencommissie voor financiën en economische zaken zal het standpunt van GS aan de orde komen. Dat zal zeker tot discussie leiden, lomdat een minderheid in het college van GS van mening blijft dat het afschaffen van het vastrecht gewenst is. Tot het afschaffen van het vastrecht voorde electriciteltatprieven werd op 27 Oktober 1982 door provinciale staten Insloten. De hoogte van de electriciteitsrekening zou hierdoor beter in overeenstemming komen met het stroomverbruik en daardoor zou de beperking van het energieverbruik sterker worden gestimuleerd, zou luidde de motivering jj,. minderheid in GS acht de provincie om dezelfde redenen niet gebonden aan de uitspraken van de VEEN. Vanaf mei 1984 wordt een vastrecht van / 47.40 geheven. Daarvoor was/78 verschuldigd. Aanvankelijk lag het in ling het vastrecht al in 1983 af te schaffen, maar de minister van economische zaken ging daarmee niet ak- Hij voerde als bezwaar aan dat ffing een tariefstijging van meer . procent zou inhouden voor wat betreft de normale electriciuitstarie>m aan de bezwaren van de minismoel te komen werd besloten de i fing v.m het vastrecht niet in een keer maar in etappes uit te voeren, waarmee in mei werd begonnen. In juni hebben de leden van de VEEN zich tegen het afschaffen van het vastrecht in de electriciteitstarieven uitgesproken. De VEEN-leden waren toen in grote meerderheid tegen. Ook de Frigas, de andere exploitant van electriciteit in Friesland, was tegenstander van afschaffing. Gedeputeerde Staten willen nu het >ht bevriezen op ƒ 47,40 per jaar. Gedeputeerde Frans Steenmeijer liet ■niddag in een reactie echter al herneren dat dit punt politiek nogal gevoelig ligt en waarschijnlijk ook in een volgende vergadering van provinciale staten tot discussie zal leiden. --- Aangifte bij justitie Monumentje in Amelandsstraat flink vernield LEEUWARDEN - Bii de sloopwerkzaamheden aan de Nieuwekade is gisteren een bres geslagen in de zijen achtergevel en het dak van het beschermde monument Amelandsstraat 42. Daarvan is vanochtend door Ton Groothaar, fractiemedewerker van PAL, aangifte gedaan bij de officier van justitie. Voor het uit 1773 daterende klokeevelpandje, dat al geruime tijd sterk verwaarloosd is, is door het ministerie van welzijn, volksgezondheid en cultuur half juli een sloopvergunning afgegeven, op verzoek van b. en w. van Leeuwarden. Die vergunning is echter nog niet van kracht, omdat ertegen beroep mogelijk is tot 20 september. Inmiddels heeft een buurtbewoner, Roel Soeters, bij de Raad van State bezwaar gemaakt tegen de sloopvergunning. Hij wijst op de zinsnede in de beschikking van WVC, dat de (advieskommissie voor de Monumentenzorg „niet dan na grote aarzeling" positief tot sloop heeft geadviseerd. Volgens de secretaris van de Monumentenraad, drs. F. J. L. van Duim was het advies in feite negatief: „Maar de commissie, die uitvoerig over de kwestie heeft beraadslaagd, voelde zich door de gemeente Leeuwarden min of meer voor voldongen feiten gesteld". De gisteren geconstateerde vernieling aan het pandje in de Amelandsstraat kan het gevolg ziin van een ongelukkige manoeuvre van Bouwbedrijf Jellema en Zonen bv dat druk bezig is de omringende bebouwing neer te halen. Zoals bekend is er voor de Nieuwekade een bouwplan voor 72 bejaardenflats. Ir. J. A. F. A. Timmermans heeft de vernieling aan het monument in onderzoek. Op grond van de Monumentenwet is vernieling of het in gevaar brengen van een beschermd pand een misdrijf waarop maximaal een jaar gevangenisstraf staat of ten hoogste ƒ 10.000 boete. --- Waterstanden (FZP: 66 cm min NAP) Datum: 5/9 Bergumerdam 12 (21). Nesserzijl 11 (17); Scharsterbrug 12 (15); Woudsend 13 04); Sneek 12 (16); Leeuwarden 11 (20). ( ddeld 12,2 (16). Neerslag 4/9: 8,2 mm. Het J. L. Hoogland-gemaal en Teroel- Sterkolk laten in. De sluizen zijn voor doorstroming geopend. --- Hoog water Harlingen, september '84 5 5.28-18 24 7 8.38-21.24 6 7.09-20.04 8 9.42-22.17 Terschelling (haven) 22 min. vroeger; Vlieland (haven) 56 min. vroeger; Ameland (Nes) 34 min. later, Schiermonnikoog (west) 38 min. later; Lauwersoog 27 min. later; Holwerd 42 min. later; Kornwerderzand 17 min. vroeger. --- Ontruimingsvonnis voor nog bewoonde pand Nieuwekade LEEUWARDEN - Het enige nog bewoonde pand aan de Nieuwekade moet door de-bewoner op korte termijn worden ontruimd, zo heeft rechtbankpresident mr. Willem van den Berg bij vonnis bepaald. In kort geding eiste de eigenares van het Rand vorige week ontruiming van fieuwekade 88, omdat zij het wil laten slopen. De Stichting Gereformeerde Bouwcorporatie voor Bejaarden wil zoals bekend een complex van 72 bejaardenappartementen laten verrijzen op de Nieuwekade en aan de zuidzijde van de Amelandsstraat. De bewoner. Roel Soeters. is in het vonnis van de rechtbankpresident als kraker aangemerkt. Mr. van den Berg concludeert dat „gedaagde er niet in is geslaagd en er op korte termijn ook niet in zal slagen zijn beweerde rechten als huurder aannemelijk te maken". Soeters betaalde, nadat nij van de toenmalige eigenaar Jabo bv een sleutel had gekregen, twee jaar lang ƒ 75 als maandelijkse huursom, maar Jabo stortte het geld stelselmatig terug. Over de bezwaren van de laatste Nieuwekade-bewoner tegen de voorgenomen appartementenbouw spreekt de rechter zich niet uit. omdat hij daartoe niet bevoegd 'is. Uiterlijk vijf dagen na uitreiking van het vonnis moet Soeters „met de zijnen" het pand verlaten. Gedaagde werd voorts veroordeeld in de proceskosten a ƒ 1000. --- Plan flatgebouw Nieuwekade is inzet Omwonende in beroep tegen beslissing GS LEEUWARDEN - Tegen de verklaring van geen bezwaar die het provinciebestuur heeft gegeven voor het bouwplan van 72 bejaardenappartementen aan de Nieuwekade heeft de Leeuwarder Roel Soeters gisteren bij Gedeputeerde Staten bezwaar ingediend. De heer Soeters bewoont aan de Nieuwekade een kraakpand en beschouwt zich als belanghebbende bij de zaak. Bij de Raad van State (afdeling rechtspraak) heeft hij schorsing van de bewuste verklaring van geen bezwaar gevraagd. Feitelijke inzet van de beroepsprocedures is net bouwplan van de Stichting Gereformeerde Bouwcorporatie voor Bejaarden te Hoofddorp voor 72 beiaardenappartementen aan de Nieuwekade en aan de zuidzijde van de Amelandsstraat. De gemeente Leeuwarden heeft, om de bouw van de flats te bespoedigen, de zogeheten artikel-19-procedure toegepast. Volgens artikel 19 van de Wet op de Ruimtelijke Ordening kan door b. en w. vrijstelling worden verleend van beêalingen uit het bestemmingsplan, oor is echter wel een 'verklaring van geen bezwaar' van Gedeputeerde Staten nodig. Tegen die machtiging inzake de Nieuwekade keert de heer Soeters zich omdat zijns inziens de in het spel zijnde belangen onvoldoende door GS zijn afgewogen. „Nergens is in uw beslissing", zo schrijft Soeters • aan het provinciebestuur, „gemotiveerd aangegeven waarom uw college dringende noodzaak aanwezig acht om af te wijken van de normale bestemmingsplanprocedure". De tegenstander van de verklaring van geen bezwaar wijst erop, dat zowel de inspecteur voor de Ruimtelijke Ordening in Friesland als het college van GS het bouwplan op de grens van het toelaatbare achten te liggen. In hun beslissing schrijven GS dat b. en w. de afwijkingen van het bouwplan ten opzichte van het bestemmingsplan 'Bonifatiuskerk Turfmarkt' nauwelijks hebben gepreciseerd en gemotiveerd. De afwijkingen, die de gevelhoogte (van meer dan 16 meter) en het perceleringspatroon behelzen, hadden bovendien deels voorkomen kunnen worden, voeaen GS daaraan toe. De gemeente had net bouwterrein namelijk met honderd procent rijkssubsidie kunnen kopen om net dan naar eigen inzicht in te richten. De heer Soeters is van mening dat het bouwplan wat betreft gevelaanzicht, bouwmassa en hoogte de grens van het oirbare ruim overschrijdt. Hij maakt voorts bezwaar tegen de toegestane geluidsbelasting en tegen de manier waarop het bodemonderzoek van de bewuste bouwlocatie is geregeld. Aan de Nieuwekade was eertijds een garage gehuisvest en de Gereformeerde Bouwcorporatie moet schriftelijk bij Bouw- en Milieutoezicht melden dat de grond ter plekke niet verontreinigd is. Pas dan mag met de feitelijke bouw worden begonnen. Aan de Raad van State schrijft de heer Soeters, dat een premature afgifte van een bouwvergunning aan de Hoofddorpse stichting hem onevenredig nadeel zal berokkenen. Aan de voorzitter van de afdeling Rechtspraak wordt gevraagd de positieve beslissing van GS te schorsen. --- Tas met inhoud (ƒ 1500) gestolen uit De Kievit LEEUWARDEN - Op twee kleuterscholen in de stad ziin gisteren diefstallen gepleegd. Een kleuterleidster van De Kievit aan de Larixstraat miste aan het eind van haa% werkdag een beige schoudertas. Daarin zaten een beurs met ƒBO, sleutels, een toilettasje, een mapje met drie Eurocheques, een agenda en eenportefeuille met daarin een rijbewijs en kentekenbewijs. De totale waarde van de spullen wordt geschat op f 1500. De tas moet tussen kwart over eén en drie uur 's middags gestolen zijn uit een leslokaal, vlakbij de ingang. Een beurs met daarin ƒBO is gistermorgen omstreeks tien voor tien gestolen uit een tas, die in een lokaal van kleuterschool De Kolibri aan de Antillenweg stond. --- Steenmeijer op chemie-expositie: Industrieën welkom, als ze zich aan regels houden LEEUWARDEN - „De chemische industrie is bezig zich economisch goed te ontwikkelen. Met meer werkgelegenheid in deze sector zou een deel van de werkloosheidscijfers weggewerkt kunnen worden. Industrieën zijn in Friesland van harte welkom, mits ze zich aan de regels houden". Dit zei gedeputeerde drs. Frans G. J. Steenmeijer gistermiddag bij de opening van de expositie „Chemie in het dagelijks leven" in de openbare bibliotheek aan de Wirdumerdijk. Hij opende de reizende schooltentoonstelling, die door eendrachtig samenwerken van tien Leeuwarder scholen en zeven noordelijke bedrijven tot stand is gekomen en die tot en met de 29-ste van deze maand te bezichtigen is. Doel van de expositie is de leerlingen en studenten de relatie duidelijk te maken tussen chemie en alles wat zij de hele dag om zich heen zien. Door middel van de 65 panelen, die in de bibliotheek staan opgesteld, wil het chemisch bedrijfsleven in Friesland de mensen kennis laten maken met zijn activiteiten. De heer P. Kleinian, voorlichter van de Vereniging van ac Nederlandse Chemische Industrie (VNCI) en medeorganisator van de expositie, liet weten dal de chemie nu heeft gekozen voor de weg van de openbaarheid. Over de opstelling van het onderwijs zei hij: „Wij waren de katalysator en er ontstond een geweldige reactie". Hetzelfde hoopt hij te bereiken op de Landelijke Open Dag Chemie, waar op 13 oktober meer dan honderd laboratoria en chemische bedrijven in ons land open huis houden. Doelend op de milieuproblematiek zei hij: „Er heerst vooral veel onkunde en onbegrip bij de mensen die geen scheikunde in hun vakkenpakket hebben gehad. We willen geen geheimzinnigheid meer. Gooi de deuren maar open en laat de mensen maar binnen. Geen slogans over hoe het zou moeten. We leggen u komt, u ziet en U vraagt De chemie wil zich in de maatschappelijke discussie mengen door ook open te zijn". Gedeputeerde Steenmeijer roemde de samenwerking van het bedrijfsleven en het onderwijs. „Nu geldt nog het onlietnaaki onbemind, maar deze tentoonstelltiuiiseen geschikte gelegenheid om hier iets aan le doen. Ze zeggen, dut Friesland niet sterk vertegenwoordigd is Chemische industrie. Er zijn hier 600 000 koeien, die dagelijks worden gemolken. Ze zetten gras om in melk. De sche industrie is er nog niet in ge- slaagd dit na te doen. Sommigen van u tullen zeggen, dat is biochemie - het is maar hoe'je liet bekijkt. Echte cl n we hier in ieder geval weinig". ■:s gedeputeerde Steen' Friesland wel wul chemie kunnen ge bruiken. ..Die industrie biedt hoogwaardige produkten. Bovendien deuk ik van meer werkgelegenheid". Over de andere kant van de medaille, de milieiuting zei hij: „De chemie kan niet ontkennen dat er inliet verleden missers zijn gemaakt, maar men kun do ierzoek veel voorkomen". --- Dieuke de Vries (lofts) en Maartsje Eppinga, warbere froulju efter „Tsjoch." --- „Tsjoch 7" set moarn útein yn Warten „In bealch fol wurk mar it is 't wurdich" LJOUWERT - De Feriening fan Fryske Folksmuzikanten (FFF) set moarntejün ütein mei it sande Tsjoch-festival. Warten is it earste plak dat de Fryske troubadours, muzikanten, fertellers en dünsers op bc.site krijt. It „bjusterbaarlike, folksaardigc, Fryske barren" is dizze moanne fierder te belibjen yn Dokkum. Aldeberkeap en Balk. Lykas foarich jier is der wer keuzen foar fjouwer „lytsere Tsjoch-festivaltsjes" yn pleats fan ien grut festival sa't yn it begjin wenst wie. Hoe't ek is, de minsken fan Tsjocn ha der wer nocht oan. ~It is in bealch fol wurk, mar it is 't wurdich". Dat sizze Dieuke de Vries en Maartsie Eppinga, twa fan de fjouwer teNtivalkommiNje-leden dy't de wiken in protte wurk han ha om alles wer op 'e tiid klear te krijen foar it jierlikse Tsjoch-festival. In i< dat neffens harren net mear mist wurde kin en dat noch hieltyd mear omtinken opsmvt foar Fryske folksmuzyk, alde ferhalen en dunsen. Dêr wie it san jier lyn ek om te dwaan doet it earste Tsjoch-festival yn Snits halden waard. Om nochris efkes werom te sjen: it wie eins in idee fan de ferneamde Fryske troubadours Doede Veeman, Nanne Kalma en Roel Slofstra. Sy troffen rünom yn Fryslan sjongers, spylders en groepkes en dy woene se wolris byinoar bringe op ien grut festival. „len fan de doelen wie de Fryske folksmuzyk wat omheech te tillen en it u-at mear ünder de minsken te bringen", seit Dieuke de Vries, dy't sels as soliste en mei ferskate groepen nel swak byspilei yn a folksmuzyk-wraldsje. Dat stugge foaral de earste jierren tige goed doet il publyk foar Tsjoch oanu;oechs ta in folk fan goed tüzen minsken. Neffens Maartsje Eppinga is it dèr de léste jierren san bytsje op hingjen bleaun. „Wu sjogge dochs in protte deselde minsken werom kommen." Om it publyk dochs noch wat breder te meitsjen is foarich jier foar it earst op fjouwer plakken in Tsjoch-fi halden; yn Balk, Aldeberkeap^ Skiermuontseach en Bitgummole. De mear as hündert muzikanten en sjongers fan de Feriening fan Fryske Folksmuzikanten ferdielden it programma en kamen sa oer de hiele provinsje. „Vn 'e takomst wolle wy it festival noch mear spriede. dochs net op. mear as fjouwer plakken tagelyk". seit rtsfe. „It foldocht op dizze wize wol better en men berikt ek wer oare minsken." Tsjoch hat de léste jierren ek in wat mear professionele oanpak krigen, omdat der neffens Maartsje en Dieuke sa njonkelytsen in protte jild mei anneks is. Der is in stifting yn it libben roppen; dy 't it festival eins foar de FFF organisearre. Sa binne de muzikanten en FFF-leden sels net oan te sprekken mocht it ris misgean mei de jildsaken. No sjocht it der neffens Maartsje perfoarst net nei üt dat der jildpine komt. De provinsje hat in subsydzie jün, in pear gemeenten ha it festival stipe en der is jild kommen fan it Anjerfüns. Doch is de opset wat feiliger. „Alle dielnimmers oan Tsjoch sjitte der no suver al by yn. Wy kinne it harren net oandwaan en weagje it der mar op mei de sinten." „Tsjoch" is neffens Dieuke foaral in saak fan idealisme en ek fan in protte wille. Troch de festivals binne de minsken fan de lichte muze yn Fryslan in hechte ploech freonen wurden. Dat mist syn ütwurking net, ek net op de muzyk. De léste jierren is in protte nije folksniu/yk skreaun, dy t fuortkommen is ut it kontakt fan de FFF'ers. Nelst Tsjoch komme de FFF'ers bygelyks byinoar op thema-jünen der't se in soad fan inoar opstekke en inoar stypje. It is oars al lang net mear sa dat Tsjoch allinne folksmuzyk betsjut. Vn \V.irten begjint de Tsjoch-trijedaagse moarntejün mci de jün fan it Fryske folksfernaal. Yri 'c konsistoarje fan de herfoarme tsjerke rille minsken üt 'c omkriten alcle ferhalen fertelle. Eltsenien mci komme om te harkjen en eltsenien kin der ek syn ferhalen kwyt. Freedtejün wurdt „Liereliet" halden yn it Wapen fan Warten. Dat is de jün fan it meisjongen fan foaral aid* ferskes. En op sneontejün komme de muzikanten en de dünsers nei seal „De Wettersport." Dêr trede bekende en ek in pear nije „stjerren" fan de folksmuzyk op en hja sille, sa is it doel, it publyk der tige yn beheljt wol fierder noch graach wize op it berneprogrammaopsneoir „Der Kolderkrante" is de namme en . muoite wurdich. It Tsjoch-programma sil der yn Dokkum, Aldeberkeap en Balk ek sa ut sjen. Dèr komme wer oare spders en sjongers, mar de yndielmg is krekt as yn warten: tongersdei j halen, [reed foar ~L • en de sneon foar muzyk, duns en foar de bèrn. Tsjoch is yn Dokkum fan 13 oant en mei 15. yn Aldeberkeap fan 20 oant en mei 22 en yn Balk fan 27 oant en mei 29 septimber. --- Automobilist reed te snel: wielrijder uit Roordahuizum gewond LEEUWARDEN - Een veertigjarige wielrijder uit Roordahuizum is gi*-' morgen op de Klaas Hartsweg gewond geraakt. Een auto, die werd bestuurd door een twintigjarige Leeuwarder, nam vermoedelijk met te hoge snelheid een bocht, kwam op linkerrijweghelft recht en botste frontaal tegen de fietser. De automobilist, die geen rijbewijs had en bovendien onverzekerd ! na de aanrijding door. Toen hij op de Huizumerlaan linksaf de Jansoniussti wilde inslaan, had hij opnieuw snelheid, vloog uit de bocht en belandde in een rozenstruik. Te voet ging de man verder. Aan de hand van het kentekennummer kon hij thuis door de pol worden aangehouden. Zijn auto werd naar het politiebureau gebracht. De Roordahuizumer werd in Triotel opgenomen. Waarschijnlijk heeft hij enkele botbreuken. --- 'Nostalgische' hekken voor 180 woningen in Vegelindwarsstraten LEEUWARDEN - Bewoners van de ruim 180 woningen in de Vegelinbuurt krijgen volgende week een „nostalgisch ijzeren hekwerk" voor hun huis. Dat heeft het wijkcomité Achter de Hoven-Vegelin vandaag bekendgemaakt. Volgens het comité wordt het verpauperde gebied „met extra stadsvernieuwingszorg omgeven". Een in dat kader door Achter de Hoven-Vegelin ingediende aanvraag bij het ministerie van volkshuisvesting leverde een bedrag op van honderdduizend gulden. In overleg met de Dienst Stadsontwikkeling I men besloten het geld te besteden aan vervanging van de ruim 180, overwegend in slechte staat verkerende erfafscheidingen in de wijk. De hekken zijn inmiddels gemaakt op de «x werkplaats. Volgende week dinsdagavond zal het eerste hek worden geplaatst door Gabe Yntema. projektleider stadsvernieuwing van DSO. Zowel bewoners van huur- als koopwoningen krijgen een nieuw hek in de tuin. ---