Noordelijke wegenbouwers: Herstel vorstschade komt op tientallen miljoenen guldens LEEnU^?nEHNh" D<ï f Chadue die de vorst - en d* dooi - aan de wegen in Friesland heeft toegebracht, laat zich op dit moment nog moeilijk ramen, maar ermoet toch op vele miljoenen guldens worden gerekend. De noordelijke wegenbouwers, verenigd in de NVWBfroord, verwachten dat na deze winter de optelsom van de schade èn van het achterstallig onderhoud een getal zal laten zien van tussen de twintig en dertig miljoen gulden. De omstandigheid, dat er de laatste jaren veel te weinig aan wegenonderhoud is gebeurd door rijk, provincies en gemeenten, heeft de conditie van een groot aantal wegen in hevige mate verslechterd. Nu daar ook nog eens een echte winter overheen komt, zal het inhalen van de achterstand extra financiële inspanningen kosten, daarvan zijn de wegenbouwers overtuigd. De vereniging heeft meermalen de waarschuwende vinger geheven in het bijzijn van de overheden die de wegen in beheer hebben, maar veel heeft dit niet geholpen. „We krijgen natuurlijk de naam dat we voor eigen parochie praten, dat valt dan ook niet te ontkennen, maar we hebben ook nog een andere taak dan de belangenbehartiging van onze eigen bedrijfstak. We zijn professionele bouwers van wegen en we vinden het onze plicht om te waarschuwen, als daar aanleiding toe is," zegt ing. Hendrik Zielstra, voorzitter van de noordelijke NVWB. --- Met kannetjes Een aantal wegbeheerders laat nu gaten egaliseren met behulp van koud-asfalt of door medewerkers, die met een kannetje in de hand de meest opvallende onregelmatigheden in het wegdek proberen weg te werken. Dat is lapwerk. De opeenvolgende perioden van vorst en dooi hebben slechte wegen dubbel zo sterk aangetast als wegen die er nog goed bij lagen. Wegen met een slecht fundament krijgen het extra te verduren: water dat zich heeft opgehoopt onder de weg, raakt bevroren en het wegdek wordt min of meer opgetild. Bij dooi neemt de weg, hopeliik, weer zijn oude vorm aan, maar als de perioden elkaar snel opvolgen, kan het niet anders of de weg vervormt. --- Proeven In het Noordelijk Wegenbouwlaboratorium in Groningen, dat deze maand een kwart eeuw bestaat, worden proeven uitgevoerd die de vorstgevoeligheid van materialen moeten aantonen. De resultaten hiervan zullen de leden-wegenbouwers ten goede laten komen aan de wegenbeheerders. Wegenonderhoud staat in het algemeen laag op de lijst van politieke partijen, ook op gemeentelijk niveau. Er is weinig of geen politieke eer mee te behalen en dat verklaart veelal de klachten van de goegemeente over de toestand van de wegen. De wegenbou- wers zouden, evenals hun collega's van de woningbouw, graag enige continuïteit zien in de hoogte van de budgetten die de overheid voor wejgenbouw en onderhoud opstelt. Inhaalmanoeuvres, die in het algemeen veel meer geld kosten dan geregeld onderhoud, zijn dan niet meer noodzakelijk. Een aantal gemeenten is overgegaan tot een vorm van rationeel wegbeneer aan de hand van schema's, die zijn ingebracht in de computer. Een overzicht van de wegentoestand is met deze werkwijze gemakkelijk verkrijgbaar, maar daarna is het zaak om de beheerders van de financiën over de streep te halen. De omvang van het achterstallig onderhoud aan wegen wordt door de noordelijke wegenbouwers „wel tien keer zo hoog" geschat als de schade die deze winter aan de wegen toebrengt. --- Jaap van Zweden met FO: uitvoering van topklasse LEEUWARDEN - De jonge Nederlandse violisten doen het maar goed! Isabelle van Keulen wint de ene prijs na de andere en Marieke Blankenstijn lijkt haar op die weg te gaan volgen. En dan hebben wij de iets oudere, maar altijd nog pas 24-jarige Jaap van Zweden. Evenals Isabelle van Keulen heeft hij onder anderen les gehad van Davina van Wely, terwijl hij later studeerde bij een andere grote pedagoge, Dorothee Delay. Wat indirect een opwaardering inhoudt voor de rol van vrouwen op de achtergrond. Met het zelfde vioolconcert waarmee Jaap van Zweden in 1979 voor het eerst optrad met het Concertgebouworkest - waarvan hij met ingang van het seizoen 1980-1981 eerste concertmeester werd - trad hij gisteravond op met het Frysk Orkest: het vioolconcert in e kl.t. opus 64 dat Mendelssohn drie jaar voor zijn dood schreef. Een hartstochtelijk, maar eerder klassiek-evenwichtig dan romantisch werk. Een compositie ook die noch suikerzoete sentimentaliteit, noch - ondanks de halsbrekende finale - holle virtuositeit toelaat. En hoewel Jaap van Zweden een toon beeft, die op het weke af is, was zijn vertolking van Mendelssohn niet overgevoelig maar prachtig expressief. Het is Plaats: Harmonie, Leeuwarden. Uitvoerenden: Frysk Orkest 0.1.v. Jacq. Mereier en m.m.v. Jaap van Zweden (viool). Werken van: F. Mendelssohn Bartholdy en F. Schubert. Belangstelling: uitverkocht. Herhaling: vanavond. één van die zeldzame uitvoeringen, waarbij het orkest geconcentreerd reafeert op de kleinste aanwijzing en de uchers in de zaal nagenoeg stil zijn. Kortom, een uitvoering van topklasse. Het was ook met een werk van Mendelssohn waarmee dit concert was geopend: een beeldend en met veel gevoel voor détails gespeelde ouverture „De Hebriden." Na de pauze eiste de grote negende symfonie in C van Franz Schubert alle aandacht op. De uitvoering was prachtig van spanningsopbouw, terwijl er veel aandacht voor grote contrasten viel te bespeuren; de generale pauze in het tweede deel deed naast Bruckneriaans aan. Omdat het geheel (en met name het inleidende andante) relatief breed werd genomen, kregen de blazers van Jacques Mereier voldoende kans om hun soli mooi uit te spelen. Het enige wat misschien wel eens wat ontbrak - zoals in het scherzo - was het „Wienerische" - element dat sommige dirigenten er terecht inleggen. Maar er moet wat te wensen overblijven! ELS VAN SWOL. --- fries mozaiek Boten te ijs in Terhorne •k Botenverhuurder Sjerp de Vries in Terhorne heeft zijn zeilboten vaarklaar gemaakt voor de zomer. Nu is het zijn gewoonte de vaartuigen te water te laten als de onderhoudsbeurt aan de kant is en hij wilde daar niet van afstappen. De boten zijn onlangs het ijs opgesjouwd van de Tsjerkewyk bij zijn bedrijf en De Vries wachtte rustig de dooi af. De boten zakten langzaam het water in. De te-ijslating van de boten baarde wel enig opzien in Terhorne en het leverde een ongebruikelijk plaatje op. Op de foto is te zien dat een van de boten voor de zekerheid toch maar wordt vastgelegd. --- „Winnaar van Elfstedentocht is diepvries El Cordobes" Niet alleen een horde Nederlandse vertegenwoordigers van de media gaf acte de presence voor het verslaan van „De Tocht", die eindelijk na 22 jaar weer eens gehouden zou gaan worden, ook de buitenlandse pers was ruim vertegenwoordigd. Televisiestations uit velelanden van de wereld stuurden hun ploegen naar Friesland om het gebeuren te registreren. De Britse krant Sunday Times liet een van zijn verslaggevers sfeer proeven in „het verre Friesland". Zijn verhaal verscheen in de krant op de dag van de afgelasting van de Elfstedentocht onder de kop: „Waarom 16.000 Nederlanders om meer ijs bidden." In een kader bij het verhaal stond: „Stephen Pile vergezelt de fanatici met bevroren hoop." En wat meldt Pile over Friesland? De volgens hem 16.232 mensen die willen dat het nog kouder wordt, zijn allen Nederlanders. „Hoewel sommigen onder hen dat trachten te ontkennen. Zij wonen in Friesland, een noordelijke provincie met een eigen taal en zo onafhankelijk, dat men er zelfs is gestart met het uitgeven van eigen paspoorten." Pile kwalificieert de Elfstedentocht wat smalend als „de grootste schaatsgebeurtenis op de Nederlandse sportkalender, hoewel hij vrijwel nooit plaatsvindt." De winnaar van een Elfstedentocht wordt door hem omschreven als een „diepvries El Cordobes die deel zal gaan uitmaken van de nationale geschiedenis en geëerd zal worden zolang de Nederlanders weten hoe ze moeten schaatsen." Over het organiserend comité meldt de Britse verslaggever onder meer: „322 leden van het organiserend comité en de elf regionale comités behoren tot de grote komische nummers van de Europese sport. Zodra het koel begint te worden, komen zij bij elkaar, overleggen, maken zich zorgen en geven belangrijke verklaringen uit." Ook het Belgische blad „Gazet van Antwerpen" wijdt in zijnuitgave van 22 januari "een artikel aan de" Elfstedentocht. Grootste zorg van die krant: „Wat doen we met al die truitjes?", waarmee gedoeld wordt op de vraag of „de Friese middenstand ooit nog de immense voorraad (ongeveer 500.000?) speciaal vervaardigde truien met „Elfstedentocht 1985" zal kwijtraken." De Gazet meldt verder onder meer, dat de ster van Fenno Schouwstra is gestegen. „De man die allerwege als Elfstedentocht-kenner is opgevoerd, ziet de verkoopcijfers van zijn twee jaar geleden uitgebrachte boekje over het evenement met sprongen stijgen." „Op één uitzondering na", aldus de Gazet „zijn de reacties van de schaatscracks op het droevige nieuws van de afgelasting die van grote spijt". Jan Roelof Kruithof, de sterke architect uit Havelte, is niet in vorm. „Toch had ik hem graag willen rijden. We zitten hier al zo lang op te wachten. Dan hadden we het tenminste achter de rug". --- Project We moesten op school een project maken over roken en alkehol. Je kon kiezen uit een toneelstukje of poster maken en dan er bij zeggen wat het was. Wij hebben een toneelstukje gedaan. José de vrouw van Peter. Jan de man van Siska en Paulien het dienstmeisje. We deden dat Siska jarig was. En dat Peter en José op vesite kwamen. Siska drukte op de bel en Paulien vroeg wat er was en Siska zei het. „We willen graag een kopje kofie en even later gingen we naar de bar en het was al tien uur. En we zaten er even en toen kwam de ober en hij vroeg wat we wilden drinken. Jan en Siska nemen vris drinken. José nam rode wijn en Peter nam jonge olifant. Een hele fles jonge olifant dronk Peter op en even later lag hij plat op de vloer. (OLS, Oldelamer) --- (Advertentie) veel goede raad (r~ ' Ip^^T vS^W^^ÊÊê^VK 'l L v*a onze p^ nW\ ö/p^- voor winter- ZONDER .__! BEN JE NOG VERDIR VAN HUIS. ANWB-Leeuwarden, Lange Marktstraat 22, tel. 058-133955. --- Schuldeisers: grimmig, maar realistisch Plaats: Theater aan het Water, Leeuwarden. Voorstelling: De Schuldeisers, van August Strindberg. Gezelschap: De Nieuwe Comedie. Regie: Wim Meuwissen. Spelers: Marie Christine de Both, Wim Meuwissen en Rik van Uffelen. LEEUWARDEN - Toen August Strindberg Schuldeisers schreef, had hij er ruim tien jaar huwelijk op zitten. Vrolijke jaren kunnen dat in elk geval nauwelijks geweest zijn, getuige de verhalen, herinneringen en drama's die hij in die tijd schreef. Nadien zou hij nog twee maal de lichtzinnigheid hebben zijn leven voor onbepaalde tijd met dat van een vrouw te delen - en nog vele, vele malen optekenen welke afgrijselijke gevolgen dat had. Een zeker talent om met zijn vrouwen tot een afmattende, verstikkende en bij tijd en wijle aardig gevaarlijke atmosfeer te geraken Kan, wie zijn werk leest of gespeeld ziet, hem onmogelijk ontzeggen. Zij het, dat dat talent welbeschouwd eerder samenhangt met een gezonde, realistische taxatie van het menselijk, in dit geval vrouwelijk tekort, dan met enigerlei onberedeneerd vooroordeel. In Schuldeisers zijn het bijvoorbeeld aanvankelijk twee, wat wij in eigentijdse termen Kutzwagers zouden noemen, die hun zegje mogen doen. De heren treffen elkaar op de gang van hun hotel, raken aan de praat en slaan allengs aan het filosoferen. De één is een beetje naïef en verlustigt zich goedmoedig in zijn huwelijksgeluk, waaronder het vuur van het verderf niettemin al hoorbaar knettert. De ander is de nog niet ontmaskerde eerste echtgenoot van de afwezige vrouw van de naïeveling. Hij heeft met zijn vroegere vrouw nog een appeltje te schillen en zodra hij de smeulende onzekerheid, de ontkiemde argwaan bij zijn gesprekspartner bespeurt, staat hem niets anders te doen dan die aan te wakkeren. Dat mag behoorlijk cynisch lijken, het is er niet minder realistisch om. In hun afweging van de rol die de vrouw in het leven van de echtgenoot speelt, geeft Strindberg hun ruimschoots de gelegenheid behartenswaardige zaken onder elkaars aandacht te brengen. Als een soorttherapeut, die het bijtende middel niet schuwt, dwint de één de ander de balans van zijn huwelijksleven op te maken en men moet al een overjarige padvinder zijn om het tamelijk waarheidsgetrouwe karakter daarvan te kunnen negeren. In de versie van de Nieuwe Comedie won deze eerste scène aan overtuigingskracht, doordat ze gespeeld werd door twee kalende, gezette en met een Vlaamse tongval van uren in de wind babbelende heren. Twee als het ware rechtstreeks uit Elsschot gewandelde sombere meneren, medogenloos redekavelend over jaloezie, bedrog, gefnuikte verwachtingen, naaperii, ideeëndiefstal, andermans leeghootdigneid en wat dies meer zij - ik kan mijn enthousiasme daarover maar moeilijk bedwingen. In de tweede scène mag de vrouw aan het woord komen. Eerst onder handen genomen door haar huidige man, die nog wat wankel in de knietjes is, dan door haar vroegere partner, die pragmatisch genoeg is, om haar zowel als naar tot dan toe gedweeë echtgenoot rijp te maken voor een inrichting. Schuld, achterdocht, leugentjes om bestwil, het venijn waarmee mensen elkaars levens bederven, de in betekenisloze liefde-woorden gehulde hebzucht en de onmogelijkheid adequaat met het verleden af te rekenen, dat zijn zo ongeveer de thema's die in Schuldeisers aan de orde komen. Dat is waarachtig geen kleinigheid en het staat de Nieuwe Comedie te prijzen, dat ze nergens potsierlijk en larmoyant werd. Vooral door de alledaagse tekening van de beide heren bleef het stuk dichtbij en verliep niet in een bezeten jammerklacht. Met zoveel tekst en zo weinig andere theatrale middelen is dat een hele prestatie. MICHAEL ZEEMAN --- „We hebben school geschaatst..." uit de schoolkrant geklapt Gisteren hebben we school geschaatst. Ik heb de eerste keer gewonnen en de tweede heb ik verloren. ledereen heeft een vaantje gekregen. Auke-Wim had de eerste prijs, Jakob de tweede en Edwin de derde en René vierde, Johnny vijfde en André de zesde. Op school hebben ze de medailljes gekregen. (Lyts Begjin», Jobbegea) --- Winter Het is winter we kunnen weer op het ijs en wij hebben vrijdag 18 januari ook een wedstrijd gespeeld. Het was best mooi want eerst moesten de kleintjes van de eerste klas en tweede klas en toen moesten wij dus de derde klas en de vierde klas. En toen was de vijfde klas en de zesde klas en toen het afgelopen was gingen we in school. Nee niet taal en rekenen nee voor de prijzen en Patrick was eerst en Wiepkje was eerst en Jelte ook eerst en toen het afgelopen was gingen we naar huis. (Mini-krant, Bontebok) --- De namen top-tien Leeuwarden en Wymbrits JOHAN of Johannes voor de jongens en Maria en Marijke (Marieke) voor meisjes, dat waren de meest favoriete voornamen voor kinderen die zijn geboren in 1984, in de gemeente Leeuwarden althans. Na een oproep van Nico Scheepmaker, die in zijn Trijfel ook vorig jaar al eens schreef over een Engels echtpaar dat de voornamen van pasgeborenen bijhield, ging mevrouw B. Cramer-Post uit Gaastrneer meteen aan de slag. Zij haalde een Jaar lang uit de burgelijke standen van Leeuwarden en Wymbritseradiel alle voornamen en kon zo een „top-tien" van deze beide gemeenten samenstellen. Opvallend is, dat in Leeuwarden de meeste iongensnamen met een J begonnen (llö), die van de meisjes in de meeste gevallen met een M (118). Mevrouw Cramers kwam 26 buitenlandse namen tegen. Naar verhouding kwamen meer dubbele namen voor dan enkele. Er waren 86 kinderen, die drie voornamen meekregen, en drie die er vier kregen. Verder ontdekte zij dat er na de surfprestaties van Stefan van der Berg nogal wat jongetjes op de wereld kwamen, die dezelfde voornaam meekregen. „Der t ik al bang foar wie is ütkommen, fierwei de measte nammen binne net Frysk," meldt mevrouw Cramer. Dat ging voor Leeuwarden op, maar in Wymbritseradiel kregen de meeste kinderen wel een Friese naam: bij de meisjes ongeveer de helft, terwijl bij de jongens aan twee van de drie een Friese naam werd gegeven. Hieronder de toptien van beide gemeenten. --- Leeuwarden: Jongens: 1. Johan(nes) (24) • 2. Jan (16) 3. Dennis (15) 4. Dirk of Durk (15) 5. Rob of Robert (15) 6. Klaas (14) 7. Mark of Marc(o) (14) 8. Sander (14) 9. Maarten (13) 10. Stefan of Stephan (12) Meisjes: 1. Maria, Marijke, Marieke (22) 2. Anna (13) 3. Eva, Evalien (13) 4. Trijntje, Trien ke (13) 5. Nynke, Nienke (12) 6. Inge, Ingeborg (11) 7. Linda(ll) 8. Susanne, Sanne (11) 9. Aaltje (10) 10. Jeltje (9) --- Wymbritseradiel: Jongens: 1. Pieter of Peter 2. Arjen 3. Ma(a)rten 4. Dennis 5. Folkert 6. Hendrik 7. Jelle 8. Johan(ms) 9. Klaas 10. Simon Meisjes: 1. Marijke of Marieke 2. Gnet(s)je 3. Linda 4. Anna 5. Berber 6. Daphne 7. Hinke 8. Neell 9. Sijbrigje 10. Ymkje ---