(Advertentie) Uniek Delftsblauw WANDBORD ELFSTEDENTOCHT (16 cm) met ingebrande datum Verkrijgbaar te Leeuwarden bij: • Fl. Nlemeljer - Kelders 29 - Fa. Pasveer - Voorstreek 15 - Fa. It Uleboenl • Pr. Hendrikstraat 7 • V.V.V. • Stationsplan 1 voor ƒ 20,- per stuk, zolang de voorraad strekt, of ƒ 25,- bij intekening, inclusief verzendkosten. Dat kan alleen Goedewaagen! GOEDEWAAGENGOUDA BV Postbus 60 9520 AB Nieuw-Buinen Tel. 05990-16090 --- (Advertentie) WROTTER'^Ph^ Na 22 jaar wachten dan toch een elf- gv stedentocht, een nu al legendarische tocht < 1 die aanleiding is voor "De Friese Steenhouwer" om een exclusief ontworpen beeldje te maken van de echte Elfsteden'wrotter", het symbool van JÊ doorzettingsvermogen, de schaatser die het haalt. M Dit beeldje is uitgevoerd in gehard gietsteen . , (terra cotta ferata), de hoogte is ± 24 cm, kleur brons, m Inscriptie op de sokkel "Friese Elfstedentocht '85". Prijs f 24,50 + f 3,50 verzendkosten. | É Bestelling van deze unieke uitgave uitsluitend Ik 1 d.m.v. betaling op rekeningnr. 58.03.35.836 m 1 ABN-Leeuwarden t.n.v. "De Friese Steenhouwer" (gironr. v/d bank 804177). De beeldjes zijn ook af te halen bij alle VW kantoren in Friesland. , $JL Wk de Friese I Nieuwestad 77, Leeuwarden, tel. 058-123585 --- Amerikaanse journalist-deelnemer: 'Wie schaatst er nu 200 kilometer?' LEEUWARDEN - „Ik dacht dat een paar die-hards deze tocht zouden rijden en dat verder de mensen langzaam aan naar een paar kroegen zouden schaatsen, kaasetend en met gekke hoedjes op. Ik wist niet dat net zo serieus wordt opgevat, wie schaatst er nu tweehonderd kilometer?", vertelt de Amerikaanse journalist Don Katz die het plan heeft opgevat op ijshockeyschaatsen de Elfstedentocht te rijden. Katz, die uit New Vork komt, is gistermiddag rond een uur of vier vers uit Amerika • in Friesland aangekomen. Don Katz, die onder andere voor het Amerikaanse blad „Outside" werkt, hoorde een jaar of vijf geleden voor het eerst over de Elfsteden. „Ik heb toen met iemand afgesproken dat hij me zou bellen zodra die tocht een keer gereden zou worden. Dinsdagmiddag belde hij me op en toen moest ik meteen op het vliegtuig stappen. Ik heb een paar kleren en een tandenborstel bij me, immers, als ik woensdag was vertrokken, had ik het nooit gered. Een nacht slaap heb ik nu gemist en dat is eigenlijk geen goed begin als je de tocht wilt schaatsen . Ikzelf doe wel wat aan sport. Ik trim veel en ik speel ijshockey. Oorspronkeliik kom ik uit Chicago en daar kan het knap koud zijn. 's Winters zetten we gewoon een voetbalveld onder water en dan kun je schaatsen. In Amerika kun je eigenlijk alleen maar rondjes schaatsen, op meren en zo. We hebben erg weinig kanalen en het lijkt me dan ook erg aantrekkelijk om eindelijk eens lang rechtuit te kunnen schaatsen". „Ik heb ook wel andere schaatsen bij me maar ik ben nu eenmaal gewend aan mijn ijshockeyschaatsen. Het zal wel moeilijk worden, ik weet niet eens hoe ik de handen op m'n rug moet doen , lacht Katz. „Als ik de eerste paar dorpen haal, ben ik allang tevreden. Toch wil ik zo ver mogelijk zi»n te komen, het is een groot spektakel. Ik schaats gewoon achter de anderen aan. Ik hoorde zonet van het Friese woord „klunen". Nou, ik kan natuurlijk hard lopen met mijn korte schaatsen. Ik d^nk niet dat ik verder dan vijftig mijl kan komen. Maar ik heb mijn vrouw ook al moeten beloven de tocht niet helemaal uit te rijden". --- IJlst Brugwachter Meinte de Jong in IJlst was vanmorgen een uiterst tevreden man. „Alle ienentweintig iier dat ik no op dizze brêge sit, haw ik hjir fan dreamd. En no is it safier. Geweldich!" De Jong vertelde wel enige zorgen te hebben gehad voor de kwaliteit van het ijs onder de brug. Maandag, bij de Elfmerentocht, was er nog een behoorlijk wak. „Sjoch, dêr sitte de skuldigen", zei De Jong, wijzend op een groep eenden. Meinte de Jong mijmerde nog: „Ik soe hjir hjoed moai wat fertsjinje kinne, at ik de klomp üthingje koe. Bij de Ulster brug was wel al alles in gereedheid gebracht om zo nodig de rijders te kunnen laten klunen. Mede door de temperatuur ging de ijskwaliteit snel achteruit. Opper Sibbele Postma van de rijkspolitie in IJlst vertelde vanmorgen, dat hij en zijn mannen geen enkel probleem hadden gehad. Opper Postma heeft voor vandaag assistentie gekregen van politiemannen uit Overijssel en de Achterhoek. Voorzover bekend één uitvaller in IJlst. Het 56-iarige VVD-raadslid van Kampen, Henk Krans, meldde zich omstreeks half tien bij de ehbo-post met klachten over benauwdheid; de dokter adviseerde hem om zijn besluit de tocht te staken, maar na te komen. De heer Krans reed de tocht voor de vierde maal, deze keer met zijn kinderen. Die zijn na IJlst wèl doorgereden. Een teleurgesteld, maar gelukkig mens. Dat is de 33-jarige Folkert Bijlsma, eigenaar van het koek-en-zopie langs de Geeuw in IJlst. „Ik bin fan 'e moarn begün mei twatüzend broadtsjes en ik ha se no noch. In ramp. Dat spul giet nei alle gedachten aanst nei de einen". Bijlsma, beheerder van het gemeenschapscentrum in IJlst en tevens schoorsteenveger, is echter een te groot schaatsliefhebber om zich door dit drama in de nering de vreugde van het schaatsspektakel te laten ontnemen. De warme chocolademelk gaat overigens wel redelijk van de hand, maar met het eetwerk wordt het niets. „Sa haw ik ek noch tsien doazen koeken en twahündertfjirtich woarsten". De oorzaak van de falende negotie is volgens Bijlsma het soepele weer, dat de rijders in elk geval tot IJlst hadden. „As de wyn in bytsje üt in oare hoeke kommen wie, hiene se hjir iten as gekken". Toch verwacht Bijlsma, dat het totaalresultaat van de dag nog net positief zal zijn. „En dan hawwe wy docns noch in moaie dei han". Twee toerrijders, de 38-jarige Aaltje Monsma (ze schaatst op Friese doorlopers, made in IJlst) en de 42-jarige Jan Leeuwerik, beiden uit Winsum, uitten tijdens het gesprek bij Bijlsma's koeken-zopie meteen even een wens. „It soe prachtich wêze, ast se lans de route waarme kwast ferkeapje soene". Een tip voor volgend jaar? --- Woudsend Toen zo rond half één vanmiddag de laatste Elfstedenrijders onder de Hogebrug in Woudsend nun lange schaatsweg naar het Slotermeer trachtten te vinden en de winnaar van de wedstrijd inmiddels al gehuldigd was, had de acht vrouwen en mannen sterke EHBO-ploeg zegge en schrijve drie patiënten te behandelen gehad, twee met blaren en één die er iets erger aan toe was. Dat was rond elf uur vanmorgen. De achttienjarige Jaap Stelwagen uit Garijp, die na ruim twee uur schaatsen de schaats van een vallende voorligger net onder zijn linker knie kreeg. De dokter moest eraan te pas komen om de forse wond te hechten. Voor Jaap was de Elfstedentocht op dat moment verleden tijd. Een uur later stapte hij met zijn schaatsen in de hand en een verband om zijn knie op de bus naar huis. Hoewel erop was gerekend, dat er ook in Woudsend zou moeten worden geklünd, hoefde dat niet. Tot en met de laatste schaatser die langs kwam, kon de baan onder de Hogebrug door worden gebruikt. --- Sloten In Sloten verliep vanmorgen alles voortreffelijk, zowel voor de rijders als voor het publiek en de organisatie. De ehbo'ers hadden om negen uur anders nog niks gedaan dan met een stuk gereedschap een fotograaf helpen die zijn koffer niet open kon krijgen. „Die man heeft tweeëntwintig jaar gewacht om deze plaat te kunnen schieten, die hebben wij dus maar even geholpen, maar verder was er nog helemaal geen werk", aldus één van de vrijwel werkloze hulpverleners. Ook de controleurs waren de rust zelve. In Sloten hadden zich nog geen afstappers gemeld, terwijl ook het publiek zich voorbeeldig gedroeg. Er kwamen alleen schaatsers op het ijs. Ze werden met een enorm enthousiasme verwelkomd door de toeschouwers aan de kaden in het pittoreske stadje. Sommige deelnemers toonden veel gevoel voor deze ambiance, met de handen jubelend in de hoogte passeerden ze de bruggetjes. Voor veel hilariteit zorgde een De vogel zag op het ijs een stuk van een muesii-reep liggen en liet zich er niet van weerhouden tussen alle schaatsers door het ijs op te gaan. Dit eende-imident leverde geen ongelukken op. Een van de toerrijders verloor zijn vaantje. Na een paar honderd meter rea- feerde hij pas op de kreten van het puliek. Hij keerde terug raapte het vaantje op en kon met een ovatie zijn tocht vervolgen. De rijders waren in Sloten allemaal nog vol goede moed. Bij een koek en zopie-tent namen behoorlijk wat deelnemers hun eerste rustpauze. Hun reacties waren uitzonderlijk positief: „De omstandigheden zijn ideaal. Er is overal ruimte, je kunt passeren zoveel je wilt en de temperatuur is lekker. Het ijs is ook nog goed, dus we halen het wel", aldus een optimistisch gestemde rijder. De sfeer bleef ongedwongen. Een amateur-fotograaf wist zelfs een achttal toerschaatsers zover te krijgen dat speciale pose innamen met een kop koffie omhoog. De organisatoren verwachtten de laatste toerrijders rond het middaguur in Sloten. Hat ijs zal het dan nog wel houden, hoewel net er onder één van de bruggen bepaald niet beter op werd. De NOS-ploeg werkte in Sloten wat hinderlijk voor zowel de wedstrijdals de toerrijders. De felle lichten, die nodig waren voor de radio- en tv-opnamen, brachten de rijders op een dwaalspoor. Ze zagen die lichtbundels voor de stempelpost aan, zodat het publiek de deelnemers naar de goede plaats moest schreeuwen. De eerste twee toerrijders waren er al om kwart over zeven. Zij hadden de laatste wedstrijdrijders al ingehaald. De verwarring voor die twee man was zo groot dat ze voor Sloten zelfs nog heen en weer moesten rijden. In Sloten is om tien uur de route gewijzigd. Door de snel slechter wordende ijsvloer durfden de organisatoren het niet meer aan de toerrijders door de stad te leiden. Ze keerden nu voor de Woudsender poort en gingen dan naar het Slotermeer terue. --- Galamadammen Rond half negen kwam bij Galamadammen de grote stroom toerrijders los, nadat vanaf acht uur al kleinere groepjes waren gepasseerd. In een van die eerste groepjes reed voormalig wereldkampioene Atje Keulen-Deelstra, door de menigte op de brug met een gescandeerd „Atje, Atje" begroet. Op de brug viel om zeven uur vanmorgen de grootste drukte te noteren. Ruim een half uur voor de doorkomst van de eerste ploeg wedstrijdrijders waren daar al honderden belangstellenden, voornamelijk Koudumers, samengestroomd. Dat ontlokte aan een bejaarde Koudumer de opmerking: „As der mar Alvestêdetocht is, dan wolle se wol betiid fan 't bêd". Na het passeren van de eerste honderden rijders nam de belangstelling van de Koudumers snel af. Na half tien werd het weer drukker, door het komen en gaan van belangstellenden van elders, die per auto naar Galamadammen kwamen om iets van de tocht te beleven. Niettemin leverde parkeren vanmorgen nog geen problemen op en hoefden de uit Den Haag overgekomen ME-lecieii nog niet in actie te komen. Rustig was het ook bij de EHBO-post. Om kwart voor negen meldde zich daar de eerste rijder. Het was Enno Kim uit IJlst, die met een blaar kampte. „Ik hald der oars net fan om hjir te kommen, mar as jo by eltse streek pine lije moatte, dat is ek neat wurdich,' verklaarde hij. Hij was niettemin vast van plan door te zetten. „Jawis, ik helje de finish, of se moatte de baan der al üt frette." De Ulster blaar was de eerste van een serie van acht, die de EHBO'ers vanmorgen te verwerken kregen. Verder vielen er nog snijwonden aan een lip en een hand te noteren. Eén rijder liet zijn teennagels knippen, omdat die in het vlees gegroeid waren. Duidelijk was wel, dat de vermoeidheid op dit punt van de route nog niet had toegeslagen. Zelfs bij de brug, waar het ijs erg slecht was, deden zich geen valpartijen voor. Met megafoons werden de rijders steeds gemaand snelheid te minderen en de rechterkant van de brugopening aan te houden. De Koudumer Hofkesjongers onthaalden de rijders bij de dukdalven op melodieën van Verdi en Vader Abraham. --- Stavoren De belangstelling in het druilerige Stavoren viel vanmorgen enigszins tegen. Kennelijk hadden de waarschuwingen aan het publiek, dat men in de Zuidwesthoek in een fuik terecht zou komen, goed gewerkt. Ook met de trein kwam praktisch niemand Stavoren. De eerste toerrijder, die na 66 km in Frieslands meest Zuidwestelijke stad afhaakte, was de 60-jarige Jos Penders. Hij had het carnaval nog in de benen en besloot eenmaal aangekomen bij de openstaande Koebrug de brui er aan te geven. Veel deelnemers blijken onderweg hun stempelkaart te zijn kwijtferaakt. Ze krijgen een vervangende aart aangeboden. Bij aankomst vanmorgen van de kopgroep speelden zich bij de tien man bemande controlepost panische tonelen af. Een controleur: „Sa hadden sels gin tyd om hun kaart te pakken. En enkele toande syn boarst en zei druk het stempel daar maar op". Op de Gracht door stavoren wordt de route nauwkeurig bewaakt door mensen van de Rijkspolitie. De meesten van hen zijn uit Zuid Holland voor een dag naar Friesland gedetacheerd. De mannen brachten in de Klink in Koudum de nacht op stretchers door. Geslapen was er weing. Jan Dijkstra, Kees van der Plas en Jaap Mooi uit Monnickendam waren vanochtend om ongeveer kwart over negen al in Stavoren en dat was een uur eerder dan op die dooiende maandag in januari, toen zij ook samen de Elfstedentocht uitreden. Hun start was toen ook om half zeven, dus zij hopen nu eerder aan de finish te zijn dan vanavond acht uur, want dat was hun tijd toen. Dijkstra: „It üs is hartstikke moai, it fait net of" en tegen zijn tochtgenoten: „Dan gaan we nu maar weer, want anders worden we koud". Stavoren telde vanmorgen om een uur of tien weinig uitvallers. In de wachtkamer van het station zaten twee rijders, een inwoner van Utrecht en Sittard. Ze waren in de eerste groep toerrijders van start gegaan en klaagden vooral over het ribbelige ijs in de omgeving van Stavoren. De Utrechtenaar die op de Loosdrechtse plassen wat had geoefend vond het na een p.*ar valpartijen meer dan genoeg. „Ik vond het een uitdaging om mee te doen maar miste vooral de zon". De meeste toerrijders ervoeren in elk geval vanmorgen tot Stavoren de tocht als een plezierrit. Bezweet, de sjaal heel vaak losjes om de nek geknoopt, arriveerden ze er bij duizenden. Jan Beukeboom, een 49-jarige banketbakker uit Amsterdam, reageerde enthousiast: „Die- Friezen roepen ie gewoon naar het eindpunt toe". De Amsterdammer he. Friese vlag en een hoofdstedelijke wimpel op zijn rugzak gebonden en neemt met een hoofdband met de tekst ..Bedankt Friesland" aan zijn eerste Elfstedentocht deel. Luid toegejuicht werd bij doorkomst in Stavoren ook oud-wei eldkampioene Atje Keulen-Deelstra. Voor Manfred van der Graaf klonk een schuchter boe-geroep. Hans Konings, 43 jaar en badmeester in Asten in de Brabantse Peel, heeft een idianenv. zijn hoofd gestoken. „Dan kunnen mijn vrouw en kinderen mii beter op de televisie herkennen". Televisie- en filmploegen speurden vanmorgen in Stavotrainc! de languit te gaan in de berm, blei gretig doelwit voor de cameramensen. --- Hindeloopen Teleurstelling was het deel van de Hindeloopers. De aangekondigde verkeersmaatregelen waren kennelijk zo rigoureus, dat niemand er nog aan heeft gedacht de Elfstedentocht in Hindeloopen te volgen. Gevolg: in deade boel. Bij de aankomst van de eerste wedstrijdrijder was er nauwelükv sprake van drukte bij het stempelhok. Enige waarschuwingen van de omroeper waren genoeg om de rijders ruim baan te geven. In het cultureel centrum De Foeke zat beheerder Appie Olivier vergeefs met een grote pan snert te wachten op de grote toeloop. „In sof." zo karaktet de hij de 'Hylper' Elfsteden. Enige drukte was nog slechts te bespeuren bij de koek- en zopietent naast het stempelhok. Daar zat een enkele rijder wat uitgeblust voor zich uit te staren. Veel uitvallers telde Hindeloopen vanmorgen nog niet. „It giet best," zo liet menigeen weten. Een rijder ontlokte de omstanders enig gelach met de vraag, of hij in Bartlehiem was. Ondanks het water op het ijs, was de ijstoestand tot een uur of elf nog redelijk. Ook voor de politie was het in Hindeoopen geen krachttoer. Behalve voor ,et omleiden van de paar auto's, die jjndeloopen aandeden en een oogje in iet zeil houden langs de route, was er roor de sterke arm weinig te doen. Een igent uit Hillegom keek verlangend uit üar het eind van de tocht. „Zo rustig iad ik het niet verwacht". Omstreeks half tien maakte zich enig inthousiasme meester van de Hindelooiers, toen de eerste plaatsgenoten het tadje passeerden. En natuurlijk steeg er en gejuich op bij het zien van 'üs Atsje'. 5n er waren bemoedigende woorden roor de vermoeide helden. Maar, „se liene Hylpen nea sa öfslute moatten". Een klünplaats in de buurt van de Galamadammen, met voorop Jos Pronk (30) uit Oost Grafdijk, Freek Lok (216) uit Uden, Hylke Boerstra (143) uit Bremen en Albert Bakker (256) uit Groningen. ---