Torn Poes en Mom Bakkesz 1352. Heer Bommel had de handen tegen de maag gedrukt en beschreef met gesmoorde stem wat er in zijn innerlijk omging- „Gewoon maar luchtziekte, anders niet!" zei Torn Poes. „Het gaat wel Jver, heer Ollie!" Dat ergerde heer Ollie natuurlijk. Zon opmerking doet niet prettig aan. Toen hij dan ook merkte, dat de piloot lich in zijn stuurstoel had omgedraaid, wendde hij zich tot deze. „We moeten da-dalen!" zei hij. „Er is iets nie-niet in orde me-met mij, mijn ma-maag en zo! Mij-mijn gal klopt me in de keel, als je begijpt, wattik bedoel!" Tot zijn ontzetting barstte de piloot echter in een wrede lach uit en richtte een revolver op hem. „Handen omhoog!" snauwde de kerel. „Jij ook, kleine! Mooi! En geef me nu het doosje met de schaafsteen-diamant, dikke! En gauw, want anders schiet ik!" Heer Ollie werd nog bleker dan hij al was en trok het doosje sidderend uit zijn binnenzak. „M-mom!" stamelde hii. „Hier is de do-doos! Niet schieten - ik ben nie-niet lekker... ik zou er nu nieniet te-te-tegen kunnen!" „Juist!" zei de schurkachtige aviateur, terwijl hij het doosje in zijn leren kleding stopte. „Heel verstandig, Bommel! Tegen mij kan je toch niet op. En om je nu te tonen dat ik werkelijk de kwaadste niet ben, zal ik je in dit vliegtuigje laten zitten en ie niet vragen uit te stappen. Inplaats daarvan ga ik er hier zeil uit, dan is er de minste kans, dat ik je ooit terug zie!" En bij deze woorden klom de schelm over de rand van de machine en sprong in de ruimte... --- Ingezonden Ook gezinswoningen tOver ingezonden stukken kan met worden gecorrespondeerd Ze kunnen ook met worden teruggezonden. Anonieme in/endingen of stukken zonder duidelijk edres wen de inzender worden met m behandeling genomen 09 redactie behoudt zich altijd het recht voor de stukken m te korten. O* maximale lengte is els regel 600 woorden Red l Wat het PEL maandag in zijn ingezonden stuk 'Bouwen voor „minima"' over mij heeft geschreven, is voor het grootste deel niet waar en daarom moet , htgezet worden. Omdat het PEL uitspraken van mij aanhaalt, die ik tijdens de hoorzitting zou hebben gedaan, lijkt het mij goed, nier te schrijven, wat Ü toen wel heb gezegd en waarvan het PEL als belanghebbende ook een afschrift heeft gekregen. Ik heb de volgende verklaring voorgelezen namens mezelf en namens de contactgroep: „Ik wil graag pleiten voor model vier, vooral omdat er in dit model een groot aantal gezinswoningen gebouwd kunnen worden. Zoals u weet heeft de gemeente als doelstelling vijftig procent eén- en tweepersoons en vijftig procent gezinswoningen voor de nieuwbouw in de binnenstad. Nu blijkt dat men al negentig procent kleine woningen in de binnenstad beeft gebouwd. Mujn conclusie hieruit was, dat het nodig tijd wordt dat er nu eens aan gezinswoningen gedacht wordt. Hiermee bedoel ik, grotere woningen met drie a vier slaapkamers. Dit gebied leent zich hier uitstekend voor, omdat het geïsoleerd ligt ten opzichte van verkeer Verder woon je hier heel centraal mooi dicht bij het station en bij de binnenstad. Wij als contactgroep kiezen daarom ook voor model vier, vooral om de groenvoorzieningen die het plan biedt en om het grote aantal gezinswoningen." In het stuk van het PEL wordt mij het stempel opgedrukt van gezinsideologe, die in een bepaald stadium van de besluitvorming opduikt Ik wil er wel op wijzen, dat ik al tien jaar in de buurtvereniging-contactgroep Schoolstraat en omstreken zit, dus bepaald niet nu „opduik" zoals het PEL het wil doen voorkomen. Bovendien heb ik nergens gezegd, zoals het PEL schrijft, dat Krakers en marginalen „de pot op kunnen". In plan vier, waarvoor de contactgroep pleit, wordt volgens mij voldoende ruimte geboden aan mensen, die een kleine woning willen, namelijk meer dan de helft van de te bouwen woningen. Als het PEL pleit voor kleine woningen, mag ik dan pleiten voor gezinswoningen? Leeuwarden. Ria Aalten. --- Bouwen voor mensen In het ingezonden stuk van het PELsecretariaat (huizen voor „minima") in de krant van maandag wordt een aantal zaken, al dan niet bewust, onjuist voorgesteld. Dit heeft, tuist nu de discussie over de wijk Schoolstraat. Willemskade, Zaailand en Arendsstraat weer ter tafel is gebracht een polariserende werking, waarmee niemands belang is gediend. Ook niet dat van het PEL. Het secretariaat van het PEL gebruikt zinsneden als „emoties aanwakkerende argumenten", •gezinsideologen, die meestal in dit stadium van een besluitvormingsprocedure over een bepaalde wijk opduiken en die helaas ook vaak gesteund worden door het reguliere opbouwwerk ter plaatse", en ,!net in diskrediet brengen •'an het verbouwidee van het PEL". . Dergelijke woorden smaken een beetje negatief en het lijkt wel, alsof het PEL zichzelf in een underdog-positie oeweegt om van daar uit het eigen idee «s het beste, meest rechtdoende plan iaar voren te schuiven. Argumenten "an buurtbewoners, die al jarenlang in ien verkrottende buurt wonen en hun sinderen moeten laten spelen op opengebroken trottoirs, temidden van glas en huisvuil worden op deze wijze teniet ge- Daan als zijnde „gezinsideologie" en „emoties-aanwakkerend". Is dat wel eerlijk? De buurtbewoners woonden al in de genoemde straten, voordat krakers en „marginalen" de leegstaande panden gingen betrekken. Dit geeft hun niet meer rechten, dan de nieuwe bewoners (krakers, marginalen), maar ook zeker niet minder. PEL stelt de zaken voor, alsof er alleen gekozen kan worden tussen bouwen voor gezinnen en bouwen voor éénen tweepersoonshuishoudens. Dat is onjuist. In alle vier de plannen wordt ervan uitgegaan, dat voor beide groepen nieuwe nuizen gemaakt zullen worden. In het PEL-plan is het aantal woningen voor één- en tweepersoonshuishoudens uiteraard het hoogst (92 van de 104). In het plan drie en plan vier ligt de verhouding zodanig, dat nog altijd meer dan de helft gebouwd zal worden voor de groep, waarvoor PEL bezig is. Is het dan onrechtvaardig, dat anderen dan het PEL, bijvoorbeeld buurtbewoners, pleiten voor het deel gezinswoningen in de plannen? Of moeten mensen, die voor een deel gezinswoningen kiezen dan maar, zoals het PEL schrijft, „naar een leeg terrein" elders in de stad verhuizen: Dit zou min of meer gedwongen verhuizing betekenen van mensen, die bewust kiezen voor het wonen in juist deze buurt en die over dat wonen nun denkbeelden hebben. Als dat het beleid van het PEL is, zal de binnenstad er zeker niet gezelliger op worden. Het zou het PEL niet misstaan iets over te nemen van de tolerantie, die de buurt achter de Harmonie jarenlang gekenmerkt heeft. g 3 Leeuwarden. S. van der Meulen, bewoner Willemskade. --- KWS-praatplan Naar aanleiding van het verslag van de vergadering van de Koninklijke Watersportvereniging Sneek in dit blad van 29 mei jl. meen ik er goed aan te doen een onjuistheid in de verslaggeving recht te zetten. Er wordt aangegeven dat hetstarteiland en het Kolmeersland met een dam met elkaar verbonden zal worden en dat in het Kolmeersland een afgraving komt voor een grote jachthaven. Dit is niet juist: het Kolmeersland wordt starteiland genoemd en is dus één en dezelfde. Er moet een verbinding worden gemaakt met het Groot-schareiland en met de rigoureuze ingreep wordt dit eiland bedoeld. Ik meende er goed aan te doen dit even recht te zetten om de grote schare van watersporters er op te wijzen wat dit mooie recreatiegebied boven het hoofd hangt. Wat het plan zelf betreft het volgende: Er is in 1974 eerder sprake geweest om beide eilanden met elkaar te verbinden. Als lid van het algemeen bestuur van het toenmalige Rekreatieschap Sneekermeer en als schrijver van de Bezwaren-nota afsluiting Kolmeersgat, was ik nauw betrokken met de bespreking van dit plan. Een aantal instanties hebben dit plan om verschillende redenen afgewezen, o.a. de eigenaar van het Grootschareiland Marrekrite en het bestuur van het Recreatieschap Sneekermeer waren van mening dat beide eilanden gescheiden moeten blijven voor de rustzoekers en dat de plannen een aantasting betekenden van de landschappelijke waarden van dit Sneekermeergebied. Er is geen enkele reden aan te voeren welke het rechtvaardigt dat de toen afgewezen plannen nu wel uitgevoerd kunnen worden. Bovendien heeft Marrekrite inmiddels het Schareiland voor- zien van walbeschoeiing en aanlegsteigers, waarvoor een behoorlijk kapitaal is geïnvesteerd. Nu wordt ons dus in het kader van het Provinciaal Toeristisch- Recreatief Ontwikkelingsplan een nog rigoureuzer miljoenenplan gepresenteerd, dat in nog grotere mate een nieuwe aantasting zal betekenen van de landschappelijke waarden en de rustzoekers. Het zou toch absurd zijn dat de beschikbare Trop-gelden hiervoor zouden worden gebruikt. Mijn eigen watersportstad zit al jarenlang te hangen en te wurgen om aanlegplaatsen voor toeristen, terwijl vele stadgenoten nog geen vaste ligplaats hebben. Ook dat is in het belang van de Sneekweek. Trop-gelden te gebruiken voor dit miljoenen-projekt kan nooit in overeenstemming worden gebracht met het financieringstekort van de centrale overheid. Want hoe je het ook bekijkt de Trop-pot is een onderdeel van onze nationale huishoudbeurs. Daar waar zoveel bezuinigd moet worden waarvan de minst draagkrachtigen de dupe worden, is het hoogst onwaarschijnlijk, zoveel geld uit ons huishoudboekje overboord te gooien, voor enkele dagen plezier. Het staat buiten kijf, de Sneekweek is van groot belang voor onze omgeving en de deelnemers zelf, maar laten we de kerk wel in het midden laten. Gelukkig is het nog maar een praatplan en ik weet uit ondervinding dat er bij de provincie en gemeenten verstandige mensen zijn. De tijd zal het leren. Sneek. R. Tuinstra. --- Zwart pak Trijfel door Nico Scheepmaker EEN MAN UIT MOSKOU DIE naar Siberië was overgeplaatst, solliciteerde daar in een fabriek naar een baan waar hij alle kwalificaties voor had. De personeelschef vroeg hem: Heeft u een zwart pak? Nee, dat nad hij niet. Maar dat had hij toch ook niet nodig op zijn werk? 'Zonder zwart pak kan ik u niet aannemen, maar komt u over drie dagen n°g een keer terug, dan is de directeur °P reis en kan ik misschien iets voor u doen. Drie dagen later kwam de man terug en werd meteen aangenomen. Hij vroeg verbaasd waarom hij eerder, wegens het ontbreken van een zwart Pak, niet was aangenomen. 'Onze directeur is ervan overtuigd', vertelde de personeelschef, 'dat iedereen die uit Moskou komt remolie drinkt. Als zon man daar dan aan overlijdt, moet hij van de fabriek uit begraven worden, in een zwart pak. Het is al twee keer voorgekomen dat iemand uit Moskou door het drinken van remolie is overleden, en toen heeft de fabriek beide keren een zwart pak moeten kopen voor de begrafenis. De directeur vindt dat dat te veel in de papieren gaat lopen, daarom mag ik eigenlijk alleen nog maar Moskovieten aannemen die zelf over een zwart pak beschikken. --- Invaliden WAAR VERHAAL. Dat de Russen veel drinken, hebben we altijd al vermoed, maar door de rigoureuze maatregelen die vorige maand zijn afgekondigd is het, in feite voor het eerst, nu ook officieel bevestigd. Tot voor kort werd van officiële zijde altijd ontkend dat er van een drankprobleem sprake was in de Sowjet-Unie, en van de drankzuchtigen die er toch nog waren, werd gezegd dat dit restanten waren van het tsaristische tijdperk, en dat een onderzoek had uitgewezen dat vooral in de omgeving van de Amerikaanse ambassade nogal wat alcoholisme voorkwam! Dit lijkt misschien een grap of een verzinsel, maar zulke 'verklaringen' over het excessieve alcoholgebruik in de Sowiet-Unie behoorden tot het officiële idioom. Het kan trouwens altijd nog erger, zoals ik vorige maand hoorde, toen ik iemand van de Vrije Universiteit sprak die met een groep studenten een studiereis naar de Sowjet- Unie had gemaakt, met inbegrip van een student die zwaar invalide is, en alleen liggend in een invalidenwagentie vervoerd kan worden. De Sowjet- Unie verbergt ziin invaliden zoveel mogelijk, doet ook nooit mee aan de Paralympic Spelen, en ontkent ook dat er invaliden in de Sowjet-Unie zijn, op enkele uitzonderingen na natuurlijk. Toen die Nederlanders dan ook een keer vroegen of er in de Sowiet-Unie geen invaliden waren, was net antwoord: 'Nee, dat komt omdat wij betere voeding hebben. Toen ik dit doorvertelde aan Lev Kopelev, zei hij hoofdschuddend: 'En dan nog zon primitief antwoord ook!' --- De beer en de muis Er was eens een muisje dat tegen een grote beer zei: „Als jij je klauwen laat uittrekken beer, zal ik jou niets meer doen. Je denkt wel dat ik haast geen tanden heb, maar pas maar op, over een poosje krijg ik van mijn grote oom, Sam de Leeuw, een heel sterk kunstgebit. Dat stopt 'ie in mijn bekje zodra hij vindt dat ik jou bijten moet. En berg je aan maar!" „Zo, zo", antwoordde de beer, „daar word ik „kjel" van (want de beer kende wat Fries). Maar ben je dan zo dom te menen dat ik mijn klauwen laat uittrekken, terwijl alle andere grote junglebeesten bezig ziin ze aan te scherpen?" „Nee hoor", zei de muis, „zelf ben ik niet zo dom, maar ik moet het in ons muizenlandje hebben van de niet zo slimme kiezertjes en die zijn ontzettend bang voor jou en is dat zon wonder? Ze vinden het zo flink van me dat ik jou, grote beer, dit durf voor te stellen en ze vinden me om dit voorstel zo vredelievend, dat ze me volgend jaar vast weer kiezen in het muizenparlement." „Nou", zei de beer. Je vraagt eerst maar eens van al die ancfere jungle-dieren watje van mij vraagt." „Nee, dit doe ik niet", zei de muis flink, „want dan zullen ze me allemaal uitlachen. Er is toch al zon nare buurmuis die me bespottelijk heeft gemaakt bij mijn ome Sam." Daarop kreeg de beer een onbedaarlijke lachbui. Toen hij eindelijk was bijgekomen zei hij: „Een beetje onnozel ben ie toch wel muisje, dat je niet gemerkt hebt hoe alle grote dieren al bijna een jaar om je zitten te grinniken., Je bent ook een beetje laf, want als je van de anderen hetzelfde dorst te vragen, wat je aan mij vraagt en ze zouden dat doen (en ikzelf, wie weet, ook) dan leefden wij allemaal nog heel lang en gelukkig." Ot je hier alles van begrepen hebt, betwijfel ik, maar hier is het sprookje uit, zei Oostvoorne. Spits Muis. --- Pensioen Indisch Verzet Na vele tientallen jaren wachten en strijd tegen de Nederlandse politici, wordt nu eindelijk het wetsontwerp Buitengewoon Pensioen Indisch Verzet behandeld in de Tweede Kamer der Staten-Generaal. Wie echter juicht, juicht te vroeg. Het wetsontwerp bevat onder andere de bepalingen dat men Nederlander en in Nederland gevestigd moet zijn. Voor het Buitengewoon Pensioen Nederlands Verzet, binnen het Rijk in Europa, is de bepaling „vestiging in Nederland" nimmer gesteld. Trouwens dit pensioen werd direct na de oorlog ingesteld, met alle faciliteiten daaraan verbonden Alles wijst erop, dat men de groep ex- Indische verzetsstrijders, die in de loop der jaren sterk is uitgedund, nog kleiner wil maken, zodat er nog maar een paar van dit pensioen kunnen genieten. Het typeert de mentaliteit van de Nederlandse regering, om op deze wijze haar dankbaarheid te tonen tegenover de Indische mensen, die in de oorlog tegen de Jappen hun leven hebben gewaagd en wegens hun verzet beestachtig zijn gemarteld, dit uit liefde en respect voor de Nederlandse vlag en koningin. Voor deze manier van dankbaarheid heb ik slechts één woord en dat is: „schaamteloos". Het lijkt wel alsof er nooit een einde zal komen aan de discriminatie die Nederland toepast op haar Indische landgenoten uit de oorlog met Jappen. Oranjestad (Aruba). H. Obdeyn. --- Sowjets en nazi's Terwijl de OSL-stichting voor Vrijheid en Veiligheid in alles bereid is. de volgens mij neofascistische buitenlandse politiek van Ronald Reagan te steunen, scheert zij graag fascisme en communisme over een kam. Vandaar ook dat de voorzitter van genoemde club, de heer Ego, in zijn repliek aan dr. Homstra over de rol van de Sowjet-Unie voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog (LC 28/5) er het Duits-Russisch niet-aanvalsverdrag uit 1939 bijhaalt. Zonder dat er enige sprake is van historisch inzicht levert het oprakelen van dit verdrag altijd een goedkoop sukses op bij mensen die niet beter weten. In feite kwam men in de Sowjet-Unie, na het beschamende verraad van Tsjechoslowakije door de Engelsen en Fransen in München tot het besef dat een gewapend konflikt met Nazi-Duitsland slechts een kwestie van tijd was. Voor Stalin stond het vast dat Hitler na Polen de Sowjet-Unie zou aanvallen. Het nonagressie-pakt stelde hem in staat om, na de Duitse inval in Polen, met zijn eigen legers een groot gebied in oostelijk Polen te bezetten, waardoor een buffer gevormd werd die naderhand zou blijken van unieke strategische betekenis te zijn. Als deze buffer er niet geweest wu om de Nazitroepen in hun opmars oostwaarts te vertragen, zou Moskou later zeker gevallen zijn. De aanval van de Sowjet-Unie op Finland moet in dezelfde context worden gezien: als ruimte scheppend om Leningrad en de Baltische Zee heen om straks beter het hoofd te kunnen bieden aan de Duitse agressie te land en ter zee. Deze enige oorlog ooit in haar geschiedenis door Rusland tegen een andere Europese staat begonnen, was dus in feite ook defensief van aard. Leeuwarden. Sjoerd Hannema. --- Dierenliefde Het leven van vogels is vol gevaar, vooral door toedoen van mensen. Vrijdagmiddag waren twee spreeuwen druk bezig met net aan- en afvliegen om hun jongen te voeren en groot te brengen. Dat was leuk, doch kennelijk niet voor een bewoner van Hottingastate in Leeuwarden. Die nam de tuinslang om dat gekrijs weg te spuiten. Hoe is het mogelijk dat zoiets kan, dat men jonge vogels deze kwelling kan aandoen. Leeuwarden, H. Zaagemans. --- Witte sering BEHALVE DAT DE RUSSEN wodka drinken (wat 'watertje' betekent), drinken hun 'spiritusdrinkers' (zoals wij ze vroeger noemden) inderdaad ook remolie, en (zoals Boekovski vertelt in 'Kasteel tussen vier muren') ook constructielijm, politoer, lak, maagdruppels, tandpoeder, enzovoorts. In 'Moskou op sterk water' van Venedikt Jerofejev (nooit in de Sowjet-Unie verschenen, geschreven in 1969 en in Nederland opgenomen in de reeks Russische Miniaturen van Van Oorschot) verhaalt Jerofejev van een dronkemanstocht door Moskou van een desperate alcoholicus: 'Ja. Meer drinken, minder erbij eten. Dat is het beste middel tegen eigendunk en oppervlakkig atheïsme'; dat is zon beetje de toon. Er staan ook enkele recepten in voor dronkemansdrankjes, zoals 'Balsem van Kanaan' (in de volksmond 'bruintje' geheten: 100 gram gedenatureerde alcohol, 200 gram fluwelig bier ('het beste is Ostankinski of Senator'), en 100 gram gezuiverde politoer. Dan heb je nog 'Geest van Genève', een mengsel van Zjigoeljevski bier (200 gram), gedestilleerde vernis (150 gram), een middel tegen zweetvoeten (50 gram) en 'Witte sering', 50 gram, wat vermoedelijk een merk lotion of eau de toilette is, aan de naam te oordelen. Want om dronken te worden is elk middel aanvaardbaar! Misschien kun ie alleen uit baksteen geen alcohol stoken, schrijft Vladimir Boekovski, die zegt dat de kampdrankzucht nog veel erger is dan buiten het prikkeldraad: Tweeduizend man omgeven door prikkeldraad, samengeperst op een halve vierkante kilometer, willen niets anders dan zich bezuipen. Natuurlijk wordt er onophoudelijk lak, politoer en verf uit de magazijnen gestolen. Maar dat is luxe. Ze drinken aceton; ze worden er ziek van, maar drinken het. Ze drinken onverdunde verf, slikken alle tabletjes. Wodka of een machinegeweer, het maakt niet uit. Als ik maar plat ga! Een van die idioten had een likdoornmiddel opgedronken. Zijn tong en keelholte begonnen te vervellen, hij kon er hele stukken vel vanaf trekken, maar hij was gelukkig. Tot slot, maar niet ter navolging, het recept van 'Tranen van een Komsomolmeisje': lavendel (15 gram). Verbena (15 gram), Berkehaarwater (30 gram), nagellak (2 gram), mondspoelmiddel (150 gram) en limonade (150 gram). --- Vandalisme komt uit vervreemding voort Te gast andries hoogerwerf HET VANDALISME is bezig één van de meest opvallende maatschappelijke problemen te worden. Het voetbalvandalisme maakt deel uit van een breder patroon. Het drama in het Brusselse Heizelstadion is geen uitzondering, maar een schokkend dieptepunt in een trieste ontwikkeling. Allerlei vormen van vandalisme zijn vooral sinds de jaren zeventig sterk toegenomen. Het opzettelijk beschadigen of vernielen van treinen, trams, bushaltes, auto's, verkeersborden, winkelruiten, scholen en parken is aan de orde van de dag. De schade aan publieke eigendommen beloopt in Nederland nu ongeveer /150 miljoen per jaar. Rekent men ook de schade aan particuliere eigendommen mee, aan bedragen de kosten van het vandalisme in Nederland naar schatting een half miljard gulden per jaar. Het meest verontrustend is dat het geweld van vandalen zich niet alleen tegen goederen, maar ook tegen personen richt. Hoogleraar bestuurskunde aan th twente, te enschede. Vandalisme is barbaarse vernielzucht. Het verschijnsel is minstens tweeduizend jaar oud en komt in alle landen voor. riet woord vandalisme komt van de Vandalen, een aantal Germaanse stammen die in de eerste eeuwen van onze jaartelling naar het zuiden afzakten en in Noord-Afrika een rijk stichtten. Onder hun koning Geiserik bezetten en plunderden zij in het jaar 455 gedurende enkele weken Rome. Vandaar het woord vandalisme. Onze tijd geeft in vele landen een nieuwe explosie van vandalisme te zien. Volgens de Nederlandse politiestatistieken steeg het aantal vernielingen van ruim 10.000 in 1970 tot ruim 58.000 in 1979. Het werkelijke aantal is veel hoger. Volgens een enquête van het Centraal Bureau voor de Statistiek werden in 1983 in Nederland ruim een miljoen opzettelijke beschadigingen of vernielingen aangericht, waarvan ruim de helft aan auto's. De wortels van het vandalisme komen uit verschillende richtingen. Het gebruik van alcohol en andere verslavende middelen speelt als n sneller en als verlager van normbesef vaak een rol. Maar net is zeker niet de enige oorzaak. Ook een tekort aan toezicht van de politie en anderen kan het vandalisme maar ten dele verklaren. De belangrijkste oorzaken liggen dieper. Eén van de oorzaken van het vandalisme ligt in de vervaging van maatschappelijke normen. De opvattingen lopen in cfe moderne samenleving steeds meer uiteen. Een besef van richting is vaak zwak ontwikkeld. Daardoor is niet meer duidelijk wat mag en niet mag. We zijn met zijn allen zo verdraagzaam geworden dat alles geoorloofd lijkt. Dit beeld van een tolerante en tegelijk agressieve cultuur wordt versterkt door veel films, televisie-uitzendingen en populaire lectuur waarin krachtpatserij en geweld worden verheerlijkt. De producenten lijken vaak meer gi «erd te zijn in kijk- en winstcijfers dan in hun maatschappelijke verantwoordelijkheid. Sommige critici roepen om een nieuwe censuur, maar deze weg terug is in een vrije maatschappij niet aanvaardbaar. VANDALISME is een vorm van aanvallen, van agressie. En agressie komt doorgaans voort uit frustratie, het niet bereiken van wat je wilt. Wat zijn de teleurstellingen die ertoe bijdragen dat vooral jonge mensen tot de aanval en tot vernielingen overgaan9 In welke hoop of verlangens zijn zij teleurgesteld? Aan welvaart ontbreekt het de meeste jongeren in westerse landen niet, althans niet vergeleken met het verleden. Zij hebben een inkomen, een bromfiets of motor en geluidsapparatuur waarvan jonferen voorheen niet konden dromen. laar jonge mensen vergelijken hun situatie niet met het verleden. Zij vergelijken met wat anderen nu hebben en wat in het heden mogelijk lijkt. Op die mogelijkheden worden zij door de film t n een agressieve reclame voortdurend geattendeerd Voor veel jongeren komt daar nog bij dat zij geen werk hebben en niet goed in staat zijn voortgezet onderwijs te volgen. Teleurstellingen genoeg dus, ook in net rijke en op prestaties gerichte westen. Een andere wortel van het vandalisme is de vervreemding van een aantal mensen ten opzichte van de maatschappij. Het gaat daarbij deels om jon die de maatschappij nog onvoldoende kennen, deels om een maatschappelijke onderlaag. Voorheen werd die onderlaag als het gemene volk, het gepeupel of net grauw aangeduid. In de tegenwoordige welzijnstaal spreekt men van randgroepen. De vervreemding van jongeren en de onderlaag ten opzichte van de heersende cultuur vormt een voedingsbodem voor vandalisme. De vernielzucht van de vandaal wordt. terecht barbaars genoemd, want b.u - baars betekent eigenlijk vreemd of uitheems. De vandaal is vervreemd van de maatschappij. Hij vernielt dingen die hij niet als zijn eigendom beschouwt, hoewel veel van die zaken, zoals treinen en telefooncellen, tot de publieke goederen behoren en dus in feite ook van hem zijn. Hij valt mensen aan die hij tot eea andere wereld dan de zijne rekent. Het maatschappelijke probleem dat via het vandalisme zichtbaar wordt, is grotendeels het probleem van de vervreemding, de vereenzaming van de mod. mens, de eenzame menigte. VRIJHEID, GELIJKHEID en broederschap, was de leus van de Franse Revolutie. Van deze drie is in het weste; vrijheid nog het meest gerealiseerd, de gelijkheid aanzienlijk minder en de broederschap of saamhorigheid het minst. De opmars van de vrijheid gaat hand in hand met die van het individualisme. Hoogtepunten daarin zijn de Renaissance, de Reformatie, de Franse Revolutie en de industriële revolutie weest. Maar de opmars gaat nog st. door. Oude vormen van solidariteit, zoals die van de natie, de woonplaats, de kerk, de familie en het gezin hebben voor velen hun betekenis grotend. verloren. Daarvoor zijn vaak vage 11 in de plaats gekomen, zoals veelal gedroomde relaties met helden uit de wereld van de sport, de film en de popmuziek. Maar de. i verschaffen niet de oude geborgenheid van de n traditionele samenlevingsverbanden. De solidariteit ontbreekt niet alleen vaak tussen burgers onderling, maar ook tussen burgers en overheid V. neer jonge vandalen niet inzien dat publieke eigendommen zoals treinen en trams ook aan hun toebehoren, heeft dat te maken met het feit dat zij zich niet met de overheid, de politick of zelfs de hele samenleving verbonden voe Vaak willen zij zich juist tegen de menleving of wat zij „de hele kl. noemen afzetten De schuld daarvan ligt niet alleen bij de vandalen, maar ook bij de samenleving als geheel en bij hen die daarin leiding geven. lemand als de Britse premier Margaret Thatcher, lijkt daarvan weinig grepen te hebben. Vrijwel onmiddellijk na de ramp in het stadion van Heizel stond zij klaar met scherpe woorden en met de eis dat de Britse elftallen zich uit het Europese voetbal zouden terugtrekken. Maar welke schade heeft zij de afgelopen jaren met haar beleid op het punt van de werkloosheid, de sociale uitkeringen en de mijnsluitingen aa: richt? Welke schadelijke gevolgen heeft dit beleid met name gehad voor de verbondenheid van jongeren en leden randgroepen met de Britse samenleving en de politiek? En welk voorbeeld h< zij op het punt van het geweld gegc met net torpederen van een Argentijns oorlogsschip dat op weg naar de thuishaven was? De werkelijke ordeI- zijn niet alleen dronken voetbalsupporters. Zij kunnen ook in Downingstreet, het Catshuis, het parlement of een gemeenteraad zetelen. OM HET VANDALISME te bestrijden, kan men niet volstaan met hogere afrasteringen en alcoholverboden op voetbalvelden, meer politiecontrole en •ige straffen. Er is een beleid nodig dat de problemen van jongeren en randgroepen helpt oplossen. Tot die problemen behoren de jeugdwerkloosheid, de verveling, een tekort aan goede recreatiemogelijkheden, slechte huisvesting, ontoereikend onderwijs en het gebruik van alcohol en drugs. Het „grauw" leeft vaak in grauwe stadswijken Als de maatschappij en de politiek wezenlijk solidair met de mogelijke vandalen zijn, zullen de mogelijke vandalen wa schijnlijk meer solidair met de m schappij worden. ---