(Advertentie) ~ \___^\___w__\ __^T^_l_______t ___________ _\\\___\___\\\\\^^~\y~^_\_____w___\___\ Wv_-______tm wE\v___________wQ__i^____\ PA ■■[ vakkennis er pp toa lIOUIPRODUKTÉR Zwettestraail 29, Leeuwatden Tel. 058-134215. Wolfraamweg 9. Heerenveen Tel. 05130-32555 Showroom open 9-17 uur I s zaterdags 10-1.-.,,,,, ' --- 'Eigenlijk is de school zulk een bokkinghaus...' Van onze redacteur Bert de Jong „BEJAARD, DOCH NOG VOL VUUR en levendige belangstelling in de verbetering van het onderwijs. De schoolopziener is bevooroordeeld ingenomen met hetgeen hij noemt de leerwijze van Nieuwold en wil met onverbiddelijke strengheid, dat men zich daaraan houdt. Sommige onderwijzers kennen die leerwijze niet. Andere, die niet van stilstand in het onderwijs houden volgen eene verbeterde leerwijze, in spijt van het drijven van den schoolopziener". Alszo luidt het onverbiddelijke oordeel over de schoolopziener ds. Horatius Nieubuur Ferf (1776-1859) te Bergum van de toenmalige hoofdinspecteur van onderwijs, de heer Wijnbeek. Het dateert uit net jaar 1845, na een bezoek van Wijnbeek aan het district van Ferf. In 1837 was Wijnbeek ook al eens bij Ferf geweest voor een inspectie en ook toen schoot hii uit zijn slof. „Ik bespeurde, dat de schoolopziener, die mij bij de bezoeken vergezelde, weinig invloed had op een verbeterde leerwijze, waartoe hem genoegzame vastheid van karakter ontbreekt. Voorts is hij, als Vries hoog ingenomen met de leerwijze van Nieuwold, ofschoon het hem niet gelukt was, op vele der scholen de oude spelmethode af te schaffen. En wat de geest der leerwijze van Prinsen betreft, ac man was er niet mede bekend." De genoemde ds. Horatius Nieubuur Ferf heeft voor de geschiedenis van het onderwijs in Friesland een belangrijke erfenis nagelaten. In de Provinciale Bibliotheek wordt zijn 'Memoriaalboek', geschreven in de periode van 1816 tot 1845, zorgvuldig bewaard. Het biedt een schat aan informatie over het onderwijs uit die tijd, maar ook over Ferf zelf en de regio waarin hij werkzaam was. In het 'Memoriaalboek' heeft Ferf precies bijgehouden welke in- en uitgaande brieven, stukken, missiven, tabellen en andere correspondentie door hem zijn behandeld. Heel duidelijk komt bijvoorbeeld in het 'Memoriaalboek' naar voren hoe fel Ferf steeds weer pleitte voor goede schoolgebouwen. Vete malen maakte hij melding van hoe hij de ministers en grietmannen onderhoudt teneinde verbetering te bewerkstelligen in de vaak miserabele staat van de scholen. Al di- . reet na het aanvaarden van zijn post in 1815 was dat Ferf een doorn in het oog. In het 'Memoriaalboek' bijvoorbeeld het volgende citaat uit een brief van Ferf, die nij in 1820 aan de minister schreef: „Uwe cxc. verbeelde zich dan onder Zwaagwesteinde, een gehucht bij de jongste telling 595 inwoners hebbende en bestaande uit behalven uit eeniqe boerderijen in een groot aantal van leem en zooden gebouwde hutten, en welker middels deze school door eenige weinige menschenvrienden is opgerigt, ten einae zich het treurig lot van meer dan honderd kinderen liefderijk aan te trekken, die verstoken van alle onderwijs als beesten in de aangrenzende heide rondliepen en door hun bedelarij de ingezetenen van dit gehucht, de reizigers en de inwoners van de omliggende dorpen niet weinig tot last waren, zijn de bewoners van deze hutten reeds lang als stoute bedelaars berucht". Ferf schroomde niet om ellenlange verhalen te schrijven over het belang van goede schoolgebouwen. Menig grietenijbestuur, dat in de meeste gevallen over scholenbouw moest beslissen, ontving van deze schoolopziener een lang epistel. De grietman van Smallingerland kreeg van Ferf in 1816 deze brief: „Bij het bezoeken der school te Oudega op den 6 dezer maande meende ik U wel Ed. eene visite te maken, om u over den slechten staat van het schoolgebouw te onderhouden en uw veel vermogenden invloed aan te wenden tot het afbreken van dit zwijnenhok en het opbouwen van een nieuwe school, maar hoorde ongelukkig dat U Ed. zich van huis bevond, riet is immers ten uitersten te betreuren, dat lieve kleine kinderen, de hoop en de wellust der ouderen, de steun der maatschappij, Gods lieve schepselen, geschapen voor de eeuwigheid hunne eerste vorming moeten erlangen in een gebouw, het welk ik bij herhaling een zwijnenhok noem, omdat het veel meer voor redelooze dan redelijke wezen geschikt is en alle vereischten mist, om hun daarin op een geregelde en klassikale wijze onderrigt mede te deelen in zulke onontbeerlijke wetenschappen welke den mensch tot mensch maken en hen opleiden tot nuttige leden der burgerlijke en christelijke maatschappij en tot aanstaande bewoners van den zaligen hemel". De slechte toestand van de schoolgebouwen had aanvankelijk nog veel te maken met het feit dat ze alleen in de winterperiode werden gebruikt. Toen Ferf ih 1815 werd benoemd had hij in zijn district nog twaalf zogenoemde winterschoien. De gebouwen waren eigenlijk per definitie slecht. Ze hoefden immers slechts een paar maanden dienst te doen. Ferf noemde in ziin Memoriaalboek' de slechte schoolgebouwen bij grote regelmaat „bargenhausen" of „zwijnenhokken". Over de school in Suameer schreef hij in 1818 „Eigenlijk is de school zulk een bokkinghaus, dat ik niet weet, hoe de kinderen net hier uithouden, daar de deur in het midden van winter wijd openstaan moet, zullen de kinderen niet verstikken om van andre in het oog loopende gebreken te zwijgen". Later in dat jaar schreef hij: „wel dikwerf in den winter de kinderen vreeselijk heb hooren hoesten, vanwege de benaauwde lucht, de de ademhaling belettende of hen in sommige bokkinghangen het lot van het rookvleesch zag ondergaan of onder een luik geplaatst aanschouwenden dat hen de haren te berge rezen". Dit soort beschrijvingen overtuigden de plaatselijke overheden tenslotte om verbetering in de situatie te brengen. Het bleek dat met name klachten over de gezondheidsomstandigheden van de kinderen tot resultaat leidden. Ds. Horatius Nieubuur Ferf had als schoolopziener een enorme invloed op het onderwijs in zijn district. Hij had wat betreft werkwijze en methodes een duidelijke voorkeur en maakte daarvan geen geheim, ondanks het feit dat bijvoorbeeld hoofdinspecteur WijnbeeK anders dacht over de ideeën van Ferf. Het vermelde in de aanhef van dit verhaal spreekt wat dat aangaat boekdelen. Een fraai staaltje van hoe Ferf zijn ideeën probeerde over te dragen op een ?as benoemde onderwijzer in Kollum in 822, is de volgende brief die Ferf de jonge onderwijzer na zijn benoeming stuurde: „Waarde vriend! Uit het vergelijkend examen is mij gebleken, dat gij met de leerwijze van Nieuwold en **&** niet zeer bekend waart. Voor het aIU eerste onderwijs der kleine kinderen reken ik deze methode van MMogeU aanbelang, en duidelijk is hetuitdtuaeliikingvan Nieuwold» en Wes schriften, dat deze al het goede uit gn*n heeft genomen. Bij, eigent ondervinding met mijne vijf kinderen, die ik zei}U leerde.iebikdevourlretjelijkhi boven alle mij bekende leerwijzen leeren kennen, en moet u dezelfde dus ten sterkste n aanbevelen. Van een goed begin hangt veel. ja dikwerf alles afIk prijze u voor eerslbeginners de boekjes van Nieuwold. lelierhoutjes, leesmachine en de latei der eenheden benevens de cuben en de vorm!, ten sterksten aan. Zii ontwikkelen het verstand en vormen het hart. llet (rock der moeders van P(estalozzi) is voortrejfelijk, als men in den egten geest werkt. De opgenoemde leermiddelen zijn bij Smids te IJsbrechtum te bekomen, daar vriend! Eene en andere wenken, welke ik ik onder zeer drukke bezuiden met een warm hart tot nu der lieve jeugd, die aan uwe zorg zal toet trouwd worden en van welke gij eens rekenschap zult moeten geven, ter neder schrijven, God geve, dat ik mij in mijne van het opgevatte verwachtingen l mag bednegen hebben maar derzt overtroffen zien. Geloof dat dit verblijden zal. Uw vriend.". Ferf bleef steeds een trouw aanhanger van de leer van Pestalozzi en in het bijzonder van de onderwiisideeën van Nieuwold. Daarnaast was nij een warm pleitbezorger voor verstandelijke, zedelijke en godsdienstige vorming der jeugd. De genoemde Nieuwold was ook schoolopziener, maar bovendien een huisvriend van de ouders van Ferf. Later werd Ferf leerling en vriend van hem. Met een bijna lyrische verafgoding kon Ferf over zijn leermeester spreken in zijn redevoeringen. Hij noemde hem „den eenigen Nieuwold". DS. HORATIUS NIEUBUUR FERF --- Horatius Nieubuur Ferf, Bergum Ds. Horatius Nieubuur Ferf (1776-1859) te Bergum was van 1815 tot 1857 schoolopziener van het zogenoemde 'vierde district. Als zodanig zette hij zich in voor verbetering van de onderwijsvoorzieningen in met name de in zijn district vallende grietenijen Tietjerksteradeel, Dantumadeel, Achtkarspelen en Kollumerland en Nieuw-kruisland. In zijn loopbaan als schoolopziener was hij een warm pleitbezorger van een ruime invulling van het godsdienstig onderwijs. Horatius Nieubuur Ferf werd op 17 september 1776 in Leeuwarden geboren. Na de latijnse school in Leeuwarden ging hij in Utrecht godgeleerdheid studeren. Hij promoveerde daar in 1799 op het proefschrift „De fide et acutritate Matthaei in referenda Jessu cratione cap. V-VU". Als kandidaat dominee hield hij zijn in tree-rede op 28 mei 1802 in Molkwerum, waar hij vier jaar als dominee zou werken. Op 25 september 1806 hield Ferf zijn intree-rede in Bergum. Hier bekleedde hij lange tijd een invloedrijke positie. Verschillende malen zijn er preken en redevoeringen van hem in druk verschenen. Hij zorgde voorts in Bergum in 1818 naar Schots voorbeeld voor de oprichting van een Nutsspaarbank, vanwege „de heilzame strekking ter bevordering van nijverheid, spaarzaamheid en verbetering der zeden bij de man". Ook was hii de stimulans voor volksbibliotheken in Bergum, Oostermeer en Trynwalden. Ferf overleed op 6 september 1862. Van zijn hand is het 'Memoriaalboek', waarin allerlei persoonlijke aantekeningen en beschrijvingen, die verband houden met zijn functie als schoolopziener. Het Memoriaalboek' was voor Leo Swaans uit Me^en uitgangspunt voor een scriptie in het kader van de opleiding MO-B algemene pedagogiek. Hij speurde veel wetenswaardigheden van Ferf na. --- Akkerman terug op rechte pad Plaats: Brune Jaske, Drachten. Gebeurtenis: Concert Jan Akkerman Band. Bezetting: Jan Akkerman - gitaar; Hans Waterman - drums; Dino Walcott - bas en zang. Belangstelling;: 270 personen. DRACHTEN - Dat Jan Akkerman goed gitaar kan spelen weet iedereen, net prijzen van zijn virtuoze spel staat dan ook gelijk aan het intrappen van een open deur. Het is daarom interessanter om te weten wat hij tegenwoordig met zijn talenten doet. In een nog niet zo ver verleden werden ze verspild aan disco-elpees en andere fratsen waarbij de muziek ten dienste van de techniek werd gesteld in plaats van andersom. Naar eigen zeggen heeft het snarenwonder echter met de laatste elpee 'From the basement' zijn leven gebeterd en zou hij zn rock & roll-roots weer teruggevonden hebben. Dat moest hij met zijn Jan Akkerman Band, aan de vooravond van een toernee door West-Duitsland, dan maar eens bewijzen. De naam Jan Akkerman zorgde gisteravond moeiteloos voor een vol Brune Jaske. Onder het publiek natuurlijk velen die puur voor Akkermans techniek en zelfs de apparatuur kwamen. Tenminste zo leek net want vooraan bij het podium was het net of ze naar een vertikale ping-pongwedstrijd stonden te kijken, zo vaak gingen de hoofden op en neer om niets te missen van Akkermans vingervlugheden en het intrappen van de pedalen van gitaarsynthesizers en aanverwanten, die knipperend in een bak ter grootte van een keukentafel waren uitgestald. Terug naar de muziek, daar ging het ten slotte om. Het werd al vrij snelduidelijk dat Akkerman met zijn huidige begeleiders in tijden niet zon goeie band heeft gehad. De funkbassist Dino Walcott (zanger bij de drie niet instrumentale nummers) en ex-Solution-drummer Hans Waterman (zelden een drummer zo ontspannen en voortreffelijk zien spelen) zorgden voor een strak kader waarbinnen geen oever- en nutteloze solo s pasten. Zo nu en dan kon de meester het toch even niet laten en vlogen de razendsnelle licks je om de oren. Akkerman ging jakkerman, knap maar doelloos. Veel functioneler was het jazzgetinte akkoordenwerk in nummers als „Heavy treasure" en de prachtige ballad „Just because". Licht over zijn futuristisch ogende gitaar gebogen en met de duim de snaren ritmisch aaiend' was Akkerman op zijn best. Ook de bluesnummers en rockers kregen veel bijval. In het stevige „Headbanger" kwam gisteravond duidelijk een voorliefde voor ZZ Top naar boven. Eenvoudige popsongs zal de gitaarheld wel nooit spelen, maar de composities van met name de laatste elpee waren opvallend simpel voor zijn doen. Niet te lange nummers en veel subtiele akkoorden, van verschillende kleurtjes voorzien door de synthesizers. In de meeste nummers gingen in de climax alle registers letterlijk en figuurlijk open, zodat er een heel orkest uit de p.a.-torens leek te waaien. Goed getimed voetenwerk en indrukwekkend, toch iets te bombastisch en te weinig rock & roll. De eigen beweringen werden daarom niet helemaal bewaarheid, maar je kunt van de 'beste gitarist van de wereld' ook niet meteen te veel vragen. ROEL SNIJDER De Jan Akkerman Band. V.l.n.r. Hans Waterman, Jan Akkerman en Dino Walcott. --- Lêste regionale muzykdei moarn yn Boalsert LJOUWERT - Vn sporthal De Middelsee te Boalsert wurdt moarn de fjirde en léste regionale muzykdei halden. Meidoggers binne de muzykferienings Oranje, De Schutterij en Hollandia fan Boalsert, Concordia fan Eksmoarre, Excelsior fan Burchwert, Eensgezindheid fan Tsjerkwert, Excelsior fan Parregea, Excelsior fan Nijlan, Eu- Fhonia fan Wommels en de koaren Cum Deo en Oratoriumferiening fan Boalsert, it koar fan Nijlan, it tsjerkekoar Tsjerkwert, it Kristlik Mingd Koar Makkum en de Sionggroep Eksmoarre. Fierder ferliene de eigen Boalserter Skotsploech en it harmony-orkest Advendo fan Frjentsjer harren meiwurking. Piebe Bakker en Jan de Haan hawwe wer de lieding. It konsert begjint om 20 oere. --- FRYSK FESTIVAL'85 It Frysk Jeugd Orkest ferfettet jün (20 oere) syn bydrage oan it Frysk Festival mei in konsert yn de Rank te Wolvegea. Lykas earder yn Bütenpost en Dokkum, dêr't it FJO neffens dizze krante „de sterren van de hemel" spile, bringt it in kar üt it lichtklassike repertoire en wurdt in ütstapke makke nei de populêre muzyk, ü.o. in seleksje üt de musical The Sound of Music fan Richard Rodgers. De tinte fan it Frysk Festival stiet jün en moarn yn Frjentsjer. De revu „Alle jierren feest" fan Gratama c.s. begjint dêr om 20 oere. Tryater spilet jün en moarntejün yn De Klink te Koudum. De foarstelling „Dreame by midsimmernacht" begjint om 20 oere. Vn de Drachtster muzykskoalle De Meidij wurdt moarntemiddei in popworkshop halden. It popkonsert begjint de jüns om healwei achten. Foar nijs oer it Frysk Strjittefestival yn Ljouwert sjoch de LCetera-bylage). --- WVC op de bres voor Holland Festival met internationale allure DEN HAAG (GPD) - Als het Holland Festival verder uiteroeit tot __n culturele gebeurtenis yan internationale betekenis kin heltrekenen oi extra h^Lli1 minis^rie van WVC. Dit standpunt vkn de directikunden van JT "^ naaf bUUen men in de Vorm van e^notS Daarmee wordt een eerder advies van de Raad voor de Kunst, waarin gepleit wordt voor drastische inkrimping van de WVC-subsidie aan het Holland Festival van ƒ 1,2 miljoen tot enkele tonnen, terzijde geschoven. De opstelling van WVC moet worden beschouwd als een uitvloeisel van de onlangs uitgebrachte cultuurnotitie, waarin grote waarde wordt gehecht aan het voortbestaan van een Holland Festival dat internationale uitstraling heeft. Het departement geeft de voorkeur aan een geconcentreerde versie van een Holland Festival in één plaats. Voor de hand ligt dat deze plaats Amsterdam, bij uitstek het culturele centrum van Nederland, zal zijn. Ambtenaren van het ministerie zijn in gesprek met Ad s-Gravesande, die Frans de Ruiter als directeur van het Festival gaat opvolgen, 's- Gravesande heeft met een eigen nota gereageerd op het advies van de Raad voor de Kunst, waarin hij een Holland Festival-nieuwe-stijl bepleit. De Raad voor de Kunst merkte in zijn (ongevraagde) advies destijds op dat een veelomvattend Holland Festival slechts mogelijk zou zijn als er enige miljoenen extra structureel op de WVC-begroting zouden kunnen worden gevonden De Raad ging er eigener beweging van uit dat zulks niet uitvoerbaar was. Daaruit trok de Raad de conclusie dat er dan maar een soort „internationaal festivalbureau in de plaats van het Holland r estival moest komen en dat voor elk cultureel project apart subsidie diende te worden aangevraagd. In de kunstwereld, op het departement van WVC en bij de gemeente Amsterdam ontstond algemene verontwaardiging over dit door sommigen volstrekt ondermaats genoemde advies van de Raad voor de Kunst. De Amsterdamse Kunstraad handhaafde echter ziin jaarlijkse subsidie van ruim vijf ton voor het Holland Festival met zijn „unieke positie voor de hoofdstad". Het is nog niet bekend waar WVC het extra geld voor het Holland Festival vandaan wil halen. --- Fries mozaiek In een van zijn vele redevoert spreekt Ferf alsvolgt zijn bewond !^n over deze man uit: uer'ng Jhj was het. die door verhandeld enden verwaarloosden toestand t>„ Y1 onderwijs up zijn standplaats eej l heele reeks van de nilinunu-nde kin^' boekjes in eenen kinderlijken toon " win - lelijke strekking vervn^ dtgde. Hij was het, die eene geheelt_T leerwijze uitdacht te: ««ie het oude gee*t verdovende s^-li^ „ menige verbetering in andere |een, ? ken. //*'t tras dun ook zijn werk.dat,,,' scholen in den omtrek zijner stundpj» e rtvcis uu/imt-rkf/ijk i'erbeterd u-araJ_s voor het landsbestuur daartoe poomo aanwendde". ™ *en In de hiervoor al genoemde redevoo ringen wierp Ferf zich op als eenerom voorstander van godsdienstig >ndt-rw maar was hij ook een (. de onderwijswetten van 1801, J 7803 f 1806. die zorgden voor de invoering vin het klassikaal onderwijs Bevreesd Wa. hij voor De nuuwe schoolwet die uitein deliik in 1857 werd ing< ~ w ' bij de vrijheid van onderwijs werd _*. waarborgd. In 1851 verklaarde hijmL voering: „Gij vra.. bekommering, wal zal er van den onderui worden, als die degelnkj wet zal wurden afgeschaft Hoedanig y] dan ons I Donker is voor ons deze toekomst". Hij bleef toen noghopen op een continuering van de wet van 1806, zoals verderop in zijn redevoering blijkt: „Welk eenen geruimen tijd is het reeds geleden, loen wij het gerucht hoorden dat de nieuwe wet op het onderwijs gereed was, en nog is zij niet het licht verschenen' '. .;i) hierin niet met mij den vinger God In het al genoemde jaar 1857 zou Ferl hii was toen 81 jaar. terugtred schoolopziener. De reden van zijn ontslag is niet bekend, maar zijn ouderdom en zijn gezondheid zullen de voornaam■ denen geweest zijn. Dat de nieuwe wet wik een rol 1. ieder duidelijk zijn. Zijn bezwaren golden met name het wetsartikel, waant de neutrale school zich kon gaan vestigen. „Wij mogen, moeten en wenschen op onze volksschool onbelemmerd gebruik des Bijbels, niet als schoolboek, maar als het Boek dat aan alle ood klem en wijding geeft. --- Fries museum heeft de beste faciliteiten Musea in Friesland zijn slecht toegankelijk voor gehandicapte bezoekers LCultureel LEEUWARDEN-„Meer dan de helft van alle musea in Fri.sl.ind is sl«k: toegankelijk voor lichamelijk gehandicapten Hierdoor wordt de/r gnxpii haar keuze om een bepaald museum te be danig beperkt Tot dt» __\™_Sie_ "•*" de meaewerkers van h.t Provinciaal Overleg Revalidatit (POR) gekomen m hun eindrapportage „Inventarisatie musea en oudheid^ mers in Friesland". Van de 47 onder/o. hte musea kwamen 26 als ..slecht"m de bus. Dat is 58% van het totaal. Slechts drfa mme» kregen het prrdikw' „goed .terwijl de rest in tussenliggende categorieën belandde. Het POR noopt, dat haar subsidie-aanvraag ten brh.M-\.-..,,,%l.rheteriiig van de toef» kelijkheid van de Friese musea bij het Nationaal Revalidatie Fonds fehonir reerd zal worden, daar dit een belangrijke bijdrage'kan leveren. Bij het onderzoek waren alleen musea betrokken, die zijn aangesloten bij de Federatie van Friese Musea en Oudheid kamers. Dit met uitzondering van de musea op de Waddeneilanden, welke later nog aan de beurt zullen komen. Omdat de meeste musea over weinis eeld beschikken, zijn verbeteringen van de huidige situatie niet zo eenvoudig te rea- liseren. Ze hebben vaak al moeite? noeg hun exploitatie dekkend te krijgB Bovendien speelt nog een an^H bleem mee. „Veel musea en oudheid* mers zijn gevestigd in monument* panden. Daarin kun je vaak gee^H pende aanpassingen maken. Neem "< bijvoorbeeld het Planetarium te Fra» ker. Hier kan men als invalide onm* lijk via de steile trap op de eerste vert» ping komen, terwijl er geen ruimte voor het eventueel plaatsen van „ lift", aldus de samenstellers van het ft port. die hun onderzoek in opdracht»* de federatie uitvoerden. Volgens bouwkundige Geert de J van het POR zijn niettemin po*'"L ontwikkelingen merkbaar: „Het f Scheepvaart Museum in Sneek kV°L woordig stukken toegankelijker gehandicapt publiek. Ook het IW\ mer Admirafiteitshuis toont zijn fl£ wil, zeker wat betreft de voorzienig op de begane grond. Voor het Pr°^ om als gehandicapte de eerste en t verdieping van het gebouw &&**[# heeft echter ook hij geen pasklare "F sing. _ Uit het onderaoek blijkt, d»