(Advertentie) STAAT DER NEDERLANDEN Mj§§s VERVROEGDE AFLOSSING <Z> STAATSLENINGEN 10V_% 12-jarige lening 1974 9%% 25-jarige lening 1974 9 % 25-jarige lening 1975 8.4% 15-jarige lening 1975 BV_% 15-jarige lening 1975 Aflossing Op 15 augustus 1985 geheel vervroegd af losbaar tegen 100%. Rente De rente loopt tot 15 augustus 1985 en wordt op deze datum betaalbaar gesteld. Betaling Betaling van rente en hoofdsom vindt plaats op de gebruikelijke wijze bij de kantoren van De Nederlandsche Bank N.V. van 15 augustus 1985 af, tegen inlevering van de schuldbewijzen met couponbladen of coupons. --- 'Brede maatschappelijke discussie' over Groenboek Europees landbouwbeleid Andriessen verwacht stormen van kritiek op plan Van onze correspondent Hans de Bruijn BRUSSEL - Toen hij zes maanden geleden Europees landbouwcommissaris werd, was hij naar eigen zeggen de blanke onschuld op landbouwgebied. Agrarisch Europa denkt daar inmiddels heel anders over Mr Frans Andriessen heeft het voorbije half iaar gebruikt om met de ijver van een nieuweling te werken aan een drastische hervorming van het landbouwbeleid van de Europese Gemeenschap. Als Andriessen zijn zin krijgt jpat binnenkort de bezem door de 25 jaar oude 'gemeenschappelijke landbouwpolitiek'. De noodzaak tot hervorming is groter dan ooit. De tien miljoen Europese boeren produceren meer graan, melk en tal van andere produkten, dan zij kunnen afzetten. De Europese opkoopregelingen en garantieprijzen die voor die overschotten worden betaald kosten de EG miljarden. Een probleem dat alleen maar erger wordt, wanneer de EG volgend jaar wordt uitgebreid met Spanje en Portugal en er in een klap vijf miljoen, ook overproducerende, maar veelal arme boeren bij komen. Tweederde van de hele Europese begroting wordt opgeslokt door de landbouwuitgaven, terwijl er in Europa toch wel meer sectoren zijn die het moeilijk hebben. De EG moet echter net als de tien/twaalf lidstaten de tering naar de nering zetten. In de voorbije decennia leek voor de boeren de Europese geldboom tot de hemel te groeien. De landbouwprijzen stegen en net mede daardoor teveel geproduceerde kon men via de 'interventie' van de EG toch wel tegen een gegarandeerde prijs kwijt. De boterberg, melkplassen en volle graanschuren waren net gevolg. Anno 1985 worden van de geldboom de takken gesnoeid. De overproduktie moet worden ingedamd. Zo kent de melksector zijn produktiequota en de algemeen verfoeide superheffing op teveel geproduceerde melk. Maar dat is niet genoeg. FRANS ANDRIESSEN --- Toekomstvisie Op voorstel van mr. Andriessen heeft de Europese Commissie, het dagelijks bestuur van de EG, afgelopen week zijn goedkeuring gehecht aan een 'Groenboek' waarin de CDA-politicus zijn - in zes maanden verworven - visie op de toekomst van het EGlandbouwbeleid heeft vastgelegd. Een ronduit controversieel stuk, dat de komende maanden de toch al niet rustige Europese landbouwwereld danig in beroering zal brengen. Ook in de commissie zelf neeft Andriessen de nodige weerstanden moeten overwinnen. Er moest zelfs over de inleiding van het 'Groenboek' worden gestemd, een zeer uitzonderlijke gebeurtenis in de commissie. Andriessens ideeën komen kortweg op het volgende neer: de landbouwprijzen moeten de komende jaren zoveel mogelijk bevroren worden of zelfs verlaagd. Boeren die daardoor in financiële moeilijkheden raken, komen in aanmerking voor 'inkomenssteun. Een simpele, maar tegelijk ingrijpende benadering. Want prijsmaatregelen zijn in de boerenwereld net zo impopulair als produktiequota en superheffingen. Drie maanden geleden nog demonstreerden duizenden boeren in Luxemburg juist voor hogere prijzen. Bovendien zal Andriessens plan ook kunnen leiden tot vermindering van de agrarische werkgelegenheid. Zijn doelstelling is echter „het bieden van reële toekomstperspectieven aan een zo groot mogelijke agrarische bevolking". --- Omweg Produktiebeperking via prijsverlaging en niet via produktiebeperking, het lijkt een omweg. De vraag is dan ook waarom prijsverlaging een betere methode is dan het vaststellen van produktie-quota, zoals bij melk en suiker gebeurt. Andriessen: „Wij willen een op de markt georiënteerd beleid. Dat betekent datje zo min mogelijk moet ingrijpen in de spontane procluktiebeslissingen van ondernemers, die vaak een lange termijn beslaan. Ons prijsbeleid was in het verleden onvoldoende marktgericht". „Dat had te maken met de nieuwe produktietechnische ontwikkelingen van dat moment en met de toen schijnbaar onbegrensde financiële mogelijkheden. Het gevolg was een grote overproduktie in de verschillende sectoren. Wat wij nu proberen te doen is met dezelfde middelen die ontwikkeling weer terugdraaien". „We erkennen dat dat inkomensproblemen kan opleveren. Soms omdat mensen het echt helemaal niet meer kunnen bijbenen en daarom aanspraak moeten kunnen maken op steun. Soms omdat mensen op termijn gezien het wel kunnen volhouden maar nu even door het dal heen moeten. Dan kan je je tijdelijke steun voorstellen, zoals dat in het bedrijfsleven ook gebeurt". De eerste groep zal in de visie van Andriessen stoppen met het boerenbedrijf en krijgt net zolang steun tot zij in de sociale zekerheid van hun land terecht kunnen. De tweede categorie krijgt uit de EG-kas een tijdelijke aanvulling op het door de lagere prijzen gezakte inkomen. Andriessens prijsvoorstellen staan en vallen met dat inkomensbeleid. „Toen ik zes maanden geleden begon heb ik meteen gezegd dat ik die inkomenspolitiek op tafel wilde hebben. Daar heeft de EG altijd met een grote boog omheen gelopen, omdat we het principe huldigden dat we met de prijzen de markt en de inkomens wel op peil konden houden. Maar dat kan nu niet meer". --- Verkeerd middel Siota zijn volgens Andriessen het eerde middel. „Zij zijn niet marktgericht, bevriezen de bestaande toestand en sluiten startmogelijkheden voor nieuwe ondernemers vrijwel uit. Quota leiden bovendien vrijwel onherroepelijk tot volstrekte nationalisering van het beleid. Dat staat haaks op de gemeenschappelijke markt die we voor landbouwprodukten proberen te bewerkstelligen". „Bovendien betekenen quota nog geen vrije prijzen. Er worden immers altijd meer quota vastgesteld dan strikt noodzakelijk is. Kijk maar naar de melk: de consumptie is zon 82 miljoen ton, maar de quota ziin vastgesteld op 98 miljoen ton. En we nebben de grootste moeite gehad om daar zelfs maar een miljoen van af te halen". Hoewel er volgens Andriessen 'heel weinig mensen zijn die quota verdedigen' blijven de bestaande suiker- en melkquota voorlopig intact. „De melkquotaregeling (met superheffing) is in principe voor vijf jaar afgesproken. We nebben er dit jaar wat aan gesleuteld, en doen dat volgend jaar wellicht opnieuw. Zo zullen wij een voorstel doen voor een opkoopregeling voor melkquota, om het aantal geproduceerde tonnen verder terug te brengen". „We zullen over twee jaar over de ervaringen met de melkquota rapporteren, en dat zal medebepalend zijn voor besluitvorming over toekomst van het systeem. Ik persoonlijk ga er niet van uit dat wij met dat systeem zullen blijven doorgaan. Maar sommigen vinden dat idealistisch". „Een nadeel van quota is immers ook dat je er zo moeilijk van afkomt. Het wordt gevoeld als een belemmering als het begint, maar het wordt op den duur een recht dat zichzelf in stand houdt. Dan wil niemand ze meer kwijt. Kijk maar naar de problemen binnen de OPEC, of naar het staal". e „We hebben jaren staalquota gehad en iedereen zei dat we daar vanaf moesten. Per 1 januari 1986 lopen ze inderdaad af, maar driekwart van de staalwereld vraagt nu om voortzetting ervan. Ook onder de melkveehouders zijn er die redelijk happy met hun quota zijn. Want het heeft natuurlijk een beperking, maar het is ook een garantie". --- Stringent Hoofdelement van het Europees landbouwbeleid blijft een strakke prijspolitiek. Hoe 'stringent' een 'stringent prijsbeleid' is, valt niet in algemene termen vast te leggen, aldus Andriessen. De melkprijs bijvoorbeeld mag dit jaar 1,5 procent stijgen, „terwijl nul verdedigoaar zou zijn geweest". De graanprijs zal echter fors moeten dalen. Graan kost dank zij de prijsgaranties in de EG zon 20 procent meer dan elders op de wereldmarkt. De exportsubsidies, die het de boeren ondanks die hoge prijs mogelijk maakt toch te exporteren, zitten vooral de Verenigde Staten, 's werelds graanschuur, dwars. Andriessen heeft oog voor die kritiek en wil dat de graanprijs 'toenadering zoekt' tot de prijs op de wereldmarkt. Een daling dus van 20 procent in vier, vijf jaar. Maar hoe realistisch is die wens, als we zien dat West-Duitsland de EG bijna in een crisis stortte omdat het dit jaar 1,8 procent verlaging absoluut onaanvaardbaar vond? Andriessen is daardoor echter niet afgeschrikt. Het aanvankelijke voorstel was een verlaging met 3,6 procent. Die 1,8 procent was een politiek compromis, om de Duitsers tegemoet te komen. Alle andere negen lidstaten waren het daarmee eens. Zonder de dreiging van het Duitse veto, zou er wellicht zelfs een grotere verlaging uit de bus zijn gerold, gelooft hij. Het was bovendien de eerste keer dat de landbouwministers met dit probleem geconfronteerd werden. „Er moet een zekere gewenning optreden. Want het zal niet mogelijk zijn net graanprobleem op te lossen zonder een duidelijke prijsdaling", zegt Andriessen. --- Klappen Dat nu maatregelen in de inkomenssfeer voorgesteld worden om de harde klappen op te vangen, zou de discussie volgens hem aanzienlijk moeten vergemakkelijken. Hij wijst er bovendien op dat de boeren op de markt als gevolg van allerlei externe factoren over het algemeen toch al een lagere prijs krijgen dan die welke officieel in Brussel wordt voorgesteld. „Buiten de Gemeenschap wordt veel meer waarde gehecht aan net niet meer geven van prijsverhogingen voor de minimale kwaliteit van Dijvoorbeeld baktarwe dan aan die 1,8 procent. Vooral de VS kijken daar met argusogen naar. Die maken ons toch al de zondebok voor alles wat er fout is in de landbouwwereld". Andriessen overweegt ook de invoering van medeverantwoordelijkheidsheffingen' voor graanproducenten, zoals in de suikersector gebeurt. Daar bestaat een heffing, met de opbrengsten waarvan het exportbeleid wordt gefinancierd. Dat heeft geleid tot een vermindering van de suikerproduktie. Een dergelijke heffing op graan zou gebruikt kunnen worden om andere toepassingen voor graan te subsidiëren, zoals voor het gebruik als dierenvoer, voor het vervaardigen van bio-ethanol (brandstof) of ook voor de exportbevordering, al is de EG nu al 's werelds tweede graanexporteur. „Je kunt ook op andere manieren de producenten meer verantwoordelijkheid geven voor de export, zodat hun overproduktie niet meer op het EG-budget drukt. Ze kunnen dan ook zelf besluiten om minder te gaan produceren". --- Omstreden Andriessen noemt zijn eigen voorstellen controversieel. Hij wacht in Brussel rustig de stormen van kritiek af, die de boerenorganisaties de komende lijd ongetwijfeld over het 'Groenboek' zullen uitstorten. Daarmee de bestaande kloof tussen 'Brussel'en het (ditmaal letterlijk te nemen) 'landbouwveld' alteen maar bevestigend. De vraag is dan ook hoe het staat met de maatschappelijke aanvaardbaarheid van de Commissie-ideeën. „De maatschappelijke aanvaardbaarheid moet natuurlijk onderdeel zijn van een langere termijnbeleid. Maar dat is geen eenzijdig proces. Maatschappelijke aanvaardbaarheid kan worden bevorderd door goede voorlichting, door contacten met de betrokkenen, door een evenwichtig beleid". Andriessen wil daarom ook dat de 1. mende maanden over het 'GroenboS een soort brede maatschappelijke ;p cussie wordt gevoerd. De landbouw's' ganisaties, het Europees Parlement 7 alle betrokkenen krijgen de kans hi zegje te doen. De meesten daarvan 2." er volgens Andriessen ook van ove tuigd, dat doorgaan met het huidige bü leid ongewenst is. Maar wat als de landbouworganisatie, de ideeën van de Commissie afwijk Andriessen: „Ik ben niet zo pessim.' tisch. Maar niemand zal ooit de Comm_' sic ervan kunnen weerhouden zijn ana lyse te maken en daarop een eigen be leid te baseren". Confrontatie dus? „Je moet niet uit sluiten dat bepaalde maatregelen diè noodzakelijk zijn grote weerstanden zullen oproepen. Dat zullen we dan in de ministerraad wel merken. Die mini* ters zijn heel gevoelig voor wat er buiten gebeurt. Maar niet alleen daar: ik be hoor ook tot een politieke partij die in het Europees Parlement een rol speelt In die zin heb ik wel degelijk ook een achterban om rekening mee te houden" --- Verwijten „Wat ik echter niet begrijp is ,}_, men mij momenteel allerlei verwii! ten naar het hoofd slingert, terwijl de laatste 25 jaar al 60 procent van de werkgelegenheid in de agrarische se. tor is verdwenen. En dat was dan ten tijde van een veel minder strak nrü. beleid". v "* Andriessen geeft toe dat ook zijn voorstellen banen kunnen gaan kosten. Hoeveel zal per sector verschillen. Het beleid is echter gericht op het handhaven van een zo groot mogelijke, maar bovenal gezonde bedrijfstak. „In het verleden is aan die grote exodus weinig gedaan Wij willen in elk geval voorkomen dat ons beleid tot een nieuwe uittocht leidt Daarom willen wij ook zoeken naar nieuwe afzetmogelijkheden voor landbouwprodukten . „Maar wij kunnen dat proces niet helemaal stoppen. Dat hebben we in de industrie niet gekund en in de dienstensector niet, dat Kunnen we in de landbouw ook niet. Maar als de economie aantrekt zal dat ook op de landbouw zijn invloed hebben". „Verder zullen we heel serieus moeten zoeken naar vervangende werkgelegenheid in de landelijke sector, zoals bijvoorbeeld in het toerisme. We hopen met die mix van mogelijkheden de werkgelegenheid voor een heel groot deel te kunnen behouden, maar helemaal zal dat niet mogelijk zijn". Is er bij dit beleid straks nog plaats voor de kleine boer? Andriessen: „Ik denk het wel. Als we een goede infrastructuur tot stand brengen en een goede regionale integratie, dan kan ook de kleine boer straks aan een redelijke living komen". --- Alleen in Franeker, Dokkum en Workum veel meer dagjesmensen Effect Elfstedentocht op toerisme uitgebleven LEEUWARDEN - De Elfstedentocht heeft niet het verwachte wervende effect gehad op het toerisme in Friesland. Gehoopt werd dat na de binnen- en buitenlandse televisiereportages over de Elfstedentocht, veel meer mensen zouden besluiten om dit iaar met vakantie naar Friesland te gaan. Die verwachting is niet uitgekomen. Weliswaar is bij alle VVV's langs de Elfstedenroute enig effect wel merkbaar, overweldigend is de extra aanloop echter bepaald niet. Volgens de VVV-Friesland in Leeuwarden is vooral het slechte weer de veroorzaker van de tegenvaller. Alleen in Dokkum en Franeker - beide steden kregen in de televisieverslagen bijzondere aandacht • en in Workum is er sprake van een duidelijke extra drukte. Volgens de plaatselijke VVV's gaat het hierbij vooral om dagjesmensen. De vraag naar Elfsteden-souvenirs is overigens in de meeste steden nog wel redelijk groot gebleven. Ook een VVV-fietstocht langs de elf steden, een zevendaags arrangement met zes overnachtingen, blijkt deze zomer erg goed in de markt te liggen. Volgens directeur Dries Lok van de VVV Friesland-Leeuwarden waren, wat het toerisme betreft, de vooruitzichten voor Friesland bijzonder gunstig. Direct al na de Elfstedentocht kwamen bij alle Friese VVV-kantoren, talloze aanvragen binnen om informatie. De vorige maand nog verwerkte de VVV in Leeuwarden een hausse aan telefonische en schriftelijke informaties. Er werden in juni meer dan 4000 inlichtingen verstrekt, tegen iets meer dan 2000 in juni vorig jaar. In totaal werden vorig jaar bijna 9700 inlichtingen verstrekt door de provinciale VVV, op dit moment schommelt de score al rond de 13.000, terwijl het jaar nog lang niet om is. --- Mooi weer Lok: „Ik denk dat heel veel mensen op het laatste moment toch nog hebben besloten om maar richting zon te trekken. Maar het werkelijke effect door de Elfstedentocht is anderzijds ook moeilijk meetbaar. Het rendement van de Elfstedentocht kan uiteindelijk toch nog heel positief uitvallen. We hebben alleen nog een beetje mooi weer nodig". Overigens valt op dat de verkoop van meerdaagse arrangementen in Friesland wel beter loopt aan anders en dat is des te opmerkelijker omdat landelijk gezien de vraag naar arrangementen wat afneemt. Een telefonische rondvraag langs tien VVV's in de Elfstedenroute (alleen IJlst heeft - nog - geen VVV) wijst uit dat de gevolgen van de Elfstedentocht per stad uiteenlopen. „We hebben de indruk dat het Franeker heel goed heeft gedaan", zegt Jentje Paulus Zijlstra van de VVV- Franeker. „De Elfstedentocht heeft toch bij een heleboel mensen een enorme indruk achtergelaten. Vanmiddag nog kwamen hier twee Belgen, die nog steeds dolenthousiast waren. Die wilden per auto de hele route langs. Ze waren er echt nog diep van onder de indruk". Volgens Zijlstra zal Franeker nu mogen proberen om het positieve beeld dat door de Elfstedentocht is ontstaan, voor de toekomst vast te houden. --- Dagjesmensen Zijlstra heeft de indruk dat Franeker vrijwel uitsluitend wordt bezocht door dagjesmensen. Dat ligt eigenlijk ook wel voor de hand, vindt hij. „Voor een langer verblijf heeft Franeker immers weinig als attractie te bieden. Het gaat hier toch in hoofdzaak om wat historische gebouwen en het Planetarium." Ziilstra zegt dat het vooral de laatste week opmerkelijk druk is in Franeker. Ook de buitenlanders, Duitsers, Belgen, Amerikanen en Canadezen, weten het vroegere universiteitsstadje goed te vinden. Ook in Dokkum veel extra drukte, die volgens Meta de Vries van de VVV daar duidelijk het rechtstreekse gevolg is van de Elfstedentocht. In Dokkum ligt uiteraard de nadruk op het boottoerisme. „De drukte is hier ook vroeger in het jaar begonnen", meldt Meta de Vries. „De verkoop van Elfsteden-souvenirs loopt hier eveneens nog erg goed." „Het loopt minder hard dan ik verwacht had', zegt Mieke Regeling van de VVV in Sloten. In het begin van het seizoen was er volgens haar wel sprake van een flinke toeloop van mensen die door de Elfstedentocht op het idee waren gebracht Sloten eens van dichtbij te gaan bekijken. Ook de verkoop van Elfstedensouvenirs is in Sloten wat gestagneerd. ..We hebben van alles nog volop in huis . --- Stickers Ongeveer hetzelfde beeld in Stavoren: het loopt niet over, meldt de plaatselijke VW. Dat valt vooral tegen omdat daar met name in april en mei „overstelpend veel" verzoeken om inlichtingen waren binnengekomen. In Hindeloopen valt op dat er nog wel een behoorlijke vraag is naar Elfstedentruien, -stickers en buttons. De verwachte extra drukte bleef ook hier uit. In Workum is het daarentegen wel weer beduidend drukker. „De mensen zoeken de plaatsen langs de Elfstedenroute echt op", vertelt VVV-informatrice Tineke Heerlien. Vooral veel dagjesmensen doen Workum aan. Ook in Bolsward is volgens Hein Folkerts van de VVV het effect van de Elfstedentocht aan het dagtoerisme te merken. „Ik krijg vrij veel gerichte vragen over de route en ook de verkoop van de Elfsteden-souvenirs loopt goed". Lia van der Heide en haar collega's van de VVV in Harlingen zitten eigenlijk nog te wachten op het moment dat de Amerikanen, zoals zij dat noemt, „los" komen. „Die zijn verzot op dit soort dingen. Ze zijn bijvoorbeeld ook gek op het Fries paspoort." Het is haar opgevallen dat er nog steeds opvallend veel vraag is naar kaartjes met de Elfstedenroute. Veel mensen willen de tocht alsnog met de auto narijden. De belangstelling voor de overige Elfsteden-souvenirs is in Harlingen teruggelopen, maar wat dat betreft is de hoop nog gevestigd op de Amerikanen. Bij de VVV in Sneek wordt nogal eens gevraagd naar Elfsteden-snuisterijen, die bestemd zijn voor familieleden of kennissen in het buitenland. VW-directeur Theo Bosma ziet toch wel effecten voor het toerisme. „Je merkt het aan de vragen die de mensen stellen. Er is ook nog regelmatige vraag naar Elfsteden-artikelen en routebeschrijvingen." Ook Thea Meinderts, hoofd-iniormatrice van de VVV Friesland-Leeuwarden heeft de stellige indruk dat de Elfstedentocht vooral dagjesmensen naar Friesland heeft gelokt. „Ik denk dat het verblijfstoerisme er nauwelijks van heeft geprofiteerd. Dat ligt vermoedelijk hoofdzakelijk aan het weer en misschien ook wel aan de kosten." Bij de WV in Leeuwarden komen regelmatig mensen aan de balie die de weg vragen naar Bartlehiem. „Ze denken daar nog van alles terug te vinden dm herinnert aan de laatste Elfstedentocht, terwijl je daar eigenlijk alleen maar dat brugje hebt. Ook zie je veel dat hele gezinnen, waarvan de vader de Elfstedentocht heeft gereden, de route nog eens per auto doen" Woudsend. Waar in januari duizend* schaatsers passeerden, varen nu de bootjes vredig in de richting van de J*111" sloot. (Foto LC/Paul Janssen) ---