Weet wat u eet Wat zou het heerlijk zijn als we al ons voedsel vers vande akker, het water of het bos konden betrekken. Leven zoals deprimitieve volkeren dat doen; terug naar de natuur zoals Jean-Jacquesßousseau aan het eind van de achttiende eeuw reeds riep. Maar datkunnen wij, aan het eind van de twintigste eeuw en in onze dichtbevolktebeschaafde wereld, nu eenmaal niet. Veel van ons voedsel komt dan ook uit de fabriek, en is industrieel bewerkt. De produktiemethoden en de noodzaak veel levensmiddelen over grote afstand te vervoeren en langere tijd te bewaren, maken allerlei verfijnde technieken noodzakelijk. De technologen die werkzaam zijn in de voedingsmiddelenindustrie achten het noodzakelijk, stoffen aan ons voedsel toe te voegen die het bederf tegengaan, de produktie vereenvoudigen of de samenstelling ervan verbeteren. Veel van die stoffen, die we voedingsadditieven noemen, zijn van natuurlijke oorsprong: suiker, zout of vitamine C bijvoorbeeld. Maar andere additieven zijn industrieel vervaardigde chemische verbindingen, en niet iedereen is daarmee even gelukkig. Er zijn nogal wat mensen die overgevoelig ziin voor bepaalde stoffen. Hoe meer daarvan ze via de ademhaling ot met het voedsel binnenkrijgen, hoe erger hun allergische reactie wordt. Veel andere mensen willen uit gezondheidsoverwegingen geen produkten gebruiken waaraan kunstmatige kleurstoffen, emulgatoren of stabilisatoren zijn toegevoegd. Helaas verschaft de fabrikant erg weinig informatie op dit gebied. Binnen de Europese Gemeenschap is een lijst opgesteld van goedgekeurde additieven. Die krijgen een nummer, dat voorzien is van de letter E. Sommige additieven zijn voorlopig toegestaan. Die hebben wel een nummer, maar nog niet die letter E gekregen. Dooide Europese Commissie wordt de lijst met enige regelmaat bijgesteld. Wetenschappelijk onderzoek levert namelijk steeds betere inzichten in de eigenschappen van die additieven. Vanzelfsprekend is zon toegestaan voedseladditief niet gevaarlijk of verontrustend. Maar toch zijn er additieven waarvan we ons kunnen afvragen of ze wei echt noodzakelijk zijn, of waarvan we er op zijn minst verstandig aan doen niet al te veel tot ons te nemen. De wetgeving op dit gebied verschilt nogal in de Europese landen. In sommige landen zijn de fabrikanten verplicht op de verpakking van levensmiddelen heel precies te vermelden welke additieven zij toevoegden, en hoeveel daarvan. Die E-nummers staan dan op de etiketten, en de consument kan zelf nagaan of hij het produkt wil gebruiken, als hij weet wat die codes betekenen. In Nederland hoeft de fabrikant tot nu toe alle maar op het etiket af te drukken dat hij 'geur- en smaakstoffen', of 'stabilisatoren' toevoegde. Maar welke dat zijn, en wat de eventuele minder plezierige bijwerkingen kunnen zijn, staat er niet bij. Over niet al te lange tijd zullen echter ook bij ons dergelijke nauwkeuriger mededelingen op het etiket verplicht worden. Maar de consument moet dan natuurlijk wel weten waar hij de betekenis van die codes kan achterhalen. Consumenten-organisaties doen op dit gebied goed werk, en er is sinds kort ook een boek waar alle Enummersin staan beschreven. 'De E in je eten' heet dat, en er staat enormveel informatie in over de aanvaardbare hoeveelheid die we dagelijksvan die additieven kunnen gebruiken, over hun mogelijke bijwerkingen.en over de produkten waarin fabrikanten ze zoal toepassen. Ook verschafthet opheldering over al die geheimzinnige, wetenschappelijke benamingenen afkortingen, waar de meeste mensen geen weg mee weten. Kritische consumenten kunnen uit dit boek veel opsteken. Toch :al het voor ons allemaal hoe langer hoe moeilijker worden om orecies te weten wat of we nu eten. Fabrikanten zijn nooit zo openhartig, en zullen zeker niet meer informatie verschaffen dan waartoe de wetgever hen verplicht. En omdat fabrikanten veel macht hebben, is in ons land de wetgeving op dit gebied nogal gebrekkig. Veel produkten uit andere landen staan bij ons op de schappen in de supermarkt, en veel Nederlandse levensmiddelen gaan de grens over, naar landen waar die uitvoeriger etikettering wel al verplicht is. We komen die E-nummers dan ook steeds vaker tegen de laatste djd. Het is goed om te weten wat of dat betekent, en om zelf te weten en te kunnen beslissen wat of we willen eten. --- Beestjes in uw kamerplanten Handen thuis Ziet u de komende maanden een druk belopen 'mierenstraat' naar een van u\y potplanten, inspecteer deze dan op de aanwezigheid van luizen. Dat kunnen gewone groene bladluizen zijn of schildluizen. Deze laatste verbergt zich onder een bruin schildje dat verschillende vormen kan hebben. Verborgen door dat schildje zuigen ze sappen uit de plantedelen en ze scheiden een kleverige honingdauw af, waar de mieren op af komen, want die zijn gek op zoetigheid. U dient de plant minitueus takje voor takje, blaadje voor blaadje na te lopen en elk plekje met een penseel gedoopt in spiritus of een andere alcoholsoort aan te tippen, nadat u het schildje met een stokje hebt verwijderd. Leg de plant daarbij neer om te voorkomen dat die bruine huisjes op de aarde in de pot vallen. U kunt de aarde ook met kranten afschermen, die u na het karwei zorgvuldig dichtvouwt en verbrandt in de open haard. Met lauwwarm water kunt u de bladeren van honingdauw ontdoen. U doet er goed aan dit werkie na een maand te herhalen, waarbij u er tevens op moet letten of er aan het einde van de bladsteel, waar deze in het blad overgaat, aan de onderkant een wit vlekje zit. Die vlekjes zijn het begin van de aantasting, vooral op Ficus benjamina is dit duidelijk waarneembaar. Tegen veel aantastingen door beestjes helpen zgn. plantenpijltjes die via het gietwatergif in alle plantedelen afleveren. Zo behandelde planten zijn voor de beestjes onaantrekkelijk. Een huismiddeltje om mee te spuiten is zeepspiritus, dat gemakkelijk te maken is door tien gram spiritus en twintig gram groene zeep in een liter water op te lossen. Dit bespuiten moet u soms zeker elke week herhalen. Ook een nicotine-aftreksel uit tabak kan worden gebruikt, maar dit is niet ongevaarlijk. Brandnetelgier (met wat groene zeep erin) werkt als beschermings en als voedingsmiddel, daar de bladeren in staat zijn die voedingsmiddelen op te nemen. Bladbemesting heet dat. Hiermee moet u wel twee keer per week spuiten, wat in verband met de stank geen pretje is. Het moet gezegd: meestal worden planten door beestjes belaagd wanneer er aan de verzorging iets schort. Gezonde planten Kunnen temidden van 'zieke' zich handhaven, zo is gebleken. Tracht dus zo Veel mogelijk de ideale levensomstandigheden voor uw kamergenoten te bereiken. Een aantal belagers kunt u met de hand wegvangen, zoals een paar luisjes, een bissebed of de eerste dopluizen. Er laten er zich ook vangen door lokmiddelen. Tegen mieren zijn er lokdoosjes, en oorwormen kan men vangen door ze een schuilplaats te ver' schaffen waar ze tegen het ochtendkrieken wegkruipen: een bloempotie met vochtig houtwol. Pissebedden vangt men met een uitgeholde aardappel of biet, waar ze onder kruipen. Misschien hebt u hem al betrapt, de lapsnuittor, een grijze kever die uit een potplant is gekropen. Misschien wel uit de Cyclamen want daar plegen die kevers, ook wel taxuskever genoemd, traag te zitten. Ze leggen er ook vn eitjes tegen de wortels van de plant aan. De larven die daaruit Komen, vreten de wortels aan. Ze zijn dus schadelijk. Miljoenpoten voeden zich ook met worteltjes evenals witte springstaarten, die van een vochtig milieu houden. Spintmijten juist weer niet. Deze bladzuigers kunt u bestrijden door de onderzijde van de bladeren, waar hun spinsels zitten, vaak te besproeien. Op de Fuchsia, vooral wanneer deze nog in de kas staat, komt vaak witte vlieg voor. Dat zijn motjes die even opvliegen als u de plant aanraakt, maar direct weer neerstrijken en dan biina onvindbaar zijn. Herhaaldelijk spuiten met zeepspiritus doodt ook de insekten die uit de eitjes zijn gekomen. Er is ook een zwarte vlieg, thrips geheten, die eveneens aan de bladeren zuigt, zodat deze geheel doorzichtig kunnen worden. Plantenpiilties willen hiertegen wel eens helpen. Een schimmelaantasting is meeldauw, zoals die o.a. op Begonia kan voorkomen. 'Het wit' zegt de kweker, een treffende benaming. Er bestaat ook valse meeldauw, onder de bladeren. Beide kunnen met zwavelpoeder (spuiten of verstuiven) bestreden worden als de aantasting nog in een beginstadium verkeert. Vaak doet u er het beste aan de door meeldauw aangetaste plant door een nieuwe te vervangen. Op cactussen kan tussen de stekels wolluis voorkomen. Als u het witte pluis (is was) met een stokje beroert ziet u rosé luisjes. Aantippen met alcohol. Samenstelling: Mar Groen Als u de lapsnuitkever ontwaart, hebt u de kans dat er meer verschijnen. Ficus Benjamina, de treurvijg, kan opeens aangetast zijn door schildluizen --- Muurslot voor fietsendief niet te nemen barrière Goede losse (onderweg mee te nemen) fietssloten kosten al gauw ver boven de honderd gulden. Of ze de ermee afgesloten fiets echt tegen diefstal beveiligen, hangt af van de mate van bedrevenheid van de fietsendieven in bepaalde gebieden en van de tijd die die lieden is gegund om ongehinderd fietssloten te lijf te gaan. Vooral in stedelijke gebieden en op plaatsen waar grote aantallen fietsen staan gestald in de open lucht, is dat risico het grootst. Bovendien ligt daar de inventiviteit van de dieven op een hoog peil, door de onderlinge uitwisseling van de kneepjes van het 'vak. Daarnaast beschikken zij over voortdurend sterkere en slimmere forceerapparaten, zoals grote betonijzerscharen en onderkoelvloeistoffen. Mot die laatste worden bijvoorbeeld hangslotbeugels behandeld om ■ze vervolgens met een hamerslag stuk te laten schrikken. Het nieuwe, door Arvos uit Rotterdam geproduceerde fietsslot, met de naam Sluit-o-Matic, kan aan al die risico's een einde maken, omdat het voor een fietsendief een onneembare barrière vormt. Tenminste: op de langere termijn, want dat slot gaat niet onderweg mee, maar moet vast geïnstalleerd worden op die plaatsen waar fietsen worden gestald. Dat betekent dat bijvoorbeeld gemeentes, bedrijven maar ook particulieren het eerst aan hun gebouwen of huizen moeten bevestigen om fietsen van bezoekers of die van henzelf diefstalvrij te kunnen (laten) stallen. Het bestaat uit een enorm zware rechthoekige beugel die met vier bijgeleverde grote keilbouten aan een muur moet worden bevestigd. Aan die beugel zit scharnierend een tweede met rubber beklede beugel, waarin de schuine buis van elke fiets past. Met een ingebouwde zware schuifgrendel wordt die fietsbuis van boven opgesloten en vervolgens van grijpgrage handen gevrijwaard met een hangslot. Voor dat doel zit midden aan de êrendel een niet te forceren oog. lat oog is bovendien zodanig afgeschermd door de bouw van de scharnierbeugel, dat een dief daar met geen enkel stuk forceergereedschap bij kan. Zou hij dat niettemin toch overwegen, dan kost dat zo veel tijd en verspilde moeite dat hij daar bij voorbaat van afziet. Dat laatste vooral is overigens hèt principe van elk echt beveiligend slot: de belemmering moet zodanig groot zijn, dat de altijd in tijdnood verkerende dief er geen heil in ziet om eraan te beginnen. De fietser, die door ruimtenood gedwongen is zijn fiets buiten voor zijn huis te stallen, kan veel Erofijt van de Sluit-o-Matic heben. Wie die noodzaak niet kent, geeft, met dat slot aan zijn gevel, een fietsende bezoeker veel rust door de zekerheid dat diens fiets buiten veilig staat gestald. Dat dat laatste eveneens geldt voor de fietsers bij die openbare gebouwen, bedrijven en andere instellingen een bezoek moeten afleggen, spreekt vanzelf. Eén belangrijke voorwaarde voor deze nieuwe manier van beveiliging tegen fietsendiefstal is wel dat de koper er de prijs van 4195 per stuk voor overheeft, och is naar ons idee dat bedrag verantwoord, te meer daar enige door ons geraadpleegde willekeurige metaaldeskundigen zich - onafhankelijk van elkaar - hebben verwonderd over het feit dat dit oerdegelijke slot voor die prijs is te maken. Minstens zo belangrijk is echter de tijd die gemoeid is met het overtuigen van zoveel mogelijk mensen en instanties wat betreft de afdoende fietsbeveiliging met de Sluit-o-Matic. Pas als dat proces goed op gang komt en deze muursloten allerwegen worden toegepast, ontstaat een voorziening die grote aantallen fietsers ten goede komt Dat houdt tevens dat gedurende die ontwikkeling alle overige en ndere wijze afgesloten fietsen een steeds groter diefstalrisico lopen. GIJS VAN BREEMEN. Het nieuwe scharnierende muurslot (voor de foto tijdelijk geïnstalleerd op een houten bok) Sluit-o-Matic houdt de fiets met de schuine buis letterlijk afgegrendeld voor fietsendieven, (foto VN). --- Afdichtkit voor open haard en kachel Tussen de wanden van een open haard, in schoorsteen-aansluitingen van een kachel e.d. kunnen door de regelmatige temperatuurwisselingen scheuren en kieren ontstaan, die valse trek' geven en zelfs tot brandgevaar kunnen leiden. Om die lekkages veilig en afdoende op te heffen heeft Bison een speciale kit- gemaalct, vuurvast tot 700 graden Celsius. De verwerking is makkelijk: de kier schoon maken, met water nat maken en de openhaardenkit vanuit de koker in de opening spuiten. Even glad strijken, een dag met rust laten en daarna de haard of kachel zachtjes opstoken tot de kit hard is. De kit hecht zowel op steen en beton als op metalen. Na volledige uitharding is de oorspronkelijk zwarte massa cementgrijs en ontsiert het binnenwerk van een haard dus niet. Voor/10,95 kunnen heel wat kachellekkages opgelost worden. --- Een beurt voor uw kamergenoten Kleine planten kunt u eens onder de douche met lauw water zetten. Van grote planten als Ficus en gatenplant (Monstera) neemt u de Bladeren stuk voor stuk af. Onder het blad houdt u een vochtige spons, met een andere natte spons neemt u het blad af. Gebruik daar gekookt water voor, dan blijven er geen kalkvlekken op de bladeren achter. U kunt ook de planten na zon behandeling met bladglans bespuiten. Dat staat even wat al te netjes, maar die glans is tameliik snel vervlogen. Er wordt gezegd dat die bladglans ook helpt tegen dop- en schildluis. De vloeistof zou de schildjes, waaronder die nare beesten zich verbergen, oplossen en ook voorkomen dat ze zich voortplanten. Er is trouwens een nieuw middel uit een spuitbus tegen: Baythroid geheten, dat ook werkzaam is tegen spint. Dit is een benaming voor de spinsels van de spintmiit, die op bijv. Fuchsia of bellenplant hardnekkig kan voorkomen. In het begin kunt u proberen door dikwijls water over de plant te nevelen die aantasting tegen te gaan. De komende maanden krijgt u met nog meer aantastingen te maken, waar u dus goed op dient te letten als uw kamergenoten u lief zijn. Ze verwachten echter éérst van u dat u ze zult verpotten als ze uit hun huidige pot zijn gegroeid. Een nieuw aangeschafte plant staat vaak al in een te kleine pot. Meestal is dat er een van zwart of rood plastic. Zijn er wortels door de afvoergaatjes in de bodem gegroeid, dan doet u er goed aan het plastic kapot te knippen, zodat de wortels, die de plant hard nodig heeft, gespaard olijven. Veel planten groeien pas goed als ze zelf in een rood aarden pot staand in een sierpot worden gezet. Deze kan van steen of kunststof zijn. Heel veel planten kunnen direct in een kunststof pot worden gezet, als u er maar voor zorgt dat er onderin een laag scherven of kleikorrels wordt aangebracht. Ook zult u op gezette tijden eens moeten kijken of er op de bodem misschien toch een laagje water staat, wat wortelrot kan veroorzaken. Er zijn overigens metertjes in de handel die u in staat stellen om te zien of u uw planten wel de juiste hoeveelheid water geeft. Bij het verpotten is het vaak een probleem een in de pot vastgegroeide plant eruit te krijgen. Meestal lukt het door de pot ondersteboven met de rand op bijv. de tafelrand te tikken. Met de vingers van een hand omvat u de bovenkant van de pot, waarbij u voorkomt dat de aarde met de plant eruit valt. Vaak zijn wortels verkleefd met de wand van een aarden pot. Bij sierasperge (Asparagus) wil dat nog wel eens voorkomen. U kunt de pot dan dompelen in lauw water. Na een poosje kunt u de plant dan zonder problemen uit de pot halen. Hebt u daar de tijd niet voor dan zult u de pot kapot moeten slaan. De scherven kunt u gebruiken als draineerlaag of om het gat onderin een aarden pot af te dekken. Daar mag namelijk alleen maar overtollig water uit weglopen. Wortels mogen er liever niet uit ontsnappen. Haal goede potgrond in huis. De meeste kamerplanten nemen daar genoegen mee. Er zit al wat mest in dit mengsel. Betrouwbaar is zeker de zgn. RHP-potgrond, die onder controle staat van de proefstations. Op de zak is dit aangegeven. Oh ja, gebruikt u reeds eerder benutte aarden potten, dan dienen deze te voren goed te worden schoongemaakt in heet sodawater. Daarna spoelen. Ook de kalkzouten uit het leidingwater dienen uit zon pot - een geel-witte aanslag - te zijn verwijderd. Planten die heel hun leven 'onder water' staan, zoals de parapluplant (Cyperus) en vrouwenhaar (Scirpus), kunnen in gebieden met zgn. hard water onfrisse 'zoutkoekjes' rondom de stengels vertonen. Van zulke planten moet u heel de wortelkluit goed in lauw water uitspoelen. Daarna weer in nieuwe, natte grond oppotten en gezuiverd regenwater geven. Soms moeten de wortels worden losgetrokken. --- 'Binnenroest' grootste vijand carrosserie Een auto kan er aan de buitenkant nog heel knap uit zien en toch hard op weg zijn een wrak op de weg te worden. Roest begint vaak iuist aan de binnenkant, in de holle ruimten van de carrosserie. Daar kun je met een kwastje niet bij. Er zijn echter wel middelen om die ongeziene carrosserie tegen te gaan of op tijd een halt toe te roepen. De Innershield ML- Spray die Holts brengt, is bijvoorbeeld om de inwendige roestvorming in deuren, dorpels, kokerbalken, deurstijlen, ïampehuizen enz. te bestrijden. Het materiaal is te krijgen in een halve liter spuitbus, ot in een pistoolbus met een inhoud van een liter, als men een pistoolspuit heeft. Via een slangetje wordt het 'zelfkruipende' roestwerend middel in de holle ruimten geperst; het dringt goed door tot in de kleinste hoekjes. Zon behandeling kan de levensduur van de auto-carrosserie (het zwakste punt van de wagen) lange tijd tegen van binnenuit aanvretende corrosie beschermen. Bij oudere wagens kan het afkeuring nog een flinke tijd voor zich uitschuiven. Hoe de Innershii lil spray het best aangebracln worden, kan de handelaar (benzinestation, warenhuis, garagebedrijf, autoshop) precies aangeven. Vaak zijn er in dt' cai i preventieve voorziening n vnnr aangebracht. Een spuit ƒ 12,95 en een één-liter pistool /16,95. r ---